Πνευματικοί λόγοι αγίου Μαξίμου (Άγιος Μάξιμος Ομολογητής)

Η ταπείνωση και η κακοπάθεια ελευθερώνουν τον άνθρωπο από κάθε αμαρτία, κόβοντας τα πάθη της ψυχής η πρώτη και του σώματος η δεύτερη. Αυτό έκανε και ο μακάριος Δαβίδ, όπως φαίνεται από όσα λέει στην προσευχή του προς τον Θεό: «Δες την ταπείνωσή μου και τον κόπο μου και συγχώρησε όλες τις αμαρτίες μου» (Ψαλμ. 24:18).

*

Όπως ακριβώς τις μέρες τις διαδέχονται οι νύχτες και τα καλοκαίρια οι χειμώνες, έτσι και την ηδονή τη διαδέχονται λύπες και οδύνες, είτε σε αυτή τη ζωή, είτε στη μέλλουσα.

*

Η λύπη είναι ενωμένη με τη μνησικακία. Όταν ο νους φέρνει μπροστά του το πρόσωπο του αδελφού με λύπη, είναι φανερό ότι έχει μνησικακία προς αυτόν. Ο δρόμος των μνησίκακων όμως οδηγεί στον θάνατο (Παροιμ. 12:28), γιατί κάθε μνησίκακος είναι παραβάτης του θεϊκού νόμου (Παροιμ. 21:24).

Αν εσύ νιώθεις μνησικακία για κάποιον, προσευχήσου γι’ αυτόν, και θα σταματήσεις την κίνηση του πάθους, καθώς με την προσευχή θα χωρίσεις το πάθος και τη λύπη από τη θύμηση του κακού που σου έκανε. Όταν μάλιστα αποκτήσεις αγάπη και φιλανθρωπία, θα εξαφανίσεις εντελώς το πάθος από την ψυχή σου.

Αν τώρα άλλος μνησικακεί εναντίον σου, γίνε συγχωρητικός και ταπεινός απέναντί του· να τον καλείς και να τρώτε μαζί, να συζητάτε και να συναναστρέφεστε, και έτσι θα τον απαλλάξεις από το πάθος.

*

Μην περιφρονήσεις τη συνείδησή σου που πάντοτε σου δίνει τις πιο καλές συμβουλές. Γιατί οι υποδείξεις της προς εσένα είναι θείες και αγγελικές, και σε ελευθερώνει από τους κρυφούς μολυσμούς της καρδιάς, και σου χαρίζει παρρησία προς τον Θεό την ώρα του θανάτου.

*

Τέσσερις είναι οι γενικοί τρόποι εγκατάλειψης από τον Θεό.

Πρώτη είναι η εγκατάλειψη κατ’ οικονομίαν, όπως συνέβη στην περίπτωση του Κυρίου (Ματθ. 27:46), ώστε με τη νομιζόμενη εγκατάλειψη να σωθούν οι άνθρωποι, οι οποίοι ήταν εγκαταλειμμένοι.

Έπειτα, αυτή που έχει σκοπό τη δοκιμασία, όπως συνέβη στον Ιώβ (Ιώβ 40:8) και τον Ιωσήφ (Γεν. 39:7-20), για να αναδειχτούν υποδείγματα, ο ένας της ανδρείας και ο άλλος της σωφροσύνης.

Κατόπιν, αυτή που γίνεται ως πατρική παιδαγωγία, όπως συνέβη στον απόστολο Παύλο (Β’ Κορ. 12:7), για να ταπεινοφρονεί και έτσι να φυλάξει την υπερβολικά μεγάλη χάρη που έλαβε.

Και τέλος, η εγκατάλειψη που οφείλεται σε αποστροφή του Θεού, όπως έγινε με τους Ιουδαίους, ώστε με την τιμωρία να λυγίσουν και να μετανοήσουν.

Όλοι όμως οι τρόποι αποβλέπουν στη σωτηρία και είναι γεμάτοι από τη θεϊκή αγαθότητα και φιλανθρωπία.

 

(Από το βιβλίο: ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ, τόμος Β’, σελ. 131, 177, 360· τόμος Γ’, σελ. 68· τόμος Δ’, σελ. 281. Εκδόσεις “Το Περιβόλι της Παναγίας”, Θεσσαλονίκη)

 

 

Οι πειρασμοί (Άγιος Μάξιμος Ομολογητής)

Τα λυπηρά που μας συμβαίνουν γίνονται ή για παιδαγώγησή μας, ή για την εξάλειψη παλιών αμαρτιών, ή για διόρθωση της τωρινής αμέλειάς μας, ή για αποτροπή μελλοντικών αμαρτιών. Εκείνος λοιπόν που συλλογίζεται ότι ο πειρασμός τού συνέβη για κάποιον από αυτούς τους λόγους, δεν αγανακτεί, όταν τον χτυπούν ή τον αδικούν ή του κάνουν κάποιο άλλο κακό. Καθώς μάλιστα συναισθάνεται τις αμαρτίες του, ούτε κατηγορεί εκείνον που του προξενεί τον πειρασμό, αφού, είτε μέσω αυτού είτε μέσω άλλου, όφειλε να πιει το ποτήρι της θείας δικαιοσύνης. Αντίθετα, στον Θεό αποβλέπει και τον ευχαριστεί για ό,τι επέτρεψε, και τον εαυτό του κατηγορεί και δέχεται πρόθυμα την παιδαγωγική δοκιμασία, όπως έκανε ο Δαβίδ με τον Σεμεΐ (Β’ Βασ. 16:5-13). Ο ασύνετος άνθρωπος, από την άλλη, ζητά συχνά από τον Θεό να ελεηθεί και να ελευθερωθεί από τα δεινά, όταν όμως έρχεται το έλεος, δεν το δέχεται, επειδή αυτό δεν είναι όπως εκείνος ήθελε, αλλά όπως το έκρινε συμφέρον ο Γιατρός των ψυχών. Γι’ αυτόν τον λόγο αδημονεί και αναστατώνεται, και άλλοτε τα βάζει οργισμένος με τους ανθρώπους, ενώ άλλοτε βλασφημεί τον Θεό. Έτσι όμως και αγνωμοσύνη δείχνει, και ενίσχυση στον πειρασμό του δεν παίρνει.

Οι δαίμονες μας προξενούν πειρασμούς είτε αυτοί οι ίδιοι είτε ξεσηκώνοντας εναντίον μας εκείνους που δεν φοβούνται τον Θεό. Μας πειράζουν αυτοί οι ίδιοι, όταν χωριστούμε από τους ανθρώπους, όπως έκαναν στον Κύριο στην έρημο (Ματθ. 4:1-10)· και μέσω ανθρώπων, όταν ζούμε ανάμεσα σε αυτούς, όπως τον Κύριο μέσω των Φαρισαίων (Ματθ. 16:1· 19:3). Εμείς όμως, έχοντας το βλέμμα στραμμένο στο πρότυπό μας, τον Κύριο, ας τους αποκρούσουμε και στις δύο περιπτώσεις.

Κάθε σχεδόν αμαρτία γίνεται μέσω ηδονής, και κάθε εξάλειψη αμαρτίας γίνεται μέσω κακοπάθειας και λύπης, είτε θεληματικής, με τη μετάνοια, είτε σταλμένης από την οικονομία του Θεού, με πειρασμό που επιτρέπει η πρόνοιά του. Γιατί, όπως λέει ο απόστολος, αν ανακρίναμε εμείς τον εαυτό μας, δεν θα επισύραμε την τιμωρία του Θεού· όταν όμως ο Κύριός μας τιμωρεί, μας διαπαιδαγωγεί, έτσι ώστε να μην καταδικαστούμε μαζί με τον κόσμο (Α’ Κορ. 11:31-32).

Από τους πειρασμούς άλλοι φέρνουν στους ανθρώπους ηδονές, άλλοι λύπες και άλλοι σωματικούς πόνους. Γιατί ανάλογα με την αιτία των παθών που βρίσκεται στην ψυχή βάζει σε αυτήν και το φάρμακο ο Γιατρός των ψυχών με τις δίκαιες κρίσεις του.

Όταν σου έρθει πειρασμός χωρίς να το περιμένεις, μην κατηγορείς εκείνον που σου τον προξένησε, αλλά αναζήτησε το γιατί, και όταν το βρεις, διορθώσου.

Ο συνετός άνθρωπος, καθώς αναλογίζεται το θεραπευτικό αποτέλεσμα των κρίσεων του Θεού, υπομένει με ευχαριστία τους πειρασμούς που αυτές επιτρέπουν να του συμβούν, θεωρώντας αιτία τους τις αμαρτίες του και κανέναν άλλον. Ο ασύνετος, αντίθετα, επειδή αγνοεί την πάνσοφη πρόνοια του Θεού, όταν αμαρτάνει και παιδαγωγείται με πειρασμούς, θεωρεί αίτιους αυτών ή τον Θεό ή τους ανθρώπους.

Εκείνος πραγματικά θέλει να σωθεί, ο οποίος δεν αντιστέκεται στα θεραπευτικά φάρμακα. Και αυτά είναι οι οδύνες και οι λύπες που έρχονται με τους ποικίλους πειρασμούς. Όποιος όμως αντιστέκεται, δεν γνωρίζει ούτε τι εμπορεύεται στον εδώ κόσμο, ούτε τι πρέπει να αγοράσει με αυτές προτού φύγει από τον κόσμο.

 

(Από το βιβλίο: ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ, τόμος Γ’, Υπόθεση ΛΓ’ (33). Εκδόσεις “Το Περιβόλι της Παναγίας”, Θεσσαλονίκη 2006)

 

 

Μια ηχηρή απάντηση σε όσους συκοφαντούν την αποτείχιση.

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου – συγγραφέως

Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

 

Εν Κυθήροις τη 20η Ιανουαρίου 2026

    Όπως είναι γνωστό για μια ακόμη φορά, (στις 8.1.2026), η Ιερά Συνόδος της Εκκλησίας της Κύπρου ασχολήθηκε με το θέμα του εκπτώτου πρώην Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού. Στην έκτακτη αυτή Συνεδρία της, έχοντας υπ’ όψη της τώρα νέα δεδομένα, απεφάσισε να επιβάλει στον κ. Τυχικό την ποινή της επ’ αόριστον αργίας, η άρση της οποίας θα πραγματοποιηθεί, (σύμφωνα με το συνοδικό ανακοινωθέν), μόνον υπό ορισμένους όρους, μόνον δηλαδή εφ’ όσον ο κ. Τυχικός συμμορφωθεί με τις συγκεκριμένες απαιτίσεις τις οποίες θέτει η Σύνοδος σ’ αυτόν. Μία από αυτές είναι η απαίτισή της να «καταδικάσει τον αποτειχισμό από την Εκκλησία».

    Η αποτείχιση, ως γνωστόν, έχει θεσπισθεί στην Πρωτοδευτέρα Ιερά Σύνοδο που συγκλήθηκε το 861 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη επί των ημερών του οικ. Πατριάρχη Μεγάλου Φωτίου με τον 15ο  Ιερό Κανόνα της. Είναι γνωστόν επίσης ότι οι αποφάσεις της εν λόγω Ιεράς Συνόδου και οι Ιεροί Κανόνες της έγιναν αποδεκτοί από την καθολική συνείδηση της Εκκλησίας ως Κανόνες οικουμενικού κύρους και ως θεοφώτιστοι.

    Ωστόσο, ενώ έτσι έχουν τα πράγματα, με έκπληξη διαπιστώνουμε σήμερα να παρατηρείται για πρώτη φορά στην ιστορία της Εκκλησίας μας, (μετα από παρέλευση 11 αιώνων και πλέον), το θλιβερό φαινόμενο να απαξιώνεται η αποτείχιση και κατ’ επέκταση και η Πρωτοδευτέρα Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας από μια ολόκληρη τοπική Εκκλησία, την Εκκλησία της Κύπρου και να προσδίδεται στον ως άνω Ιερό Κανόνα της η επονομασία «Αποτειχισμός», ωσάν δηλαδή να επρόκειτο για κάποια αίρεση. Διότι ο όρος «Αποτειχισμός», παραπέμπει συνειρμικά σε αιρέσεις του παρελθόντος όπως «Αρειανίσμος», «Νεστοριανισμός», «Μονοφυσιτισμός» κ.λ.π. Επειδή δε οι συνοδικοί αρχιερείς θεώρησαν την αποτείχιση περίπου ως αίρεση, γι’ αυτό και απαίτησαν την καταδίκη της, όπως ήταν φυσικό και επόμενο, από τον κ. Τυχικό.

    Με απορία και οδύνη διαπιστώνουμε επίσης σήμερα να συκοφαντείται, με τον πιο βάναυσο μάλιστα τρόπο, ο 15ος Ιερός Κανόνας και η αποτείχιση όχι μόνο από την Εκκλησία της Κύπρου, αλλά και από πολλούς κληρικούς και λαϊκούς στο χώρο της ελλαδικής Εκκλησίας. Πολλοί και μόνο στο άκουσμά της ανατριχιάζουν. Άλλοι πιστεύουν ότι η εφαρμογή της διαιρεί την Εκκλησία και την οδηγεί σε σχίσμα, ενώ άλλοι την χαρακτηρίζουν ως επικίνδυνη, ισχυριζόμενοι ότι η εφαρμογή της μας θέτει εκτός Εκκλησίας! Εδώ μόλις είναι ανάγκη να τονιστεί, ότι όλοι αυτοί που συκοφαντούν την αποτείχιση με τους παραπάνω αβάσιμους, (για να μην πω βλάσφημους), ισχυρισμούς, ουσιαστικά στρέφονται εναντίον των αγίων και θεοφόρων Πατέρων, (συμπεριλαμβανομένου του αγίου και μεγάλου Φωτίου), που θέσπισαν τον εν λόγω Ιερόν Κανόνα, οι οποίοι κατηγορούνται, εμμέσως πλην σαφώς, ότι γίνονται υπεύθυνοι σχισμάτων και αίτιοι απωλείας ψυχών. Συκοφαντούνται ακόμη και αποδοκιμάζονται και όσοι εκ των αγίων Πατέρων και ομολογητών προχώρησαν σε αποτείχιση. Σ’ αυτούς θα πρέπει να συμπεριλάβουμε τον άγιο Παΐσιο τον αγιορείτη, ο οποίος μαζί με σύσσωμο σχεδόν το άγιον Όρος διέκοψε το μνημόσυνο του μασόνου οικ. Πατριάρχου κυρού Αθηναγόρου στην τριετία 1969- 1972, του αγίου Ιουστίνου του Πόποβιτς, των αειμνήστων, μακαριστών, αγωνιστών και ομολογητών αρχιερέων Φλωρίνης Αυγουστίνου, Ελευθερουπόλεως Αμβροσίου και Παραμυθίας Παύλου, κ.α. Γύρω από το λίαν επικαιρο και φλέγον αυτό θέμα της αποτείχισης ασχολήθηκε ο ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. πρωτ. π. Θεόδωρος Ζήσης ο οποίος συνέγραψε και εξέδωσε μία άριστα κατοχυρωμένη μελέτη του με τίτλο: «Δεν είναι σχίσμα η αποτείχιση. Οφειλόμενες εξηγήσεις»[1] και παραπέμπουμε εκεί τον αναγνώστη για περισσότερα στοιχεία.

    Ωστόσο πέρα από τα θεολογικά επιχειρήματα και τις πατερικές μαρτυρίες μεγάλη σημασία, νομίζω, ότι έχουν κάποια θαυμαστά γεγονότα, τα οποία παραθέτω με πολλή συντομία παρακάτω, τα οποία, κατά τη γνώμη μου, αποτελούν την πιο ηχηρή και αποστομωτική απάντηση σε όσους εξακολουθούν να συκοφαντούν την αποτείχιση. Πρόκειται για όντως θαυμαστά γεγονότα, που πραγματοποιήθηκαν σε δύο κληρικούς της εποχής μας, (ήδη κοιμηθέντες), τον μακαριστό πρωτ. κυρό Νικόλαο Μανώλη και τον  ακαριστό αρχ. κυρό Μάξιμο Καραβά πρώην καθηγουμένο της Ιεράς Μονής Αγίας Παρασκευής. Και οι  δυο αυτοί κληρικοί, ως γνωστόν, αγωνίστηκαν κατά της παναιρέσεως του Οικουμενισμού και εν τέλει αποτειχίσθηκαν.

    Σχετικά με το πρώτο θαύμα, που αφορά τον μακαριστό π. Νικόλαο Μανώλη, μας πληροφορούν πνευματικά του τέκνα, τα οποία με δημοσίευμα τους στο ιστολόγιο «κατάνυξις», γράφουν: «Είναι κάποιες στιγμές που δοκιμάζεται η φύση του ανθρώπου “ως χρυσός εν χωνευτηρίω” και τα χείλη αδυνατούν να περιγράψουν….Στην απροσδόκητη είδηση της κοίμησης του λατρευτού μας παπα-Νικόλα Μανώλη δοκιμαστήκαμε όλοι, δοκιμαζόμαστε ακόμα και βιώνουμε την παιδαγωγία του Κυρίου μας ο καθένας κατά τις αντοχές του. Η λογική βομβαρδίζει με ατελείωτα γιατί, ο πόνος του αποχωρισμού παραλύει το σώμα και μόνη ελπίδα και παρηγοριά απομένει η άνωθεν βοήθεια. Έρχεται όμως μια απλή, αυθόρμητη και συγκλονιστική μαρτυρία, από εκεί που δεν το περιμένει κανείς, και σκορπίζει απλόχερα στις καρδιές όλων μας το φως της Αναστάσεως. Δεν πέρασαν είκοσι τέσσερεις ώρες και η πατρική του μέριμνα δε μας άφησε χωρίς πληροφορία. Σήμερα το πρωί πνευματικός αδερφός Χ.Γ. βρέθηκε στο γραφείο τελετών Λ.Β., για να τακτοποιήσει και τα τελευταία διαδικαστικά. Ο άνθρωπος του γραφείου εντελώς αυθόρμητα και με παρρησία αποκάλυψε ένα θαυμαστό γεγονός! Την ώρα που ετοίμαζαν τον παπα- Νικόλα, εκείνος έψαλλε. Φώναξε αμέσως και τους συναδέλφους του και επιβεβαίωσαν όλοι την κοινή εμπειρία. Ο πνευματικός αδερφός μας συγκλονισμένος ζήτησε από τον υπεύθυνο του γραφείου να δημοσιοποιήσουμε το γεγονός. Προς Δόξα Θεού και ενίσχυση όσων τον αγαπούν ανιδιοτελώς, δήλωσε: “μετά χαράς, δεν έχουμε τίποτα να κρύψουμε, αδερφέ μου: Ο πάτερ έψαλλε όση ώρα τον ετοιμάζαμε”».[2]

    Σχετικά με το δεύτερο θαύμα που αφορά τον μακαριστό π. Μάξιμο Καραβά, παραθέτουμε την μαρτυρία πνευματικού του τέκνου, του πρωτ. π. Ματθαίου Βουλκανέσκου, ενός Ρουμάνου κληρικού, ο οποίος ήταν παρών κατά την νεκρώσιμη ακολουθία του μακαριστού και ο οποίος ως αυτόπτης μάρτυς μου έγραφε τα εξής σε μήνυμά του μέσω email: «Αγαπητέ μου πάτερ Παύλε, ο πατήρ Μάξιμος ζει! Από τα χέρια του έρρεε μύρο, εγώ δίνω αυτή τη μαρτυρία! Ζούσαμε τη νύχτα της Αναστάσεως! Η παρουσία του είναι ζωντανή, πιο δυνατή από τότε που ήταν εν σώματι. Αμέσως μετά την έξοδο από το σώμα, έμεινε κοντά σε μια μαθήτριά του από την Αθήνα, που βρισκόταν στο νοσοκομείο και γεννούσε· τη βοήθησε στη γέννα, όπως μου διηγήθηκε ο πατήρ Χρυσόστομος από την Κόρινθο. Έστειλα φωτογραφία του πατρός Μαξίμου εν ζωή, μέσω μηνύματος Viber, σε μια ρουμανική οικογένεια που δεν γνώριζε ποιός είναι ο πατήρ. Η οικογένεια αυτή δεν πήγαινε στην εκκλησία· ο άνδρας, μηχανικός, (Νταν Ματέι) και η σύζυγός του, ιατρός, (Φλορεντίνα Ματέι). Μου τηλεφώνησαν να με ρωτήσουν ποιος είναι ο πατήρ, γιατί από την οθόνη του τηλεφώνου έβγαινε μια ευωδία που δεν είχαν ξαναμυρίσει ποτέ! Τους είπα ότι είναι ο πνευματικός μου πατήρ, μη μνημονευτής, ομολογητής…..Ο πατήρ Μάξιμος, ήδη από την επίγεια ζωή του, είχε το χάρισμα να διώχνει τα ακάθαρτα πνεύματα από τους δαιμονισμένους και να θεραπεύει την ασθένεια της κατάθλιψης. Άνθρωποι που έπαιρναν φάρμακα για ψύχωση, ερχόμενοι στον πατέρα, θεραπεύονταν αμέσως».

    Μετά από τα παραπάνω θαυμαστά και συγκλονιστικά γεγονότα, όσοι εξακολουθούν πεισματικά να συκοφαντούν την αποτείχιση, ας γνωρίζουν ότι αμαρτάνουν βαρύτατα και θα είναι αναπολόγητοι εν ημέρα κρίσεως. Ο Θεός με τον πιο σαφή και ξεκάθαρο τρόπο έδωσε την ιδική του μαρτυρία και έδειξε μέσω των παραπάνω θαυμαστών γεγονότων την ευαρέσκειά του στην αποτείχιση των δύο αυτών αγωνιστών και ομολογητών Πατέρων. Όταν ομιλεί ο ουρανός και δίδει την ιδική του μαρτυρία ο ίδιος ο Θεός, τότε οι εν τη γη, όποιοι και αν είναι αυτοί, οφείλουν να σιωπούν και με σεβασμό να αποδέχονται, χωρίς αντιρρήσεις, τα μυνήματα του ουρανού. Και  όσοι από άγνοια, ή προκατάληψη, ή από άλλη αιτία εναντιώθηκαν στην αποτείχιση, καλούνται τώρα να ζητήσουν συγνώμη και να αλλάξουν πορεία πλεύσεως.

[1] Εκδόσεις «Το παλίμψηστον», τηλ. 2310 286247

[2] https://katanixi.gr/aythormiti-martyria-gia-ton-p-nikolao-manoli/