Θεολογικό σχόλιο στη Θεία Μεταμόρφωση του Κυρίου

 

Θεολογικό σχόλιο στη Θεία Μεταμόρφωση του Κυρίου

 

«ΕΘΕΑΣΑΜΕΘΑ ΤΗΝ ΔΟΞΑΝ ΑΥΤΟΥ, ΔΟΞΑΝ ΠΛΗΡΗΣ ΧΑΡΙΤΟΣ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑΣ» (Ιωάν.1,14)

(Θεολογικό σχόλιο στη Θεία Μεταμόρφωση του Κυρίου)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

       Η μεγάλη Δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου μας Ιησού Χριστού είναι ένας σημαντικός εορτολογικός σταθμός στον ενιαυτό του Θεού, διότι το μεγάλο και θαυμαστό αυτό γεγονός ενέχει βαθύτατα νοήματα και υψηλές θεολογικές παραμέτρους. Δεν είναι τυχαίος άλλωστε ο χρόνος που έλαβε χώρα, λίγο πριν το πάθος του Κυρίου. 

Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας είδαν στο μεγάλο γεγονός της Θείας Μεταμορφώσεως την ανάγκη των τριών κορυφαίων αποστόλων να δουν, με τα ίδια τους τα μάτια, ένα μικρό μέρος της θείας δόξας και να στηριχτούν όταν θα έβλεπαν τον Κύριο της Δόξης στο σταυρό. Να στηρίξουν και τους άλλους αποστόλους, οι οποίοι δεν είχαν την ευκαιρία να δουν τον Κύριο λουσμένο με τη θεϊκή Του δόξα. Μάλιστα κάποιοι υποστηρίζουν πως αν δεν είχε προηγηθεί η Θεία Μεταμόρφωση δε θα  είχε γίνει εύκολα πιστευτή η Ανάσταση! Άλλωστε υπάρχει μια θαυμαστή αλληλουχία όλων των σωτηριωδών γεγονότων μεταξύ τους.  

     Αλλά ας δούμε μερικές από τις θεολογικές παραμέτρους του μεγάλου αυτού γεγονότος, ενός από τα μεγαλύτερα και πιο θαυμαστά γεγονότα της επί γης παρουσίας του Λυτρωτή μας Χριστού.

      Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού, το «απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρ της υποστάσεως αυτού, φέρων τε τα πάντα τω ρήματι της δυνάμεως αυτού» (Εβρ.1,3). Ο αιώνιος και άναρχος Θεός, ο «ήν εν αρχή προς τον Θεόν» και «Πάντα δι’ αυτού εγένετο, και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν ο γέγονεν» (Ιωάν.1,2-3).

      Αυτός χάριν της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους «σάρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν» (Ιωάν.1,14). Έγινε, συνάμα με τη θεία Του φύση, αληθινός και τέλειος άνθρωπος, δηλαδή Θεάνθρωπος, για να είναι σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, η σωτηρία μας πραγματική και βεβαία. Ταπείνωσε τόσο πολύ το θεανδρικό Του πρόσωπο, ώστε ήρθε στον κόσμο ως ένας άσημος άνθρωπος. Το ίδιο άσημος έζησε σε ολόκληρη την επί γης ζωή Του. Καταδέχτηκε και βίωσε την ανθρώπινη κακοδαιμονία στο έπακρο.

      Όταν άρχισε τον δημόσιο βίο Του κάλεσε με απλότητα τους συνεργάτες Του αποστόλους, για να τον πλαισιώσουν στο έργο της σωτηρίας του κόσμου. Το ίδιο άσημοι υπήρξαν και αυτοί. Όλοι τους ήταν ολιγογράμματοι ψαράδες της Γενησαρέτ. Οι ισχυροί και οι σοφοί του κόσμου ήταν γεμάτοι με έπαρση και άρα ακατάλληλοι να συμβάλλουν στο έργο της σωτηρίας του κόσμου.

       Οι μαθητές του Κυρίου δεν ήταν απαλλαγμένοι από την ιδιότυπη εθνικιστική πίστη των υπολοίπων Ιουδαίων για τον Μεσσία. Τον περίμεναν ως έναν εθνικό κραταιό ηγέτη, προικισμένο με υπερφυσικές ιδιότητες, ο οποίος θα ανάσταινε τον ένδοξο θρόνο του Δαβίδ και θα εγκαθιστούσε παγκόσμιο βασίλειο με συγκυβερνήτες τον «περιούσιο λαό»! Αυτό ήταν και το μεγαλύτερο σκάνδαλο του Χριστού απέναντι στο ιουδαϊκό έθνος! Ας μη λησμονούμε πως ποτέ δεν μπόρεσαν να απεμπλακούν από αυτή την αλλόκοτη προσμονή!

      Μέσα στα ιερά Ευαγγέλια έχουμε σαφείς μαρτυρίες και εκδηλώσεις των μαθητών αυτής της περίεργης πίστεως. Τρανταχτό παράδειγμα η περίπτωση των υιών Ζεβεδαίου, οι οποίοι λίγο πριν το πάθος του Ιησού του ζητούσαν πρωτοκαθεδρίες στην μελλοντική βασιλεία Του (Ματθ.20,17-28). Επίσης ακόμα και μετά την ανάσταση το σύνολο των μαθητών «συνελθόντες επηρώτων αυτόν λέγοντες΄ Κύριε, ει εν τω χρόνω τούτω αποκαθιστάνεις την βασιλείαν τω Ισραήλ;» (Πράξ.1,6). Ο Κύριος δεν παρέλειπε σε κάθε περίπτωση να τους δώσει να καταλάβουν ότι σφάλλουν και πως ο ίδιος δεν ήρθε στον κόσμο, να κυριαρχήσει, ως εγκόσμιος ηγέτης, ούτε να διακονηθεί, αλλά «διακονήσαι και δούναι την ψυχή Του λύτρον αντί πολλών» ( Ματθ.20,28).

      Το σπουδαιότερο γεγονός, το οποίο ανέτρεψε την λαθεμένη αντίληψη των κορυφαίων μαθητών για το Χριστό και το έργο Του υπήρξε η θεία Μεταμόρφωση. Είναι ασφαλώς μια προσπάθεια να απαγκιστρωθούν, τουλάχιστον οι κορυφαίοι απόστολοι, από τις παχυλές μικροεθνικιστικές αντιλήψεις, να μυηθούν στα  μυστήρια του Θεού και να γίνουν μάρτυρες της θείας δόξας. Μόνο χάρη σε αυτή την συγκλονιστική εμπειρία θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τη μεγάλη δοκιμασία και το σκάνδαλο του σταυρού. Μόνο έτσι δεν θα λύγιζαν μπροστά στο πάθος και τον θάνατο του Χριστού. Μόνο έτσι θα μπορούσαν να πιστέψουν στην ανάσταση του Κυρίου, διότι Εκείνος που μεταμορφώθηκε μπροστά τους και περιβλήθηκε την θεία δόξα θα μπορούσε να αναστηθεί από τους νεκρούς!

     Το λαμπρό γεγονός της Μεταμορφώσεως του Κυρίου μας έχει επίσης και άλλες σπουδαίες διδακτικές παραμέτρους. Οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας άντλησαν από αυτό σπουδαίες αλήθειες της χριστιανικής μας πίστεως. Η Ορθόδοξη θεολογία μας έχει αφιερώσει ολόκληρα κεφάλαια στο μεγάλο και θαυμαστό αυτό γεγονός και αντλεί θεμελιώδεις αλήθειες από αυτό.

      Η προσωπική μεταμόρφωση του Θεανθρώπου Κυρίου μας, αποτελεί τον προάγγελο και της δικής μας μεταμορφώσεως. Αυτό μας το βεβαιώνει ο αληθής λόγος του Κυρίου μας: «ημείς δε οι πάντες ανακεκαλυμμένω προσώπω την δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι την αυτήν εικόνα μεταμορφούμεθα από δόξης εις δόξαν, καθάπερ από Κυρίου Πνεύματος» (Β΄Κορ.3,18). Όλοι οι πιστοί του Χριστού, ως «σύμμορφοι της εικόνος του Θεού» (Ρωμ.8,29), θα μεταμορφωθούμε και εμείς και θα συνδοξασθούμε με Αυτόν. Τόσο μεγάλο είναι το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού, Οποίος τόσο πολύ μας αγαπά, ώστε θέλει να μας χαρίσει μέρος της δικής Του δόξας!

       Τα ιερά Ευαγγέλια αναφέρουν πως μαζί με το πρόσωπο Κυρίου μεταμορφώθηκαν και τα ενδύματά Του και έγιναν «στίλβοντα, λευκά λίαν ως χιών, οια γναφεύς επί της γης ου δύναται ούτω λευκάναι» (Μαρκ.9,3). Αυτό σημαίνει πως μαζί με μας τους υιούς του Θεού (Ρωμ.8:14) θα μεταμορφωθεί και ολόκληρη η δημιουργία. Ο απόστολος Παύλος τονίζει σαφέστατα την μελλοντική της μεταμόρφωση. «Και αυτή η κτίσις ελευθερωθήσεται από της δουλείας της φθοράς εις την ελευθερίαν της δόξης των τέκνων του Θεού» (Ρωμ.8,21). Η ιερά Αποκάλυψη, το ευαγγέλιο του τελικού θριάμβου της Εκκλησίας μας, ομιλεί για την εσχατολογική δημιουργία καινούριου ουρανού και καινούριας γης, διότι ο «πρώτος ουρανός και η πρώτη γη απήλθον» (Αποκ.21,1). Μέσα στην παραζάλη και στον οίστρο της ασύλληπτης  καταστροφής του περιβάλλοντος στις μέρες μας, αυτή η πίστη είναι η πιο παρήγορη ελπίδα του κόσμου!

       Η παράδοξη εμφάνιση του Μωυσή και του Ηλία κατά την μεταμόρφωση του Κυρίου επιβεβαιώνει περίτρανα την χριστιανική πίστη στην μετά θάνατον ζωή. Ο Μωυσής είχε ζήσει περισσότερα από χίλια τριακόσια χρόνια πριν από την γέννηση του Κυρίου και ο Ηλίας πάνω από οκτακόσια. Και όμως εμφανίστηκαν ζωντανοί μπροστά στους έντρομους και δύσπιστους μαθητές «συλλαλούντες τω Ιησού» (Μάρκ.9,4). Ο ίδιος ο Κύριος είχε πει πως ο Θεός «ούκ έστιν ο Θεός Θεός νεκρών, αλλά ζώντων» (Ματθ.22,33). Με την ζωοφόρο ανάστασή Του έγινε «πρωτότοκος εκ των νεκρών» (Κολ.1,18, Αποκ.1,5), απαρχή της αναστάσεως όλων των πιστών σε Αυτόν ανθρώπων, καθότι «δει το φθαρτόν τούτο ενδύσασθαι αφθαρσίαν και το θνητόν τούτο ενδύσασθαι αθανασίαν… κατεπόθη ο θάνατος εις νίκος» (Α΄Κορ.15,54).Αυτή είναι η πιο χαροποιός και ελπιδοφόρα πίστη της ανθρωπότητας!

        Για την ορθόδοξη πνευματικότητα η Μεταμόρφωση του Κυρίου έχει ιδιάζουσα σημασία. Στα βυζαντινά χρόνια τέθηκε ως πρόκληση από την δυτική αιρετική σχολαστική θεολογία κατά πόσον μπορεί ο άνθρωπος να προσεγγίσει και να βιώσει την θεία δόξα. Οι αιρετικοί δυτικοί υποστήριζαν πως η δόξα και το φως της Μεταμορφώσεως ήταν κτιστό φυσικό φως, μετεωρολογικό φαινόμενο, διότι εντελώς αυθαίρετα ταύτιζαν την ουσία με τις ενέργειες του Θεού. Αντίθετα οι ορθόδοξοι Πατέρες με προεξάρχοντα τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά (1296-1359) στηριζόμενοι στην αγία Γραφή και την παράδοση της αρχαίας Εκκλησίας έκαμαν την διάκριση μεταξύ ουσίας και ακτίστων ενεργειών του Θεού και αποφάνθηκαν πως το φως και η δόξα της θείας Μεταμορφώσεως ήταν φανέρωση του ακτίστου θείου φωτός και των ακτίστων ενεργειών του Θεού. Ο άνθρωπος μπορεί με την χάρη του Θεού και τον δικό του προσωπικό αγώνα να φτάσει να δει και να γίνει μέτοχος αυτού του ακτίστου φωτός και της δόξας του Θεού και από αυτή τη ζωή. Πρόκειται για το γνωστό πνευματικό κίνημα των Ησυχασμού, το οποίο μεσουράνησε τον 14^ο αιώνα. Η αιρετική σχολαστική δυτική διδασκαλία περί ταυτίσεως της ουσίας και των ενεργειών του Θεού είναι η αφετηρία όλων των συγχρόνων κακοδοξιών κατά της ορθής πίστεως του Θεού και αυτής ακόμη της αρνήσεως της υπάρξεώς Του!

      Ζούμε σε ένα απίστευτο ζόφο, στα πυκνά και αδιαπέραστα σκοτάδια της αμαρτίας και της φθοράς. Βιώνουμε ίσως την πιο χειρότερη πνευματική και ηθική κατάπτωση όλων των εποχών. Τα πνευματικά υποκατάστατα του ξεπεσμένου κόσμου και οι λογής «πυγολαμπίδες» του δε μπορούν να μας λύσουν τα άλυτα υπαρξιακά μας προβλήματα και να μας φωτίσουν το δρόμο της ανοδικής πνευματικής μας πορείας. Όλα τα εγκόσμια σχήματα, θρησκείες, φιλοσοφίες, κοινωνικές «μεταρρυθμίσεις» κλπ, απέτυχαν παταγωδώς να αλλάξουν την πορεία της ανθρωπότητας. Η σημερινή παγκόσμια εφιαλτική κατάσταση μαρτυρεί ξεκάθαρα την παταγώδη χρεωκοπία τους! Μόνο μια ελπίδα υπάρχει: ο διαχρονικός Σωτήρας και Λυτρωτής του κόσμου, ο ένσαρκος Λόγος του Θεού, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Αυτός που νίκησε τον αίτιο της ανθρώπινης κακοδαιμονίας, τον διάβολο, και μας απάλλαξε (όσοι το θέλουμε) από την φρικτή του δουλεία.

       Βεβαίως υπάρχουν και εκείνοι που δεν θέλουν το φώς του Χριστού και τους αρέσει να είναι δούλοι του διαβόλου και της αμαρτίας. Είναι εκείνοι που μοιάζουν με τους εκ γενετής τυφλούς, οι οποίοι δεν είδαν ποτέ το φως και την όμορφη πλάση του Θεού και γι’ αυτό επαναπαύονται στο έρεβος του σκότους!  Υπάρχουν επίσης και εκείνοι, που, αντί να σπεύδουν να πιουν νερό στις καθάριες πηγές των βουνών, τους αρέσουν τα λασπόνερα και τα λύματα των βόθρων, καταφεύγοντας, δηλαδή, στα κοσμικά χρεωκοπημένα σχήματα να βρουν τις λύσεις των προβλημάτων τους! Αυτή είναι άλλωστε και η αιτία των φοβερών προβλημάτων μας που αντιμετωπίζουμε ως πρόσωπα και κοινωνία! Η λύση υπάρχει και είναι πανεύκολη: να ατενίσουμε το ανέσπερο φως του Χριστού μας και να απορρίψουμε το κακό και την αμαρτία, η οποία κατατρώει τις σάρκες μας και κατασπαράζει τις ψυχές μας! Να θέσουμε οριστικά στο περιθώριο όλα τα εγκόσμια χρεωκοπημένα σχήματα, έστω και αν κάποιοι επιτήδειοι μας τα «σερβίρουν» ως δήθεν αξίες και «αρχαία κλέη»! Να πάψουμε να ελπίζουμε και να περιμένουμε λύτρωση από ανθρώπους, και μάλιστα από πρόσωπα που δίνουν απτά δείγματα υποδούλωσής τους στα πάθη τους. Να κλείσουμε τέλος τα αυτιά μας στις κακόηχες σειρήνες της όψιμης προγονοπληξίας, η οποία μας υπόσχεται λύτρωση από το παρελθόν, όταν η κατάσταση του κόσμου ήταν παρασάγγας εφιαλτικότερη, από τη δική μας  την όντως εφιαλτική!   

      Το γεγονός της θείας Μεταμορφώσεως του Κυρίου πρέπει να καταυγάζει την ψυχή μας κάθε στιγμή της ζωής μας. Είναι ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε ότι ο φιλάνθρωπος Θεός μας, εξαιτίας της άμετρης αγάπης Του για μας, μας δίνει το  ύψιστο δικαίωμα να μετέχουμε και αυτής της ίδιας της δόξας Του, διότι εμείς οι πιστοί χριστιανοί δεν είμαστε οπαδοί θρησκείας, όπως οι οπαδοί άλλων θρησκειών, αλλά υιοθετημένα παιδιά του Θεού, μέτοχοι της θείας μακαριότητάς Του! Αυτή την μεγάλη τιμή δε θα τη συναντήσουμε σε καμιά άλλη πίστη. Γι’ αυτό είναι ανάγκη να απαγκιστρωθούμε από τα σκύβαλα του κόσμου (Φιλιπ.3,8), να παραδώσουμε τον εαυτό μας στα χέρια του Θεού και να έχουμε οδηγό στη ζωής μας τον αιώνιο νόμο Του. Τότε το άκτιστο θαβώρειο φως θα καταυγάζει πλέρια την ψυχή μας, καθ’ όλη τη διάρκεια της ακανθώδους επί γης πορείας μας και θα μας οδηγεί ασφαλώς  στην σωτηρία, στην αιώνια ζωή και στη θέωση!

Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής

 

Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής

   Ἡ λίγο ξεχασμένη καί ὑποτιμημένη ἀπό τούς Χριστιανούς τῆς ἐποχῆς μας ἑορτή τῆς Μεσοπεντηκοστῆς* (ἐν ἀντιθέσει πρός τήν ἐποχή τοῦ Βυζαντίου, ὅπου προβαλλόταν μέ ἐξαίσιο τρόπο, τόσο πού θεωρεῖτο ἡ ἑορτή τῆς αὐτοκρατορίας: μέ πομπή μεγάλη πήγαινε ὁ αὐτοκράτορας ἐνδεδυμένος τά «βασιλικά» του στόν Ναό τοῦ ἀγίου Μωκίου, ὅπου τόν περίμενε ὁ Πατριάρχης, προκειμένου νά συμμετάσχουν στήν πανηγυρική θεία Λειτουργία), ἔρχεται νά μᾶς προβάλει καίρια στοιχεῖα τῆς πίστεώς μας, τά ὁποῖα χωρίς αὐτά δέν μποροῦμε νά χαρακτηριστοῦμε ὄντως χριστιανοί.

Πέραν τοῦ τονισμοῦ τῆς σημασίας τῶν δύο μεγάλων ἑορτῶν πού συνδέει, τῆς Ἀναστάσεως καί τῆς Πεντηκοστῆς, ἐξαγγέλλει μέ ἔντονο τρόπο τή θεότητα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ ὁποία ὅμως κατανοεῖται στόν βαθμό πού ὁ ἄνθρωπος τήν ἔχει ἀποδεχθεῖ ὄχι θεωρητικά καί μακρόθεν, ἀλλά ὑπαρξιακά καί προσωπικά. Δηλαδή ὅτι ὁ Κύριος ἀκριβῶς ἐπειδή εἶναι ὁ Θεός πού ἔγινε ἄνθρωπος λειτουργεῖ πιά ὡς κέντρο τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου, πού σημαίνει ὅτι μετά Χριστόν ὁ ἄνθρωπος, ὁ πιστός ἐννοεῖται, δέν μπορεῖ νά ζήσει, νά κινηθεῖ, νά μιλήσει, νά σκεφτεῖ χωρίς νά λάβει Ἐκεῖνον ὑπόψη Του. Μέ ἄλλα λόγια, ὁ χριστιανός εἶναι (πρέπει νά εἶναι) ἕνας Χριστός μέσα στόν κόσμο καί τόν Χριστό (πρέπει νά) βλέπει στήν ὕπαρξή του κάθε ἄλλος ἄνθρωπος ἐπί τῆς γῆς. Πρόκειται γιά τήν ἀλήθεια γιά τήν ὁποία μαρτυρεῖ καί ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅταν ὄχι μόνο ὁμολογεῖ ὅτι «ζεῖ ὁ Χριστός μέσα του» ὡς κέντρο τῆς ζωῆς του, ἀλλά καί ὅτι κάθε χριστιανός συνιστᾶ «μία ἐπιστολή τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο, πού διαβάζεται ἔτσι ἀπό τούς ἄλλους ἀνθρώπους».

Οἱ ὑμνογράφοι τῆς ἐορτῆς, ὁ ἅγιος Θεοφάνης καί ὁ ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης, διαρκῶς ἀναφέρονται σ’ αὐτήν τή διάσταση τῆς Μεσοπεντηκοστῆς, διότι τονίζουν ὅ,τι τονίζει καί τό ἅγιο Εὐαγγέλιο κατά τό συναξάρι: ὁ Κύριος φανερώνει τή μεσσιανικότητά Του, ἐλέγχει τούς Ἰουδαίους, καλεῖ ὅλον τόν κόσμο πού διψάει γιά ἀλήθεια νά ἔλθει κοντά Του, γιατί Ἐκεῖνος εἶναι ἡ πηγή τῆς ζωῆς καί τοῦ ζωντανοῦ νεροῦ πού ξεδιψάει τήν καρδιά καί σύνολη τήν ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπου. Ἐπιλέγουμε σχεδόν τυχαῖα: «Καθώς βρισκόσουν στό μέσο τοῦ ἱεροῦ, ὅταν πλησίαζε κατά ἔνθεο τρόπο τό μέσο τῆς ἑορτῆς, φώναζες δυνατά: Ὅποιος διψάει, ἄς ἔρχεται κοντά Μου καί ἄς πίνει. Διότι αὐτός πού πίνει ἀπό τά θεῖα μου νάματα, θά δεῖ ὅτι θά ἀναβλύσουν ἀπό τήν καρδιά του ποταμοί τῶν δογμάτων μου. Κι ὅποιος πιστεύει σέ μένα πού στάλθηκα ἀπό τόν Θεό Πατέρα μου, θά δοξαστεῖ μαζί μέ μένα. Γι’ αὐτό σοῦ φωνάζουμε: Δόξα Σοι, Χριστέ ὁ Θεός, γιατί πρόσφερες τά νάματα τῆς φιλανθρωπίας Σου στούς δούλους Σου πλούσια» (κάθισμα ὄρθρου). Εἶναι τά ἴδια λόγια – τό σημειώνει τό συναξάρι – πού ἀπηύθυνε ὁ Κύριος καί στή Σαμαρείτιδα γυναίκα, ἡ ὁποία ἐπειδή ἦταν καλοπροαίρετη καί πίστεψε στόν Χριστό, μεταστράφηκε καί ἔγινε ὄχι ἁπλῶς μία καλή χριστιανή, ἀλλά ἡ ἰσαπόστολος μεγαλομάρτυς ἁγία Φωτεινή – τά λόγια τοῦ Κυρίου λειτούργησαν μέσα της καταλυτικά, ἀνατρέποντας ὁλόκληρη τήν προγενέστερη ζωή της.

Τό μόνο πού ἀπαιτεῖται βεβαίως εἶναι ἡ καλή διάθεση τοῦ ἀνθρώπου. Νά πιστέψει δηλαδή στόν Χριστό, ἀφήνοντας κατά μέρος «τό δικό του θέλημα», τόν δικό του ἐγωισμό. Γιατί ἀσφαλῶς αὐτό σημαίνει πίστη στόν Χριστό˙ Τόν παίρνω στα σοβαρά στή ζωή μου καί Τόν καθιστῶ μέ τή χάρη Του κέντρο τῆς ὕπαρξής  μου. Ὁπότε τί Τοῦ προσφέρω; Τή βρομιά τῶν ἁμαρτιῶν μου, τό χέρσο τῆς καρδιᾶς μου, προκειμένου νά τήν πλημμυρίσει μέ τήν πηγή τῶν ὑδάτων τῆς διδασκαλίας Του καί μέ τά νάματα τῶν αἱμάτων Του, ὥστε νά καταστεῖ αὐτή «καταγώγιον» δικό Του καί τοῦ ἁγίου Του Πνεύματος. Ὁ οἶκος τοῦ συναξαρίου τῆς ἡμέρας εἶναι πολύ ἀποκαλυπτικός. «Τήν ψυχή μου πού ἔγινε χέρσα ἀπό τίς ἀνομίες τῶν πταισμάτων μου, κατάρδευσέ την μέ τίς ροές τῶν αἱμάτων Σου καί κάνε την καρποφόρο ἀπό ἀρετές. Γιατί ἐσύ εἶπες σέ ὅλους, πανάγιε Λόγε τοῦ Θεοῦ, νά προσέρχονται κοντά Σου καί νά ἀρύονται ὕδωρ ἀφθαρσίας, πού εἶναι τό ζωντανό νερό πού καθαρίζει τίς ἁμαρτίες ὅλων ὅσοι ὑμνοῦν τήν ἔνδοξη καί θεία Σου ἀνάσταση. Σ’ αὐτούς πού Σέ ἀναγνωρίζουν Θεό, ἀγαθέ Κύριε, παρέχεις τήν οὐράνια δύναμη τοῦ Πνεύματος πού ἦλθε ἀληθινά πάνω στούς μαθητές Σου. Διότι Ἐσύ εἶσαι ἡ πηγή τῆς ζωῆς μας». 

(*«Ἑορτάζουμε τήν ἑορτή αὐτή λόγω τῆς τιμῆς τῶν μεγάλων δύο ἑορτῶν, δηλαδή τοῦ Πάσχα καί τῆς Πεντηκοστῆς, ἐπειδή ἡ Μεσοπεντηκοστή ἑνώνει καί συνδέει καί τίς δύο. Ὡς ἑξῆς ἔχουν τά πράγματα: Μετά τό ὑπερφυές θαῦμα πού ἐνήργησε ὁ Χριστός στόν παράλυτο, οἱ Ἰουδαῖοι σκανδαλιζόμενοι δῆθεν χάριν τοῦ Σαββάτου (διότι Σάββατο έγινε τό θαῦμα), ζητοῦσαν νά τόν σκοτώσουν. Καταφεύγει λοιπόν στή Γαλιλαία καί ζώντας στά ἐκεῖ ὄρη πραγματοποιεῖ τό μεγάλο θαῦμα, κατά τό ὁποῖο μέ πέντε ἄρτους καί δύο ἰχθύες τρέφει πέντε χιλιάδες ἄνδρες, χωρίς νά ληφθοῦν ὑπόψη οἱ γυναῖκες καί τά παιδιά. Μετέπειτα, ὅταν ἔφτασε ἡ Σκηνοπηγία (μεγάλη κι αὐτή ἑορτή γιά τούς Ἰουδαίους), ἀνεβαίνει στά Ἱεροσόλυμα, ὅπου κινεῖτο κρυφά. Περί τό μέσο τῆς ἑορτῆς, ἀνέβηκε στό ἱερό καί δίδασκε, μέ ἀποτέλεσμα οἱ πάντες νά ἐκπλήττονται ἀπό τή διδασκαλία Του. Μέ φθόνο δέ ἔλεγαν γι’ Αὐτόν: Πῶς αὐτός γνωρίζει γράμματα ἐνῶ δέν τά ἔχει μάθει; Ὁ Χριστός βεβαίως ὡς ὁ νέος (δεύτερος) Ἀδάμ γνωρίζει (τά πάντα), ὅπως ἄλλωστε καί ὁ πρῶτος ἐκεῖνος (Ἀδάμ) πού ἦταν γεμᾶτος ἀπό κάθε σοφία, ἀλλά κι ἐπειδή ὁ Χριστός εἶναι Θεός. Γόγγυζαν λοιπόν ὅλοι καί ἡ διάθεσή τους ἦταν φονική γι’ Αὐτόν. Ὁ Χριστός ἀπό τήν ἄλλη ἐλέγχοντάς τους ὅτι δῆθεν μάχονται ὑπέρ τοῦ Σαββάτου τούς ἔλεγε: «Γιατί ζητᾶτε νά μέ σκοτώσετε;» Καί συνέχιζε σχετικά: «Ἄν ἀγωνίζεσθε γιά τόν Νόμο, γιατί τότε ὀργίζεσθε μέ ἐμένα; Ἐπειδή ἔκανα ὑγιῆ ὁλόκληρο ἄνθρωπο κατά τό Σάββατο, ὅταν ὁ ἴδιος ὁ Μωυσῆς νομοθετοῦσε νά καταλύετε αὐτό, στήν περίπτωση πού πρόκειται γιά περιτομή;» Ἀφοῦ τούς μίλησε λοιπόν ἀρκετά γιά τό θέμα αὐτό καί τούς φανέρωσε ὅτι ὁ Ἴδιος εἶναι ὁ Δοτήρας τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου καί Ἴσος μέ τόν Θεό Πατέρα, δέχεται λιθοβολισμό ἀπό αὐτούς, ἰδιαιτέρως τήν τελευταία ἡμέρα, τήν πιό σημαντική, τῆς ἑορτῆς.Ἐννοεῖται ὅτι κανένας ἀπολύτως λίθος δέν Τόν ἄγγιξε, ὁπότε καί φεύγοντας ἀπό ἐκεῖ βρίσκει τόν ἐκ γενετῆς τυφλό, τόν ὁποῖο θεραπεύει δημιουργώντας του ὀφθαλμούς.

Πρέπει νά γνωρίζουμε ὅτι τρεῖς ἦσαν στούς Ἰουδαίους οἱ μεγαλύτερες ἑορτές. Πρώτη ἡ ἑορτή τοῦ Πάσχα, (ἡ ὁποία τελοῦνταν κατά τήν πρώτη τοῦ μήνα εἰς ἀνάμνηση τῆς διάβασης στήν Ἐρυθρά θάλασσα)∙ δεύτερη ἡ Πεντηκοστή, πού θύμιζε τή ζωή τους στήν ἔρημο μετά τή διάβαση τῆς Ἐρυθρᾶς (γιατί ἔζησαν στήν ἔρημο πενήντα ἡμέρες μέχρι νά λάβουν τόν Νόμο τοῦ Μωυσῆ). Κι ἀκόμη γιά νά τιμήσουν τόν ἀριθμό ἑπτά πού εἶχε μία ξεχωριστή σημασία γι’ αὐτούς∙ καί τρίτη ἑορτή, ἡ ἑορτή τῆς Σκηνοπηγίας, γιά νά τούς θυμίζει τή σκηνή πού εἶδε ὁ Μωυσῆς μέσα στή νεφέλη τοῦ Ὄρους Σινᾶ καί τήν ἔφτιαξε διά τοῦ ἀρχιτέκτονος Βεσελεήλ. Ἡ Σκηνοπηγία κρατοῦσε ἑπτά ἡμέρες καί τούς ὑπενθύμιζε ἐπίσης τή συγκομιδή τῶν καρπῶν καί τήν κατάπαυσή τους στήν ἔρημο. Τότε λοιπόν, ὅταν ἦταν σέ ἐξέλιξη ἡ συγκεκριμένη ἑορτή, στάθηκε ὁ Ἰησοῦς καί μέ μεγάλη φωνή φώναξε: «Ὅποιος διψάει, ἄς ἔρχεται κοντά μου καί νά πίνει».

Ἐπειδή λοιπόν μέ τή διδασκαλία αὐτή ὁ Χριστός ἀπέδειξε τόν ἑαυτό Του Μεσσία κι ὅτι Αὐτός ἔγινε μεσίτης καί συμφωνητής ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων μέ τόν αἰώνιο Πατέρα Του, γιά τόν λόγο αὐτόν ἑορτάζουμε τήν ἑορτή τή σημερινή καί τήν ὀνομάζουμε Μεσοπεντηκοστή. Δηλαδή δοξολογοῦμε κατ’ αὐτήν τόν Μεσσία Χριστό καί προβάλλουμε τήν ἀξία καί σημασία ξεχωριστά τῶν δύο μεγάλων δικῶν μας ἑορτῶν, τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Πεντηκοστῆς (ὡς ἐλεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος).

Χάριν τούτου μάλιστα νομίζουμε ὅτι ἑορτάζεται μετά τήν Πεντηκοστή καί ἡ ἑορτή τῆς Σαμαρείτιδος: κι ἐκείνη ἐξηγεῖ πολλά γιά τόν Μεσσία Χριστό καί ἀναφέρεται στό νερό καί στή δίψα, ὅπως καί ἐδῶ. Διότι στήν πραγματικότητα κατά τόν Εὐαγγελιστή Ἰωάννη προτάσσεται τό θαῦμα τῆς θεραπείας τοῦ Τυφλοῦ ἀπό τό γεγονός τῆς συνάντησης τοῦ Χριστοῦ μέ τή Σαμαρείτιδα»).

π. Γεώργιος Δορμπαράκης

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, Eορτή της Μεσοπεντηκοστής – Η Ενυπόστατος Σοφία του Θεού.

 

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, Eορτή της Μεσοπεντηκοστής – Η Ενυπόστατος Σοφία του Θεού.

ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ[:Ιω.7,37-52 και 8,12]

 Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«Η ΕΝΥΠΟΣΤΑΤΟΣ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ»

                      [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 24-5-2000] 

        Αγαπητοί μου, καλώς ήρθατε. Χαιρόμαστε που ήρθατε και θα θέλαμε λίγα λόγια να σας πούμε· όπως συνηθίζουμε εις τους εκδρομείς μας και προσκυνητάς μας. Αλλά μη λογαριάσετε ότι αυτά που θα πούμε ότι θα είναι μία ομιλία. Όχι. Αλλά θα είναι ένα μάθημα. Ένα μάθημα στο οποίον και εγώ και εσείς οφείλομε να μαθητεύσουμε. Γι'αυτό θα δείξετε πολλή υπομονή σε ό,τι ακούσετε. Γιατί είναι εκτάκτως ενδιαφέροντα αυτά που θα σας πω. Ξαναλέγω, πρέπει να μαθητεύσουμε.

      Είναι γνωστό, αγαπητοί μου, ότι σήμερα εορτάζουμε την Μεσοπεντηκοστή. Δηλαδή, μία εορτή που γιορτάζεται 25 ημέρες μετά το Πάσχα και 25 ημέρες πριν από την κυριώνυμη εορτή της Πεντηκοστής. Και λογαριάζεται αυτή η εορτή δεσποτική· δηλαδή αναφέρεται εις τον Δεσπότην Κύριον Ιησούν Χριστόν. Βλέπουμε τις εορτές, να έχουμε τις εορτές των αγίων, τις εορτές της Θεοτόκου και τις εορτές του Δεσπότου Χριστού. Εκείνες, λοιπόν, οι γιορτές που αναφέρονται εις τον Χριστόν λέγονται «δεσποτικές εορτές». Και μάλιστα, η σημερινή δεσποτική εορτή αναφέρεται –σε ποιον άραγε;- εις την Ενυπόστατον Σοφίαν του Θεού. Να εξηγήσω, όμως, από την αρχή, γιατί αυτό θα αποτελεί το κύριο θέμα μας, το οποίο πρέπει να μάθομε και πρέπει να επικρατεί στη ζωή μας.

      Είναι γνωστό ότι ο Θεός είναι Τριαδικός. Ο Πατήρ, ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιον. Τρία πρόσωπα. Αλλά είναι μία η ουσία. Και συνεπώς, ένας Θεός. Ο Πατήρ γεννά τον Υιόν. Ο Υιός γεννάται από τον Πατέρα. Όταν λέμε όμως «γεννά ο Πατήρ» και «γεννάται ο Υιός», μην πηγαίνει το μυαλό σας, όπως λένε οι Πατέρες, εις όλην εκείνην την διαδικασίαν μιας γέννας, όπως συμβαίνει εις τους ανθρώπους. Αλλά, απλούστατα, σημαίνει όπως το γεννώμενον είναι εκ της ουσίας του πατρός και της μητρός –συνεπώς είναι ομοούσιον- θέλει να εκφράσει ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα. Επειδή δε η Γραφή ομιλεί περί Γεννήσεως, ότι γεννάει ο Πατήρ τον Υιόν, τίποτ’ άλλο δεν ξέρομε. Είναι ένα βαθύ, βαθύτατον μυστήριον.

     Το Πνεύμα το Άγιον εκπορεύεται εκ του Πατρός. Δεν ξέρουμε τι σημαίνει αυτό. Λέμε μόνο την λέξη, και μόνο που θα πούμε την λέξη, αποτελεί δοξολογία εις τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν. Αν πούμε κάτι άλλο, τότε δεν θα είναι παρά βλασφημία. Είναι ακριβώς οι βλασφημίες των αιρετικών. Το Πνεύμα το Άγιον, λοιπόν, εκπορεύεται εκ του Πατρός, αποστέλλεται από τον Υιόν. Και από τον Πατέρα αποστέλλεται, αλλά και από τον Υιόν αποστέλλεται.

      Ο Υιός έχει πολλά ονόματα, πάμπολλα. Όπως και το Πνεύμα το Άγιον έχει πολλά ονόματα. Όταν δίδομε σε ένα πρόσωπο πολλά ονόματα, τα ονόματα αυτά εκφράζουν εκείνο που δεν μπορεί να εκφρασθεί. Όπως, πάρτε παράδειγμα, θέλουμε να πούμε για ένα πρόσωπο που δεν ξέρουμε το όνομά του, το έχουμε ξεχάσει. Και λέμε εις τους άλλους: «Εκείνος που είναι λίγο ψηλός, που έχει μαύρα μαλλιά, που είναι… έτσι, που είναι έτσι…, που είναι… έτσι -γιατί δεν ξέρουμε το όνομα». Έτσι και εδώ αγαπητοί μου, ο Υιός, περί του Οποίου και ο λόγος σήμερα, αφού γιορτάζει σήμερα, σήμερα της Μεσοπεντηκοστής, σας είπα δεσποτική εορτή, επειδή δεν μπορούμε να πούμε πολλά πράγματα, λέμε πολλά ονόματα. Για να εκφράσουμε τι; Χαρακτηρισμούς, χαρακτήρες, ιδιότητες του προσώπου αυτού. Θέλετε; Άκτιστες ενέργειες του Προσώπου Αυτού. Ενέργειες τις οποίες εκφράζει και με τις ενέργειες, με την ευκαιρία των ενεργειών, αποδίδομε ονόματα.

     Ένα, λοιπόν, από τα ονόματα αυτά, ή μερικά, είναι ο Λόγος του Θεού- το λάμδα κεφαλαίον- ο Λόγος του Θεού. Λέμε, στην Παλαιά Διαθήκην: «Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν». Δηλαδή «το σύμπαν έγινε με τον Λόγο του Κυρίου». «Κύριος» εδώ εκφράζεται ο Πατήρ, «Λόγος» είναι ο Υιός. Ότι δηλαδή ο Πατήρ δημιουργεί το σύμπαν δια του Λόγου Του. Δεν έχει καμία σχέση με τον λεκτικόν λόγον. Άλλο είναι ο λεκτικός λόγος, αυτό που τώρα εγώ σας μιλάω, μιλάτε, μιλάμε. Αλλά είναι όνομα: ο Λόγος του Θεού.

      Ακόμα, αφού σας είπα προηγουμένως περί γεννήσεως, είναι ο Υιός του Θεού. Και όταν ο Θεός δημιουργεί -δημιουργεί βέβαια ο Άγιος Τριαδικός Θεός- το σύμπαν, αυτό που δημιουργεί και τους αγίους αγγέλους και το σύμπαν ολόκληρο και τον άνθρωπον, αυτό λέγεται στη δογματική, λέγεται «εξωτερική προβολή του Θεού». Ο Θεός είναι αυθύπαρκτος. Υπάρχει από μόνος Του. Όταν, όμως, αποφασίζει να δημιουργήσει τον κόσμον, τότε αυτό που θα κάνει, είναι έξω από τον εαυτόν Του. Κι όπως ένα παλιό παράδειγμα, θα το ‘χετε ίσως διαβάσει- όπως ακριβώς είναι ο ζωγράφος έξω από τον μουσαμά, τον μουσαμά του, που ζωγραφίζει. Ο ζωγράφος είναι απέξω. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ο Θεός δημιουργεί το σύμπαν, τον άνθρωπο, τους αγγέλους, τα πάντα, ό,τι υπάρχει, χωρίς μ’ αυτό να σημαίνει ότι ο Θεός δίνει κάποιο κομματάκι από την ύπαρξή Του, από την ουσία Του. Το σύμπαν είναι κτιστόν. Ο Θεός είναι άκτιστος.

    Δεν υπάρχει κανένα σημείον που να πούμε ότι ανήκει στον Θεό. Από την δημιουργία. Γιατί αν κάτι θα μπορούσε να ανήκε εις τον Θεόν από την δημιουργία, τότε θα πρέπει να πούμε ότι έχουμε πανθεϊσμόν: «Το σύμπαν είναι θεός και μπορούμε να το τιμούμε». Υπήρξε ο πανθεϊσμός. Και η λέξη, πιστεύω, σας είναι γνωστή. Πανθεϊσμός. Όλοι οι λαοί λάτρευσαν το σύμπαν-και οι Έλληνες. Έχομε την –ξέρω ‘γω πώς να το πω;- την εύνοια, εμείς εδώ που είμαστε στο μοναστήρι, έχομε τον Όλυμπο απέναντί μας. Τι ελάτρευσαν οι αρχαίοι Έλληνες; Ελάτρευσαν την θάλασσα, με τον Ποσειδώνα. Την γη, με την Δήμητρα. Τον κεραυνό, με τον Δία. Κ.λπ. κ.λπ. Αυτό λέγεται: «Πανθεϊσμός».

      Αλλά και κάτι ακόμα. Αν υποτεθεί ότι κάτι αμαρτάνει από την δημιουργία, τότε αμαρτάνει η θεότητα! Άτοπα πράγματα! Θα σας πω τι αίρεσις υπήρχε κάποτε εις την Αφρικήν - Βόρειο Αφρική- ότι «τότε», μάλιστα αντιμετωπίζει την αίρεση αυτή ο Ιερός Αυγουστίνος, «όσο μεγαλύτερη ποσότητα έχουμε από την δημιουργία, αφού περιέχει θεότητα, τόσο πιο πολλή θεότητα περιέχει, δηλαδή είναι πιο πολύ θεός!». Φερειπείν, «πιο πολύ θεό έχει», λέει, «ο ελέφαντας από ένα μυρμήγκι!». Άτοπα πράγματα! Άτοπα…

       Αγαπητοί μου, ο Θεός είναι έξω από την Δημιουργία Του. Και δημιουργεί τον κόσμον. Εξωτερική προβολή, σας είπα, του Θεού, είναι η δημιουργία. Όμως ο Θεός δίνει γνωρίσματα εις την δημιουργία Του εκείνα τα οποία θα μπορούσαν να ανακλούν δικές Του ιδιότητες, δικά Του χαρακτηριστικά. Αλλά ανακλούν. Άλλο πράγμα να έχω ένα καθρέπτη που να μου δείχνει τον ήλιο, όταν τον βάλω απέναντι στον ήλιο τον καθρέπτη, κι άλλο πράγμα να έχω πάρει τον ήλιο, να τον έχω βάλει μέσα εις τον καθρέπτη. Άτοπον. Ανακλά. Έτσι και εδώ. Ο Θεός είναι φως. Είναι φως ο Θεός. Μας το λέει και μας το ξαναλέει αυτό η Αγία Γραφή και όσες φορές έχομε μια εμφάνιση όχι της ουσίας του Θεού, αλλά της δόξης του Θεού, έχομε φως. Πάρτε την Μεταμόρφωση. Κ.λπ. κ.λπ.

        Αλλά ο Θεός είναι Φως άκτιστον. Και δημιουργεί τώρα ένα γνώρισμα του δικού Του ακτίστου φωτός, το φως το υλικόν. Κατά το: «Εἶπεν ὁ Θεὸς γενηθήτω φῶς καὶ ἐγένετο φῶς».  Τι ωραίο αυτό… Τι ωραίο… Είπε ο Θεός να γίνει φως και έγινε φως.

     Μετά, λέμε «ο Θεός είναι άπειρος», δεν έχει διαστάσεις. Μάλιστα λέγεται με την εξής λέξη -θα την έχετε ακούσει πολλές φορές από τις ευχές- «απερίγραπτος». «Απερίγραπτος» θα πει δεν έχει περιγραφήν. Θυμηθείτε λίγο την Γεωμετρία- προσέξτε, μάθημα κάνομε. Δεν κάνω ομιλία. Μάθημα κάνομε. Κι αυτά πρέπει να τα μάθομε. Θα δείτε πού θα φτάσουμε… Λοιπόν, λέμε «περιγεγραμμένον σχήμα», «κύκλος περιγεγραμμένος» κ.λπ. «Απερίγραπτος» θα πει δεν έχει όρια. Ο Θεός δίνει τώρα ένα στοιχείο δικό Του, σαν εικόνα όμως, και λέμε «το σύμπαν είναι άπειρον», άντε βρες την άκρη του. Ποιος την βρήκε την άκρη του σύμπαντος… Οι αστρονόμοι; Τίποτα… Και ούτω καθεξής. Και ούτω καθεξής...Όλα αυτά, λοιπόν, δείχνουν την σφραγίδα του Θεού στο σύμπαν. Γι'αυτό είπαν οι σοφοί: «Εκείνος που λέει ‘’Δεν υπάρχει Θεός’’, δηλαδή αυτός που είναι άθεος, είναι μωρός και το μυαλό του δεν δουλεύει καλά». Μωρία.

       Αλλά ο Θεός, όμως, δεν είναι το σύμπαν. Δεν μπορώ να ταυτίσω τον Θεόν, τον Άκτιστον, με το κτίσμα. Δεν είναι δυνατόν ποτέ. Αλλά ο Θεός κάποτε, ας  πω την λέξη «αποφασίζει». Ξέρετε, εμείς οι άνθρωποι λέμε λέξεις, οι οποίες δεν ταιριάζουν στον Θεό. Η λέξις «αποφασίζω» είναι στον άνθρωπο, δεν είναι στον Θεό. Γιατί ο Θεός είχε - πάλι εδώ λάθος θα κάνω- στον νου Του- ποιον «νου»; Ο Θεός δεν έχει νου, όπως έχομε εμείς- τι; Να δημιουργήσει το σύμπαν προ καταβολής κόσμου. Τι; Δεν υπήρχε τίποτε. Να κάνει τώρα το σύμπαν. Θέλετε; Και μέσα εις το σύμπαν ήταν ακόμα και η Ενανθρώπησις και η θυσία του Υιού του Θεού και… και… και… Όλα. Προκαταβολικά. Μάλιστα, δυο τρεις φορές το ‘χομε στην Αγία Γραφή, και Παλαιά και Καινή Διαθήκη, το «πρό καταβολῆς κόσμου». Εμείς, οι άνθρωποι είμεθα γνωστοί εις τον Θεόν, πριν γίνουμε. «Πρό καταβολῆς κόσμου». «Καταβολή» θα πει «θεμελίωσις». Δεν υπήρχε το σύμπαν. Και ο Θεός τα έχει –ανθρώπινα θα μιλήσω- στον νου Του.

      Και «αποφασίζει» -η λέξις ανθρώπινη «αποφασίζει»- να δημιουργήσει τώρα. Και τι κάνει; Εδώ τώρα προσέξτε… Ο Άγιος Τριαδικός Θεός. Και ο Πατήρ και ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιον. Μάλιστα υπάρχει η εξής δογματική έκφρασις: «Ὁ Πατὴρ δι’ Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι». Που θα πει: «Ο Πατέρας δημιουργεί διαμέσου του Υιού –σαν να ‘ναι τα χέρια, τα χέρια του Πατρός ο Υιός- ἐν  Ἁγίῳ Πνεύματι»· που σημαίνει αυτό ότι όλα αυτά θα συντηρούνται από το Πνεύμα το Άγιον. Ώστε, λοιπόν, ο Υιός, αν και και τα δύο πρόσωπα, Υιός και Πνεύμα Άγιον, θεωρούνται τα χέρια του Πατρός, ένας ο Θεός. Εκφράσεις ε; Πλούσιες εκφράσεις, πλούσιες, πολύ πλούσιες εκφράσεις, ωραιότατες, μεγαλειώδεις...

       Πλάι στον Πατέρα, επειδή αφορά στον Υιόν, γι'αυτό δεν γίνεται αναφορά στο Άγιον Πνεύμα, όχι ότι απουσιάζει, αλλά επειδή η αναφορά είναι εις τον Υιόν. Και λέει η Αγία Γραφή. Η Παλαιά Διαθήκη. Πού λέει; Πού; Και πού δεν το λέει αυτό… Πού δεν το λέει- αρκεί να ξέρει κανείς να μελετάει την Αγία Γραφή. «Εγώ», λέγει, «η Σοφία»- η Σοφία…· περί της οποίας και ο λόγος σας είπα· αλλά η Σοφία είναι ο Υιός. Είναι Ενυπόστατος αυτή η Σοφία. «Ενυπόστατος» θα πει «πρόσωπον». Δεν είναι, όπως λέμε εμείς, οι Έλληνες, ότι «αυτός ο άνθρωπος έχει σοφία». Η έννοια της σοφίας εδώ καθ’ ημάς, τους Έλληνες, είναι νοητική. Είναι νοητική. Δηλαδή, δεν έχει ιδιαίτερη υπόσταση. Λέμε: «Αυτός είναι σοφός. Ξέρει πολλά, είναι σοφός». Εδώ η Σοφία του Θεού είναι ενυπόστατος, είναι πρόσωπον. Και είναι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος. Οπότε βλέπει κανείς εδώ, αγαπητοί, πλάι στον Πατέρα να είναι η Ενυπόστατος Σοφία του Θεού. Και μιλάει τώρα η Σοφία από μόνη της. Βάζει διαρκώς μέσα στην κουβέντα –«κουβέντα» εντός εισαγωγικών- στην αποκάλυψή της βάζει το «Εγώ»: - «Εγώ η Σοφία, ήμουνα πλάι», λέει, «στον Θεόν - εννοείται Πατέρα- και συνδημιουργούσα μαζί Του». Είναι γνωστό ότι όταν ο Θεός έκανε το σύμπαν, όλο το σύμπαν, η δημιουργία προηγήθηκε των αγίων αγγέλων. Ο Θεός δεν χρησιμοποιεί τους αγίους αγγέλους ως συνδημιουργούς Του- αν το πει κανείς αυτό είναι αιρετικόν. Οι άγγελοι ξέρετε τι είναι; Οι άγγελοι είναι μόνον θεαταί. Υπάρχουν και βλέπουν τώρα το σύμπαν να γίνεται και λέει εις το βιβλίον του Ιώβ: «Όταν», λέει, «οι άγγελοι με είδαν να δημιουργώ, ‘’ᾔνεσάν με’’, με εδοξολόγησαν». Οι άγγελοι, λοιπόν, δεν μετέχουν στην Δημιουργία- τους βγάζουμε λοιπόν. Τους βγάζουμε. Ποιοι δημιουργούν; Τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος.

      Έτσι, λοιπόν, το δεύτερο πρόσωπον λέγει, που λέγεται εδώ «η Σοφία του Θεού», και είναι πρόσωπον- αυτό θα το επαναλαμβάνω διαρκώς όπως κάνουν και οι σχολαστικοί δάσκαλοι. Στο σχολείο τα λένε και τα ξαναλένε και τα ξαναλένε… Δεν πειράζει. Μην στενοχωρηθείτε γι’ αυτό. Γιατί πρέπει να το μάθουμε. Σας έκανα εξήγηση. Μάθημα θα κάνουμε. Δεν κάνουμε καμία ρητορική ομιλία. Μάθημα! Κι εγώ μαθητεύω, κι εσείς μαθητεύετε. Λοιπόν, η Σοφία πλάι στον Πατέρα- «Εγώ», λέει η Σοφία, «συνδημιουργούσα με τον Πατέρα, με τον Θεόν». «Συνδημιουργούσα». Τι; Ό,τι έγινε.

      Όταν ήρθε η ώρα να κάνει τον άνθρωπο -πω μεγαλείον!- εκεί λέγει: «Εγώ, η Σοφία, ήμουνα γεμάτη χαρά! Που έκανα τον άνθρωπο. Και αδημονούσα –πωπω…- αδημονούσα πότε θα έρθει η ώρα να βρεθώ πλάι στον άνθρωπο». Κι αυτό λέγεται «ἐνανθρώπησις». Δηλαδή, η Σοφία του Θεού η Ενυπόστατος είναι ο μετέπειτα Ιησούς Χριστός! Εδώ θα έθετα το ερώτημα: « Ξέρομε Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, του Οποίου και το όνομα φέρομε και λεγόμεθα Χριστιανοί;». Αν έτσι κρίνομε μ’ αυτά που λέμε, δεν ξέρομε τίποτα… Κι αλίμονό μας! Σαν να μην ξέρεις τίποτα για την ιστορία του πατέρα σου που σ’ έφτιαξε! Να μην ξέρεις πού είναι τα χωράφια του! Να μην ξέρεις τίποτα! Επιτρέπεται; Γι'αυτό σας είπα ένα μάθημα, να μάθομε Ποιος είναι ο Χριστός.

       Ώστε λοιπόν, η Ενυπόστατος Σοφία, που συνδημιουργεί με τον Πατέρα και λέγεται Σοφία γιατί όλα έγιναν με πάρα πολλή σοφία και με τάξη, και με… εκπληκτικά πράγματα. Λέει ο Ψαλμωδός: «Ποιος είμαι εγώ ο άνθρωπος; Ποιος είμαι εγώ ο άνθρωπος; Αλλά Εσύ, ω Ενυπόστατη Σοφία, ἐθαυμαστώθης ἐξ ἐμοῦ». Το θυμόσαστε αυτό από το Ψαλτήρι; «Ἐθαυμαστώθης ἐξ ἐμοῦ». Τι θα πει «ἐθαυμαστώθης»; «Έγινες θαυμαστή, Εσύ, η Σοφία, από την δική μου ανθρώπινη κατασκευή».  Ρωτήστε έναν γιατρό: « Ξέρεις τι είναι ο άνθρωπος;». Κατ΄αρχάς το σώμα του ακόμη, του ανθρώπου το σώμα, δεν έχει ερευνηθεί. Το ξέρετε αυτό; Διαρκώς ερευνάται! Ατελευτήτως ερευνάται το ανθρώπινον σώμα. Πού να σας πει ο γιατρός- πού το ξέρει;- και ποιος είναι ο σκοπός αυτής της υπάρξεως αυτού του σώματος που λέγεται «άνθρωπος». Ε, λοιπόν, «έγινες θαυμαστός, ο Θεός, έγινες θαυμαστή  Εσύ, η Ενυπόστατη Σοφία, ἐξ ἐμοῦ». Τι θα πει «ἐξ ἐμοῦ»; «Από μένα, από την κατασκευή μου». Καταπληκτικά πράγματα… Γι'αυτό και Σοφία λέγεται.

     Λοιπόν, αγαπητοί –να προχωρήσουμε λίγο- σήμερα γιορτάζουμε την Ενυπόστατον Σοφίαν του Θεού που είναι «μεσούσης τῆς ἑορτῆς», δηλαδή Μεσοπεντηκοστή. Αν προσέξατε το Ευαγγέλιον, ο Χριστός είχε ανέβει στα Ιεροσόλυμα στην εορτή της Σκηνοπηγίας- μία από τις τρεις μεγάλες γιορτές του έτους στους Εβραίους, ήτανε δε πολύ πανηγυρική αυτή η εορτή, πάρα πολύ πανηγυρική· με φωταψίες, με πολλά πολλά… Οι δε Εβραίοι έμεναν στις σκηνές. Και εκεί στις σκηνές προσπαθούσαν να θυμηθούν πώς πέρασαν οι πρόγονοί τους εις την έρημον σαράντα χρόνια. Η εορτή αυτή ήταν περί το τέλος Σεπτεμβρίου, αρχές Οκτωβρίου. Χαρούμενη γιορτή! Τότε ανέβηκε ο Ιησούς Χριστός στα Ιεροσόλυμα. Kaι τους είπε: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου -από τις φωταψίες-. Χαίρεστε. Ναι. Εγώ σας έδωσα την εντολή να γιορτάζετε την εορτή αυτή, αλλά Εγώ είμαι το φως του κόσμου». Έβαζαν σε μία χρυσή στάμνα νερό από την κολυμβήθρα της Βηθεσδά, την δεξαμενή, πήγαινε ένας ιερεύς με συνοδεία κ.τ.λ., με μουσικές, λιτανεία ολόκληρη να πάρει νερό να πλύνουν το θυσιαστήριον, «Εγώ είμαι το νερό το ζωντανό. Εγώ είμαι το φως, Εγώ είμαι το νερό, το ζωντανό νερό».

      Έτσι, λοιπόν, ετοποθετήθηκε στην Μεσοπεντηκοστή- γιατί εμείς φύγαμε από τις γιορτές των Εβραίων- που εμφανίστηκε ο Χριστός κατά το Ευαγγέλιον, την περικοπή που ακούσαμε, και γιορτάζουμε σήμερα, της Μεσοπεντηκοστής. Έτσι, έχομε τα εξής από την υμνολογία την σημερινή. Προσέξτε: «Ἐν τῷ ἱερῷ ἐπέστης, ἡ Σοφία τοῦ Θεοῦ» (Το ιερό είναι ο ναός του Σολομώντος. «Εις το ιερό», λέει, «ήρθες και στάθηκες, Εσύ, η Σοφία του Θεού»-περί της οποίας ο λόγος ε;) «μεσούσης τῆς ἑορτῆς». Το «μεσούσης» το αναφέρει ο ευαγγελιστής Ιωάννης που ήτανε στην εορτή της Σκηνοπηγίας, σας είπα,  «διδάσκων καὶ ἐλέγχων τους ἀπειθεῖς Ἰουδαίους, τοὺς Φαρισαίους καὶ Γραμματεῖς, καὶ βοῶν παρρησίᾳ πρὸς αὐτοὺς, Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρὸς μὲ καὶ πινέτω ὕδωρ ζωηρὸν καὶ οὐ μὴ διψήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. Ὁ πιστεύων τῇ ἐμῇ χρηστότητι ποταμοὶ ῥεύσουσιν ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτοῦ ζωῆς αἰωνίου. Ὦ τῆς ἀγαθότητος καὶ τῆς εὐσπλαχνίας Σου, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα Σοι».

        Εκείνο δε το «από την κοιλιά του»- ξέρετε «κοιλιά» κατά την εβραϊκή ψυχολογία, είναι τα εντόσθια. Ακριβέστερα είναι η καρδία: «Απ’ την καρδιά του», λέει, «θα βγουν νερά άφθονα». Τι θα πει; Υπαινιγμός του Αγίου Πνεύματος. Γι'αυτό και λέγεται η ανάλογη περικοπή την ημέρα της Πεντηκοστής. Βεβαίως. Ώστε «μεσούσης της εορτής ήλθες», λέγει, «Εσύ, η Σοφία του Θεού»- δικαιολογώ εδώ όσα σας λέγω, ότι έχομε εδώ την Σοφία του Θεού. Έχει πολύ μεγάλη σημασία, αγαπητοί μου, η γνώσις ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Λόγος του Θεού. Είναι η Σοφία του Θεού. Όπως σας είπα προηγουμένως, ότι αυτό συνιστά τη σωτηρία μας. Είναι ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός.

       Έτσι, λοιπόν, όταν έχομε μια εικόνα του Χριστού, κάνω την προσευχή μου: «Εσύ είσαι η Ενυπόστατος Σοφία του Θεού; Προσπαθώ να Σε καταλάβω, τι μπορώ να καταλάβω από Σένα; Εσύ έκανες το σύμπαν;»… Είναι καταπληκτικά αυτά πράγματα, αγαπητοί μου, μα τόσο καταπληκτικά, που ο άνθρωπος συγκλονίζεται, που μπορεί να κάνει και κινήσεις τέτοιες που ο άλλος να χαμογελάσει. Έτσι δεν είναι; Ναι. Να κάνει κινήσεις τέτοιες που να χαμογελάσει.  Να σας πω ένα παράδειγμα; Όταν μετεφέρετο η Κιβωτός της Διαθήκης από την Σιλώμ, την Βηθλεέμ, στα Ιεροσόλυμα, ο Δαβίδ ήτανε τόσο έξαλλος απ’ τη χαρά του, που αξιώθηκε να μεταφέρει την Κιβωτό, ώστε μπροστά από την Κιβωτό- υπήρχανε και όργανα, μουσική κ.τ.λ.- χοροπηδούσε! Από το παράθυρο τον είδε η γυναίκα του,  μία του γυναίκα. Τον είδε. Και όταν γύρισε στο παλάτι, του λέει: «Μα τρελάθηκες;», του λέει, «Παλαβός είσαι; Χόρευες σαν μικρό παιδί, σαν τρελός, εχόρευες μπροστά στην Κιβωτό της Διαθήκης;».  Πού είναι ο πατήρ Ειρηναίος, που είναι ο ιερομνήμων, να θυμηθώ το όνομα αυτής. Δεν πειράζει. Τόσο θύμωσε μαζί της ο Δαβίδ, που της λέει: «Παιδί να μην αποκτήσεις». Και όταν απέκτησε αυτή η γυναίκα του παιδί, επειδή του ‘κανε την παρατήρηση, επειδή εξεδήλωνε την χαρά του με κινήσεις και με συγκλονισμό. Συμφωνείτε;

      Λοιπόν, προχωρώ. Αν ψάξουμε την Αγία Γραφή, θα δούμε πολλά πράγματα. Λέει: «Πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο» ο ευαγγελιστής Ιωάννης –είναι ο τρίτος στίχος στο ευαγγέλιό του- «καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ γέγονεν». «Και χωρίς Αυτόν δεν έγινε τίποτε απ’ ό,τι έχει γίνει». Ποιος, λοιπόν, δημιουργεί; Η Ενυπόστατος Σοφία του Θεού. Ο Θεός Λόγος· που είναι κάτι το τόσο καταπληκτικό και συγκλονιστικό. Θα ‘θελα όμως να σας πω. Δηλαδή, αν μου δίνατε πέντε ώρες, θα τις κατανάλωνα- Τι λέω; Το θέμα αυτό το έκανα σε 17 ώρες το ΄96, και είναι γραμμένες αυτές οι ομιλίες. 17 ώρες! Αν μου τις δώσετε, θα επαναλάβω ό,τι είπα τότε. Αλλά επειδή είμεθα άνθρωποι και πεινάμε και διψάμε, γι’ αυτό γρήγορα θα τελειώσομε.

      Θα ήθελα κάτι που δεν το ξέρουνε ούτε καθηγηταί Πανεπιστημίου αυτό. Μια φορά το λέγανε σε έναν καθηγητή Πανεπιστημίου, ενώπιον πολλών θεολόγων, και δεν το καταλάβαινε και το ηρνείτο. Ακούσατέ το. Ακούσατέ το: «Καθ’ όλον το μήκος της Παλαιάς Διαθήκης, από τον καιρόν που ο Θεός δημιουργεί τον Αδάμ και την Εύα εις τον Παράδεισο μέχρι την Ενανθρώπηση, λέμε: «Ο Θεός, ο Θεός πέρασε τους Εβραίους από την Ερυθρά Θάλασσα, έδωσε τον Νόμο επάνω στο Σινά, τούτο, τούτο, εκείνο, εκείνο…»· -όπου αναφέρεται ο Θεός. Ποιος είναι αυτός ο Θεός; Ξέρετε Ποιος είναι; Η Ενυπόστατος Σοφία του Θεού. Σ΄ όλο το μήκος της Παλαιάς Διαθήκης. Δεν είναι ο Πατήρ, αλλά είναι ο Υιός. Και δεν ησύχαζε –το λέει το βιβλίο των Παροιμιών αυτό- έως ότου γίνει άνθρωπος, να έρθει ανάμεσά μας. Μάλιστα ο Βαρούχ ο προφήτης είναι καταπληκτικός. Λέει: «Ο Θεός είπε στο φως: ‘’Πήγαινε’’. Και πηγαίνει!  Το ανακαλεί: ‘’Έλα!’’. Κι έρχεται, το φως. ‘’Μετά δέ ταῦτα - Ποια; Μετά την Δημιουργία, που είπε να πάει το φως, να γυρίσει το φως, που είπε ο Θεός ‘’Γενηθήτω φως’’- μετά δε ταῦτα ήρθε ανάμεσά μας και έγινε άνθρωπος. Ακούτε; Άνθρωπος Αυτός που δημιούργησε το φως; Ναι! Και μας συνανεστράφη.

      Έτσι λέει και ο ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ἦλθε», λέει, «εἰς τὰ ἴδια» («τὰ ἴδια», ξέρετε, ε, λίγα Αρχαία από το σχολείο μας, τα «ἴδια» είναι το σπίτι μας, η κατοικία μας- ήρθε στο σπίτι μας!)«καὶ τοῖς ἀνθρώποις», λέει, «συνανεστράφη», λέει ο Βαρούχ. Και εμείς ξέρετε τι κάναμε οι άνθρωποι; Δεν Τον εγνωρίσαμε, Τον αρπάξαμε και Τον σταυρώσαμε. Για σκεφθείτε… Αλλ’ Εκείνος ανεστήθη. Όλα τα πράγματα ήταν αυτά ζυγισμένα.

     Λοιπόν. Ο μετέπειτα, δηλαδή, Ιησούς Χριστός. Έτσι δημιουργεί και τον άνθρωπο, όπως σας είπα, και μπορούσα να σας πω τώρα εδώ μερικά χαρακτηριστικά που θα τρομάξετε. Λέει η «Σοφία Σολομώντος» («Σοφία Σολομώντος», «Παροιμίες», «Σοφία Σειράχ», τα λεγόμενα «σοφιολογικά βιβλία»· αναφέρονται εις την Ενυπόστατον Σοφίαν, κατά θαυμαστόν τρόπον. Μάλιστα, στην Καινή Διαθήκη μόνον μία φορά αναφέρεται το όνομα «Σοφία»: «Καί ἐδικαιώθη», λέει, «ἡ Σοφία» κ.λπ., δηλαδή «δικαιώθηκε». Εκείνα τα οποία έκανε και είπε, «δικαιώθηκε». Αλλά έχομε έμμεσα χωρία πολλών συγγραφέων της Καινής Διαθήκης που αναφέρονται εις την Σοφία του Θεού). Λοιπόν ακούστε εδώ, τι λέει η «Σοφία Σολομώντος»: «Αὕτη πραθέντα δίκαιον οὐκ ἐγκατέλειπεν, ἀλλ’ ἐξ ἁμαρτίας ἐφείσατο αὐτόν». 

      Ποιος είναι αυτός ο «δίκαιος»; Τώρα εδώ θα είναι λιγάκι ανακατωμένα, δεν αρχίζω από την αρχή, θα πω κάποια άλλα που προηγούνται χρονικώς αλλά δεν πειράζει, ο δίκαιος ήτανε ο Ιωσήφ, το ενδέκατο παιδί του Ιακώβ. Είναι γνωστό, ζηλοτύπησαν τα αδέρφια του, και τον οδήγησαν πού; Τον πούλησαν! Πουλήθηκε αυτός από τους εμπόρους στην Αίγυπτον, τον αγόρασε ο Πετεφρής, ήτανε περίπου δεκαοκτώ χρονών παλληκαράκι. Μας λέει η Αγία Γραφή ότι ήτανε πάρα πολύ ωραίο παλληκάρι. Και επειδή ήτανε πολύ ωραίο παλληκάρι, η γυναίκα του Πετεφρή τον ερωτεύτηκε. «Έπεσαν», λέει, «οι οφθαλμοί γυναικός Πετεφρή επάνω στον Ιωσήφ». Κάποια φορά ήρθε από τα χωράφια και του επετέθη! Και τότε, εκείνος, λέγει –του ‘βγαλε τα ρούχα! Ακούστε, βιαία σκηνή- τότε εκείνος για να γλυτώσει, να μην κάνει την αμαρτία, πήδηξε από το παράθυρο και έφυγε. Την μνήμη του Ιωσήφ την γιορτάζουμε την Μεγάλη Δευτέρα. Του «παγκάλου». «Πάγκαλος» θα πει πολύ καλός. Και πολύ ωραίος και πολύ καλό παιδί. Για να μην αμαρτήσει.

      Και λέει εδώ τώρα η «Σοφία Σολομώντος» ότι «Αὕτη - Ποια; Η Ενυπόστατος Σοφία- πραθέντα δίκαιον (:όταν πουλήθηκε ο δίκαιος, δηλαδή ο Ιωσήφ), οὐκ ἐγκατέλειπεν (:δεν τον άφησε -Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Αν γίνουμε παιδιά της Ενυποστάτου Σοφίας, ούτε εμάς θα μας εγκαταλείψει. Τ’ ακούτε; Έχουμε και πρακτικά στοιχεία) «ἀλλ’ ἐξ ἁμαρτίας ἐφείσατο αὐτόν (:αλλά τον εγλύτωσε από την αμαρτία)». Την Μεγάλη Δευτέρα λέμε: «Δεν ντρεπόταν που του ‘βγαλε τα ρούχα και εβγήκε γυμνός, ένα μόνο, να μην έκανε την αμαρτία». Και τώρα; Είναι γνωστόν ότι τον πέταξαν εις τον λάκκον, δηλαδή εις την φυλακήν, που ήτανε κάτω από το παλάτι του Φαραώ. Ήτανε αυτοκρατορική, βασιλική αυτή η φυλακή. Ξέρετε πόσο έμεινε εκεί; Δέκα χρόνια! Χωρίς να μην φταίει σε τίποτα… Θα ΄λεγε κανείς: «Και ποιος θυμόταν;». Δούλος ήτανε! Αφού πουλήθηκε. «Ποιος θυμόταν τον Ιωσήφ; Ποιος εγνώριζε τον Ιωσήφ;». Ξέρετε πώς απεκαλύφθη με εκείνα τα όνειρα που εξήγησε, να μην πολυπραγμονώ. Ακούστε τώρα τι λέγει στη συνέχεια η «Σοφία Σολομώντος»: «Συγκατέβη αὐτῷ εἰς λάκκον καὶ ἐν δεσμοῖς οὐκ ἀφῆκεν αὐτὸν ἕως οὐ ἤνεγκεν αὐτῷ –δοτική- σκῆπτρα βασιλείας». Ποιος «συγκατέβη»; Ποιο είναι το υποκείμενον; Κατέβηκε εις τον λάκκον, δηλαδή εις την φυλακή. Η Σοφία. Η Ενυπόστατος Σοφία κατέβηκε μαζί του εις την φυλακή! Και έμεινε τώρα, η Ενυπόστατος Σοφία, δέκα χρόνια μαζί με τον Ιωσήφ μέσα στην φυλακή για να τον προστατεύει! Δεν είναι συγκλονιστικό πράγμα αυτό; Και δεν τον άφησε, λέει, στα δεσμά του, δηλαδή στην φυλακή που ήταν, έως ότου του έδωσε το σκήπτρον της βασιλείας. Τον ανέβασε στον θρόνο τον βασιλικό. Ποιος τον ανέβασε; Η Ενυπόστατος Σοφία. Η Σοφία του Θεού. Δηλαδή ο μετέπειτα Ιησούς Χριστός.

      Ένα άλλο - σας λέω είναι πλησμονή, πλησμονή, πραγματικά, θεμάτων, αλλά… - όταν ο Ναβουχοδονόσορ από ζήλεια κάποιων που δεν ήθελαν, δεν χώνευαν τους τρεις παίδες και τον Δανιήλ, έδωσε εντολή να προσκυνηθεί μια χρυσή εικόνα του Μαρδούχ. Όχι δική του, αλλά του θεού της Βαβυλώνος, του Μαρδούχ. «Και όποιος δεν προσκυνήσει», λέει, «την χρυσή εικόνα του πολιούχου της Βαβυλώνας, αυτός», λέει, «θα πεταχτεί στο πυρωμένο καμίνι». Το ξέρετε. Φαίνεται ότι ο Δανιήλ εκείνον τον καιρό έλειπε, κάπου ήταν. Αλλά, να δείτε σε μία πεδιάδα, τον κόσμο να προσκυνάει, τρεις ‘μείναν όρθιοι! Αλήθεια, τρεις ‘μείναν όρθιοι. Ήταν οι τρεις Παίδες! Τους συνέλαβαν, τους πήγαν στον Ναβουχοδονόσορα: -«Γιατί δεν προσκυνάτε εσείς;». -«Γιατί ο Θεός μας μάς είπε να μην προσκυνούμε παρά μόνο τον Θεό τον αληθινό». -«Και ποιοι είσαστε εσείς αυτοί; Και ποιος θα σας γλυτώσει από τα χέρια τα δικά μου;». Και είπαν: «Αν ο Θεός θέλει να θανατωθούμε, θα θανατωθούμε. Αν θέλει, όμως, να μας γλυτώσει, θα μας γλυτώσει. Εμείς, πάντως, δεν προσκυνούμε την χρυσή σου εικόνα». «Άναψαν», λέει, «το καμίνι επταπλάσια». Ο αριθμός επτά, θυμίζει και Βαβυλώνα, ο αριθμός επτά- είναι σε υπερβολικό βαθμό καμένο το καμίνι. Ήτανε, λέει, η φωτιά ανέβαινε 49· 7 επί 7 = 49. Το επταδικόν σύστημα. Εμείς έχουμε το δεκαδικό σύστημα. Επταδικόν σύστημα. Βλέπετε την αρχαιότητα των πραγμάτων. «Έφταναν», λέει, «σαρανταεννέα πήχες». Και πέταξαν τους τρεις νέους μέσα. Δεν κάηκαν. Παρά μόνο, λέγει, τα σκοινιά που ήτανε δεμένα τα χέρια τους. Ούτε τα ρούχα τους δεν κάηκαν! Ούτε μία- το λέει επί λέξει- ούτε μία τρίχα από τα μαλλιά τους δεν κάηκε.

      Λέει ο Χριστός: «Σας βεβαιώνω ότι οι μάρτυρες δεν θα χάσουν ούτε μία τρίχα από το κεφάλι τους». Θέλετε απόδειξη; Οι τρεις παίδες στο καμίνι. Λένε πολλοί: «Δεν έχουμε», λέει, «αποδείξεις της πίστεως». Δεν έχουμε αποδείξεις της πίστεως;; Λοιπόν. Πήγε ο Ναβουχοδονόσορ να δει. Τι να δει; Και τι είδε μέσα στο καμίνι; Τέσσερις βρήκε. «Μπα… Εγώ», λέει, «δεν έριξα τρεις; Ο τέταρτος ποιος είναι; Του οποίου η μορφή είναι ωσεί μορφή αγγέλου!». Ποιος ήταν ο τέταρτος, ξέρετε; Η ενυπόστατος Σοφία του Θεού! Δεν συγκλονίζει αυτό το πράγμα; Και τους γλύτωσε. Και το σπουδαίο ξέρετε ποιο είναι; Όταν τους έβγαλε απέξω, έβγαλε ένα διάταγμα ο Ναβουχοδονόσορ να τιμάται και να λατρεύεται ο Θεός των Τριών Παίδων. Είδατε; Να τιμάται ο Θεός των τριών Παίδων!

        Αλλά ας προχωρήσουμε. Λέει πάλι η «Σοφία Σολομώντος» ότι η Ενυπόστατος Σοφία, λέει, «διεβίβασεν αὐτοὺς θάλασσαν ἐρυθρὰν καὶ διήγαγεν αὐτοὺς δι’ ὕδατος πολλοῦ».  Το θαύμα του περάσματος από την Ερυθρά Θάλασσα. Ποιος τους πέρασε; Τους Εβραίους; Η Ενυπόστατος Σοφία! Για φανταστείτε…

      Ακόμα, στην έρημο, στην έρημο τώρα… Ξέρετε τι λέει εις τον Δαβίδ; Του λέει το εξής: «Α, θέλεις να μου κτίσεις οίκον; Καλά». Ο γνωστός ναός, τον οποίον δεν έκτισε αυτός, αλλά έκτισε ο Σολομών διότι…-υπάρχει μια ιστορία. «Αλλά το ξέρεις», λέει στον Δαβίδ, «ότι Εγώ με τον λαό σου έμεινα στις σκηνές στην έρημο σαράντα χρόνια;». Έμεινε στις σκηνές! Δεν είχε, λέει, σπίτι. «Τώρα θα μου κάνεις σπίτι; Ναόν; Εγώ έμεινα μαζί σας, με τον λαό, τον λαό σου, έμεινα σαράντα χρόνια στην έρημο!». Έμεινε, λοιπόν, στην έρημο ο Θεός Λόγος, ε; Η  Ενυπόστατος Σοφία του Θεού. Και λέγει.  -Θα θυμόσαστε, από το δημοτικό σχολείο τα είχαμε μάθει αυτά, ότι το βράδυ ενεφανίζετο μία στήλη πυρός. Για να φωτίζει το στρατόπεδο. Ήτανε δύο εκατομμύρια οι Εβραίοι. Την ημέρα, στην έρημο κάτω από το Σινά ήτανε, εγίνετο μια ομπρέλα τρόπον τινά και τους εσκέπαζε για να τους δίνει σκιά. Ποιος ήτανε η ομπρέλα και η πύρινη φλόγα; Ο Ενυπόστατος Θεός Λόγος. Η Σοφία του Θεού. Ακούστε πώς το λέει: «Καὶ ἐγένετο αὐτοῖς - στους Εβραίους- εἰς σκέπην ἡμέρας (:που τους σκέπαζε την ημέρα) καὶ εἰς φλόγαν ἄστρων τὴν νύκτα». Δηλαδή τον λαό Του ο Θεός Λόγος, η Ενυπόστατος Σοφία, δεν τον άφηνε, τον είχε διαρκώς μαζί.

      Και το ίδιο πράγμα λέει και η «Σοφία Σειράχ». Είναι το περίφημο 24^ον κεφάλαιον, που αναφέρεται εις την Σοφία του Θεού τα εξής: «Ἐγώ - Εγὼ η Σοφία- ἐν ὑψηλοῖς κατεσκήνωσα καὶ ὁ θρόνος μου ἐν στύλῳ νεφέλης». «Ἐν ὑψηλοῖς κατεσκήνωσα». Ξέρετε εκείνο το «ἐν ὑψηλοῖς» τι σημαίνει; «Εγώ είμαι Εκείνος που κατοικώ στον θρόνο, στον ουρανό, παρὰ τῷ Πατρί». Εντούτοις, έχω δύο θρόνους. Ο ένας θρόνος είναι στον ουρανό και ο άλλος θρόνος είναι αυτή η στήλη φωτός. Πωπω…

      Στο Σινά. Στο Σινά η Ενυπόστατος Σοφία έδωσε τον νόμον. Το λέει και ο Απόστολος Παύλος, έχομε πολλές μαρτυρίες. Δεν έδωσε ο Πατήρ τον νόμο στο Σινά, αλλά ο Υιός, η Σοφία του Θεού έδωσε τον νόμο επάνω εις το Σινά.

      Ακόμα, λέει η «Σοφία Σολομώντος»: «Ἡ Σοφία ἤνοιξε στόμα κωφῶν καὶ γλώσσας νηπίων ἔθηκε τρανάς». Ο Χριστός, όταν ήρθε, έδινε συνεχώς στοιχεία για να διαπιστώσουμε την ιδιότητά Του. Αυτό το πράγμα το λένε και οι προφήται. Δηλαδή τι; Άνοιξε μάτια τυφλών, άνοιξε στους κουφούς να ακούνε κ.τ.λ. κ.τ.λ. Ξέρετε γιατί άνοιξε τα μάτια των τυφλών; Για να δουν την Ενυπόστατον Σοφίαν. Γι'αυτό άνοιξε τα μάτια τους.

       Ώστε, λοιπόν, είναι ο Ίδιος· που κατοπινά έγινε άνθρωπος. Και είναι ο Ιησούς Χριστός. Αυτός είναι ο Χριστός μας; Ναι αγαπητοί μου, Αυτός είναι ο Χριστός μας! «Καί τῇ Σοφίᾳ(δοτική)- λέει η «Σοφία Σολομώντος»-  ἐσώθησαν». Με τη Σοφία σώθηκαν. Ένας λαός που υπάρχει μέχρι σήμερα, οι Εβραίοι. «Και οὐ συνετέλεσεν ὁ πρῶτος γνῶναι αὐτήν - λέει η «Σοφία Σειράχ» στο 24^ον κεφάλαιον, 28^ον στίχον-, καὶ οὕτως ὁ ἔσχατος οὐκ ἐξιχνίασεν αὐτήν». Δηλαδή: Ποιος είναι ο πρώτος; Είναι ο Αδάμ. Ούτε ο Αδάμ εγνώρισε την Σοφία του Θεού -παρέβη την εντολή της· παρέβη την εντολή- ούτε ο τελευταίος, που θα ζήσει, άνθρωπος, θα μπορέσει να καταλάβει Ποιος είναι η Σοφία του Θεού. Δηλαδή οι άνθρωποι δεν έμαθαν Ποιος είναι, Ποια είναι η Σοφία του Θεού. Κι όμως, μας προκαλεί να την μάθομε· και να Την γνωρίσομε.

        Ο δε Απόστολος Παύλος λέγει το εξής: «Ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Ἕλλησι δὲ μωρίαν - είναι στο πρώτο κεφάλαιο προς Κορινθίους- αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς - είμεθα οι κλητοί, που κληθήκαμε- Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησι (:και σε Ιουδαίους και σε Έλληνες) Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν». Έτσι γράφει ο απόστολος Παύλος.

     Είδατε, λοιπόν, ότι ο Χριστός είναι η Σοφία του Θεού. Άραγε αυτό το πράγμα καμιά φορά θα το μάθουμε; Θα το καταλάβουμε; Πάρα πολύ συχνά ο απόστολος Παύλος, ο οποίος μπήκε στο βάθος αυτής της Ενυποστάτου Σοφίας, γι'αυτό ο φανατικός Παύλος έγινε αυτός που έγινε· δεν λογάριαζε ούτε κούραση, ούτε κινδύνους, τίποτε, παρά να υπηρετήσει την Ενυπόστατον Σοφίαν του Θεού. Ο μέγας Παύλος… Λοιπόν, προσέξτε. Πολύ συχνά γράφει, στις επιστολές του, την λέξη «ἐπίγνωσις». Τι θα πει «ἐπίγνωσις»; Το ουσιαστικόν «ἐπίγνωσις». Τι θα πει «ἐπίγνωσις»; Γνώσις που να είναι σε βάθος. Όχι γνώσις· επίγνωσις. Λέμε σε έναν άνθρωπο: «Έχεις επίγνωση περί τίνος πρόκειται, αυτό το οποίον κάνεις, ή θέλεις να κάνεις; Δηλαδή, «το μελέτησες; Μπήκες στο πνεύμα του πράγματος;». Αυτό θα πει «επίγνωσις».

     Και λέει τώρα εδώ ο Απόστολος Παύλος το εξής: «Μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες (:έως ότου φτάσουμε όλοι -εννοείται οι Χριστιανοί) εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως (: μίαν πίστη να έχομε, να μην υπάρχουν αιρέσεις- και τώρα, ξέρετε, έχουμε τον Οικουμενισμόν, την παγκοσμιοποίηση, που πάει να τα κάνει όλα σαλάτα, μέσα σε μία χοάνη να τα ρίξει όλα. Προσοχή, προσοχή! Δεν θα υπήρχε μεγαλύτερη αμαρτία από του να δεχθώ τον Οικουμενισμόν. Ο μακαριστός πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς έλεγε ότι είναι η μεγαλύτερη αίρεσις όλων των αιώνων και όλων των εποχών. Αυτή που τώρα αναφαίνεται. Είναι η παγκοσμιοποίησις, όχι των οικονομικών που έχουμε τώρα αυτήν την στιγμή, αλλά η παγκοσμιοποίηση της θρησκείας! Είναι η μεγαλύτερη αμαρτία· διότι είναι το ανακάτεμα, το μάζεμα όλων των θρησκειών. Για σκεφθείτε αυτό το πράγμα. Πάρα πολλή προσοχή! Ακούτε δε τις λέξεις που λένε: «Ε, ένας είναι ο Θεός. Τι θα πει αν είσαι Μωαμεθανός, αν είσαι Βουδιστής, ένας είναι ο Θεός». Έτσι είναι; Είναι ψεύτικοι αυτοί όλοι οι θεοί. Συνεπώς, προσέξτε, κλείστε την πόρτα της ψυχής σας να μην δεχθεί το κήρυγμα του Οικουμενισμού).

       Και λέει τώρα «εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως», λέει ο Απόστολος Παύλος, «καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ». Είναι στην προς Εφεσίους 4,13. Τι είπε; «Καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ». Δηλαδή να γνωρίσομε στο βάθος Ποιος είναι ο Υιός του Θεού. Λίγα εκ των οποίων είπαμε σήμερα. Γι'αυτό σας κράτησα -να, σε λίγα λεπτά θα πάμε μία ώρα. Ναι, αγαπητοί μου. Δεν λυπάμαι που σας κούρασα. Μάθημα ήτανε. Και θα έπρεπε να μάθομε Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός στον Οποίο πιστεύουμε και λατρεύουμε· και υβρίζομε και εγκαταλείπομε! Να μάθουμε Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός. Από την στιγμή που θα μάθομε Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός διαρκώς θα συγκλονιζόμεθα. Θέλετε να συγκλονιστείτε στην προσευχή σας; Θέλετε να έχετε δάκρυα; Όχι δάκρυα μετανοίας- είναι άλλη παράγραφος αυτό. Δάκρυα αγάπης. Επιγνώσεως δάκρυα. Μάθετε Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός. Αν θέλετε να έχετε μία μεγαλειώδη προσευχή. Όχι μετανοίας, το ξαναλέω. Καλά και τα δάκρυα μετανοίας, καλά και τα δάκρυα τα παρακάτω, αλλά τα δάκρυα της επιγνώσεως του Ιησού Χριστού είναι μεγαλειώδη. «Εσύ είσαι, Χριστέ μου; Εσύ που έκανες το σύμπαν, έκανες κι εμένα και που έφτασες και στον σταυρό, γιατί μας αγαπάς εμάς τους ανθρώπους;». Μα δεν το καταλαβαίνομε αυτό. Πού να το καταλάβομε… Το μυστήριον της αγάπης του Θεού είναι τεράστιον. Είναι τεράστιον…

      Και έτσι μπορούμε να πούμε ούτε λίγο, ούτε πολύ, αγαπητοί μου, ότι είμεθα Χριστιανοί. Τότε μόνο μπορούμε να το πούμε. Το μάθατε το μάθημα; Μάλιστα, λέτε. Κι εγώ χαίρομαι πάρα πολύ και εύχομαι να γυρίσουμε σπίτι μας καλοί μαθηταί της μαθητείας της Σοφίας της Ενυποστάτου του Θεού. Ευχαριστώ που με ακούσατε. Ο Κύριος να σας ευλογεί.

            ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

απομαγνητοφώνηση και επιμέλεια της ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΗ:

https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/mnhmh_agivn/mnhmh_agivn_009.mp3

Θεολογική μονογραφία στο ανέσπερο αναστάσιμο φως

 

Θεολογική μονογραφία στο ανέσπερο αναστάσιμο φως

ΝΥΝ ΠΑΝΤΑ ΠΕΠΛΗΡΩΤΑΙ ΦΩΤΟΣ!

(Θεολογική μονογραφία στο ανέσπερο αναστάσιμο φως)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

     Την Αγία και Μεγάλη Κυριακή του Πάσχα, «αυτήν την ζωηφόρον Ανάστασιν εορτάζομεν του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού», σύμφωνα με το ιερό συναξάρι της πανηγυρικής ακολουθίας της Αναστάσεως, σκιρτώντας από ουράνια αγαλλίαση, για το πλέον χαρμόσυνο, το πλέον ελπιδοφόρο, το πλέον  κοσμοσωτήριο γεγονός της ανθρώπινης ιστορίας: το «Πάσχα Χριστού το σωτήριον»! 

     Ο πιστός και ευλογημένος λαός του Θεού, βιώνοντας αισθητά – ανεπαίσθητα το αναστάσιμο φως, ονομάζει την εορτή του Πάσχα «Λαμπρή», χρησιμοποιώντας αυτό το επίθετο για να της προσδώσει τον χαρακτήρα της περίλαμπρης ημέρας, ως «όντως ιερά καί πανέορτος, αύτη η σωτήριος, νύξ καί φωταυγής, τής λαμπροφόρου ημέρας, της Εγέρσεως». Μιας ημέρας, κατά την οποία ακτινοβολεί το ουράνιο και ανέσπερο φως της Αναστάσεως και αντανακλάται σε κάθε αγαθή και δεκτική του φωτός καρδιά, εξαφανίζοντας κάθε ίχνος σκοτεινότητας και σκιάς! Μια ημέρα η οποία πλημμυρίζει από μυστικό, αλλά υπαρκτό εκτυφλωτικό φως, ολόκληρη τη δημιουργία, από τα απειροελάχιστα υλικά στοιχεία, ως τους επέκεινα γιγάντιους ουράνιους αστρικούς σχηματισμούς! Μια ημέρα, η οποία δεν είναι σαν τις άλλες, αλλά είναι η «Ογδόη Ημέρα», νοούμενη πέρα από τον αισθητό χρόνο, ως απαρχή της αιωνιότητας, ως «αιωνίου απαρχή», ως προάγγελος και πρόγευση της «ανεσπέρου ημέρας της βασιλείας» του Θεού, «ούσα προάγγελος, εν ή το άχρονον φώς, εκ τάφου σωματικώς πάσιν επέλαμψεν»!

    Αυτήν την ουράνια λαμπρότητα του αναστάσιμου ανέσπερου φωτός εκφράζει με ακρίβεια και άφθαστο λυρισμό, ο ιερός και θεσπέσιος υμνογράφος του Όρθρου της Αναστάσεως, ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός (+749). Με το θεόσδοτο ταλέντο του μεταστοιχείωσε, σε ποιητικό και υμνογραφικό λόγο, τον μελίρρυτο «Λόγον εις το Άγιον Πάσχα», του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, συνθέτοντας τον περίφημο Κανόνα της Αναστάσεως, τον γνωστό μας «Αναστάσεως ημέρα λαμπρυνθώμεν λαοί…», το κορυφαίο υμνολογικό ποίημα της Εκκλησίας μας, με τις βαθύτατες θεολογικές του έννοιες και σωτηριολογικές προεκτάσεις, μια από τις θαμαστότερες ποιητικές συνθέσεις της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

      Σε αυτήν την καταπληκτική υμνολογική σύνθεση εξυμνείται το μέγα, θαυμαστό και ανερμήνευτο γεγονός της εκ νεκρών αναστάσεως του Ζωοδότη Χριστού και προβάλλεται πανηγυρικότατα ο σωτηριολογικός του χαρακτήρας. Ο ιερός υμνογράφος συμπυκνώνει το υπέρτατο νόημα της μεγάλης εορτής στον στίχο: «θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν Άδου την καθαίρεσιν»! Ο Λυτρωτής μας Χριστός, με το δικό Του θάνατο, θανάτωσε το δικό μας θάνατο, «θανάτω θάνατον πατήσας»! Με τη δική Του λαμπροφόρο Ανάσταση χάρισε και σε μας τη δική μας ανάσταση, ώστε,  «Ἀνέστη Χριστός, καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐπὶ μνήματος, Χριστὸς γὰρ ἐγερθείς ἐκ νεκρῶν ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων ἐγένετο», διακηρύσσει και ο χρυσορρήμονας ιερός Χρυσόστομος στον περίφημο «Κατηχητικό Λόγο» του!

      Ο ιερός Δαμασκηνός εξυμνεί στον υπέροχο Κανόνα του Πάσχα και το άκτιστο, το ανέσπερο, το άσβεστο, το αιώνιο,  φως της Αναστάσεως, το οποίο πηγάζει από τον ζωοδόχο Τάφο του Χριστού. Το φως που καταυγάζει και φωτίζει κάθε σκοτεινό και ανήλιο χώρο και χρόνο, κάθε σκοτεινότητα, που σκιάζει η αμαρτία και η εξουσία του «άρχοντα του σκότους», του Σατανά.

       Στο α΄ τροπάριο της γ΄ ωδής έγραψε: «Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καὶ γη, καὶ τὰ καταχθόνια, ἑορταζέτω γοῦν πάσα κτίσις, τὴν Ἔγερσιν Χριστοῦ, ἐν ᾗ ἐστερέωται». Σύμφωνα με την παράδοση, αυτό το καταπληκτικό τροπάριο στάθηκε η αφορμή να καθιερωθεί ο Κανόνας αυτός στην αναστάσιμη ακολουθία. Όπως είναι γνωστό, μέγας εκκλησιαστικός ποιητής και υμνογράφος υπήρξε και ο θετός αδελφός του αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, ο άγιος Κοσμάς, επίσκοπος Μαϊουμά. Έγραψαν και οι δύο Κανόνες για το Πάσχα, όμως διαβάζοντας ο άγιος Κοσμάς τον Κανόνα του αγίου Ιωάννη και φτάνοντας στο ως άνω τροπάριο «νυν πάντα πεπλήρωται φωτός…», εκστασιάστηκε, καταλήφτηκε από ουράνια αγαλλίαση, ομολόγησε την ανωτερότητα ετούτου του Κανόνα και συμφώνησε ότι αυτός θα πρέπει να καθιερωθεί και να ψάλλεται κατά τη Μεγάλη Εορτή!

     Σε πολλά τροπάρια του θεσπέσιου Κανόνα ο ιερός υμνογράφος αναφέρεται στο αναστάσιμο φως. Στον ειρμό της Θ΄ ωδής, ορίζει την Θεοτόκο ως την κύρια αποδέκτη του αναστάσιμου φωτός: «Φωτίζου, φωτίζου, ἡ νέα Ἱερουσαλήμ, ἡ γὰρ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνέτειλε, Χόρευε νῦν, καὶ ἀγάλλου Σιών, σὺ δὲ ἁγνή, τέρπου Θεοτόκε, ἐν τῆ ἐγέρσει τοῦ τόκου σου». Αυτό είναι επακόλουθο, διότι η Θεοτόκος αξιώθηκε να γίνει η μητέρα, κατά σάρκα, του Κυρίου Ιησού Χριστού. Τη στιγμή του ευαγγελισμού Της από τον αρχάγγελο Γαβριήλ, με την επισκίαση του Αγίου Πνεύματος, καθαρίστηκε από κάθε ρίπο αμαρτίας και κύρια από το προπατορικό αμάρτημα, γινόμενη άσπιλη, για να σαρκωθεί ο απόλυτα άγιος Θεός στα σπλάχνα Της. Έγινε η «κεχαριτωμένη» (Λουκ.1,28), η «Αγία Αγίων», το πρότυπο και ο κανόνας της αγιότητας. Ως εκ τούτου Αυτή υπήρξε δικαιωματικά το πρώτο ανθρώπινο πρόσωπο που αποδέχτηκε τα σωτήρια αποτελέσματα της Αναστάσεως του Χριστού και έγιναν αντιληπτά στο ιερό πρόσωπό Της. Σε Αυτή ανέτειλε η άφατη δόξα του Θεού!

     Τι σημαίνει για την πίστη της Εκκλησίας μας το αναστάσιμο φως; Πως μπορούμε να το αντιληφτούμε και να βιώσουμε την σωτήρια επίδρασή του στους εαυτούς μας;       

     Ο Θεός είναι ταυτισμένος με το φως. «Φως ο Πατήρ, φως ο Λόγος, φως και το Άγιον Πνεύμα …», ψάλλομε στην εορτή της Πεντηκοστής. Η Θεότητα είναι «πυρ καταναλίσκον» (Εβρ.12,28), κατά τον απόστολο Παύλο, το οποίο φωτίζει, θερμαίνει και ζωοποιεί τα σύμπαντα. Μια ελάχιστη εικόνα αυτού του φωτός μας δόθηκε κατά την Θεία Μεταμόρφωση του Χριστού, όπου «ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς». Ήταν δε τέτοια η έκλαμψη, ώστε «οἱ μαθηταὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα» (Ματθ.17,2).

      Το αντίθετο το φωτός είναι το σκοτάδι. Αυτό για τα αισθητά μας μάτια. Αλλά υπάρχει και το πνευματικό σκοτάδι, που είναι η απουσία της χάριτος του Θεού και είναι ταυτισμένο με τον αντίδικό Του, το Σατανά, ο οποίος, μετά την αποστασία του, από φωτεινός άγγελος, μεταποιήθηκε σε σκοτεινός δαίμονας, μαζί με το αγγελικό επιτελείο, που τον ακολούθησε στην πτώση. Το κακό είναι ταυτισμένο με το σκοτάδι, διότι γίνεται εν κρυπτώ. Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης θεωρεί «τόν ἄρχοντα τοῦ σκότους ὡς ἐφευρέτην τῆς κακίας, τῆς ἁμαρτίας καί τοῦ θανάτου». Αυτός ευθύνεται για την εκτόπιση του φωτός από τη γη και τα σκοτεινά έργα των ανθρώπων. Για την μεταβολή του κόσμου σε κόλαση! Ο απόστολος Παύλος τόνισε πως «ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι αὐτοῖς τὸν φωτισμὸν» του Θεού (Β΄Κρ.4,4).

     Αλλά η θεία αγάπη έστειλε στον κόσμο τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο Οποίος είναι «φως εκ φωτός», για να φωτίσει ξανά την σκοτισμένη ανθρωπότητα, να νικήσει τον άρχοντα του σκότους και να πλημμυρήσει τα σύμπαντα από την θεία λαμπροφόρο δόξα Του. «Ο λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς» (Ματθ.4,16). Ο «νοῦς τῆς πονηρίας κατασυντρίβεται καί τό σκότος διαφωτίζεται» πλέον, θα πει και πάλι ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Το πυκνό πνευματικό σκοτάδι που βασίλευε για αιώνες στη

Γη, φωτίστηκε και αποκαλύφτηκαν τα σκοτεινά έργα της αμαρτίας, η οποία γεννά τη φθορά και οδηγεί στο θάνατο (Ρω.6,44). Ο Προφήτης Ησαΐας, βιώνοντας το πυκνό πνευματικό σκοτάδι του προχριστιανικού κόσμου, προείδε τον ερχομό του Μεγάλου Φωτιστή, αναγγέλλοντας: «Ιδού δέδωκά σε εις διαθήκην γένους, εις φως εθνών του είναι σε εις σωτηρίαν έως εσχάτου της γης» (Ησ.49,6).

     Ο Χριστός δεν έφερε απλά το φως στον κόσμο, αλλά είναι ο Ίδιος το φως, διακηρύσσοντας: «εγώ ειμι το φως του κόσμου· ο ακολουθών εμοί ου μη περιπατήση εν τη σκοτία, αλλ  ἕξει το φως της ζωής» (Ιωάν.8,12).  Κι ακόμα: «ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ» (Ιωάν.12,46). Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης αναφέρει για τον Χριστό: ότι Αυτός «ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων. καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν» (Ιωάν.1,4-5). Ο Πρόδρομος Ιωάννης, «ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός, ἵνα πάντες πιστεύσωσι δι’ αὐτοῦ» (Ιωάν.1,7).  Ο φωτοφόρος άγγελος της Αναστάσεως θα ρωτήσει τις άγιες Μυροφόρες: «Τόν εν φωτί αϊδίω υπάρχοντα, μετά νεκρών τί ζητείτε ως άνθρωπον;».

      Το φως του Χριστού φωτίζει τα πρόσωπα των ανθρώπων που είναι δεκτικοί της πίστεως προς Αυτόν και για τούτο ο Ίδιος διαβεβαίωσε πως  «υμείς εστε το φως του κόσμου… οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς» (Ματθ.5,14-16). Και διαβεβαίωσε ότι «οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρὸς αὐτῶν» (Ματθ.13,43).

     Ο απόστολος Παύλος αναφέρει πως πριν έρθει ο Χριστός στον κόσμο, βασίλευε το πνευματικό σκοτάδι. Αλλά «ἦτε γάρ ποτε σκότος, νῦν δὲ φῶς ἐν Κυρίῳ· (πλέον) ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε» (Εφ.5,8). Τώρα, τα «πάντα ἐλεγχόμενα ὑπὸ τοῦ φωτὸς φανεροῦται· πᾶν γὰρ τὸ φανερούμενον φῶς ἐστι» (Εφ.5,10). Και επίσης: «Ο Θεός ο ειπών εκ σκότους φως λάμψαι, ος έλαμψεν εν ταις καρδίαις ημών προς φωτισμόν της γνώσεως της δόξης του Θεού εν προσώπω Ιησού Χριστού» (Β΄ Κορ.4,6). Ο Αναστημένος Κύριός μας είναι ο Ήλιος της Δικαιοσύνης, ο Οποίος λάμπει ως τα πέρατα της δημιουργίας το ζωτικό και απολυτρωτικό του φως.  

     Το αναστάσιμο φως είναι ο προάγγελος του εσχατολογικού ανεσπέρου φωτός. Ο ιερός συγγραφέας του εσχατολογικού βιβλίου της Αποκαλύψεως, άγιος Ιωάννης, προείδε το φώς της ουράνιας βασιλείας: «καὶ ἡ πόλις οὐ χρείαν ἔχει τοῦ ἡλίου οὐδὲ τῆς σελήνης ἵνα φαίνωσιν αὐτῇ· ἡ γὰρ δόξα τοῦ Θεοῦ ἐφώτισεν αὐτήν, καὶ ὁ λύχνος αὐτῆς τὸ ἀρνίον… νὺξ γὰρ οὐκ ἔσται ἐκεῖ» (Αποκ.21,23-26) και  «καὶ νὺξ οὐκ ἔσται ἔτι, καὶ οὐ χρεία λύχνου καὶ φωτὸς ἡλίου, ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς φωτιεῖ αὐτούς, καὶ βασιλεύσουσιν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων» (Αποκ.22,5).

     Ο ιερός υμνογράφος αναφέρει πως το αναστάσιμο φως έφτασε και ως τα καταχθόνια τρομερά δώματα του ανήλιου Άδου, όπου διέλυσε και τα εκεί φρικτά σκοτάδια. Ο απόστολος Παύλος διακήρυξε με τον πλέον πανηγυρικό τρόπο: «ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; ποῦ σου, ᾅδη, τὸ νῖκος; τὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία, ἡ δὲ δύναμις τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος. τῷ δὲ Θεῷ χάρις τῷ διδόντι ἡμῖν τὸ νῖκος διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ» (Α΄Κορ.15,55-57)! Και ο ιερός Χρυσόστομος θα συμπληρώσει: «Μηδείς οδυρέσθω πταίσματα˙ συγνώμη γάρ εκ του τάφου ανέτειλε. Μηδείς φοβείσθω θάνατον˙ ηλευθέρωσε γάρ ημάς ο του Σωτήρος θάνατος. Έσβεσεν αυτόν, υπ’ αυτού κατεχόμενος. Εσκύλευσε τον άδην ο κατελθών εις τον άδην. Επίκρανεν αυτόν, γευσάμενον της σαρκός αυτού» (Κατηχητικός Λόγος).

      Η λυτρωτική δύναμη του αναστημένου Χριστού και το έργο της σωτηρίας, έφτασε και ως τον Άδη. Μετά την εκπνοή Του επί του σταυρού, η ψυχή του Κυρίου κατέβηκε στο βασίλειο των νεκρών, σαφέστατη διδασκαλία του αποστόλου Πέτρου:

«θανατωθείς μεν σαρκί, ζωοποιηθείς δε πνεύματι΄ εν ω και τοις εν τη φυλακή πνεύμασι πορευθείς εκήρυξεν» (Α΄Πέτρ.3,18). Το ίδιο βεβαιώνει και ο απόστολος Παύλος: Ο Χριστός «κατέβη πρώτον εις τα κατώτατα μέρη της γης» (Εφεσ.4,9), σύμφωνα με την αντίληψη της εποχής, ότι ο Άδης βρίσκεται στα έγκατα της γης. Εκεί ο Κύριος κατά την τριήμερο παραμονή Του συνέχισε και στον κόσμο των πνευμάτων το απολυτρωτικό Του έργο. Κήρυξε το ευαγγέλιο της σωτηρίας και στους απ’ αιώνος νεκρούς. Όπως στον κόσμο των ζωντανών έτσι και στον κόσμο των νεκρών υπήρξαν εκείνοι που πίστεψαν και εκείνοι που αρνήθηκαν το κήρυγμά Του. Κατά την λαμπροφόρο Ανάστασή Του ανέβασε μαζί Του όσους πίστεψαν σ’ Αυτόν. «εισήλθεν ο βασιλεύς της δόξης ώσπερ άνθρωπος, και πάντα τα σκοτεινά του Άδου εφωτίσθησαν» (Evang.Nicodimi, Pars II, cap.V (XXI)3), αναφέρει πρωτοχριστιανικό κείμενο. «Εσείς οι καθήμενοι στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου υποδεχτείτε το μέγα Φως», τονίζει πανηγυρικά ο άγιος Επιφάνιος Κύπρου. Ο ιερός υμνογράφος τονίζει πως, χάριν της άμετρης φιλανθρωπίας  του Χριστού, «οι ταις του άδου σειραίς συνεχόμενοι δεδορκότες, προς το φως ηπείγοντο, αγαλλομένω ποδί, Πάσχα κροτούντες αιώνιον». Οι απ’ αιώνος αλυσοδεμένοι νεκροί στον σκοτεινό Άδη, όταν αντίκρισαν το φως του Χριστού, έσπευσαν προς Αυτόν αλαλάζοντας από άφατη χαρά  και χειροκροτώντας το πέρασμά από τον θάνατο στην αιώνια ζωή!

          Ο Χριστός, «συνανέστησεν, παγγενή τόν Αδάμ, αναστάς εκ τού τάφου», δηλαδή, όλους μας ήδη μας έχει καταστήσει αναστημένους, διότι «διά Πάθους τό θνητόν, αφθαρσίας ενδύει ευπρέπειαν». Ετούτο το ταπεινό και σεσαθρωμένο από την αμαρτία σαρκίο μας είναι ντυμένο πια με ένδυμα αφθαρσίας και ευπρέπειας. Μας έδωσε αιώνια βασιλική προοπτική. Πριν από την Ανάσταση του Κυρίου μας ήταν «φοβερός ὁ θάνατος τῷ ἀνθρώπῳ» μετά από αυτήν, καθίσταται «φοβερός ὁ ἄνθρωπος τῷ θανάτῳ», αναφέρει ένας θαυμάσιος εκκλησιαστικός ύμνος! Γνωρίζουμε, πιστεύουμε και ομολογούμε ότι «εἰ δὲ ἀπεθάνομεν σὺν Χριστῷ, πιστεύομεν ὅτι καὶ συζήσομεν αὐτῷ, εἰδότες ὅτι Χριστὸς ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν οὐκέτι ἀποθνήσκει, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει» (Ρωμ.6,8-9)! 

      Ως συνειδητοί πιστοί καλούμαστε, «εν τή ευσήμω ημέρα τής εγέρσεως, βασιλείας τε Χριστού κοινωνήσωμεν», να γίνουμε κοινωνοί των αστείρευτων δωρεών της Αναστάσεως του Κυρίου μας, ως την απαρχή της ατελεύτητης βασιλείας Του! Να ανοίξουμε τους πνευματικούς μας οφθαλμούς να δούμε το ανέσπερο απαστράπτον αναστάσιμο φως, κάνοντας χώρο στις καρδιές μας να εισέλθει, για να λαμπρύνει τις υπάρξεις μας. Να μας αποκολλήσει από τα ολέθρια δεσμά της αμαρτίας, η οποία μόνο πόνο, βάσανα και φθορά μας προκαλεί. Να αξιωθούμε να γίνουμε δεκτικοί του αναστάσιμου φωτός, βιώνοντάς το εσαεί, ως χαρά, ελπίδα, παρηγοριά, αισιοδοξία, ιλαρότητα, ηρεμία, στις ψυχές μας, έχοντας κατά νουν ότι ο Χριστός με την ανάστασή Του κατατρόπωσε και αποδυνάμωσε τον δυνάστη Σατανά και κατάργησε το θάνατο, τον έσχατο και χείριστο εχθρό μας, ότι, «έσχατος εχθρός καταργείται ο θάνατος», λέγει ο απόστολος Παύλος (Α΄Κορ.15, 26). Έτσι καμιά αντιξοότητα της παρούσης ζωής δεν θα πρέπει να μας απελπίζει, διότι όλες οι αντιξοότητες και τα προβλήματα είναι μηδαμινά, σε σχέση με το θάνατο και εφόσον αυτός έχει καταργηθεί, δεν δικαιολογείται στον πιστό καμιά ανησυχία, καμιά απελπισία, καμιά κατήφεια!

     Ως εκ τούτου, την αγία και πανσεβάσμια ετούτη ημέρα, «Προσέλθωμεν λαμπαδηφόροι τω προϊόντι Χριστώ εκ του μνήματος ως νυμφίω, και συνεορτάσωμεν ταις φιλεόρτοις τάξεσι, Πάσχα Θεού το σωτήριον»!

Χριστός Ανέστη – Αληθώς Ανέστη ο Κύριος!