Χαιρετισμός Γέροντος Αθανασίου Μετεωρίτου στην ημερίδα της Ε.Π.Μ για το κοινό πασχάλιο με αναφορές στο καταχραστικό πρωτείο εξουσίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου

 

Χαιρετισμός

Ἀρχιμ. Ἀθανασίου Ἀναστασίου, Προηγουμένου Ἱ.Μ.Μ. Μετεώρου

Στήν ἡμερίδα τῆς Ἑστίας Πατερικῶν Μελετῶν

Πασχάλιος Κανόνας:  Ὅρος ἀμετακίνητος ἑνότητος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας

Ἀθήνα, 1 Φεβρουαρίου 2025

Αἰδεσιμολογιώτατοι, πολυσέβαστοι, πολυτίμητοι καί γενναιώτατοι Πατέρες τῆς Ἑστίας Πατερικῶν Μελετῶν, γνήσια τέκνα καί θυσιαστικοί συνεχιστές τοῦ ὁμολογιακοῦ ἔργου τοῦ ἀειμνήστου ἁγιασμένου Γέροντός Σας Σαράντη Σαράντου, τοῦ ὁποίου ἡ εὐχή εἴθε νά κατευθύνει καί τήν παροῦσα Σύναξη.

Εὑ­ρι­σκό­με­νοι σήμερα ἀ­νά­με­σά σας, σ’ αὐ­τή τήν εὐ­λο­γη­μέ­νη σύ­να­ξη σεβαστῶν καί ἀγαπητῶν ἐν Χριστῷ ἀδελφῶν· σύναξη ἐπαγρύπνησης, ἀφύπνισης καί ἀν­τί­δρα­σης σέ ὅ­σα ἀν­τορ­θό­δο­ξα καί ἀλλοτριωτικά τῆς πίστεώς μας τε­κταί­νον­ται στίς μέ­ρες μας· γνω­ρί­ζον­τας τούς προ­βλη­μα­τι­σμούς καί τίς ἀ­νη­συ­χί­ες σας· νι­ώ­θον­τας τόν παλ­μό καί τόν δυ­να­μι­σμό σας· ἀ­φουγ­κρα­ζό­με­νοι τή μυ­στι­κή ἀ­γω­νί­α τῆς ψυ­χῆς σας, ξε­πη­δᾶ ἀπό μέ­σα μας μιά πη­γαί­α δο­ξο­λο­γί­α πρός τόν Πα­νά­γιο Τρι­α­δι­κό Θε­ό μας, πού μᾶς ἔ­χει χα­ρί­σει τήν ἀ­μώ­μη­τη πί­στη μας, τήν ἁ­γί­α μας Ὀρ­θο­δο­ξί­α.

Δό­ξα τῇ Ἁ­γί­ᾳ καί Ὁ­μο­ου­σί­ῳ καί Ζω­ο­ποι­ῷ καί Ἀ­δι­αι­ρέ­τῳ Τριά­δι.

Πάν­το­τε νῦν καί ἀ­εί καί εἰς τούς αἰ­ῶ­νας τῶν αἰ­ώ­νων. Ἀ­μήν.

ΜΕΓΑ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ!

Προσφιλέστατοι ἀδελφοί μας,

Μέ ἀφορμή τήν ἐφετινή σύμπτωση τῆς ἡμερομηνίας τοῦ Πάσχα, καί ὀρθοδόξων καί ἑτεροδόξων, καί τήν ταυτόχρονη ἐπέτειο τῶν 1700 ἐτῶν ἀπό τήν Α’ Οἰκουμενική Σύνοδο τῆς Νικαίας, ἐκδηλώνεται στούς κύκλους τῶν οἰκουμενιστῶν μιά ἔντονη κινητικότητα γιά καθιέρωση κοινοῦ ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα μέ τούς ἑτεροδόξους. Εἴχαμε, ἔτσι, μία σειρά ἀπό παρεμβάσεις, τοποθετήσεις, δηλώσεις καί συναντήσεις, σέ κορυφαῖο ἐπίπεδο, ἀνάμεσα σέ ἐκπροσώπους τοῦ Βατικανοῦ καί τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου.

Σέ αὐτό τόν σύντομο χαιρετισμό μας δέν θά εἰσέλθουμε, βεβαίως, στό θέμα τῆς ἡμερίδος, καθώς μία σειρά ἀπό ἐκλεκτούς εἰσηγητές θά παρουσιάσουν τήν ἱστορική ἐξέλιξή του καί θά ἀναδείξουν μέ τεκμηριωμένα ἐπιχειρήματα τήν ἀκριβῆ διάσταση τῶν πραγμάτων.

Θεωροῦμε, ὅμως, ὑποχρέωσή μας ἱερή νά τονίσουμε ὅτι τό ὅλο ἐγχείρημα ἐντάσσεται στήν πάγια τακτική τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, νά λαμβάνει καί νά ἐπιβάλλει τίς αὐθαίρετες οἰκουμενιστικές ἐπιλογές του, χωρίς τή σύμφωνη γνώμη τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν.

Ἡ ὑπεροχική αὐτή πρακτική τοῦ Φαναρίου κατέληξε πλέον νά λειτουργεῖ ὡς πρωτεῖο ἐξουσίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει κάθε φορά τίς δικές του ἐπιλογές καί ἀποφάσεις, ὑπερβαίνοντας αὐθαίρετα καί κατ’ ἐξακολούθηση τό ρόλο του, ὡς συντονιστοῦ καί μόνο, στούς θεολογικούς διαλόγους καί τίς διορθόδοξες ὑποθέσεις.

Αὐτή ἡ ἐπιβολή πρωτείου ἐξουσίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, θεωροῦμε ὅτι ἀποτελεῖ τόν ὕψιστο πνευματικό κίνδυνο τῶν ἡμερῶν μας. Πρόκειται γιά μία ἐκκλησιολογική ἐκτροπή πού ἔχει ἤδη ἐπιφέρει καί ἀπειλεῖ νά ἐπιφέρει ἀκόμη μεγαλύτερα δεινά στήν Ἁγία Ὀρθοδοξία μας. Πρόσφατο κραυγαλέο ὅσο καί θλιβερό παράδειγμα αὐτοῦ τοῦ ἐπεκτατισμοῦ καί τῶν μεθόδων ἐπιβολῆς τοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου εἶναι ἡ ἀντικανονική παραχώρηση τοῦ οὐκρανικοῦ «αὐτοκεφάλου» -τό ὁποῖο δέν ἔχουν ἀναγνωρίσει οἱ 10 ἀπό τίς 14 Τοπικές Ἐκκλησίες- καθώς καί τό αὐθαίρετο δικαίωμα νά ἐπεμβαίνει, νά παρεμβαίνει καί νά ἐπιβάλλεται ἀντικανονικά στίς Τοπικές Ἐκκλησίες, ὄχι ὡς Πρῶτος μεταξύ ἴσων, κατέχων τά πρεσβεῖα τιμῆς, ἀλλά ὡς «Πρῶτος ἄνευ ἴσων» καί διεκδικῶν πρωτεῖο ἐξουσίας. Μάλιστα στίς 20 Φεβρουαρίου 2019, μέ σχετική ἐπιστολή του πρός τόν μακαριστό Ἀρχιεπίσκοπο Ἀλβανίας κυρό Ἀναστάσιο, διετύπωνε τήν ἄποψη -ἡ ὁποία, ἀπ’ ὅσο γνωρίζουμε δέν ἔχει ἀνακληθεῖ μέχρι σήμερα- ὅτι τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο μπορεῖ νά ἐπεμβαίνει σέ ὅλα τά ζητήματα τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν εἴτε αὐτεπαγγέλτως εἴτε κατόπιν αἰτήσεώς τους. Ἄς διαβάσουμε καί τό σχετικό ἀπόσπασμα: «...Ὡς ἐκ τούτου, οὐ μόνον ἔνθα περί Δογμάτων καί ἱερῶν Παραδόσεων καί Κανονικῶν Ἐκκλησιαστικῶν Διατάξεων ἤ περί γενικῶν ζητημάτων ἀφορώντων εἰς ὁλόκληρον τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας ἀλλά καί ἐν πᾶσι τοῖς σχετικῶς σπουδαίοις ἐπί μέρους ζητήμασι τοῖς ἐνδιαφέρουσι ταύτην ἤ ἐκείνην τήν Τοπικήν Ἐκκλησίαν, ἡ κηδεμονική πρόνοια καί ἀντίληψις τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας παρεμβαινούσης -ποῖ μέν [=ἄλλοτε μέν], αὐτεπαγγέλτως καί ὡς ἐκ καθήκοντος, ποῖ δέ [=ἄλλοτε δέ], κατ᾿ ἐπίκλησιν τῶν ἐνδιαφερομένων- καί παρεχούσης τήν ἀποτελεσματικήν αὐτῆς συμβολήν, πρός διαίτησιν καί ἐπίλυσιν διαφορῶν ἀναφυεισῶν μεταξύ τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησιῶν, πρός διευθέτησιν διαφωνιῶν μεταξύ ποιμένων καί ποιμνίου...» (!).^[1]

Ἡ ἐπιδίωξη αὐτή γιά αὐθαίρετη πρωτοκαθεδρία ἔλαβε θεσμικό μανδύα στήν ψευδοσύνοδο τοῦ Κολυμπαρίου τῆς Κρήτης, ἡ ὁποία τελικῶς οὔτε Σύνοδος ἦταν οὔτε Ἁγία ἦταν οὔτε Μεγάλη[2], στηρίχτηκε δέ στίς αἱρετίζουσες ἀπόψεις τοῦ πρό διετίας ἀποδημήσαντος Μητροπολίτου Περγάμου Ἰωάννου Ζηζιούλα περί τῆς Ἐκκλησίας, ὡς εἰκόνος τῆς Ἁγίας Τριάδος[3], γιά τήν ὑποστήριξη τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου ὡς Πρώτου ἄνευ ἴσων στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

Ὁ Μητροπολίτης Περγάμου θεωρεῖ ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἀποτελεῖ εἰκόνα τῆς Ἁγίας Τριάδος, ὅπου (κατ’ αὐτόν) ὑπάρχει μία τάξη, σύμφωνα μέ τήν ὁποία ὁ Θεός Πατέρας ἔχει τό «πρωτεῖο ἐξουσίας» καί ἀκολουθοῦν ὁ Υἱός καί τό Ἅγιο Πνεῦμα. Αὐτό τό πρότυπο τό κατεβάζει σέ κτιστό ἐπίπεδο, θεωρώντας ὅτι αὐτός πού ἔχει τά πρεσβεῖα τιμῆς (βάσει τῶν κανόνων τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων) κατέχει καί Πρωτεῖο ἐξουσίας ἄνευ ἴσων. Κατά τόν  Ἅγ. Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, ἡ Ἁγία Τριάδα δέν ὑπόκειται σέ τάξη, εἶναι ὑπέρ τήν τάξη[4].

Στήν οὐσία ὁ Μητροπολίτης Περγάμου ὑποπίπτει στό θεμελιῶδες θεολογικό σφάλμα τῆς δυτικῆς θεολογίας, δηλαδή συγχέει τήν ἀΐδιο Τριάδα (τήν κατά κυριολεξία θεολογία) μέ τή Θεία Οἰκονομία (δηλ. τήν φανέρωση - ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ στήν κτίση καί στήν ἱστορία). Πραγματοποιεῖ αὐθαιρέτως τό κατέβασμα αὐτό τῆς ἀϊδίου Τριάδος χωρίζοντας ἀξιολογικά τά ὀνόματα τῶν προσώπων σέ κτιστό ἐπίπεδο μέσα στό θεανθρώπινο Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας.

Κι ὅμως κατά τή διατύπωση - ἐπίκληση τοῦ Ὀνόματος τοῦ Παναγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ μας θεσπίστηκε ἐξ ἀρχῆς ἀπό τήν Ἐκκλησία, ὄχι ἡ καθ’ ὑπόταξη σύνδεση ἤ τό ἀσύνδετο σχῆμα, ἀλλά ἡ παρατακτική σύνταξη, ἡ ὁποία ὡς γνωστόν παρατάσσει ὅμοιους ὅρους ἤ ὅμοιες προτάσεις. Δηλαδή λέμε· «Δόξα τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι» καί ἐννοοῦμε τά τρία Ὀνόματα τῶν τριῶν Προσώπων τοῦ ἑνός Τριαδικοῦ Θεοῦ μας, κατά παράταξη ἰσότητος καί ὄχι ἀξιολογικά[5]. Διαπιστώνουμε, λοιπόν, μέ θαυμασμό, πόσο προσεκτικοί ἀκόμα καί στήν παραμικρή λεπτομέρεια τῆς διατύπωσης ὑπῆρξαν οἱ ἅγιοι καί θεοφόροι Πατέρες τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας μας!

Πρωτεῖο ἐξουσίας δέν ὑπάρχει διατυπωμένο ἀπό τούς ἁγίους Πατέρες καί τούς Κανόνες ὅλων τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, οἱ ὁποῖοι, βεβαίως, δέν εἶναι ἀναθεωρήσιμοι. Ἐδῶ καί δύο χιλιάδες χρόνια ἡ Ἐκκλησία μας τηρεῖ ἐπακριβῶς ὅσα «πανταχοῦ, πάντοτε καί ὑπό πάντων ἐπιστεύθη»[6]. Στήν Ὀρθοδοξία δέν ὑπάρχει πρωτεῖο ἐξουσίας, ἀλλά πρεσβεῖα τιμῆς, σύμφωνα μέ τόν Γ΄ Κανόνα[7] τῆς Β’ Οἰκ. Συνόδου καί τόν ΚΗ’ Κανόνα[8] τῆς Δ’ Οἰκ. Συνόδου. Ὁ Χριστός εἶναι ὁ μόνος πρωτεύων ὡς Κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας καί ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ πρωτεύων. Ὅπως ρητά ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Κολασσαεῖς ἐπιστολή του: «καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος, τῆς ἐκκλησίας· ὅς ἐστιν ἀρχή, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων»[9]. Τό ἀντίκρυσμα τῆς πίστεως εἶναι αὐτό: ὅτι ὁ Χριστός εἶναι παρ’ ἡμῖν καί ἐν ἡμῖν, ὡς ζωή, πρωτεύων.

Ἡ παραδοχή πρωτείου ἐξουσίας ἄνευ ἴσων εἶναι βλασφημία κατά τοῦ Χριστοῦ, ὡς Κεφαλῆς τῆς Ἐκκλησίας. Ἔγραφε χαρακτηριστικά ὁ μακαριστός Καθηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Γρηγορίου π. Γεώργιος Καψάνης: «Ἡ παραδοχή πρωτείου δικαιοδοσίας [ἐξουσίας] ἐπί τῆς καθόλου Ἐκκλησίας, δηλαδή τό νά εἶναι ἕνας ἐπίσκοπος κεφαλή καί ἀρχή ὅλης τῆς Ἐκκλησίας, ἔστω ἐπιφορτισμένος μέ ἕνα ρόλο διακονίας, εἶναι βλασφημία κατά τοῦ Προσώπου τοῦ Χριστοῦ ὡς μοναδικῆς Κεφαλῆς τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας. Τό πρωτεῖο δικαιοδοσίας [ἐξουσίας] συνιστᾶ ἀνατροπή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησιολογίας, σύμφωνα μέ τήν ὁποία ὑπεράνω πάντων τῶν ἐπισκόπων εἶναι ἡ Οἰκουμενική Σύνοδος»[10]. Ἡ Ἐκκλησία διοικεῖται συνοδικῶς ἐδῶ καί δύο χιλιάδες χρόνια. Ὅ,τι γίνεται ἐκτός συνοδικότητoς, ἀκυρώνει τή χαρισματική παρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στό μυστηριακό Του Σῶμα, τήν Ἐκκλησία.

Τό πρωτεῖο ἐξουσίας, οὐσιαστικά, εἶναι ἀντιποίηση ἀρχῆς(!). Ποιά εἶναι ἡ ἀρχή; Εἶναι ὁ θεάνθρωπος Χριστός, ὡς Κεφαλή τοῦ θεανθρωπίνου Σώματος, τῆς Ἐκκλησίας. Τώρα, ὁ ἄνθρωπος (καί ἐν προκειμένῳ ὁ Πατριάρχης) διεκδικεῖ τή θέση τῆς θεανθρώπινης Κεφαλῆς καί ἀντιποιεῖται τήν θεανθρώπινη Ἀρχή(;). Ἔτσι, λοιπόν, μέ τό πρωτεῖο ἐξουσίας ἀφενός μέν ἀκυρώνεται ἡ θεανθρώπινη Ἀρχή, ἀφετέρου δέ ἀκυρώνεται στήν πράξη τό συνοδικό σύστημα διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτό σημαίνει τόν παραμερισμό τῆς ἐνεργοῦ παρουσίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τό Ὁποῖο ἐγγυᾶται τήν ἐν Χριστῷ Διοίκηση τῆς Ἐκκλησίας, τόν παραμερισμό, δηλαδή, τῆς ἐπιστασίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τό ὁποῖο ὁδηγεῖ τήν Ἐκκλησία «εἰς πᾶσαν τήν ἀλήθειαν»[11]. «Ἔδοξε τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι καί ἡμῖν»[12], πού σημαίνει ὅτι οἱ ἀποφάσεις εἶναι συνοδικές-συνεργατικές μέ τήν ἐποπτεία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἔτσι, ὅπως ἔγινε στήν πρώτη Ἀποστολική Σύνοδο τῶν Ἱεροσολύμων καί διατυπώνεται στίς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων.

Τό πρωτεῖο ἐξουσίας εἶναι οὐσιαστικά διασπαστικό τῆς ἑνότητας τῆς πίστεως καί τῆς ἁγιοπνευματικῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Ἐνεργεῖ ταξικά καί ἑπομένως τοξικά δηλητηριάζοντας τό θεανθρώπινο Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἐνεργεῖ διαμετρικά ἀντίθετα πρός τό ἴδιο τό Ἅγιο Πνεῦμα, τό ὁποῖο ἁγιάζει καί τελειοποιεῖ τό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας.

Τό Ἅγιο Πνεῦμα θά ὁδηγήσει στήν ἀλήθεια καί «τά ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν»[13]. Ἀνθρωπίνως, μέ αὐτές τίς ὀλέθριες πρωτοβουλίες τοῦ Πατριάρχου, τοῦ «δῆθεν» πρώτου ἄνευ ἴσων, καί τῶν σύν αὐτῷ ὁμοφρόνων -Ἀρχιεπισκόπων, Ἐπισκόπων, ἱερέων, μοναχῶν, θεολόγων Καθηγητῶν Πανεπιστημίου καί ὄχι μόνον, ἀλλά καί λαϊκῶν- κινδυνεύουμε νά μᾶς εἰσάγουν σέ ὀλέθριο πειρασμό, ὅπου διακυβεύεται ἡ σωτηρία μας, ἐάν καί ἐμεῖς συμφωνοῦμε (ἤ καί κωφεύουμε) μέ τόν «πρῶτο» καί τούς σύν αὐτῷ. Διακυβεύουν τή σωτηρία τους, ἀλλά καί ἡ δική μας σωτηρία διακυβεύεται, ἐφόσον συμφωνοῦμε ἤ μένουμε σιωπηλοί καί ἀμέτοχοι μπροστά σ’ αὐτόν τόν ὀλέθριο χαλασμό τῆς ὀρθοδόξου πίστεώς μας.

 Βρισκόμαστε, δυστυχῶς, ἐνώπιον ἑνός πρωτοφανοῦς καί πολυώδυνου πειρασμοῦ, πού ἀπειλεῖ νά προκαλέσει μεγάλη ἀναταραχή, σοβαρούς κραδασμούς καί ἰσχυρούς κλυδωνισμούς στό σκάφος τῆς Ἐκκλησίας καί θά ἔχει ὡς συνέπεια τριβές, διχοστασίες, διασπάσεις καί σχίσματα μέ μεγάλες θλίψεις καί δοκιμασίες γιά τούς πιστούς.

«Γρηγορεῖτε καί προσεύχεσθε, ἵνα μή εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν»[14], μᾶς καλεῖ ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός. Γι’ αὐτό καί ἀπέναντι σέ τέτοιες ὀλέθριες πρακτικές καί τακτικές δέν θά πρέπει, σέ καμμία περίπτωση, νά ὑπάρξει ἀδράνεια, χαλάρωση, ἐφησυχασμός, φόβος ἤ δειλία ἐκ μέρους τῶν πιστῶν. Χρειάζεται ἐνημέρωση, ἐγρήγορση, ἐπαγρύπνηση, ἡ ὁποία πρακτικῶς ἐκφράζεται μέ τήν ὀντολογικοῦ χαρακτῆρα, σωστική καί ἀνατρεπτική μετάνοια καί τή συνεχῆ ἔντονη καί ἔμπονη προσευχή. Ἀπαιτεῖται ἀνδρεῖο καί ἐν Χριστῷ ὁμολογιακό φρόνημα, θάρρος, πνευματική λεβεντιά, καί παρεμβάσεις τέτοιες, πού θά σταθοῦν ἀνάχωμα στούς ὅποιους σχεδιασμούς καί ἐπιβουλές τῶν οἰκουμενιστῶν, κληρικῶν καί λαϊκῶν.

Ἄς γνωρίζουν καλά ὅλοι, ὅσοι ἀπεργάζονται ὅλα αὐτά τά ἀντορθόδοξα σχέδια, ὅτι δέν πρόκειται νά δεχθοῦμε τετελεσμένα. Εἶναι καθῆκον ὅλων μας νά μήν σιωπήσουμε. Εἶναι καθῆκον μας νά ἐκφράσουμε τήν ὀρθόδοξη δογματική μας συνείδηση, τόν διαχρονικό ἁγιοπνευματικό λόγο τῶν Ἁγίων Πατέρων, τῶν Ἁγίων Οἰκουμενικῶν καί Τοπικῶν Συνόδων, τόν αὐθεντικό καί ζωντανό λόγο τῶν συγχρόνων γερόντων μας καί ὅλων, ὅσοι παραμένουν πιστοί στήν παράδοση τῆς Ὀρθοδοξίας καί πορεύονται «ἑπόμενοι τοῖς ἁγίοις Πατράσι».

Σύμφωνα μέ τούς Ἁγίους Πατέρες, ἡ ὀρθή πίστη, τά ὀρθά δόγματα εἶναι βασική προϋπόθεση τῆς σωτηρίας μας. Ἄς μᾶς ἀξιώσει ὁ Πανοικτίρμων Ἅγιος Τριαδικός Θεός μας, διά πρεσβειῶν τῆς Κυρίας ἡμῶν Θεοτόκου καί πάντων τῶν Ἁγίων, νά παραμείνουμε παντί σθένει καί πάσῃ δυνάμει «πιστοί ἄχρι θανάτου»[15] στήν παραδεδομένη Ὀρθόδοξη Πίστη μας καί τήν ἀναλλοίωτη ἀλήθεια τῶν Ἁγίων Πατέρων μας.

Οἱ γρηγοροῦντες, κατά τήν ἐκκλησιαστική συνείδηση, πιστοί παραμένουμε –εὐγνωμόνως– ἀκλόνητοι στήν Ἐκκλησία μέ τόν διαχρονικό Νικητή, τόν γλυκύτατο Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό[16]. Οἱ ἐμπνευστές καί σχεδιαστές τῆς ἀλλοιώσεως τῆς ὀρθοδόξου ἐκκλησιολογίας καί ἀποδομητές τῆς ἑνότητος τῆς Ἁγίας μας Ἐκκλησίας, πρέπει νά γνωρίζουν, ὅτι «σκληρόν πρός κέντρα λακτίζειν»[17]. Ὁ Πανάγιος Τριαδικός Θεός μας θά συντρίψει κάθε οἰκουμενιστική καί αἱρετίζουσα ἐπηρμένην ὀφρύν[18] καί ἀλαζονική κεφαλή, ὅποια θέση καί ἄν κατέχει στόν θεανθρώπινο ὀργανισμό τῆς Ἐκκλησίας μας.

Προσφιλέστατοι ἀδελφοί μας, «Ζῇ Κύριος ὁ Θεός τῶν δυνάμεων»[19]! Μέγα τό Ὄνομα τῆς Ἁγίας Τριάδος!

---

[1] Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου, Ἀπαντητικό Γράμμα στήν ἀπό 14/01/2019 ἐπιστολή τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀλβανίας Ἀναστασίου, 20 Φεβρουαρίου 2019: https://ec-patr.org/apantitiko-gramma-toy-oikoymenikoy-patriarchoy-stin-apo-14/

[2] Ἡ «Σύνοδος» τῆς Κρήτης ἦταν μία ἁπλή Σύναξη Προκαθημένων μέ συμβολική παρουσία μερίδος Ἐπισκόπων, ἀπό τήν ὁποία ἀπεῖχαν 4 συνολικά τοπικές Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες πού ἐκπροσωποῦν τό μεγαλύτερο πληθυσμιακά ποσοστό Ὀρθοδόξων παγκοσμίως. Μέ τίς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου, γιά πρώτη φορά στήν δυσχιλιετῆ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας, δόθηκε ἡ ἰδιότητα τῆς Ἐκκλησίας σέ πληθώρα ἑτεροδόξων χριστιανικῶν κοινοτήτων.

[3] Στό Κείμενο τῆς Ἐγκυκλίου τῆς «Συνόδου» τῆς Κρήτης τό Κεφάλαιο I τιτλοφορεῖται, « Ἡ Ἐκκλησία: Σῶμα Χριστοῦ, εἰκών τῆς Ἁγίας Τριάδος», https://www.holycouncil.org/encyclical-holy-council_el

[4] Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ, Περί ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος

[5] Δέν ὑπάρχει δηλ. 1ος, 2ος, 3ος, γι’ αὐτό καί λέγουμε «Δόξα τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι». Τά τρία Ὀνόματα τῶν τριῶν Προσώπων κατά παράταξη ἰσότητας καί ὄχι ἀξιολογικά. (Μ. Βασίλειος)

[6] Ἁγίου Βικεντίου, Ἐπισκόπου Λε(ι)ρίνου (450 μ.Χ.)

[7] Κανών Γ´: «Τὸν μέν τοι Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον ἔχειν τὰ πρεσβεῖα τῆς τιμῆς μετὰ τὸν τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπον, διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν νέαν Ῥώμην».

[8] Κανών ΚΗ΄: «Καὶ τῷ αὐτῷ σκοπῷ κινούμενοι οἱ ἑκατὸν πεντήκοντα θεοφιλέστατοι ἐπίσκοποι, τὰ ἴσα πρεσβεῖα ἀπένειμαν τῷ τῆς Νέας Ῥώμης ἁγιωτάτῳ θρόνῳ, εὐλόγως κρίναντες, τὴν βασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ τιμηθεῖσαν πόλιν, καὶ τῶν ἴσων ἀπολαύουσαν πρεσβείων τῇ πρεσβυτέρᾳ βασιλίδι Ῥώμῃ, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκείνην μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δευτέραν μετ᾿ ἐκείνην ὑπάρχουσαν».

[9] Κολασ. 1,18. Μτφ. Καί Αὐτός εἶναι ἡ Κεφαλή τοῦ σώματος, δηλ. τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι ἡ ἀρχή, ὁ πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, γιά νά γίνει Αὐτός ὁ πρῶτος σέ ὅλα.

[10] Ἀρχιμ. Γεωργίου Καψάνη, Τό κείμενο τῆς Ραβένας καί τό πρωτεῖο τοῦ Πάπα, περ. «Ἐν Συνειδήσει», ἔκδ. Ἱ. Μ. Μεγάλου Μετεώρου, Ἰούνιος 2009, σελ. 97

[11] Ἰω. 16, 13

[12] Πράξεις 15, 28

[13] Ἰω. 16, 13: «ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν· οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλ' ὅσα ἂν ἀκούσῃ λαλήσει, καὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν». Μτφ.: Ἀλλά ὅταν ἔλθει ἐκεῖνος, τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, θά σᾶς ὁδηγήσει σέ ὅλη τήν ἀλήθεια, διότι δέν θά μιλήσει ἀπό τόν ἑαυτό του, ἀλλά θά πεῖ ὅσα ἀκούσει καί θά σᾶς ἀναγγείλει ἐκεῖνα πού μέλλουν νά συμβοῦν.

[14] Ματθ. 26, 41

[15] Ἀποκ. 2, 10

[16] «Ἐξῆλθεν νικῶν καί ἵνα νικήσῃ», Ἀποκ. 6, 2

[17] Πξ. 26, 14

[18] Ἰαμβικές Καταβασίες Χριστουγέννων, ΩΔΗ Γ’: «Νεῦσον πρὸς ὕμνους, οἰκετῶν Εὐεργέτα, ἐχθροῦ ταπεινῶν, τὴν ἐπηρμένην ὀφρύν· φέρων τε παντεπόπτα, τῆς ἁμαρτίας ὕπερθεν ἀκλόνητον, ἐστηριγμένους, Μάκαρ μελῳδούς, τῇ βάσει τῆς πίστεως». (Μετάφραση: Εὐεργέτα Χριστέ, πρόσδεξε μέ συμπάθεια τούς ὕμνους τῶν δούλων Σου, ταπεινώνοντας τήν ἀλαζονική ἔπαρση τοῦ ἐχθροῦ-διαβόλου καί ἀπαλλάσσοντας τούς ὑμνητές Σου, μακάριε Παντεπόπτα, ἀπό τήν ἁμαρτία, ἀκλόνητα στηριγμένους στό θεμέλιο τῆς πίστεως.)

[19] Βασιλειῶν Γ΄, 17, 1

 

Ἀρχιμ. Ἀθανάσιος Ἀναστασίου, Ἡ πορεία τῶν διαθρησκειακῶν διαλόγων. Τό ἀφήγημα τῶν ἀβρααμικῶν θρησκειῶν

Ἀρ­χιμ. Ἀ­θα­να­σί­ου Ἀναστασίου

Προη­γου­μέ­νου Ἱ. Μ. Με­γά­λου Με­τε­ώ­ρου, Ἁγίων Μετεώρων

16 Δεκεμβρίου 2024, μνήμη Ἁγίου Μοδέστου Ἀρχιεπισκόπου Ἱεροσολύμων

ΜΕΓΑ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ !

Ἡ πορεία τῶν διαθρησκειακῶν διαλόγων

Τό ἀφήγημα τῶν ἀβρααμικῶν θρησκειῶν

Ἀπό τό πρῶτο ἀκόμη κείμενό μας γιά τούς διαθρησκειακούς διαλόγους τονίσαμε τόν ἰσχυρό σύνδεσμο, τήν ἀλληλοεξάρτηση καί τήν ἀλληλοϋποστήριξη ἀνάμεσα στόν πολιτικό καί τόν θρησκευτικό συγκρητισμό[1], πού ἀποτελοῦν τούς δύο μοχλούς στήριξης τῆς Νέας Ἐποχῆς.

Ὁ πρῶτος μοχλός, ὁ πολιτικός συγκρητισμός, ἐκφράζεται ἀπό τήν παγκοσμιοποίηση καί στοχεύει στήν παγκόσμια διακυβέρνηση. Ὁ δεύτερος μοχλός, ὁ θρησκευτικός συγκρητισμός, στοχεύει στήν ἐπιβολή τῆς πανθρησκείας. Παγκοσμιοποίηση καί πανθρησκεία εἶναι συγκοινωνοῦντα δοχεῖα καί δροῦνε συμπληρωματικά ἡ μία πρός τήν ἄλλη. Αὐτός εἶναι καί ὁ λόγος πού πολλές φορές ἡ διεθνής πολιτική καί οἱ ἐπιλογές τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς ἐπηρεάζουν καί καθορίζουν τήν πορεία τῶν θρησκευτικῶν καί ἐκκλησιαστικῶν ὑποθέσεων.

Εἴδαμε, ἔτσι, στό προηγούμενο ἄρθρο μας πῶς ἡ ἀντιπαράθεση τῶν ὑπερδυνάμεων τήν περίοδο τοῦ Ψυχροῦ Πολέμου συμπαρέσυρε στήν δίνη του καί τίς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες. Στό πλαίσιο τῆς ἀντιμετώπισης τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου καί τῆς ἐνίσχυσης ἀντικομμουνιστικῶν δυνάμεων παγκοσμίως, οἱ Η.Π.Α. καί οἱ δυτικές Κυβερνήσεις ὑποστήριξαν καί ἐνίσχυσαν τόν «οἰκουμενικό διάλογο», τίς προσπάθειες γιά τήν «σύ­σφι­γξη τῶν σχέ­σε­ων με­τα­ξύ τῶν Ἐκ­κλη­σι­ῶν Ἀ­να­το­λῆς καί Δύ­σε­ως» καί γενικώτερα τήν σύγκλιση μεταξύ τῶν θρησκειῶν.

Ἡ κατάρρευση τῶν κομ­μου­νι­στι­κῶν κα­θε­στώ­των καί ἡ λή­ξη τοῦ Ψυ­χροῦ Πο­λέ­μου ἀ­νέ­τρε­ψε τούς συ­σχε­τι­σμούς καί ἀ­νέ­δει­ξε νέ­α δε­δο­μέ­να στήν παγ­κό­σμια ἰ­σορ­ρο­πί­α. Ἀπό τίς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ ΄90  ἡ ἀ­που­σί­α τοῦ ἀν­τί­πα­λου δέ­ους, πού ἐν­σάρ­κω­νε ὁ κομ­μου­νι­στι­κός κίν­δυ­νος, ἀ­πε­λευ­θε­ρώ­νει δυ­νά­μεις, οἱ ὁ­ποῖ­ες δι­ο­χε­τεύ­ον­ται γιά τήν ἑ­δραί­ω­ση τῆς ἀ­με­ρι­κα­νι­κῆς ἰσχύος σέ εὐρύτερες περιοχές, ὅπως ἡ Μέση Ἀνατολή καί ὁ ἀραβικός κόσμος. Γιά νά στη­ρι­χθεῖ ἡ νέ­α αὐ­τή μο­νο­κρα­το­ρί­α ἀ­παι­τεῖ­ται τό ἀ­νά­λο­γο ἰ­δε­ο­λο­γι­κό, πο­λι­τι­κό, πο­λι­τι­στι­κό καί οἰ­κο­νο­μι­κό ὑ­πό­βα­θρο, πού δέν εἶναι ἄλλο ἀπό τήν παγ­κο­σμι­ο­ποί­η­ση. Στό θρησκευτικό ἐπίπεδο τό ἀντίστοιχο τῆς παγκοσμιοποίησης εἶναι, βεβαίως, ἡ πανθρησκεία.

Μία ἀπό τίς πιό ἀντιπροσωπευτικές περιπτώσεις, πού μᾶς ἀποκαλύπτουν τό πόσο καθοριστικός εἶναι ὁ ρόλος τοῦ διαθρησκειακοῦ συγκρητισμοῦ στήν προώθηση τῆς παγκοσμιοποίησης καί τήν ἐπιβολή τῆς ἀμερικανικῆς πολιτικῆς, εἶναι οἱ Συμφωνίες τοῦ Ἀβραάμ.

Οἱ Συμφωνίες τοῦ Ἀβραάμ ἀποτελοῦν μιά σειρά συμφωνιῶν πού ὑπογράφηκαν τό 2020, μέ τήν μεσολάβηση καί ὑπό τήν αἰγίδα τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν (στήν διάρκεια τῆς πρώτης θητείας τοῦ νεοεκλεγέντα Ἀμερικανοῦ Προέδρου Ντόναλντ Τράμπ), μέ σκοπό τήν ὁμαλοποίηση τῶν σχέσεων μεταξύ τοῦ Ἰσραήλ καί διαφόρων ἀραβικῶν χωρῶν, ὅπως τά Ἡνωμένα Ἀραβικά Ἐμιράτα, τό Μπαχρέιν, τό Σουδάν καί τό Μαρόκο. Ἡ ὀνομασία «Συμφωνίες τοῦ Ἀβραάμ» ἀναφέρεται στόν κοινό πατριάρχη Ἀβραάμ (1813 π.Χ. - 1638 π.Χ.) τῶν τριῶν μεγάλων μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν—Ἰουδαϊσμοῦ, Χριστιανισμοῦ καί Ἰσλαμισμοῦ—ὑπογραμμίζοντας τήν κοινή θρησκευτική κληρονομιά καί τήν ἀνάγκη διαθρησκειακοῦ διαλόγου καί κατανόησης.

Στήν κοινή διακήρυξή τους οἱ χῶρες πού συμμετέχουν στίς Συμφωνίες δηλώνουν: «Ἐνθαρρύνουμε τίς προσπάθειες γιά τήν προώθηση τοῦ διαθρησκειακοῦ καί διαπολιτισμικοῦ διαλόγου γιά τήν προώθηση μιᾶς κουλτούρας εἰρήνης μεταξύ τῶν τριῶν Ἀβρααμικῶν θρησκειῶν καί ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητας»[2].

Σύμφωνα μέ τόν σχεδιασμό πού ὑπῆρχε, στίς Συμφωνίες τοῦ Ἀβραάμ μποροῦν νά ἐνταχθοῦν σταδιακά καί ἄλλες χῶρες τοῦ ἀραβικοῦ κόσμου καί νά ἑδραιωθεῖ περαιτέρω ἡ ἀμερικανική ἐπιρροή στήν περιοχή μέ κύρια ἔκφραση ἰσχύος τό κράτος τοῦ Ἰσραήλ. Εἶναι, ἄλλωστε, γνωστό ὅτι ἦταν ἕτοιμη ἡ συμφωνία τοῦ Ἰσραήλ καί μέ τήν Σαουδική Ἀραβία, πού δέν πρόλαβε τότε νά ὑπογραφεῖ λόγῳ τῆς ἐπίθεσης τῆς Χαμάς (7 Ὀκτωβρίου 2023) καί τῆς ἔναρξης τοῦ πολέμου.

Ἀξιολογώντας τήν σημασία αὐτῆς τῆς σχεδιαζόμενης συμφωνίας ὁ Πρωθυπουργός τοῦ Ἰσραήλ Μπένιαμιν Nετανιάχου δήλωνε τόν Σεπτέμβριο τοῦ 2023: «Δέν ὑπάρχει ἀμφιβολία: Οἱ Συμφωνίες τοῦ Ἀβραάμ προανήγγειλαν τήν αὐγή μιᾶς νέας ἐποχῆς εἰρήνης... Πιστεύω ὅτι βρισκόμαστε στό κατώφλι μιᾶς πιό μεγάλης ἐξέλιξης: Μιά ἱστορική συμφωνία μεταξύ τοῦ Ἰσραήλ καί τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας. Μιά τέτοια εἰρήνη θά βοηθήσει πολύ πρός τόν τερματισμό της ἀραβο-ισραηλινῆς σύγκρουσης. Θά ἐνθαρρύνει ἄλλα ἀραβικά κράτη νά ὁμαλοποιήσουν τίς σχέσεις τους μέ τό Ἰσραήλ. Θά ἐνισχύσει τίς προοπτικές εἰρήνης μέ τούς Παλαιστίνιους. Θά ἐνθαρρύνει μιά εὐρύτερη συμφιλίωση μεταξύ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ καί τοῦ Ἰσλάμ, μεταξύ τῆς Ἱερουσαλήμ καί τῆς Μέκκας, μεταξύ τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἰσαάκ [Ἰουδαῖοι] καί τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἰσμαήλ [Μουσουλμάνοι]. Ὅλα αὐτά εἶναι τεράστιες εὐλογίες»[3].

Τό ἀφήγημα, βεβαίως, προϋπῆρχε καί δέν εἶναι ἄλλο ἀπό τό ἰδεολογικό καί θρησκευτικό ὑπόβαθρο πού δημιουργήθηκε μέ τόν διαθρησκειακό διάλογο τῶν τριῶν ἀβρααμικῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν. Τό ἐγχείρημα τῆς ἑνότητας τῶν τριῶν ἀβρααμικῶν θρησκειῶν εἶναι τό δεύτερο βῆμα στήν κατεύθυνση τῆς πανθρησκειακῆς ἑνοποίησης. Τό πρῶτο βῆμα εἶναι ἡ «ἕνωση τῶν χριστιανικῶν ἐκκλησιῶν», πού ἀναλύσαμε στό προηγούμενο κείμενό μας. Τό ἑπόμενο βῆμα εἶναι ἡ κοινή ἕνωση καί ἡ συγχώνευση ὅλων τῶν θρησκειῶν σέ μία «Ὑπερθρησκεία», ὅπως θά ἀναλύσουμε σέ ἑπόμενο κείμενό μας.

Τά βήματα αὐτά ξεκινοῦν σταδιακά, ἀλλά συνεχίζουν νά πραγματοποιοῦνται συντονισμένα σέ μία παράλληλη πορεία. Ἀπό τά μέσα τῆς δεκαετίας τοῦ ΄60, τόσο οἱ ὀρθόδοξοι οἰκουμενιστές ὅσο καί οἱ παπικοί καί οἱ προτεστάντες ἀρχίζουν τήν προσέγγιση μέ τόν ἰουδαϊσμό καί τόν μωαμεθανισμό. Σημαντικός σταθμός ὑπῆρξε, ὅπως ἔχουμε ἀναφέρει, ἡ διακήρυξη τῆς Β’ Βατικανῆς Συνόδου (1962-1965) ὅτι οἱ τρεῖς μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκεῖες πιστεύουν στόν ἴδιο Θεό[4].

Ὁ κοινός βηματισμός τοῦ Φαναρίου μέ τό Βατικανό ἐπιβεβαιώνεται καί σέ αὐτή τήν περίπτωση. Ὅπως παρατηροῦσε ὁ μακαριστός Μητροπολίτης Περγάμου Ἰωάννης Ζηζιούλας: «Οἱ τρεῖς γνωστές μονοθεϊστικές θρησκεῖες (Ἰουδαϊσμός, Χριστιανισμός, Ἰσλάμ) βρίσκονται σήμερα στίς ἀρχές ἑνός διαλόγου, στόν ὁποῖον πρωτοστατεῖ καί τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο. Στή φάση αὐτή ὁ στόχος τοῦ διαλόγου περιορίζεται στήν «ἀνεκτικότητα», τήν ἀποφυγή τῶν συγκρούσεων στό ὄνομα τῆς θρησκείας. Ὅσο καί ἄν δέν μᾶς ἱκανοποιεῖ αὐτό, δέν παύει νά εἶναι χρήσιμο, καί ἴσως ἐπιτακτικό. Ἀλλά, ἄν ἀρκεστοῦμε στήν ἀνεκτικότητα ὁδηγούμαστε σέ μιά νέα σκλαβιά. Πρέπει νά προχωρήσουμε πιό πέρα. Νά θέσουμε τά θρησκευτικά «πιστεύω» μας μπροστά στά ὑπαρξιακά προβλήματα τοῦ ἀνθρώπου καί νά ἀξιώσουμε ἀπαντήσεις. Καμία θρησκευτική πίστη δέν δικαιώνει τήν ὕπαρξή της μόνο καί μόνο μέ τόν ἰσχυρισμό της ὅτι αὐτή κατέχει τήν ἀλήθεια. Πρέπει νά δείξει ὅτι ὑπάρχει ὄχι γιά νά σκλαβώνει, ἀλλά γιά νά ἐλευθερώνει τόν ἄνθρωπο, νά ἀπαντᾶ στά βαθύτερα ὑπαρξιακά προβλήματά του»[5].

  Τό ἀφήγημα τῶν ἀβρααμικῶν θρησκειῶν

Ἡ ἰδέα τῶν ἀβρααμικῶν θρησκειῶν ἐμφανίστηκε στό πλαίσιο τῆς συγκρητιστικῆς θρησκειολογίας, ὅπου μελετῶνται οἱ ὁμοιότητες καί τά κοινά σημεῖα μεταξύ διαφόρων θρησκευτικῶν παραδόσεων. Ἡ κοινή ἀναφορά στόν Ἀβραάμ, ὡς πατριάρχη καί προφήτη, θεωρήθηκε συνδετικό στοιχεῖο μεταξύ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ, τοῦ Χριστιανισμοῦ καί τοῦ Ἰσλάμ, ὁδηγώντας ἁπλουστευτικά καί παραπλανητικά στήν ἀνάπτυξη τοῦ ὅρου «ἀβρααμικές θρησκεῖες».

Πρόκειται οὐσιαστικά γιά ἕνα οἰκουμενιστικό τέχνασμα, ἕνα κατασκεύασμα πού δημιουργήθηκε ἀπό τούς θιασῶτες τοῦ διαθρησκειακοῦ συγκρητισμοῦ. Ὁ Ἀβραάμ θεωρήθηκε ὁ κοινός πατέρας ἰουδαίων, μουσουλμάνων καί χριστιανῶν. Οἱ ἰουδαῖοι κατάγονται κατά σάρκα ἀπό τόν Ἀβραάμ, ὡς φυσικοί ἀπόγονοί του. Οἱ μουσουλμάνοι κατάγονται ἀπό τόν Ἰσμαήλ, τόν γιό τοῦ Ἀβραάμ ἀπό τήν Ἄγαρ. Οἱ χριστιανοί εἶναι πνευματικοί ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ. Κατασκευάστηκε ἔτσι ὁ μύθος τῆς κοινῆς πατρότητος ἀπό τόν Ἀβραάμ.

Ποιοί εἶναι ὅμως οἱ γνήσιοι ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ; Εἶναι οἱ ἰουδαῖοι γνήσια τέκνα τοῦ Ἀβραάμ; Τήν ἀπάντηση μᾶς τήν δίνει τό ἀδιάψευστο στόμα τοῦ Χριστοῦ μας: «ὑμεῖς ἐκ τοῦ πατρὸς τοῦ διαβόλου ἐστέ, καὶ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ πατρὸς ὑμῶν θέλετε ποιεῖν»[6] (Μετ.: Ἐσεῖς κατάγεσθε ἀπό τόν πατέρα σας, τόν διάβολο καί τίς ἐπιθυμίες τοῦ πατέρα σας θέλετε νά κάνετε). Στό κατά Ἰωάννην Εὐαγγέλιο, ἐπίσης, ὁ Χριστός συνομιλεῖ μέ Ἰουδαίους πού ἰσχυρίζονται ὅτι εἶναι τέκνα τοῦ Ἀβραάμ. Ὁ Χριστός τούς ἀπαντᾶ ὅτι ἐάν ἦταν ἀληθινά τέκνα τοῦ Ἀβραάμ, θά ἔπρατταν τά ἔργα τοῦ Ἀβραάμ[7], ἀλλά ἐπειδή ζητοῦν νά τόν φονεύσουν, δείχνουν ὅτι ἀκολουθοῦν τίς ἐπιθυμίες τοῦ διαβόλου, τόν ὁποῖο χαρακτηρίζει πατέρα τους. Ἐπίσης, σέ ἄλλο σημεῖο τούς προτρέπει: «Κάνετε, λοιπόν, ἔργα πού ταιριάζουν σέ ἄνθρωπο πού πραγματικά μετανοεῖ· καί μήν ἀρχίσετε νά λέτε μεταξύ σας ‘‘ἐμεῖς καταγόμαστε ἀπό τόν Ἀβραάμ’’. Νά εἶστε βέβαιοι πώς ὁ Θεός, ἀκόμη κι ἀπό αὐτές ἐδῶ τίς πέτρες μπορεῖ νά κάνει ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ»[8].

Βλέπουμε, λοιπόν, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός κάνει τήν σαφή καί καθοριστική διάκριση μεταξύ φυσικῆς καί πνευματικῆς καταγωγῆς. Ἐνῶ, δηλαδή, οἱ ἰουδαῖοι μπορεῖ νά εἶναι φυσικοί ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, τά ἔργα τους καί ἡ συμπεριφορά τους δέν ἀντανακλοῦν τήν πίστη καί τήν δικαιοσύνη τοῦ Ἀβραάμ. Ἐπομένως, πνευματικῶς δέν εἶναι τέκνα τοῦ Ἀβραάμ, ἀλλά τοῦ διαβόλου, ἐπειδή ἀκολουθοῦν τίς ἐπιθυμίες καί τά ἔργα του[9].

Ὅπως, λοιπόν, σέ τίποτε δέν ὠφέλησε τόν λαό τοῦ Ἰσραὴλ ἡ βιολογική συγγένεια μέ τόν Ἀβραάμ, ἔτσι καί σέ τίποτε δέν ὠφελεῖ τόν λαό τῶν ἀράβων μουσουλμάνων τό γεγονός, ὅτι κατάγονται βιολογικά ἀπό τόν Ἀβραάμ. Γιατί τό κριτήριο τῆς σωτηρίας δέν εἶναι ἡ κατά σάρκα συγγένεια μέ τόν Ἀβραάμ, ἀλλά ἡ πίστη στό θεανδρικό πρόσωπο τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

  Παγκοσμιοποίηση καί πανθρησκεία

Στήν πραγματικότητα, ὁ διάλογος μεταξύ τῶν τριῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν ἔτσι, ὅπως διενεργεῖται, ἔχει πολιτικά κίνητρα καί προάγει ἕναν «πολιτικό οἰκουμενισμό» ὁδηγώντας σέ μιά «πολιτική θρησκεία» πού τοποθετεῖ ἰσότιμα τήν Ὀρθοδοξία, τόν Ἰουδαϊσμό καί τό Ἰσλάμ καί ὑπονομεύει τήν αὐθεντική πίστη τῆς ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

Ὁ μακαριστός π. Γεώργιος Μεταλληνός προειδοποιοῦσε πάντοτε γιά τούς κινδύνους τῆς παγκοσμιοποίησης καί τῆς πανθρησκείας καί παρατηροῦσε πολύ εὔστοχα: «Ἡ Πανθρησκεία δημιουργεῖ πλαστή συνείδηση ἑνότητας, εἶναι ὅμως ἀναίρεση τῆς μοναδικότητας τῆς Ὀρθοδοξίας ὡς δυνατότητας σωτηρίας. Ἡ Παγκοσμιοποίηση, στήν πνευματική της διάσταση, σημαίνει πλήρη ἀποορθοδοξοποίηση καί ὁλοτελῆ ἐκφράγκευση-ἐκδυτικισμό, πού δέν ἐπέρχεται μέ τήν τεχνολογία, ἀλλά μέ τήν ἀποδοχή ἑνός τρόπου δῆθεν χριστιανικῆς ὑπάρξεως, πού δέν μπορεῖ νά σώσει. Ὅπως ἔλεγε σέ ἀνάλογη περίπτωση ὁ ὀρθόδοξος πολιτικός τοῦ ιθ’ αἰ. Γεώργιος Τυπάλδος-Ἰακωβάτος γιά τήν Γερμανία τῆς ἐποχῆς του: “πολλή θρησκεία, ἀλλά καθόλου Χριστός”!»[10].

Ἡ πανθρησκεία δημιουργεῖ πράγματι μία «θρησκεία χωρίς Χριστό», ὅπου δίνεται ἔμφαση σέ κοινές ἠθικές ἀξίες καί θρησκευτικές παραδόσεις, ἀλλά λείπει ἡ ζωντανή παρουσία τοῦ Χριστοῦ πού προσφέρει τήν ἀληθινή σωτηρία, τήν ἐνότητα μέ τόν Θεό, τήν κατά χάριν θέωση. Ὑπονομεύει, ἔτσι, τήν μαρτυρία τοῦ Χριστοῦ, διότι σχετικοποιεῖ τή μοναδικότητα καί τήν ἀπόλυτη ἀλήθεια τῆς σωτηρίας διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί μέσα ἀπό τήν Ἐκκλησία Του.

Στήν ἀντίθετη λογική ἀπό αὐτή τῆς Ἁγίας Γραφῆς κινεῖται ἡ στάση τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου Ἐκκλησιῶν (Π.Σ.Ε.) ἔ­ναν­τι τῶν μή χριστιανικῶν θρη­σκει­ῶν. Σέ κεί­με­νο πού ἐ­νέ­κρι­νε ἡ Θ΄ Γεν. Συ­νέ­λευ­ση μέ τί­τλο «Θρη­σκευ­τι­κή πο­λυ­μορ­φί­α καί αὐ­το­συ­νει­δη­σί­α τῶν Χρι­στια­νῶν» (R­e­l­i­g­i­o­us p­l­u­r­a­l­i­ty a­nd C­h­r­i­s­t­i­an s­e­lf-u­n­d­e­r­s­t­a­n­d­i­ng) ἀναφέρε­ται:

«Οἱ θρη­σκευ­τι­κές πα­ρα­δό­σεις τῆς ἀν­θρω­πό­τη­τος, στήν με­γά­λη τους δι­α­φο­ρε­τι­κό­τη­τα, εἶ­ναι “πο­ρεῖ­ες” καί “προ­σκυ­νη­μα­τι­κά τα­ξί­δια” γιά ἀν­θρώ­πι­νη κα­τα­ξί­ω­σι τῆς ἀ­να­ζη­τή­σε­ως τοῦ πλη­ρώ­μα­τος τῆς ἀ­λη­θεί­ας πε­ρί τῆς ὑ­πάρ­ξε­ώς μας. Ἄν καί μπο­ρεῖ νά εἴ­μα­στε “ξέ­νοι” με­τα­ξύ μας, ὑ­πάρ­χουν στιγ­μές πού οἱ δρό­μοι μας δι­α­σταυ­ρώ­νον­ται στό ση­μεῖ­ο πού λέ­γε­ται κλῆ­σις γιά “θρη­σκευ­τι­κή φι­λο­ξε­νί­α”. Τό­σο ἡ προ­σω­πι­κή μας πεῖ­ρα σή­με­ρα ὅ­σο καί ἱ­στο­ρι­κές στιγ­μές τοῦ πα­ρελ­θόν­τος μαρ­τυ­ροῦν γιά τό γε­γο­νός ὅ­τι τέ­τοι­α φι­λο­ξε­νί­α εἶ­ναι δυ­να­τή καί γί­νε­ται ἐ­νί­ο­τε.­.. Τά πε­πε­ρα­σμέ­να ἀν­θρώ­πι­να ὅ­ρια καί οἱ πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νες δυ­να­τό­τη­τες τῆς γλώσ­σης κα­θι­στοῦν ἀ­δύ­να­τη κά­θε κοι­νό­τη­τα νά ἐ­ξαν­τλή­σῃ τό μυ­στή­ριο τῆς σω­τη­ρί­ας πού προ­σφέ­ρει ὁ Θε­ός στήν ἀν­θρω­πό­τη­τα. Ὅ­λες οἱ θε­ο­λο­γι­κές μας ἀν­τι­λή­ψεις σέ τε­λι­κή ἀ­νά­λυ­σι δέν ξε­περ­νοῦν τά ὅ­ρια τῆς δι­κῆς μας ἐμ­πει­ρί­ας καί δέν μπο­ροῦν νά πα­ρα­κο­λου­θή­σουν τό εὖρος τοῦ ἔρ­γου τοῦ Θε­οῦ γιά τήν ἀ­πο­κα­τά­στα­σι τοῦ κό­σμου»[11].

Στήν ἴδια κατεύθυνση καί ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος θεωρεῖ ὅτι «ὁ διάλογος μεταξύ τῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν εἶναι ἡ μόνη θεάρεστη ὁδός μαρτυρίας καί μεταδόσεως τῆς ἀληθείας»[12]. Καί ἀποτιμώντας τήν πορεία τοῦ διαθρησκειακοῦ διαλόγου ἐκτιμᾶ ὅτι: «Τό κύριο πρόβλημα στήν ἀλληλοκατανόηση, τήν ἀμοιβαία ἐμπιστοσύνη καί συνεργασία μεταξύ τῶν τριῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν εἶναι ἡ ἀπολυτότης. Ἡ θέση δηλαδή τῆς κάθε θρησκείας, ὅτι αὐτή καί μόνον κατέχει τήν ἀπόλυτη περί τοῦ Θεοῦ καί κόσμου ἀλήθεια. [!] Ὡστόσο, ἐπειδή ὁ Θεός μόνος εἶναι ἡ ἀπόλυτη ἀλήθεια, ἀπό τήν ὁποία κάθε ἄνθρωπος γνωρίζει ὄψεις μόνον τῆς ἀληθείας, γι’ αὐτό ὁ καθένας ὀφείλει νά ὁμολογεῖ, ὅπως ὁ Σωκράτης, τήν ἄγνοιά του καί νά εἶναι ἀνοικτός πρός τίς ἀπόψεις τῶν ἄλλων. Ἑπομένως οἱ δυσκολίες στή διαθρησκειακή ἐπικοινωνία ἀνακύπτουν ἀπό τό γεγονός ὅτι ὁ καθένας γνωρίζει μέν διάφορες ὄψεις τῆς ἀληθείας, ἀλλά αὐτές τίς ἀπολυτοποιεῖ καί θέλει νά τίς ἐπιβάλλει στόν ἄλλο. Οἱ θρησκευτικοί ἡγέτες καθῆκον ἔχουν νά ἀπορρίπτουν τέτοιες ἀπολυτοποιήσεις»[13].

Οἱ ἀπόψεις αὐτές τοῦ κ. Βαρθολομαίου καί τῶν περί αὐτόν, πού παρρησίᾳ, ἀνενδοιάστως καί κατ’ ἐπανάληψη διακηρύττουν, εἶναι ἐκτός τῆς ὀρθοδόξου δογματικῆς παραδόσεως τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καί Εὐαγγελιστῶν, καθώς καί τῶν πνευματοφόρων Πατέρων στή δισχιλιετῆ πορεία τῆς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας μας. Καί εἰδικώτερα, ἐκείνων πού ἔχουν διατυπωθεῖ στίς ἁγίες Οἰκουμενικές Συνόδους καί ἐκφράζουν τήν δογματική συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας. Καί ὡς ἐκ τούτου, εἶναι παντελῶς ἀπορριπτέες.

Ἀπόλυτο δίκαιο εἶχε ὁ μακαριστός π. Γεώργιος Μεταλληνός, ὅταν ἔγραφε γιά ἀνάλογες ἀπόψεις: «Δὲν εἶναι αὐτὸ αὐτόματη διαγραφὴ τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας καὶ τοῦ ἔργου τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Ἂν ὑπάρχει “καὶ ἐν ἄλλῳ τινί” δυνατότητα σωτηρίας, δηλαδὴ θεώσεως, τότε διατὶ ἡ ἐν Χριστῷ ἀποκάλυψη, ἀσάρκως στὴν Π. Διαθήκη, ἐνσάρκως στὴν Κ. Διαθήκη; Διατὶ ἡ Σάρκωση, ἡ Πεντηκοστή, ἡ Ἐκκλησία, ὡς σῶμα Χριστοῦ καὶ κοινωνία Ἁγίων; Οἱ πράξεις μας συνιστοῦν ἀπόρριψη τοῦ Χριστιανισμοῦ, παρά τὴν παραπλανητικὴ ὡραιολογία μας, ποὺ κανένα δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ ἀπατήση»[14].

 Ἡ στάση τῶν Ἁγίων Πατέρων στούς διαλόγους

Παρότι ὁ κ. Βαρθολομαῖος ὑποστηρίζει ὅτι καμμία θρησκεία δέν μπορεῖ νά θεωρεῖ «ὅτι αὐτή καί μόνον κατέχει τήν ἀπόλυτη περί τοῦ Θεοῦ καί κόσμου ἀλήθεια», ἡ Ἀλήθεια τῆς Ἁγίας μας Ἐκκλησίας εἶναι Μία καί Μοναδική καί εἶναι καί Ἀπόλυτη ἔτσι, ὅπως μᾶς παραδίδεται στήν Ἁγία Γραφή: «οὐκ ἔ­στιν ἐν ἄλ­λῳ οὐ­δε­νί ἡ σω­τη­ρί­α, οὐ­δέ γάρ ὄ­νο­μά ἐ­στιν ἕ­τε­ρον τό δε­δο­μέ­νον ἐν ἀν­θρώ­ποις, ἐν ᾧ δεῖ σω­θῆ­ναι ἡ­μᾶς»[15] (Μετ. Δέν ὑπάρχει δι’ οὐδενός ἄλλου σωτηρία, οὔτε ὑπάρχει ἄλλο ὄνομα ὑπό τόν οὐρανό, δοσμένο στούς ἀνθρώπους, διά τοῦ ὁποίου πρέπει νά σωθοῦμε).

Αὐτή τήν ἀπόλυτη ἀλήθεια ἀκολούθησαν πιστά ὅλοι οἱ Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅταν διαλέγονταν μέ ἑτεροδόξους καί ἑτεροθρήσκους, ὅπως τούς ὀπαδούς τοῦ ἰσλάμ.

Ὁ μακαριστός Καθηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Γρηγορίου Γέροντας Γεώργιος Καψάνης ἀνακεφαλαιώνει τήν ἀντίληψη καί τήν στάση τῶν Ἁγίων μας στίς συζητήσεις τους μέ τούς ἑτεροθρήσκους καί τήν ἀντιπαραθέτει μέ αὐτή ὅσων διεξάγουν τούς σύγχρονους διαθρησκειακούς διαλόγους:

«Μελετώντας τοὺς βίους τῶν Ἁγίων ποὺ ἦρθαν σὲ ἐπαφὴ καὶ συζητήσεις μὲ τοὺς Μουσουλμάνους, ὅπως ὁ ἅγιος Φώτιος καὶ ὁ μαθητής του Κωνσταντῖνος (μετέπειτα ἅγιος Κύριλλος, ἀπόστολος τῶν Σλάβων), ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ ἱερὸς Γεννάδιος ὁ Σχολάριος, διαπιστώνουμε ὅτι ἐνῶ ἡ μουσουλμανικὴ πλημμυρίδα ἀπειλοῦσε τὸ Βυζάντιο, οἱ θεοφόροι αὐτοὶ ἄνδρες στὶς συζητήσεις τους μὲ τοὺς μουσουλμάνους ἐτόνιζαν ὅτι ἀληθὴς Θεὸς εἶναι ὁ Τριαδικὸς Θεός, ὅτι μόνος Σωτήρας τῶν ἀνθρώπων εἶναι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ ὅτι ὁ Μωάμεθ εἶναι ψευδοπροφήτης.

Τὶς ἀλήθειες αὐτὲς ὑπεστήριξαν γιὰ νὰ μὴν ἀθετήσουν τὴν ὁμολογία τοῦ Χριστοῦ καὶ φανοῦν ἔνοχοι ἀρνήσεώς Του, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀγάπης πρὸς τοὺς μουσουλμάνους μήπως τυχὸν πιστεύσουν στὸν Χριστὸ καὶ σωθοῦν.

Στοὺς συγχρόνους διαλόγους δίδεται δυστυχῶς ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὸ θέμα τῆς Πίστεως εἶναι δευτερεῦον ἢ καὶ μπορεῖ τελείως νὰ παρασιωπᾶται, προκειμένου νὰ ἐπιτύχουμε πρακτικοὺς σκοπούς, ὅπως εἶναι ἡ συνεργασία γιὰ τὴν εἰρήνη ἢ τὴν οἰκολογία»[16] !!!

Αὐτό τό πρόσχημα τῆς εἰρήνης προβάλλεται κατά κόρον στίς διάφορες διαθρησκειακές συναντήσεις γιά τίς ὁποῖες παρατηροῦσε σχετικά ὁ Ἅγιος Παΐσιος: «Εἶναι καὶ μερικοὶ ποὺ ξεκινοῦν μὲ καλὴ διάθεση. Ἀλλά, ὅταν μαζεύωνται τί μάγοι, τί πυρολάτρες, τί Προτεστάντες, ἕνα σωρό – ἄκρη δὲν βρίσκεις –, γιὰ νὰ φέρουν τὴν εἰρήνη στὸν κόσμο, πῶς νὰ βοηθήσουν; Ὁ Θεὸς νὰ μὲ συγχωρέση, αὐτὰ εἶναι κουρελοῦδες τοῦ διαβόλου. Γίνεται εἰρήνη μὲ ἁμαρτωλὸ συνεταιρισμό; Πῶς μπορεῖ νὰ ἔρθη ἡ εἰρήνη, ὅταν οἱ ἄνθρωποι δὲν συμφιλιωθοῦν μὲ τὸν Θεό; Μόνον ὅταν συμφιλιωθῇ ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸν Θεό, ἔρχεται καὶ ἡ ἐσωτερικὴ εἰρήνη καὶ ἡ ἐξωτερική. Γιὰ νὰ συμφιλιωθῇ ὅμως ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸν Θεό, πρέπει νὰ ἔρθη σὲ συναίσθηση, νὰ μετανοήση, νὰ ζῆ σύμφωνα μὲ τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, καὶ τότε ἔρχεται ἡ Χάρις καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ μέσα του, ὁπότε μπορεῖ νὰ βοηθήση καὶ γιὰ τὴν εἰρήνη γύρω του»[17].

Μέ ἀνάλογο ἁγιοπατερικό φρόνημα σχολίαζε τίς διαθρησκειακές συναντήσεις καί ὁ ὁμολογητής τῆς πίστεως μακαριστός π. Γεώργιος Μεταλληνός, «ὁ λέων τῆς Ὀρθοδοξίας», κατά τόν π. Ἰωάννη Ρωμανίδη, θέτοντας ταυτόχρονα τά ὀρθόδοξα κριτήρια τῆς συμμετοχῆς στούς διαλόγους καί ἀναδεικνύοντας τίς εὐθύνες τῶν συμμετεχόντων:

«Ἡ Οἰκουμενική Κίνηση ἀποδείχθηκε προειδοποίηση τῆς Πανθρησκείας, τοῦ “Εὐαγγελίου” τῆς Νέας Ἐποχῆς. Ἁπτές ἐπιβεβαιώσεις τῆς Πανθρησκείας εἶναι οἱ διαθρησκειακές συναντήσεις, ὄχι ὡς ἐπιστημονικοί θρησκειολογικοί διάλογοι, νομιμοποιούμενοι ὁπωσδήποτε, ἀλλ’ ὡς συμπροσευχές καί ἐκφράσεις ἑνότητος ὑπό τήν ἡγεσία τοῦ Πάπα καί a priori καταξίωση τῶν διαφόρων θρησκευμάτων ὡς ἐκφάνσεων τῆς μιᾶς σωστικῆς Ἀλήθειας...

Ἡ Ὀρθοδοξία πορεύεται πάντα διαλεκτικά στήν ἱστορία. Αὐτό σημαίνει ἀντιθετικά καί συνθετικά. Σύνθεση ἐδῶ θά ἦταν μόνο ἡ μεταλλαγή της δαιμονικότητας τῆς παγκοσμιοποίησης σέ ἐν Χριστῷ οἰκουμενικότητα. Αὐτό ὅμως ἔχει σχέση μέ τήν ὀρθοδοξία τῶν Ὀρθοδόξων καί μάλιστα τῶν Ποιμένων. Ἀπό τήν ἡγεσία πάντα ἀρχίζει τό πρόβλημα! Πόσο ὀρθόδοξοι δηλαδή εἶναι οἱ Ποιμένες καί πόσο ὀρθόδοξα εἶναι τά κριτήριά τους. Σ’ αὐτό τό σημεῖο διαπράττεται ἕνα τρομερό λάθος. Ἀπό τήν ἐκκλησιαστική ἡγεσία τά πράγματα κρίνονται, κατά κανόνα, μέ μέτρο τίς ἀποορθοδοξοποιημένες συνειδήσεις καί ὄχι τά αὐθεντικά οἰκουμενικά πρότυπα, τούς Ἁγίους μας. Δέν πρόκειται, ὅπως πιστεύεται, γιά διαφορά συντηρητικῶν-φιλελευθέρων, πού εἶναι μόνο ποσοτική. Αὐτή ἡ διάκριση γινόταν παλιά καί σήμαινε ποιά πλευρά ἀπορρίπτει περισσότερα ἤ λιγότερα ἀπό τήν παράδοση. Ἡ διαφορά σήμερα εἶναι μεταξύ παραδοσιακῶν καί ἀντιπαραδοσιακῶν, πατερικῶν δηλαδή καί ἀντιπατερικῶν. Ἡ σχέση μέ τήν ἀποστολική καί πατερική παράδοση βαρύνει. Καί τό μόνο κριτήριο στή στάση μας ἀπέναντι στίς δυνάμεις τῆς παγκοσμιοποίησης, στούς διαθρησκειακούς ἤ διαχριστιανικούς διαλόγους, εἶναι ἀκριβῶς αὐτό. Πόσο πατερικοί εἴμαστε! Ἄν δηλαδή στά πρόσωπά μας διαλέγονται οἱ Ἅγιοί μας -καί ὄχι ἡ δική μας ἀλλοτρίωση- μέ τήν ἑτερόδοξη ἀλλοτρίωση. Οἱ “ὀρθόδοξοι” ἔχουμε ἀγγίξει τά ὅρια τοῦ γενικευμένου χριστιανισμοῦ τῆς ἑτεροδοξίας καί γι’ αὐτό ἔχουμε ταυτισθεῖ, ὡς ἡγεσία περισσότερο, μέ τόν παπισμό καί τούς προτεσταντισμούς, καταργώντας στήν οὐσία τόν διάλογο μαζί τους. Ἡ ἐκ μέρους μας ἰδεολογικοποίηση καί θρησκειοποίηση τῆς πίστεως σέ διαλόγους ὄχι ταυτότητας καί ὑπαρκτικότητας, ἀλλά συναλλαγῆς, ὁδηγεῖ συνήθως στό νά παρασυμβαλλόμεθα μέ τούς φορεῖς τῆς παγκοσμιοποίησης καί νά ὁμοιούμεθα αὐτοῖς (πρβλ. Ψάλ. 48,13[18]). Χάνεται ὅμως ἔτσι κάθε ἔννοια ἀληθινοῦ διαλόγου Ὀρθοδοξίας καί Ἑτεροδοξίας, ἀλλά καί κάθε ἐλπίδα συναντήσεως στά ὅρια τῆς παραδόσεως καί ἐμπειρίας τῶν Ἁγίων, πού εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία. Θέσεις ὅπως ἡ ἐκκλησιαστικότητα τοῦ Παπισμοῦ, ἡ ἐξισωτική καί ἡ ἰσοπεδωτική «βαπτισματική θεολογία» στόν οἰκουμενικό διάλογο, ἡ δυνατότητα σωτηρίας στά διάφορα θρησκεύματα καί ἡ πρακτική ἐξίσωση τῆς Ὀρθοδοξίας τῶν Ἁγίων μας μέ αὐτά, ἁπλῶς ἐπιβεβαιώνουν τήν ἀποξένωσή μας ἀπό τήν Πίστη τῶν Πατέρων μας, πού ὄχι μόνο μᾶς στεροῦν τό δικαίωμα νά ἐκπροσωποῦμε τήν Ὀρθοδοξία τῶν Ἁγίων μας, ἀλλά καί μᾶς καθιστοῦν ὑπεύθυνους γιά τήν αὔξηση τοῦ ὑπάρχοντος σκότους (Μάτθ. 6, 23). Ἡ ὑπέρβαση τῆς Παγκοσμιοποίησης μόνο ἁγιοπνευματικά εἶναι δυνατή, ἀλλ’ αὐτό προϋποθέτει ζωή ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, δηλαδή Ὀρθοδοξία»[19].

Ἀδελφοί Ὀρθόδοξοι ὅλης τῆς γῆς, χάριτι τοῦ Σαρκωθέντος γλυκυτάτου Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τῆς Κυρίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καί πάντων τῶν Ἁγίων, ἄς μείνουμε σταθεροί καί ἀμετακίνητοι στήν ἅπαξ παραδοθεῖσα ὀρθόδοξη πίστη μας. Ὁ Κύριος μεθ’ ἡμῶν!

Εὐλογημένα Χριστούγεννα! Καλή φώτιση σέ ὅλους μας!

---

[1] Συγκρητισμός: ἀνάμειξη στοιχείων διαφορετικῆς προελεύσεως, κυρ. θρησκειῶν ἤ τύπων λατρείας, ὥστε νά προκύψει κάτι καινούργιο, Ἰ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό γιά τό σχολεῖο καί τό γραφεῖο, Ἀθήνα 2004, σελ. 974

[2] The Abraham Accords Declaration, https://www.state.gov/the-abraham-accords/

[3] Nετανιάχου, Ἡ συμφωνία μέ τή Σαουδική Ἀραβία θά δημιουργήσει μιά νέα Μέση Ἀνατολή, ἐφημ. Καθημερινή, 22-9-2023, https://www.kathimerini.gr/world/562631830/netaniachoy-i-symfonia-me-tin-saoydiki-aravia-tha-dimioyrgisei-mia-nea-mesi-anatoli/

[4] Διατάγματα Β' Συνόδου Βατικανοῦ, τεῦχος 7, ἔκδ. «Γραφείου Καλοῦ Τύπου», Ἀθήνα, σελ. 43-44

[5] Ἀλήθεια, Ἀνεκτικότητα καί Μονοθεϊσμός. Εἶναι δυνατός ἕνας διαθρησκειακός διάλογος; Περ. Θεολογία, τόμος 84, τεῦχος 2, Ἀπρίλιος-Ἰούνιος 2013

[6] Ἰω. 8, 44

[7] Ἰω. 8, 39: «Εἰ τέκνα τοῦ Ἀβραάμ ἦτε, τά ἔργα τοῦ Ἀβραάμ ἐποιεῖτε»

[8] Λουκ. 3,8

[9] Αὐτή ἡ διάκριση μεταξύ φυσικῆς καί πνευματικῆς καταγωγῆς ἐμφανίζεται καί σέ ἄλλα σημεῖα τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Γιά παράδειγμα, στήν πρός Ῥωμαίους ἐπιστολή (2:28-29), ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρει ὅτι ἀληθινός Ἰουδαῖος δέν εἶναι αὐτός πού εἶναι ἐξωτερικά, ἀλλά αὐτός πού εἶναι ἐσωτερικά, καί ἀληθινή περιτομή εἶναι αὐτή τῆς καρδιᾶς, ἐν πνεύματι.

[10] Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ, Ὀρθόδοξη Οἰκουμενικότητα καί Παγκοσμιοποίηση, στό Στά μονοπάτια τῆς ρωμηοσύνης, ἔκδ. Ἁρμός, σελ. 413.

[11] 9th Assembly of WCC, Assembly Documents, Religious plurality and Christian self-understanding, 44-47

[12] Χαιρετισμός τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου κατά τό ἐν Ἀγκύρᾳ Συνέδριον Διαθρησκειακοῦ Διαλόγου, 25.10.1998, Περιοδικό «Ὀρθοδοξία» Δ (1998), 749-752

[13] Χαιρετισμός τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου κατά τό ἐν Ἀγκύρᾳ Συνέδριον Διαθρησκεια-κοῦ Διαλόγου, 25.10.1998, Περιοδικό «Ὀρθοδοξία» Δ (1998), 749-752

[14] Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ, Οἱ διάλογοι χωρίς προσωπεῖον (Ἀνάτυπο), σελ. 13

[15] Πράξ. 4, 12

[16] Ἀρχιμ. Γεωργίου Καψάνη, Οἱ διαθρησκειακὲς ἐκδηλώσεις καὶ ἡ παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας, Παρακαταθήκη τ. 28, σελ. 3-4

[17] Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορείτου, Λόγοι, τ. Β’ Πνευματική ἀφύπνιση, Ἱ. Ἡσυχαστήριον «Εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὁ Θεολόγος», Σουρωτή Θεσ/νίκης 1999, σ. 355-356

[18] «καὶ ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε, παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς».

[19] ὅ.π., σελ. 412-417