Σχέση σώματος και ψυχής στις “ολιστικές” θεραπείες.

  

Του πρωτοπρεσβύτερου και εφημέριου του Ι.Ν Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας Ευβοίας Στεφάνου Στεφόπουλου

Συχνά, διάφοροι “θεραπευτές” και οι σχετικές διαφημίσεις των διαφόρων σχολών-κέντρων των “εναλλακτικών” θεραπειών χρησιμοποιούν όρους που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να κατανοήσουν.

Ένας απ αυτούς είναι η “ολιστική θεραπεία”.

Η λέξη “ολιστική” είναι ένας όρος που κυρίως χρησιμοποιείται στις “εναλλακτικές” μεθόδους θεραπείας και σημαίνει ότι ο θεραπευτής βλέπει τον άνθρωπο σαν ένα ενιαίο σύνολο. Δεν κοιτάζει μόνο το άρρωστο όργανο ή το σύμπτωμα αλλά αντιμετωπίζει μαζί το σώμα, τον νου (σκέψεις, συναίσθημα) και το πνεύμα.

Οι ολιστικές θεραπείες ,κατά τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ.κ. Χριστοφόρο, στηρίζονται σε ιδέες και δόγματα που προέρχο­νται από την Αίγυπτο, τη Μεσοπο­ταμία και την αρχαία Βαβυλώνα, την Άπω Ανατολή και γενικά τον Απο­κρυφισμό. Τα πιστεύω, οι θεωρίες και οι τεχνικές που έχουν τα συστήμα­τα των ολιστικών «θεραπειών της Νέ­ας Εποχής» αναπτύχθηκαν και συ­στηματοποιήθηκαν στις χώρες αυτές από τους Ασσυρίους, Βαβυλωνίους και Σουμερίους. Στην ουσία, λοι­πόν, δεν είναι νέες, αλλά μάλλον πα­λαιές αποκρυφιστικές μέθοδοι.

Ο όρος «Αποκρυφισμός» αναφέρεται στη μαγεία, αλχημεία, αστρολογία, θεοσοφία και νεκρομαντεία, που απο­τελούσαν τις μεθόδους των λαών της αρχαίας εποχής με τις οποίες πίστευ­αν ότι είχαν τη δύναμη να ενεργοποιούν και να εξουσιάζουν δυνά­μεις της φύσης, οι οποίες εκτός των άλλων μπορούσαν και να θεραπεύ­σουν.

Επίσης, ο Αποκρυφισμός και ο Παγανισμός ήταν γνωστοί στην Ασία και Ινδία, διότι οι πρακτικές και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούσαν οι Κινέζοι (Ching, Tai, Chi, Βελονισμό) και οι Ινδοί (Γιόγκα) μαρτυρούν αυτό το γεγονός, αν και κρύβονται πίσω από προσωπεία με προγράμ­ματα υγείας, χαλάρωσης, φυσικής εξά­σκησης κ.τ.λ. του σύγχρονου τρόπου ζωής.

Η δύναμη των σύγχρονων προ­σωπείων στηρίζεται στην άγνοια των ανθρώπων γύρω από την αλή­θεια και τους κινδύνους που αυτά κρύβουν, με τις συγκεκαλυμμένες αποκρυφιστικές τεχνικές τους.
Και καταλήγει ο Θεοφιλέστατος πως μέσα από αυτές τις «θεραπευτικές» μεθό­δους ο άνθρωπος καταλήγει να λα­τρεύει είδωλα, θεούς και θεές αρχαί­ων προχριστιανικών πολιτισμών.

Βασικές Αρχές της ολιστικής θεραπείας.

Ολότητα
Το σώμα και η ψυχή είναι συνδεδεμένα. Ένα ψυχικό πρόβλημα μπορεί να φέρει πόνο στο σώμα.

Αιτία και όχι Σύμπτωμα.

Ψάχνει γιατί αρρώστησες, και όχι απλώς πώς να σταματήσει ο πόνος.

Εξατομίκευση.

Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός. Η θεραπεία ταιριάζει μόνο σε έναν.

Αυτοΐαση.

Σκοπός είναι να ξυπνήσει η δύναμη του ίδιου του οργανισμού να γίνει καλά.

Δημοφιλείς Μέθοδοι:

• Ο Βελονισμός και η Ομοιοπαθητική.
• Η γιόγκα, ο διαλογισμός και ενεργειακές τεχνικές όπως το ρέικι.
• Η βοτανοθεραπεία και η διατροφή.
• Το ενεργειακό Μασάζ και οι τεχνικές χαλάρωσης σώματος.

Οι εναλλακτικοί θεραπευτές δεν δίνουν απλώς ένα παυσίπονο αλλά εξετάζουν τον τρόπο ζωής, τη διατροφή και τα συναισθήματα για να βρουν την ρίζα του κακού.

Ας δούμε δύο παραδείγματα. Πώς αντιμετωπίζεται ολιστικά ο χρόνιος πονοκέφαλος / Ημικρανία και η Αϋπνία;

Αντί για ένα χάπι, η ολιστική θεραπεία εξετάζει το στρες (με διαλογισμό ή βελονισμό), τη σπονδυλική στήλη (με χειροπρακτική), τις τροφικές δυσανεξίες (αλλαγή διατροφής) και την ποιότητα του ύπνου.
Έντονο Άγχος / Αϋπνία: Δεν αντιμετωπίζεται μόνο με ηρεμιστικά τσάγια. Εξετάζονται οι ορμόνες, η καφεΐνη, η έκθεση σε οθόνες και χρησιμοποιούνται τεχνικές όπως το ρέικι, η ρεφλεξολογία και οι αναπνοές για να χαλαρώσει το νευρικό σύστημα.

Πώς, όμως, βλέπει η Εκκλησία τη σχέση σώματος και ψυχής; Πόσο διαφορετική η θέση της από τον “ολιστικό” τρόπο που βλέπουν την θεραπεία οι εναλλακτικοί θεραπευτές;

Η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι εναλλακτικοί θεραπευτές έχουν εντελώς διαφορετική αφετηρία και βάση στη θεώρηση της σχέσης σώματος και ψυχής, παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές μιλούν για “ενότητα”.

1. Η Φύση της Ψυχής και η Πηγή της Ίασης.

Εναλλακτικές Θεραπείες:

Βλέπουν την ψυχή και το σώμα ως μορφές ενέργειας. Η ασθένεια θεωρείται μπλοκάρισμα αυτής της ενέργειας, και η θεραπεία επιτυγχάνεται όταν ο άνθρωπος ενεργοποιήσει τις δικές του, εσωτερικές δυνάμεις αυτοΐασης.

Εκκλησία:

Η ψυχή δεν είναι απλή ενέργεια, αλλά η άυλη και αθάνατη ουσία του ανθρώπου, πλασμένη από τον Θεό. Η πραγματική θεραπεία (της ψυχής και κατ’ επέκταση του σώματος) δεν έρχεται από εσωτερικές δυνάμεις, αλλά από τη Θεία Χάρη μέσω των Μυστηρίων (π.χ. Ευχέλαιο, Εξομολόγηση, Θεία Κοινωνία).

2. Η Σχέση Σώματος και Ψυχής.

Εναλλακτικές Θεραπείες:

Το σώμα επηρεάζεται από το μυαλό και τα συναισθήματα. Η προσέγγιση είναι συχνά ψυχοσωματική: αν φτιάξεις την ψυχολογία ή την ενέργειά σου, θα γίνει καλά και το σώμα.

Εκκλησία:

Σώμα και ψυχή αποτελούν τον ένα και αδιαίρετο άνθρωπο. Το σώμα δεν είναι ένα “ένδυμα” ή ένα κατώτερο εργαλείο, αλλά ο “ναός του Αγίου Πνεύματος”. Η Εκκλησία δεν διαχωρίζει (υπό όρους) την πνευματική υγεία από τη σωματική, γι’ αυτό και προσεύχεται “υπέρ υγείας ψυχής και σώματος”.
Ωστόσο , αναγνωρίζει την αλληλεπίδραση της ψυχικής-πνευματικής υγείας και της σωματικής κατάστασης καθώς προβάλλει και το σχετικό τροπάριο του Παρακλητικού Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο “ασθενεί το σώμα ασθενεί μου και η ψυχή”.

3. Ο Σκοπός της Θεραπείας και το Νοημα του Πόνου.

Εναλλακτικές Θεραπείες:

Στόχος είναι η ισορροπία, η ευεξία και η εξάλειψη του πόνου στην παρούσα ζωή, ώστε ο άνθρωπος να νιώθει καλά στο περιβάλλον του.

Εκκλησία:

Ο τελικός σκοπός δεν είναι απλώς η σωματική υγεία, αλλά η σωτηρία της ψυχής και η ένωση με τον Θεό (Θέωση). Ο πόνος και η ασθένεια δεν θεωρούνται απαραίτητα “κακό”, αλλά πνευματικά αγωνίσματα που μπορούν να οδηγήσουν σε μετάνοια και πνευματική ωριμότητα.

4. Η Στάση απέναντι στην Κλασική Ιατρική.

Εναλλακτικές Θεραπείες:

Συχνά κινούνται παράλληλα ή σε αντίθεση με την κλασική ιατρική, προτείνοντας “φυσικές” οδούς.
Οι εκφραστές της ολιστικής ιατρικής, ισχυριζόμενοι ότι μπο­ρούν να θεραπεύσουν τον όλον άνθρωπο και μάλιστα αποτεράτων στομίων και μεγάλο αριθμό αοράτων γραμμών ενεργείας, που είναι «μπλοκαρισμένα» ή χρειάζονται «ισορροπία» ή «καθάρισμα» με έναν αόρατο τρόπο. Από αυτή την το­ποθέτηση και μόνο φαίνεται ότι οι θεραπευτικές αυτές τεχνικές και μέ­θοδοι κινούνται σε ένα εντελώς πνευματιστικό αποκρυφιστικό χώρο και δεν έχουν απολύτως κανένα επιστημονικό έρεισμα και τεκμηρίωση. (Επίσκοπος Καρπασίας κ.κ. Χριστοφόρος)

Εκκλησία:

Αποδέχεται και τιμά την κλασική επιστήμη. Θεωρεί τους γιατρούς και τα φάρμακα δώρα του Θεού για την ανακούφιση του ανθρώπου, συνδυάζοντας την ιατρική φροντίδα με την προσευχή και τις λοιπές αρετές.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας ανέπτυξαν μια βαθιά, συστηματική ψυχοσωματική διάγνωση αιώνες πριν εμφανιστεί η σύγχρονη ψυχολογία ή οι εναλλακτικές θεωρίες.

Για τους Πατέρες, ο άνθρωπος είναι ενιαίος και αδιαίρετος. Οτιδήποτε συμβαίνει στην ψυχή αντανακλάται αμέσως στο σώμα και το αντίστροφο. Η πατερική εξήγηση για τα ψυχοσωματικά συμπτώματα βασίζεται σε συγκεκριμένους άξονες:

1. Η ρίζα των συμπτωμάτων: «Λογισμοί» και «Πάθη».

Οι Πατέρες (όπως ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης ή ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής) εξηγούν ότι η πηγή της εσωτερικής ανισορροπίας είναι οι λογισμοί (αρνητικές, εμμονικές ή εγωιστικές σκέψεις).
Όταν ο άνθρωπος δέχεται και συγκατατίθεται σε έναν κακό λογισμό (π.χ. φθόνο, μνησικακία, αγωνιώδες άγχος), αυτός μετατρέπεται σε πάθος (μόνιμη πνευματική ασθένεια) εάν δεν θεραπευθεί εγκαίρως.
Το πάθος αυτό στερεί από τον άνθρωπο τη Θεία Χάρη, προκαλώντας εσωτερικό κενό και ταραχή. Η ταραχή αυτή «χτυπάει» απευθείας στο σώμα και εκδηλώνεται ως σωματική ασθένεια.

2. Η «Ακηδία» ως η πατερική κατάθλιψη.

Αυτό που σήμερα ονομάζουμε κατάθλιψη ή μελαγχολία, οι Πατέρες το περιγράφουν με τον όρο ακηδία. Είναι η παράλυση των ψυχικών δυνάμεων, η ανία και η απελπισία. Οδηγεί στην απραξία κι αυτή με τη σειρά της σε άλλα σωματοκτόνα και ψυχοφθόρα πάθη.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σημειώνει ότι η υπερβολική θλίψη (το ψυχικό βάρος) μπορεί να μαράνει το σώμα, να προκαλέσει αϋπνία, αδυναμία, ακόμα και οργανικές βλάβες.

3. Η σύγχρονη πατερική μαρτυρία (Άγιος Πορφύριος & Άγιος Παΐσιος)

Οι σύγχρονοι Άγιοι μίλησαν με απλά λόγια για τον μηχανισμό αυτό:

Όπως εξηγούσε ο Άγιος Πορφύριος: Το άγχος και τα νεύρα ξεκινούν επειδή ο άνθρωπος δεν εμπιστεύεται τον Χριστό. Όταν η ψυχή υποφέρει από αυτή την έλλειψη εμπιστοσύνης, το σώμα αντιδρά και εμφανίζει σωματικά προβλήματα (όπως καρκίνο, καρδιοπάθειες ή έλκος).

Ο δε Άγιος Παΐσιος δίδασκε πως οι άνθρωποι προσπαθούν να ηρεμήσουν το σώμα και το μυαλό τους με θεωρίες γιόγκα ή φάρμακα, αλλά η πραγματική, βαθιά ειρήνη έρχεται μόνο όταν ταπεινωθεί η ψυχή και δεχτεί τη θεία παρηγοριά.

Η διαφορά στη θεραπευτική μέθοδο.

Ενώ ο εναλλακτικός θεραπευτής θα προσπαθήσει να ξεμπλοκάρει την «ενέργεια» (π.χ. με βελονισμό ή ρέικι), οι Πατέρες προτείνουν πνευματικά φάρμακα. Όπως την εξομολόγηση.
Για να φύγει το βάρος των ενοχών και των κρυφών λογισμών.
Προσευχή και Νηστεία. Για να εναρμονιστεί ξανά το σώμα με την ψυχή.
Ταπείνωση και Αγάπη. Για να φύγει ο εγωισμός, που θεωρείται η απόλυτη αιτία της πνευματικής παράλυσης.

Από τα παραπάνω συμπεραίνει κανείς πως ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός. Οι άνθρωποι έχασαν τον Θεό και στην προσπάθειά τους να Τον βρουν ξανά, πέφτουν θύματα του μισόκαλου ο οποίος διά των ανθρώπων του , μεταξύ των οποίων και όλοι αυτοί που αναπτύσσουν θεωρίες και εξασκούν πρακτικές συνδεδεμένες με ανατολικές θρησκείες, παρασύρει εύκολα στην ψυχική καταστροφή.

Τέτοιες θεωρίες και πρακτικές, επιζήμιες γιά την ψυχή και την πνευματική υγεία , συνιστούν οι διάφορες “ολιστικές” θεραπείες οι οποίες , βεβαίως, ενίοτε κινούνται και υπό τον μανδύα θεωρητικά ασφαλών οδών όπως η υγιεινή διατροφή κλπ.

Μία ακυβέρνητη και χωρίς σύνο­ρα βιομηχανία ολιστικής ιατρικής εξαπλώνεται με ραγδαίους ρυθμούς σε όλο τον κόσμο.

Η προσπάθεια αυτή διευθύνεται από αρθρογράφους σε εφημερίδες και περιοδικά, προμηθευ­τές μέσω αλληλογραφίας, υγιεινιστές, μάγους, θεραπευτές μέσω θρησκευ­τικών εκδηλώσεων, βοτανολόγους, ομοιοπαθητικούς, ψυχοθεραπευτές κ.α.

Εκμεταλλευόμενη, η “ολιστική ιατρική”, την αύξηση των ασθενειών και του πόνου στη ζωή του ανθρώ­που διεισδύει μέσα στη ζωή του, υπο­σχόμενη εύκολες και γρήγορες λύσεις.

Μα η μόνη παρηγοριά και λύση των υπαρξιακών κενών των ανθρώπων και της σωματικής κακής κατάστασής τους είναι ο Δημιουργός τους . Η Παναγία Τριάδα. Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Και η Εκκλησία με τα σωστικά της μυστήρια. Προσοχή λοιπόν!!!

Οι θέσεις του θεοφιλεστάτου Επισκόπου Καρπασίας κ.κ. Χριστοφόρου    περιέχονται στο  πόρισμα  της 4ης Συνάντησης διορθοδόξου δικτύου πρωτοβουλιών  μελέτης θρησκειών και καταστροφικών λατρειών που πραγματοποιήθηκε  τον Οκτώβριο του 2011 στη Θεσσαλονίκη και στο οποίο συμμετείχαν  δεκάδες  εισηγητές  (κληρικοί και λαϊκοί)  απο την Ελλάδα και το εξωτερικό .Αναλυτικά  για τα πορίσματα ,τις διαπιστώσεις , τα συμπεράσματα και τις προτάσεις  αυτής  της  διορθόδοξης  συνάντησης, στην   ανάρτηση μας  με τίτλο  ” ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ‘ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ’ ΛΑΤΡΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΨΥΧΟΛΑΤΡΕΙΩΝ”

 Ι.Ν. Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας

Γιόγκα Γέλιου και Ορθοδοξία. Ορθόδοξη θεώρηση

 

Γιόγκα Γέλιου και Ορθοδοξία. Ορθόδοξη θεώρηση

Γιόγκα Γέλιου και Ορθοδοξία. Ορθόδοξη θεώρηση

Του πρωτοπρεσβύτερου  και  εφημέριου του Ι.Ν Αγίων Ταξιαρχών  Ιστιαίας Ευβοίας Στεφάνου Στεφόπουλου

Τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε στο προσκήνιο μιά νέα “θεραπεία” , η Γιόγκα Γέλιου. Όσοι την εξασκούν και την μεταφέρουν στους πελάτες τους ισχυρίζονται πως στον κόσμο των ημερών μας που πνίγεται από το άγχος, την αγωνία επιβίωσης, τις ατελείωτες υποχρεώσεις, τους πολύ έντονους καθημερινούς ρυθμούς, το νεοφανές αυτό είδος γιόγκα αποτελεί μιά πολύ καλή μέθοδο “εκτόνωσης” και ενίσχυσης της ψυχοσωματικής ισορροπίας.

Είναι όμως έτσι; Είναι επιστημονική μέθοδος θεραπείας; Είναι συμβατή με την Ορθόδοξη πίστη έτσι όπως την προσφέρουν στους ανθρώπους αναμεμειγμένη με ινδουϊστικές θεωρίες και πρακτικές (διαλογισμός, pranayama, ασκήσεις γιόγκα);
Ας δούμε ποιές μπορεί να είναι οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα.

Η Γιόγκα Γέλιου (Laughter Yoga) ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90 από τον Ινδό γιατρό Dr. Madan Kataria. Θεωρείται από τους υποστηρικτές της ως το αντίδοτο του σύγχρονου άγχους.

​Στην εποχή του multitasking, της ψηφιακής κόπωσης και του καθημερινού στρες, αναζητούμε συνεχώς τρόπους για να βρούμε την εσωτερική μας ισορροπία. Οι εναλλακτικοί “θεραπευτές” της γιόγκας γέλιου λένε πως το πιο ισχυρό «φάρμακο» το κουβαλάμε ήδη μέσα μας. Ονομάζεται Γιόγκα Γέλιου και δεν απαιτεί ευλυγισία, ειδικό εξοπλισμό ή… αίσθηση του χιούμορ!

​Τι ακριβώς είναι;

Σύμφωνα πάντα με τους εκπαιδευμένους “θεραπευτές”…

​Η Γιόγκα Γέλιου είναι μια πρωτοποριακή μέθοδος που συνδυάζει ασκήσεις παρατεταμένου, εκούσιου γέλιου με βαθιές αναπνοές της γιόγκα (Pranayama).

​Το μυστικό της επιτυχίας της βασίζεται σε ένα επιστημονικό δεδομένο:
​Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν μπορεί να ξεχωρίσει το προσποιητό από το πραγματικό γέλιο.

​Είτε γελάμε επειδή ακούσαμε ένα αστείο, είτε επειδή συμμετέχουμε σε μια άσκηση γέλιου, το σώμα μας παράγει ακριβώς τα ίδια χημικά οφέλη, απελευθερώνοντας τις «ορμόνες της ευτυχίας».

Μειώνει άμεσα τα επίπεδα της κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες) και πλημμυρίζει τον οργανισμό με ενδορφίνες και σεροτονίνη.

​Σύνδεση στην εποχή της απομόνωσης:

Παρόλο που είμαστε πιο συνδεδεμένοι ψηφιακά, νιώθουμε συχνά μόνοι. Η Γιόγκα Γέλιου γίνεται συνήθως σε ομάδες, σπάζοντας τα κοινωνικά φράγματα και δημιουργώντας αυθεντικούς δεσμούς μέσα από το κοινό βίωμα.

​Ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας.

Μας μαθαίνει να αντιμετωπίζουμε τις καθημερινές προκλήσεις με μια πιο ανάλαφρη και αισιόδοξη στάση, βελτιώνοντας τη διάθεσή μας μέσα σε λίγα λεπτά.

​Οξυγόνωση & Ευεξία:

Μέσα από τις αναπνοές, αυξάνεται η πρόσληψη οξυγόνου στον εγκέφαλο και το σώμα, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα και τα επίπεδα ενέργειας.

​Πώς λειτουργεί στην πράξη;

Μια συνεδρία ξεκινά με απλές ασκήσεις προθέρμανσης (χειροκροτήματα και αναπνοές , ρυθμικούς ήχους χο-χο-χα-χα-χα, και κίνηση στον χώρο), περνάει σε παιχνιδιάρικες ασκήσεις γέλιου που διεγείρουν το παιδί που κρύβουμε μέσα μας, και καταλήγει σε έναν χαλαρωτικό διαλογισμό. Πολύ γρήγορα, το «εκούσιο» γέλιο μετατρέπεται σε πηγαίο, κολλητικό και θεραπευτικό γέλιο από την καρδιά μας.

​Σήμερα, η Γιόγκα Γέλιου εφαρμόζεται με τεράστια επιτυχία σε σχολεία, εταιρείες (για την καταπολέμηση του burnout), κέντρα ηλικιωμένων, αλλά και σε online κοινότητες παγκοσμίως. Είναι μια υπενθύμιση ότι η χαρά είναι επιλογή — και είναι στο χέρι μας να την εξασκήσουμε!

Τι λέει, όμως, η Ορθόδοξη Εκκλησία μας για όλα τα παραπάνω;

Η σχέση ανάμεσα στην Ορθόδοξη πίστη και σε εναλλακτικές πρακτικές αυτοβελτίωσης, όπως η Γιόγκα Γέλιου, είναι ένα λεπτό ζήτημα που απασχολεί συχνά την Εκκλησία, τους θεολόγους αλλά και τους πιστούς.

​1. Η προέλευση και η σύνδεση με ανατολικές φιλοσοφίες

​Αν και η Γιόγκα Γέλιου παρουσιάζεται συχνά με έναν καθαρά εκκοσμικευμένο, θεραπευτικό ή «ιατρικό» μανδύα, η χρήση του όρου «Γιόγκα» και η ενσωμάτωση αναπνευστικών ασκήσεων (Pranayama) παραπέμπουν απευθείας σε ινδουιστικές πρακτικές.

​Η Ορθόδοξη θέση:

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η γιόγκα (σε οποιαδήποτε μορφή της) δεν είναι απλή γυμναστική, αλλά θεμελιώδες κομμάτι του Ινδουισμού. Ως εκ τούτου, θεωρείται ασύμβατη με την Ορθόδοξη δογματική διδασκαλία, καθώς βασίζεται σε μια εντελώς διαφορετική ανθρωπολογία και θεώρηση του Θεού.

​2. Η πηγή της Χαράς: Ψυχολογία vs. Πνευματική Ζωή

​Το κείμενο αναφέρει ότι «η χαρά είναι επιλογή» και ότι μπορούμε να την «εκβιάσουμε» μηχανικά, αφού ο εγκέφαλος δεν ξεχωρίζει το ψεύτικο γέλιο από το αληθινό.

​Η Ορθόδοξη θέση:

Στην Ορθοδοξία, η βαθιά, υπαρξιακή χαρά δεν είναι αποτέλεσμα μιας βιολογικής ή ψυχολογικής τεχνικής (όπως η έκκριση ενδορφινών), αλλά είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος. Η χριστιανική χαρά πηγάζει από τη σχέση του ανθρώπου με τον Χριστό, την πίστη στην Ανάσταση και τη συμμετοχή στα Μυστήρια της Εκκλησίας. Το τεχνητό ή προσποιητό γέλιο μπορεί να προσφέρει μια προσωρινή ψυχολογική αποφόρτιση, αλλά δεν αγγίζει τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.

​3. Η έννοια της «Εσωτερικής Ισορροπίας»

​Οι παραπάνω θέσεις υπόσχονται «εσωτερική ισορροπία» και «αντίδοτο στο άγχος» μέσα από την ενεργοποίηση δυνάμεων που «κουβαλάμε ήδη μέσα μας».

​Η Ορθόδοξη θέση:

Η Ορθόδοξη πνευματικότητα δεν είναι ανθρωποκεντρική (όπου ο άνθρωπος σώζει τον εαυτό του μόνος του, στρεφόμενος αποκλειστικά στις εσωτερικές του δυνάμεις), αλλά θεοκεντρική. Η ειρήνη της ψυχής και η νίκη έναντι του άγχους της φθοράς και του θανάτου επιτυγχάνονται μέσω της προσευχής, της νήψης (της πνευματικής εγρήγορσης) και της Θείας Χάριτος.

​4. Το «Παιδί μέσα μας» και η βιβλική αναφορά

​Η Γιόγκα Γέλιου επιδιώκει να ξυπνήσει «το παιδί που κρύβουμε μέσα μας» για να φέρει την ανεμελιά.

​Η Ορθόδοξη θέση:

Εδώ υπάρχει μια επιφανειακή ομοιότητα με τα λόγια του Χριστού («εάν μή στραφήτε καί γένησθε ως τά παιδία…»), αλλά η αφετηρία είναι διαφορετική. Η Εκκλησία καλεί τον άνθρωπο να αποκτήσει την καθαρότητα, την ακακία και την εμπιστοσύνη ενός παιδιού προς τον Πατέρα Θεό, και όχι μια παροδική, τεχνητή ανεμελιά.

Συνεπώς, ​από ορθόδοξη σκοπιά, οι παραπάνω τοποθετήσεις γύρω από τη συγκεκριμένη γιόγκα, περιγράφουν μια καθαρά εκκοσμικευμένη και ψυχοκεντρική-ανθρωποκεντρική μέθοδο διαχείρισης του στρες.

​Αν και η επιστήμη αναγνωρίζει τα βιολογικά οφέλη του γέλιου στο σώμα, η Ορθόδοξη Εκκλησία αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη τέτοιες πρακτικές όταν αυτές δανείζονται ορολογία, τεχνικές ή φιλοσοφία από ανατολικά θρησκεύματα, θεωρώντας ότι απομακρύνουν τον πιστό από την αυθεντική χριστιανική πνευματικότητα, η οποία αναζητά την παρηγοριά και τη χαρά στην προσευχή και στο έλεος του Θεού.

Ι.Ν. Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας. entaksis.gr

Η αρχαιότερη τοιχογραφία του Χριστού στη Μικρά Ασία ανατρέπει τα δεδομένα

 

Η αρχαιότερη τοιχογραφία του Χριστού στη Μικρά Ασία ανατρέπει τα                                                        δεδομένα

Ναι, οι Χριστιανοί είχαν εικόνες και τις είχαν από την αρχή

Η αρχαιότερη τοιχογραφία του Χριστού στη Μικρά Ασία ανατρέπει τα δεδομένα

Η αρχαιολογική σκαπάνη στην καρδιά της αρχαίας Βιθυνίας, στη Νίκαια, έφερε πρόσφατα στο φως ένα εύρημα που αποτελεί ένα κεφαλαιώδες ιστορικό τεκμήριο για τον χριστιανικό κόσμο. Μέσα σε έναν υπόγειο οικογενειακό τάφο του 3ου αιώνα μ.Χ., οι ερευνητές ανακάλυψαν μια εξαιρετικά διατηρημένη τοιχογραφία που απεικονίζει τον Ιησού Χριστό ως «Καλό Ποιμένα». Η ανακάλυψη αυτή αναγκάζει τους ιστορικούς να επανεκτιμήσουν όσα γνωρίζαμε για την εξάπλωση του Χριστιανισμού στην Ανατολή, την κοινωνική θέση των πρώτων πιστών και, κυρίως, τη χρήση των εικόνων στη λατρεία.

Για τον μέσο αναγνώστη, ο όρος «Προ-Νικαϊκός» μπορεί να ακούγεται τεχνικός, όμως η ουσία του είναι η βάση της χριστιανικής ιστορίας. Αναφέρεται στην περίοδο της Εκκλησίας πριν από το 325 μ.Χ., δηλαδή πριν από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο που συγκλήθηκε στην ίδια πόλη. Ήταν μια εποχή «πνευματικής κυοφορίας» αλλά και ακραίων δοκιμασιών, καθώς ο Χριστιανισμός ήταν ακόμη παράνομος και οι πιστοί αντιμετώπιζαν σκληρούς διωγμούς από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Σε αυτό το κλίμα της παρανομίας, η χριστιανική τέχνη ήταν μια κωδικοποιημένη γλώσσα ελπίδας. Στην τοιχογραφία της Νίκαιας, ο Ιησούς απεικονίζεται ως ένας νεαρός, αγένειος άνδρας με κλασικά ρωμαϊκά χαρακτηριστικά, που φοράει χιτώνα και φέρει στους ώμους του ένα πρόβατο. Αυτή η παράσταση του «Καλού Ποιμένος» ήταν το κατεξοχήν σύμβολο της θείας προστασίας και της ανάστασης, πολύ πριν ο Σταυρός —που τότε αποτελούσε ακόμη όργανο ταπεινωτικής εκτέλεσης— καθιερωθεί ως το δημόσιο σύμβολο της πίστης.

Η ΑνατροπΗ του ΠροτεσταντικοΥ Αφηγήματος για τον «ΑνικονισμΟ»

Μία από τις πιο σπουδαίες πτυχές αυτής της ανακάλυψης είναι η απάντηση που δίνει σε μια μακροχρόνια θεολογική διαμάχη. Από την εποχή της Μεταρρύθμισης, πολλές προτεσταντικές ομολογίες υποστηρίζουν σθεναρά ότι η πρώιμη Εκκλησία ήταν «ανικονική». Σύμφωνα με αυτό το αφήγημα, οι πρώτοι Χριστιανοί, ακολουθώντας πιστά τη βιβλική εντολή «ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον», απέφευγαν κάθε απεικόνιση του θείου. Οι Προτεστάντες συχνά υποστηρίζουν ότι η χρήση εικόνων και τοιχογραφιών εισήλθε στην Εκκλησία τον 4ο αιώνα ως μια παγανιστική αλλοίωση, όταν ο Χριστιανισμός έγινε η επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας και άρχισε να υιοθετεί τα ειδωλολατρικά πρότυπα.

Η τοιχογραφία της Νίκαιας ανατρέπει πλήρως αυτή τη θεωρία. Το γεγονός ότι βρέθηκε σε έναν τάφο του 3ου αιώνα —πολύ πριν από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου και τις Συνόδους— αποδεικνύει ότι η εικονογράφηση του Χριστού ήταν οργανικό και αναπόσπαστο κομμάτι της χριστιανικής ζωής ήδη από τις απαρχές της. Οι πρώτοι πιστοί δεν θεωρούσαν τις εικόνες είδωλα. Αντιθέτως, η τέχνη αυτή ήταν μια έμπρακτη ομολογία της Ενσαρκώσεως. Πίστευαν ότι εφόσον ο Θεός-Λόγος έγινε άνθρωπος και έλαβε ορατή μορφή, η απεικόνισή Του δεν ήταν μόνο επιτρεπτή, αλλά απαραίτητη για τη διδασκαλία και την παρηγοριά των πιστών.

«Η τοιχογραφία της Νίκαιας αποτελεί μια “σιωπηλή μαρτυρία” που διαψεύδει το επιχείρημα ότι η εικονογραφία ήταν μια μεταγενέστερη διείσδυση. Οι Χριστιανοί ζωγράφιζαν τον Χριστό όσο ακόμα βρίσκονταν υπό τον φόβο του θανάτου, αποδεικνύοντας ότι η εικόνα είναι οργανικό στοιχείο της χριστιανικής ταυτότητας και όχι μεταγενέστερη επινόηση.» — Dr. Gülsen Batıbeki, επικεφαλής της αρχαιολογικής ανασκαφής και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Dokuz Eylül.

Η ΚοινωνικΗ και ΙστορικΗ ΑνατροπΗ

Πέρα από το θεολογικό κομμάτι, το εύρημα ανατρέπει και την κοινωνική εικόνα της εποχής. Επί δεκαετίες επικρατούσε η αντίληψη ότι πριν από το 325 μ.Χ., οι Χριστιανοί της Μικράς Ασίας ήταν κυρίως άτομα των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων που κρύβονταν σε ταπεινά καταφύγια.

Ωστόσο, ο τάφος της Νίκαιας είναι ένα μνημειώδες οικοδόμημα, πολυτελώς διακοσμημένο, που προφανώς ανήκε σε μια αριστοκρατική οικογένεια της πόλης. Αυτό αποδεικνύει ότι ο Χριστιανισμός είχε ήδη διεισδύσει στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα της ελληνικής Νίκαιας πολύ νωρίτερα από όσο πιστευόταν. Επιπλέον, καταρρίπτει το «μονοπώλιο» της Ρώμης στην πρωτοχριστιανική τέχνη. Μέχρι σήμερα, οι κατακόμβες της Ρώμης θεωρούνταν το μοναδικό κέντρο ανάπτυξης της χριστιανικής ζωγραφικής. Η Νίκαια αποδεικνύει ότι ο ελληνόφωνος κόσμος της Ανατολής είχε μια παράλληλη, ώριμη και υψηλής ποιότητας καλλιτεχνική παράδοση.

Η ΕλληνικΟτητα και η ΔΟξα της ΝΙκαιας

Η ανακάλυψη αυτή δεν μπορεί να αποκοπεί από το ιστορικό της πλαίσιο. Η Νίκαια, ιδρυμένη από τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, υπήρξε ένα από τα λαμπρότερα κέντρα του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία. Ήταν η πόλη όπου η ελληνική γλώσσα και η ελληνική φιλοσοφία συναντήθηκαν με τη χριστιανική πίστη, δημιουργώντας το υπόβαθρο για τη διατύπωση των θεμελιωδών δογμάτων της Ορθοδοξίας.

Η Νίκαια δεν ήταν απλώς ο τόπος μιας Συνόδου αλλά ένας πνευματικός φάρος. Η τοιχογραφία του «Καλού Ποιμένος» αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα των βαθιών ελληνικών και χριστιανικών ριζών της περιοχής. Υπενθυμίζει ότι ο Χριστιανισμός στην Ανατολή δεν επιβλήθηκε ξαφνικά από κάποιον αυτοκράτορα, αλλά άνθισε μέσα από την τέχνη και την πίστη των ελληνόφωνων κοινοτήτων που έβλεπαν στην εικόνα του Χριστού την αθανασία και τη σωτηρία.

Συνοψίζοντας, η τοιχογραφία της Νίκαιας είναι ένα «ανοιχτό βιβλίο». Διδάσκει την ιστορικότητα της χριστιανικής τέχνης, επιβεβαιώνει την αρχαιότητα της χρήσης των εικόνων ενάντια στις προτεσταντικές αιτιάσεις και αναδεικνύει την ελληνική Νίκαια ως έναν από τους σημαντικότερους λίκνους του παγκόσμιου χριστιανικού πολιτισμού.

Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ

 Πηγές

•Daily Sabah – 3rd-century Christian fresco shows Jesus as ‘Good Shepherd’

•Christian Today – Pre-Nicene Christian art found in Turkey

•Arkeonews – Unique ‘Good Shepherd Jesus’ Fresco Unearthed in Iznik

https://www.entaksis.gr

 

ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΟΥ

ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

Αν το βάπτισμα του Ιωάννη έδινε άφεση αμαρτιών, όπως ιστορεί ο ιερός Λουκάς, ποια η διαφορά του προς το βάπτισμα του Κυρίου;

ΕΡΩΤΗΣΗ 29η    Δέν εἶναι βέβαια ἄγνωστο, ὅτι ὁ κάτοχος τῆς θείας σοφίας Λουκᾶς ἀναγράφει μιά τέτοια φράση στίς εὐαγγελικές διηγήσεις πού συνέγραψε, ὅτι ὅμως τό βάπτισμα, τό ὁποῖο ἐπιτελοῦσε ὁ ἱερουργός ’Ιωάννης, ἔδινε τήν ἄφεση, δέν εἶναι ἀκόμα ὅμοια φανερό. Πλήν ὅμως πρέπει αὐτό νά τό ἀναλύσομε λεπτομερέστερα στή συνέχεια. Ὁ θεῖος πάλι Ματθαῖος λέει, ἄν καί δέν ἀναφέρει στό λόγο του τό «πρός ἄφεση ἁμαρτιῶν», ἀλλ’ ὅμως μ’ αὐτά πού λέγει, «ἐξομολογούμενοι τίς ἁμαρτίες τους», κι αὐτός μᾶς δίνει τό δικαίωμα νά σκεφτοῦμε, ὅτι τό βάπτισμά του ἀφοροῦσε ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν. Γιά τίς πράξεις δηλαδή πού γίνεται ἡ ἐξομολόγηση, ἄν αὐτή δέν γίνεται στά χαμένα καί εἶναι καταδίκη καί διαπόμπευση αὐτῶν, αὐτῶν τῶν πράξεων κερδίζομε καί τήν ἄφεση. Ἔτσι λοιπόν μιλά καί ὁ θεολόγος πού προέρχεται ἀπό τούς τελῶνες. Ὁ μακάριος Μάρκος πάλι ἀπέχει τόσο πολύ ἀπό τό νά διαφωνεῖ μέ τόν θεορρήμονα Λουκᾶ, ὥστε μπορεῖ νά θεωρηθεῖ, ὄχι ἀδικαιολόγητα, καί πηγή τῶν λόγων του.

Γιατί λέει· «Πῆγε ὁ ’Ιωάννης στήν ἔρημο καί βάπτιζε καί κήρυττε βάπτισμα μετάνοιας πρός συγχώρηση τῶν ἁμαρτιῶν». Ἔτσι ἔρχονται μαρτυρίες ἀπό πολλά σημεία, μέ τίς ὁποῖες ἡ πίστη παρουσιάζει τό βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη νά παρέχει τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν γιά ὅσους βαπτίζονταν, καί τόσο περισσότερο, ἀφοῦ οὔτε αὐτός ὁ ἴδιος τοῦ ἔδωσε τό βάπτισμα, ἀλλ’ ἀνέλαβε αὐτή τήν ἱερουργία πειθαρχώντας στή θεία προσταγή. Γιατί λέει ὁ Λουκᾶς, «Τοῦ ἦρθε λόγος τοῦ Θεοῦ». Ἀλλά καί ὁ ἴδιος ὁ κήρυκας τῆς ἀλήθειας, ὁ ’Ιωάννης, λέει· «Αὐτός πού μ’ ἔστειλε γιά νά βαπτίζω». Αὐτά ὅλα παρουσιάζουν, ὅτι τό βάπτισμα τοῦ Προδρόμου εἶναι δῶρο τῆς θείας ἀγαθότητας, καί ὑψηλότερο ἀπό τούς ’Ιουδαϊκούς περιρραντισμούς καί τίς θυσίες καί τίς τελετές, μέ τά ὁποῖα ἐκεῖνοι ἀξιώθηκαν, ὑπό μορφή τύπων, νά λάβουν τήν κάθαρση τῶν ἁμαρτημάτων. Κι ἄν τό βάπτισμα εἶναι ἀνώτερο ἀπό αὐτά, εἶναι φανερό ὅτι χάριζε καί τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν. Αὐτό δηλαδή πού ὑπῆρχε στό μικρότερο, πῶς δέ θά ὑπῆρχε πολύ περισσότερο στό μεγαλύτερο; Καί οὔτε βέβαια, ἐπειδή καθένα ἀπό τά δύο βαπτίσματα, τοῦ ’Ιωάννη καί τοῦ Κυρίου, χάριζε τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν, γι’ αὐτό πρέπει ν’ ἀγνοήσομε τή διαφορά ἀνάμεσά τους. Οὔτε φυσικά, ἐπειδή οἱ νομικές θυσίες καί οἱ τελετές καί τά βαπτίσματα παρεῖχαν ἄφεση ἁμαρτιῶν, γι’ αὐτό θ’ ἀπαιτήσουν, ὅτι δέ διαφέρει καθόλου ἀπό αὐτά καί τό βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη, ἀλλά, ὅπως ἀκριβῶς ὁ Πρόδρομος «εἶναι ἀνώτερος ἀπό τά παιδιά πού γέννησαν οἱ γυναῖκες», ἔτσι καί τό βάπτισμά του ἦταν ἀνώτερο ἀπό τά βαπτίσματα τοῦ νόμου.

Γιατί συνήθως οἱ ὑπεροχές τῶν προσώπων δείχνουν καί τίς ὑπεροχές τῶν πράξεων· ἔτσι ὅσο ἡ φωνή τοῦ λόγου κατεβαίνει πρός τό κατώτερο, ὁ κήρυκας ἐκείνου πού ἀναγγέλλεται, ὁ Πρόδρομος τῆς βασιλικῆς παρουσίας, ὁ δοῦλος τοῦ Κυρίου μας, τόσο καί τό βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη, ἄν καί παρεῖχε κάθαρση ἁμαρτιῶν, φαίνεται κατώτερο ἀπό τό τοῦ Σωτῆρα μας. Ἐκεῖνος εἶναι Πρόδρομος τοῦ Βασιλιά τῶν πάντων καί κήρυκας τῆς κοινῆς σωτηρίας καί ἄνδρας ἄξιος τιμῆς καί «ἀνώτερος ἀπό τά παιδιά πού γέννησαν οἱ γυναῖκες», πρόδρομο εἶναι καί τό βάπτισμά του τοῦ σωτήριου καί παγκόσμιου βαπτίσματος τοῦ Σωτῆρα μας, τελειότερο βέβαια ἀπό τά προηγούμενα, πολύ πιό κατώτερο ὅμως ἀπό τό μελλοντικό. Καί καθαρίζει βέβαια τίς ἁμαρτίες πολύ καλύτερα ἀπό ὅ,τι ὁ νόμος, ὄχι ὅμως μέ φωτιά καί Πνεῦμα, πού εἶναι τό τέλειο. Γιατί αὐτό εἶναι δῶρο καί χάρισμα μόνο τῆς ἱερουργίας καί φιλανθρωπίας τοῦ Κυρίου καί τῆς δύναμης πού ἅρμοζε στό Θεό.

Ἐπειδή ἀπό αὐτά τά ὑψηλότερα στοιχεῖα δέν ὑπῆρχε κανένα κατά τήν τελετή τοῦ βαπτίσματος τοῦ ’Ιωάννη, γι’ αὐτό καί μερικοί ἀπό τούς ἱερούς Πατέρες μας πῆραν τό θάρρος νά ποῦν, ὅτι αὐτό δέν παρεῖχε ἄφεση ἁμαρτιῶν· γιατί ὑπολειπόταν κατά πολύ ἀπό τή χάρη τοῦ βαπτίσματος τοῦ Σωτῆρα μας. Καί ἀπό τή σύγκρισή του μέ ἐκεῖνο, ἀφοῦ ὑποσχόταν ἴση δωρεά ἀλλά δέν χορηγοῦσε μέ κανένα τρόπο τήν ἴδια κάθαρση, εὔλογα λοιπόν δέν στεροῦνταν αὐτό οὔτε καί τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν. Γιατί, λέγοντας ὁ μακάριος Μάρκος καί συμφωνώντας ὁ κήρυκας τῶν θείων λόγων Λουκᾶς, ὅτι τό βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη παρεῖχε ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν, πῶς, ἄν γιά κάποιον ἄλλον τρόπο κι ὄχι γι’ αὐτόν πού παραδέχεται ἡ σύγκριση μειώνοντας τήν τραχύτητα τῆς ἀντιλογίας, δέν εἶναι αἰτία αὐθάδειας ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι αὐτό δέν παρεῖχε κάθαρση ἁμαρτιῶν, ἀλλά καί ὁ ἔλεγχός του κατά τοῦτο ἀκριβῶς, ὅτι εἶναι πολύ κατώτερο ἀπό τίς ἀνάλογες τελετές τοῦ νόμου;

Αὐτοί ἴσως θά μποροῦσαν νά καταφύγουν στή συμφιλίωση τοῦ ρητοῦ τοῦ σοφοῦ στά θεῖα Λουκᾶ μέσω τοῦ μακάριου Μάρκου καί στήν ἀποτροπή τῆς διαφωνίας πού φαίνεται μεταξύ τους. Γιατί ὁ λόγος τοῦ Μάρκου, «Κηρύττοντας βάπτισμα μετάνοιας πρός ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν», μποροῦν νά ποῦν, ὅτι δηλώνει ὄχι τό βάπτισμα πού τελοῦσε ὁ ἴδιος ὁ Πρόδρομος, ἀλλά παριστάνει τό κήρυγμα ἐκεῖνο πού ἀπεσταλμένος κήρυκάς του ἦταν ὁ ’Ιωάννης. Γιατί ὁ ἱερός Μάρκος γιά ἐκεῖνο τό βάπτισμα λέγει, «Ἦρθε ὁ ’Ιωάννης στήν ἔρημο καί βάπτιζε», ἐνῶ λέγοντας, «Κηρύττοντας βάπτισμα μετάνοιας πρός ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν», ἀνακηρύττει τό βάπτισμα τοῦ Σωτῆρα μας. Κι ἔτσι μποροῦν νά ποῦν, ὅτι ὁ μακάριος Μάρκος διακρίνει τά δύο βαπτίσματα, βεβαιώνοντας ὅτι οὔτε ἄφεση ἁμαρτιῶν παρέχει, οὔτε ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ ὅτι παρέχει τό βάπτισμα αὐτό.

Καὶ γι’ αὐτὸ καὶ ὁμολογεῖ μὲ φιλαλήθη καὶ θεοσεβέστατη διάθεση· «Ἐγὼ σᾶς βάπτισα μὲ νερό, αὐτὸς θὰ σᾶς βαπτίσει μὲ Πνεῦμα ἅγιο». Ἄν τώρα ὁ μακάριος Μάρκος δίδαξε τὴ διάκριση τῶν βαπτισμάτων, ἀποδίδοντας στό βάπτισμα τοῦ Κυρίου τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν καὶ τήν τελεσιουργία του μέσω τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἐνῶ τοῦ ’Ιωάννη εἶναι καὶ ὀνομάζεται βάπτισμα μὲ νερό, εἶναι ἄρα φανερό, ὅτι καὶ ὁ Λουκᾶς, διασώζοντας τὴ συμφωνία μὲ τόν συνευαγγελιστὴ καὶ συνόμιλό του, ἔτσι θὰ διαφυλάξει μαζί μ’ ἐκεῖνον ἄθικτο τὸ κύρος τῆς ἀλήθειας, ὁπότε αὐτὸ πού εἶπε, «καὶ ἦρθε σὲ ὅλη τήν περιοχὴ τοῦ ’Ιορδάνη καὶ κήρυττε βάπτισμα μετάνοιας γιά τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν», δέν ἀναφέρεται βέβαια στό βάπτισμα πού τελοῦσαν τὰ χέρια τοῦ ’Ιωάννη, ἀλλὰ στό βάπτισμα τοῦ Σωτήρα καὶ Κυρίου μας, τὸ ὁποῖο καὶ καθάριζε ὅλους ὅσους βαπτίζονταν ἀπὸ τὰ ψυχικὰ μολύσματα. Γιατί καὶ ὁ ἴδιος μετὰ ἀπὸ λίγο παρουσιάζει τόν ’Ιωάννη νὰ λέει· «Ἐγὼ βέβαια σᾶς βαπτίζω μὲ νερό, ἔρχεται ὅμως ὁ ἰσχυρότερος ἀπό μένα, πού δέν εἶμαι ἱκανὸς νὰ λύσω τό κορδόνι τῶν παπουτσιῶν του». Ἔπειτα παρουσιάζει καὶ τὸ κύρος τοῦ βαπτίσματος τοῦ Κυρίου· «Αὐτὸς θὰ σᾶς βαπτίσει μὲ Πνεῦμα ἅγιο καὶ φωτιά».

Καὶ ὁ Μάρκος βέβαια μετὰ τήν ἀποφυγή τῆς μέλλουσας ὀργῆς ἐκ μέρους τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδουκαίων (καὶ ἡ ἀποφυγὴ αὐτὴ ποιά θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι, παρὰ ἡ προσφυγή τους στό βάπτισμα;), προσθέτει· «Κάνετε καρποὺς ἀξίους τῆς μετάνοιας» (Δέν τό λέει ὁ Μάρκος, ἀλλὰ ὁ Ματθαῖος 3,7-8 καὶ Λουκᾶς 3,7), ἐπειδὴ τὸ βάπτισμα πού τούς ἔγινε δέν εἶχε τή δύναμη νὰ τούς παράσχει τήν τέλεια ἀπολύτρωση ἀπὸ τὰ ἁμαρτήματά τους. Ἤ θὰ ὑποθέσει κάποιος, ὅτι αὐτὸ δέν εἰπώθηκε πρός ἐκείνους πού τούς δέχθηκαν τὰ ἁγιασμένα νερὰ καὶ τούς ἔπλυναν ἀπὸ τὰ μολύσματά τους, ἀλλὰ πρός αὐτούς πού ἔσπευδαν στό βάπτισμα, δέν εἶχαν ὅμως ἀκόμα ἀξιωθεῖ νὰ καθαρθοῦν. Ὅμως, ἄν κάποιος ἐφαρμόσει αὐτόν τόν λόγο καὶ σ’ αὐτούς πού εἶχαν ἤδη βαπτιστεῖ, οὔτε αὐτὸ θὰ φανεῖ ὑποχρεωτικὰ ὅτι ἀφαιρεῖ τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν ἀπὸ τὸ βάπτισμα τοῦ Προδρόμου. Γιατί ἡ καρποφορία τῶν ἀρετῶν εἶναι πλησιέστερα στήν καθαρμένη ψυχή, καὶ ὄχι σὲ ἐκείνην πού τήν ἔχουν καταστρέψει πολλὰ ἀγκάθια παθῶν καὶ παραφυάδες ζιζανίων καὶ τήν κατέστησαν γεμάτη ἀπὸ ρύπους. Ἐδῶ τερματίζει ὁ λόγος μας, ἀλλ’ ἴσως σὲ λίγο μπορέσει νὰ τύχει καὶ τελειότερης διάκρισης.

Ὅτι τὸ βάπτισμα τοῦ Προδρόμου δέν παρεῖχε ἄφεση ἁμαρτιῶν, τό ὑποδήλωσε, λένε, καὶ ὁ Σωτήρας συνομιλώντας μὲ τὸ Νικόδημο περὶ ἀναγεννήσεως καὶ λέγοντας· «Ἄν δέν γεννηθεῖ κανείς ἀπό νερό καὶ Πνεῦμα, δέ θὰ μπεῖ στή βασιλεία τῶν οὐρανῶν». Καὶ βέβαια ὁ ’Ιωάννης δέ βάπτιζε μὲ τό Πνεῦμα, κι ἑπομένως δέν ἔστελνε στή βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Κι ἄν δέν ἔστελνε στή βασιλεία, οὔτε τήν ἄφεση ἔδινε γιά ὅσα ἐμπόδιζαν τήν εἴσοδο σ’ αὐτήν.

Σύμφωνα λοιπόν μὲ ὅσα εἴπαμε καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα προχώρησε ἡ παράθεση τῶν ἀμφισβητούμενων γνωμῶν καὶ ὁ λόγος βάδισε πρός τή διευθέτηση τοῦ προβλήματος, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσομε σὲ ποιοῦ τήν ὠφέλεια θὰ τόν πιστώσομε, ποῦ νὰ σταματήσομε τή συζήτηση καὶ σὲ ποιά βεβαιότητα θὰ στηριχθεῖ ἡ σκέψη μας. Ἀλλὰ πρίν τελειώσομε ἄς προηγηθεῖ τῆς διευθέτησης τοῦ προβλήματος ἕνας σύντομος λόγος πού ὑπολείπεται. Γιατί εἶναι ἀνακόλουθο καὶ τὸ χωρίο τοῦ θεσπέσιου Μάρκου νὰ ἀναπτύσσει σὲ διπλὴ ἐπανάληψη τὸ βάπτισμα (γιατί ὡς μόνο ἐπισημαίνεται τὸ βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη μὲ ἀναντίρρητη γνώμη καὶ ἀποστολικὴ διατύπωση), καὶ βέβαια καὶ αὐτὸ πού εἶναι ἀμφίβολο νὰ παίρνει στήν ἀπόδειξη νόημα πού ἐναρμονίζεται σὲ διαφορετική γνώμη. Γιατί εἶναι τελείως ἀντίθετο τὸ μονότροπο τῶν ἱερῶν λόγων τοῦ Λουκᾶ, μὲ τούς ὁποίους διακηρύσσεται περίλαμπρα ἕνα μόνο βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη καὶ παραδίδεται ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτημάτων. Αὐτὸ πολὺ περισσότερο, ἀκόμα κι ἄν δημιουργοῦσαν κάποια ἀμφιβολία διάκρισης τὰ λόγια τοῦ μακάριου Μάρκου, θὰ κατευθυνόταν καὶ θὰ συναπάρτιζε τή δήλωση ἑνὸς βαπτίσματος. Ἀλλὰ βέβαια καὶ ἀπὸ τὸ ὅτι ὁ ’Ιωάννης βάπτιζε μὲ νερό, ἐνῶ ὁ ’Ιησοῦς μὲ τό Πνεῦμα, διαπιστώνομε τὸ μέγεθος τῆς διαφορᾶς καὶ μᾶς πληροφορεῖ μὲ τή σύγκρισή τους τό ἀσύγκριτο τοῦ βαπτίσματος τοῦ ’Ιησοῦ, τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ ὁποίου ἀφαιρεῖ ἀπὸ τήν ἱερουργία τοῦ ’Ιωάννη.

Ἀλλὰ βέβαια καὶ τὸ νὰ ζητᾶ μετὰ τὸ βάπτισμα καρποὺς ἀξίους τῆς μετάνοιας πού προηγήθηκε ἀπὸ ἐκείνους πού βαπτίστηκαν καὶ νὰ τούς προτρέπει νὰ τούς παρουσιάζουν, ἀλλὰ νὰ μήν ντροπιάζουν μὲ τὰ κατοπινὰ τὰ προηγούμενα, βεβαιώνει μᾶλλον καὶ παριστάνει τήν κάθαρση μὲ τήν ἱερουργία τοῦ ’Ιωάννη ἐκείνων πού λούζονταν στά νερὰ τοῦ ’Ιορδάνη, ἀλλὰ δέν ἀναιρεῖται ὁπωσδήποτε ἡ κάθαρση πού προερχόταν ἀπὸ τὸ λούσιμο στά νερά. Ἀφοῦ αὐτὰ διατυπώθηκαν μ’ αὐτὸ τόν τρόπο, κι ἀπὸ ὅσα φαίνονται ἀντίθετα ἄλλα καθάρθηκαν κι ἄλλα προτίμησαν αὐτὴ τή συμφωνία, μὲ παρρησία πού ἀγαπᾶ τήν ἀλήθεια καὶ ἀγαπᾶ ὁ Θεὸς μποροῦμε καὶ νὰ πιστεύομε καὶ νὰ λέμε, ὅτι παρεῖχε ἄφεση ἁμαρτιῶν τὸ βάπτισμα τοῦ Προδρόμου, ὄχι ὅμως ὅλων τῶν ἁμαρτημάτων, ὅπως βέβαια οὔτε οἱ νομικές τελετὲς καὶ θυσίες. Γιατί οὔτε ὁ νόμος οὔτε τὸ βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη πραγματοποιοῦσε τήν κάθαρση οὔτε τῶν προμελετημένων φόνων, οὔτε ἄν κάποιος παραβίαζε τούς γάμους τοῦ ἄλλου, οὔτε ὅσα ἐπέβαλαν ὡς τιμωρία ἐκεῖνο τὸ φρικτὸ καὶ οὐράνιο πῦρ, οὔτε πολλῶν ἄλλων ἀνιερότατων καὶ παρόμοιων ἔργων. Ἀλλὰ γι’ αὐτὰ ὅλα, ὅσα δέν πρόφταινε νὰ τιμωρήσει ὁ νομοθέτης, ὁ νόμος ἔβαζε δικαστὴ τὸ ξίφος, ἐνῶ τὸ βάπτισμα τοῦ ’Ιωάννη παρέπεμπε στό κοινό βάπτισμα τοῦ Σωτήρα μας, γιατί ἦταν πολὺ ἀνώτερο ἀπὸ τή δική του δύναμη.

Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Σωτήρας μας, κατηγορώντας τὴ σκληροκαρδία καὶ τὴν ἀνυπακοὴ τῶν Φαρισαίων καὶ δηλώνοντας ὅτι οἱ γνῶμες τους ἦταν χειρότερες καὶ περισσότερο ἀδιόρθωτες ἀπὸ ἐκείνων πού ζοῦν τὴ ζωὴ τῶν πορνῶν καὶ τῶν τελωνῶν, καὶ συγχρόνως διδάσκοντας ποιοι ἦταν αὐτοὶ ποὺ ἐπέστρεφαν ἀπὸ τίς ἁμαρτίες τους καὶ ποιά ἁμαρτήματά τους συγχωροῦνταν, λέει· «Ἦρθε σ’ ἐσᾶς ὁ ’Ιωάννης βαδίζοντας τὸ δρόμο τῆς δικαιοσύνης καὶ δέν τὸν πιστέψατε». Ὥστε ὁ ’Ιωάννης μὲ τὸ βάπτισμα παρεῖχε σ’ ὅσους μετανοοῦσαν εἰλικρινὰ τὴν κάθαρση ἀπὸ τὴ ζωὴ τῶν τελωνῶν καὶ τῶν πορνῶν καὶ τῶν παρόμοιων, δέν ἀπάλλασσε ὅμως ἀπὸ τὰ μολύσματά τους οὔτε τούς ληστές, οὔτε τούς τυμβωρύχους, οὔτε τοὺς ἄλλους κακούργους πράξεων πού δέ λέγονται. Γιατί αὐτοὶ δέν εἶχαν τὸ θάρρος νὰ πλησιάσουν καὶ νὰ ἐξομολογηθοῦν τὸ ἁμάρτημά τους, προκαταλαμβάνοντάς τους ἡ συνείδησή τους καὶ ἐπισείοντάς τους τὴν τιμωρία ἀπὸ τοὺς νόμους καὶ μή ἀφήνοντάς τους νὰ συγκαταλεχθοῦν μὲ τοὺς ἄλλους καθαρμένους.

Παρεῖχε λοιπόν, ὅπως ἔχει λεχθεῖ, καὶ τὸ βάπτισμα τοῦ Προδρόμου ἄφεση ἁμαρτιῶν, ὄχι ὅμως ὅλων (γιατί αὐτὸ εἶναι τὸ ἐξαίρετο γνώρισμα τοῦ θειότατου βαπτίσματος τοῦ Κυρίου μας), καὶ παρεῖχε τὴν ἄφεση προετοιμάζοντας τὴν τελειότητα τοῦ βαπτίσματος τοῦ Σωτήρα. Ἦταν λουτρὸ πρὶν ἀπὸ τὸ λουτρὸ καὶ συγχώρηση μερικὴ πρὶν ἀπὸ τὴν ὁλικὴ ἄφεση, καὶ κάθαρση ἀτελής, ἀποτελώντας προοίμιο τῆς τέλειας, πού καθάριζε βέβαια τὰ προηγούμενα ἁμαρτήματα, ἀλλὰ δέν παρεῖχε καμμιὰ ἀσφάλεια καὶ καμμιὰ ἐγγύηση γιά τὰ μελλοντικά. Ἐνῶ τὸ βάπτισμα τοῦ Κυρίου καὶ Σωτήρα μας ἀπαλλάσσει ἀπὸ ὅλα τὰ προηγούμενα καὶ παρέχει δύναμη καὶ ἀντοχὴ νὰ μήν παρασύρεται κανεὶς πρός τὰ πάθη ἀμέσως ἀπὸ τὰ πρῶτα ὀλισθήματα. Καὶ τὸ ἕνα ἀνεβάζει στή βασιλεία τῶν οὐρανῶν καί, τὸ μεγαλύτερο ἀπὸ ὅλα, χαρίζει τὴν υἱοθεσία, ἐνῶ τὸ ἄλλο παρεῖχε βέβαια τὴν ἄφεση αὐτῶν πού εἴπαμε, ἀλλὰ δέν χάριζε οὔτε τὴν κληρονομιά τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί, πολὺ περισσότερο, δέν ἀνέβαζε στό ἀξίωμα τῆς υἱοθεσίας.

ΦΩΤΙΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΑ ΑΜΦΙΛΟΧΙΑ Α’ – Ε.Π.Ε, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1997 – ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ:  Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ https://www.entaksis.gr

Γιατί ο Ιωάννης συνέχιζε να βαπτίζει ενώ βάπτιζαν και οι μαθητές του Ιησού;

 

Γιατί ο Ιωάννης συνέχιζε να βαπτίζει ενώ βάπτιζαν και οι μαθητές του Ιησού;

ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΟΥ

ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

Γιατί ο Ιωάννης συνέχιζε να βαπτίζει ενώ βάπτιζαν και οι μαθητές του Ιησού;

Επειδή μέχρι τη σφαγή του διατηρούσε αμετάβλητη την ίδια γνώμη, χάρη στην οποία είχε αναδειχθεί από την αρχή υπηρέτης του βαπτίσματος. Και τότε βέβαια βάπτιζε, για να κηρύττει στα πλήθη που πήγαιναν σ’ αυτόν τον κοινό Σωτήρα του ανθρώπινου γένους, ενώ έπειτα, για να μη φανεί ότι εγκατέλειπε αυτή τη θεοφιλή μαρτυρία και την αγιοπρεπή διάθεση.

Βάπτιζαν λοιπόν οι μαθητές του Σωτήρα κηρύττοντας τον λυτρωτή του γένους μας, βάπτιζε και ο Ιωάννης έχοντας γίνει αρχή και παράδειγμα για το ιερό έργο εκείνων, δίνοντας χέρι βοήθειας σ’ αυτούς που συναγωνίζονταν μαζί του και όντας συνεργός τους σ’ αυτό το σωτήριο και προκαθαρτικό έργο. Γιατί βαπτίζοντας φώναζε, δίνοντας μαρτυρία της θεότητας του Ιησού. Αυτό βέβαια ήθελε ο επουράνιος νυμφίος του, και επιδίωκε να αποδείξει και ο υπερβολικά μεγαλύτερος όλων, και ο απεσταλμένος από το Θεό, και ο οποίος κήρυττε λόγια του Θεού, και που έλαβε και είχε το Πνεύμα όχι με το μέτρο της δωρεάς και με μετοχή της ενέργειας, όπως όλοι οι προφήτες, αλλά με το δίκαιο της συγγένειας και το αξίωμα της υπερούσιας ομοουσιότητας.

Το βάπτισμα λοιπόν του Ιωάννη και των μαθητών του Σωτήρα δεν τα διέκρινε καμία διαφορά, παρά μόνο η εναλλαγή των προσώπων. Γιατί προετοίμαζαν και τα δύο όσους βαπτίζονταν να γίνουν κατάλληλοι να δεχθούν το βάπτισμα που θα γινόταν με πυρ και Πνεύμα, κανένα όμως από αυτά δεν έδινε τη χάρη και την ενέργεια του Πνεύματος ούτε την πλήρη άφεση των αμαρτημάτων. Γιατί αυτή η πάνω από κάθε λόγο δωρεά χαρίσθηκε μετά τη διανομή των πύρινων γλωσσών και την παρουσία του αγίου Πνεύματος μέσω αυτών σε εκείνους που βαπτίζονταν.

ΦΩΤΙΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΑ ΑΜΦΙΛΟΧΙΑ Α’ – Ε.Π.Ε, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1997 – ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ:  Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ entaksis.gr