π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, «Αὐτοῦ ἀκούετε»(Ματθ.17,5) (Η Μεταμόρφωσις του Σωτήρος)

 

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, «Αὐτοῦ ἀκούετε»(Ματθ.17,5) (Η Μεταμόρφωσις του Σωτήρος)

 

ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΙΝ

  Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«Αὐτοῦ ἀκούετε»(Ματθ.17,5)

    [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 6-8-1988]   (Γ103Β)                                     

       Ο σκοπός μιας εορτής, αγαπητοί μου, είναι να ξαναζωντανέψει ένα γεγονός και να δημιουργήσει, αν τούτο βέβαια είναι δυνατόν, τα ίδια βιώματα, όπως όταν το γεγονός ελάβαινε χώρα.

       Έτσι, όταν οι μαθηταί Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης είδαν το υπερφυές αυτό θαύμα της Μεταμορφώσεως του Κυρίου, εκινήθησαν ανάμεσα σε δύο ακραία αισθήματα. Αυτά που μέσα στην Ιστορία καλείται ο κάθε πιστός, όπως σας είπα, αυτός ο σκοπός των εορτών, να κινηθεί. Ήταν η γοητεία της θέας, ώστε ο Απόστολος Πέτρος να φθάσει να ζητήσει από τον Κύριο να μείνουν για πάντα στο Θαβώρ. Αλλά και ο τρομακτικός φόβος, ώστε να πέσουν πρηνείς, όπως πολύ ωραία το εκφράζει κατά δυναμικότατον τρόπον η βυζαντινή αγιογραφία, όταν άκουσαν την φωνήν του Ουρανίου Πατρός από το κέντρον της νεφέλης: «Καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε». «Και να, φωνή εκ της νεφέλης, η οποία έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός -δηλαδή ο Ιησούς- εις τον Οποίον αναπαύομαι· Αυτόν να ακούτε».

     Ήτο η μεγάλη μαρτυρία του Πατρός υπέρ του Υιού, που χάριν αυτής της μαρτυρίας, όπως λέγαμε εχθές εις τον Εσπερινόν, εστήθη το σκηνικόν της φωτεινής νεφέλης. Η μαρτυρία του Πατρός έχει μία άπειρη βαρύτητα γιατί είναι μία άμεση αποκάλυψη.

    Τίνος ήτο η φωνή; Έπρεπε να δοθεί και δια την φωνήν μία μαρτυρία, δια να εξασφαλιστεί η γνησιότητα της φωνής. Αλλά η μαρτυρία της φωνής, που θα έδιδε την μαρτυρίαν δια τον Ιησούν, εδόθη από την παρουσίαν της φωτεινής νεφέλης. Το ένα δηλαδή δίδει τη μαρτυρίαν δια το άλλο. Η νεφέλη δίδει την μαρτυρίαν της γνησιότητος της φωνής και η γνησιότητα της φωνής τη μαρτυρίαν περί του προσώπου του Υιού. Γι΄αυτό ακριβώς λέγει ένας ερμηνευτής: «Νεφέλη καί φωνή, ἳνα βεβαιωθῶσιν ὃτι φωνή Θεοῦ ἐστίν». Μαζί η φωνή με τη νεφέλη, δια να βεβαιωθούν οι μαθηταί ότι πρόκειται περί της φωνής του Θεού. Και η φωνή ήτο του Πατρός, του Ουρανίου Πατρός. Εδώ πάλι βλέπομε, όπως εις την Βάπτισιν, έχομε μία πλήρη Θεοφανία. Το κέντρον της Θεοφανίας στην Μεταμόρφωσιν κατέχει ο Υιός. Όπως και εις την Βάπτισιν το κέντρον της Θεοφανίας κατέχει πάλι ο βαπτιζόμενος Υιός. Το Πνεύμα το Άγιον, εκεί, εις την Βάπτισιν ήτο ωσεί περιστερά. Το Πνεύμα το Άγιον εδώ είναι ως νεφέλη φωτεινή. Ο Πατήρ εμφανίζεται ως φωνή και εκεί εις την Βάπτισιν και εδώ και πάντοτε με την ιδίαν μαρτυρίαν. Ότι «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός». Ακροατής εκεί εις την Βάπτισιν ήταν κυριότατα ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Εδώ ακροαταί της φωνής είναι ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης. Δεν είναι τολμηρό να πούμε και ο Μωυσής και ο Ηλίας. Θα το δούμε λίγο πιο κάτω. Έτσι έχομε άλλη μία μαρτυρία εδώ του Πατρός με φωνήν. Είναι η δεύτερη μαρτυρία μέσα εις τα Ευαγγέλια.

      Έχομε όμως και μία τρίτη μαρτυρία της φωνής του Ουρανίου Πατρός. Όταν κάποτε ο Κύριος ομίλει εις τα πλήθη, έκανε μία μικράν προσευχήν εις την οποίαν εδόθη μία συγκλονιστική απάντησις: «Πάτερ, δόξασόν σου τὸ ὄνομα. ἦλθεν οὖν φωνὴ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ· καὶ ἐδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω». «Ἀπεκρίθη ὁ ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν· οὐ δι’ ἐμὲ αὕτη ἡ φωνὴ γέγονεν, ἀλλὰ δι’ ὑμᾶς». «Πατέρα, δόξασέ μου το όνομά Σου. Ήλθε λοιπόν μία φωνή από τον ουρανό. ‘’Και εδόξασα και πάλι δοξάσω’’. Τότε απεκρίθη ο Ιησούς προς τα πλήθη και είπε: ‘’Αυτή η φωνή δεν έγινε για μένα αλλά για σας’’». Δηλαδή «να σας δοθεί μία μαρτυρία Ποιος είμαι,  πού αποτείνομαι και πώς απαντά Εκείνος προς τον Οποίον Εγώ αποτείνομαι».

     Έχομε λοιπόν τρεις μαρτυρίες σαν φωνή του ουρανίου Πατρός· στην Βάπτισιν, στην Μεταμόρφωσιν και τώρα εις τα πλήθη, υπέρ της ταυτότητος του Υιού. Και ποια είναι αυτή εν προκειμένω η μαρτυρία; Το είπαμε: «Οὗτος ἐστίν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός». Αυτή είναι η μαρτυρία, σπουδαιοτάτη μαρτυρία, που όπως είδαμε είναι η δευτέρα χρονολογικά.

    Η μαρτυρία του Αποστόλου Πέτρου, όπως θα ενθυμείσθε, όταν ο Κύριος έθεσε εκείνη την ερώτηση στους μαθητάς: «Οἱ ἄνθρωποι τίνα με λέγουσιν εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;(:Οι άνθρωποι για μένα τι λένε; Για μένα τον Υιόν του ανθρώπου, ποιος είμαι;)». Και τότε… -γιατί υπήρχαν ποικίλες απόψεις περί του προσώπου του Ιησού. Και τότε ο Απόστολος Πέτρος, εξ ονόματος και των άλλων μαθητών είπε εκείνα τα βαρυσήμαντα λόγια: «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος(: Συ είσαι ο Μεσσίας· ο κατεξοχήν Υιός του Θεού, του Θεού του ζώντος Θεού)». Βέβαια ήτο μία μεγάλη μαρτυρία, που ο Κύριος την μαρτυρίαν αυτήν επήνεσε και είπε ότι επί της μαρτυρίας αυτής θα θεμελιωθεί η Εκκλησία. Ελέγετο Σίμων ή Κηφάς ο Πέτρος. Και τον αποκαλεί εκεί, τον μετονομάζει και τον λέγει Πέτρον, πέτρα δηλαδή, βράχον και ότι επ’ αυτού του βράχου -ποιου βράχου;- αυτής της ομολογίας -ποιας ομολογίας; : ότι ο Ιησούς είναι ο κατεξοχήν Υιός του Θεού-, θα θεμελιωθεί η Εκκλησία· της οποίας τα θεμέλια δεν θα μπορέσουν αυτές οι σκοτεινές δυνάμεις του Άδου να τα κλονίσουν μέσα εις την Ιστορίαν.

    Αλλά αυτή όμως η μαρτυρία του Πέτρου ήτο μία έμμεση μαρτυρία· διότι απλώς του απεκαλύφθη. Το βεβαιώνει ο ίδιος ο Κύριος, όταν του λέγει: «Σίμων Βαριωνᾶ (:Σίμων, παιδί του Ιωνά, αυτό που είπες δεν ήταν δικό σου) ὅτι σάρξ καὶ αἷμα -δηλαδή άνθρωπος- οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι (:Δεν σου το απεκάλυψε αυτό άνθρωπος, ότι Εγώ είμαι ο Υιός του Θεού του ζώντος), ἀλλ᾿ ὁ πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς». Συνεπώς και εδώ έχομε και την αποκάλυψη και τη μαρτυρία του Πατρός, μόνο που γίνεται έμμεσα, δια της μαρτυρίας ενός μαθητού.

     Εδώ όμως στη Μεταμόρφωση έχομε άμεσον μαρτυρίαν του Πατρός δια τον Υιόν. Αλλά αυτής της μαρτυρίας του Πατρός, προηγήθηκε μια άλλη μαρτυρία δια τον Υιόν. Ήτο η μαρτυρία του Μωυσέως· ο οποίος τη στιγμή που εδίδετο η μαρτυρία του Πατρός, ο Μωυσής ήτο παρών. Και την είχε δώσει τη μαρτυρίαν αυτή 15 περίπου αιώνες προ Χριστού.

     Ακούστε πώς το λέγει ο ίδιος ο Μωυσής εις το βιβλίον του Δευτερονομίου στο 18^ο κεφάλαιον, στίχος 15. Είναι η πλέον βαρυσήμαντος θέσις, όχι μόνο μέσα εις το βιβλίον του Δευτερονομίου, αλλά εις αυτήν την Πεντάτευχον, αλλά εις αυτήν ολόκληρην την Παλαιάν Διαθήκην. Τι λέγει εκεί ο Μωυσής; «Προφήτην ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ὡς ἐμὲ -δηλαδή «Προφήτην από τους αδελφούς σου», λέει στον λαό, «σαν εμένα», ὡς ἐμὲ, δηλαδή τι είμαι εγώ; Νομοθέτης. Προσέξτε: Υπογραμμίζω. Νομοθέτης. Θα το πω δια τρίτην φορά. Νομοθέτης- ἀναστήσει σοι Κύριος ὁ Θεός σου, αὐτοῦ ἀκούσεσθε». Θα εγείρει, θα αναστήσει, θα φέρει στην Ιστορία, έναν άλλον Νομοθέτην. Αὐτοῦ ἀκούσεσθε. Ακούστε αυτήν την φράσιν: «Αὐτοῦ ἀκούσεσθε». Αυτόν να ακούσετε. Ο Πατήρ τι είπε; «Αὐτοῦ ἀκούσεσθε». Ώστε λοιπόν είναι Αυτός ο άλλος Νομοθέτης, ο άλλος προφήτης. Και ο Θεός βεβαιώνει αυτήν την ρήσιν την προφητικήν του Μωυσέως, με τα εξής λόγια, λίγο πιο κάτω από αυτό που σας διάβασα: «Προφήτην ἀναστήσω αὐτοῖς -δηλαδή στους Εβραίους- ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν -δηλαδή από τον λαό τους-, ὥσπερ σε -όπως και ο Ιησούς εκ του λαού του Ισραήλ κατάγεται κατά σάρκα. Όπως κι εσένα· δηλαδή Νομοθέτην-, καὶ δώσω τὰ ῥήματα ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ(:θα του βάλω τα λόγια μου στο στόμα του), καὶ λαλήσει αὐτοῖς καθ᾿ ὅ,τι ἂν ἐντείλωμαι αὐτῷ -Ο Χριστός είπε: «Ἐγὼ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ οὐδέν λαλῶ: Ό,τι ο Πατήρ θέλει, αυτό λαλώ-· καὶ ὁ ἄνθρωπος, -συνεχίζει ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη- ὃς ἐὰν μὴ ἀκούσῃ ὅσα ἂν λαλήσῃ ὁ προφήτης ἐκεῖνος ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐγὼ ἐκδικήσω ἐξ αὐτοῦ». «Εκείνος ο οποίος θα δείξει ανυπακοή σε Αυτόν τον νέον Νομοθέτην, Εγώ θα τον τιμωρήσω».

     Και ποιο το περιεχόμενο αυτής της μαρτυρίας; Ότι «Αυτός τώρα που μεταμορφούται, όπως στην Βάπτιση, Αυτός τώρα που βαπτίζεται, ότι Αυτός που τώρα μεταμορφούται ενώπιον των τριών μαθητών, Πέτρου, Ιακώβου και Ιωάννου και ενώπιον των ουρανίων επισκεπτών, Μωυσέως και Ηλιού, Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός». Αυτό το «Οὗτος», «Οὗτος ἐστιν», αυτό το «Οὗτος» είναι δεικτικόν(Από το δείχνω) που σημαίνει ότι Αυτός είναι και όχι κάποιος άλλος. Δεν υπάρχει κανείς άλλος παρά μόνον Αυτός. Είναι εκείνο που θα γράψει αργότερα ο Απόστολος Παύλος: «Ἐν οὐδενὶ ἑτέρῳ υπάρχει η σωτηρία». Δεν υπάρχει εις κανέναν άλλον η σωτηρία, παρά μόνον εις τον Ιησούν Χριστόν.

     «Οὗτος ἐστίν»· που σημαίνει, Αυτός είναι. Αυτός είναι πάντοτε. Δεν είναι σήμερα και δεν ήταν χθες. Αλλά Αυτός που είναι πάντοτε. Θα γράψει αργότερα ο Απόστολος Παύλος εις την προς Εβραίους επιστολήν του: «Χριστός χθές καί σήμερον ὁ αὐτός εἰς τούς αἰῶνας». Ο Ένας, ο μοναδικός, ο αιώνιος, ο παντοτινός, ο ένας μόνος Σωτήρ. Και Αυτός που Εγώ τώρα, ως να λέγει ο Πατήρ με εκείνο το «οὗτος», όταν λέμε «οὗτος», αυτός, δείχνομε, Εγώ τώρα ο Πατήρ δακτυλοδεικτώ· Αυτός είναι ο Υιός μου. Όχι υιός μου· αλλά ο Υιός μου. Έναρθρα, με ὁ μπροστά· που δείχνει ότι είναι Υιός όχι κατ’ υιοθεσίαν ή κάποιος, όπως λεγόμεθα όλοι «Παιδιά του Θεού». Όπως και οι Εβραίοι έλεγαν…- καλώς το κατενόησαν οι Εβραίοι, ξέρετε, και πήραν λίθους να λιθοβολήσουν τον Κύριον, καλώς το κατενόησαν. «Γιατί», λέει, «με λιθοβολείτε;», ερώτησε ο Κύριος. «Επειδή κάνω καλά έργα; Για ποιο καλό έργο με λιθοβολείτε;». «-Όχι, δεν σε λιθοβολούμε για κανένα καλό έργο, αλλά γιατί είπες ότι είσαι ο Υιός του Θεού».

     Δηλαδή; Κι εκείνοι δεν ήσαν υιοί του Θεού; Δεν απεκλήθησαν «Ο υιός μου ο πρωτότοκος» ολόκληρος ο Ισραήλ; Τον οποίον καλώ εξ Αιγύπτου. Άλλο ότι αυτή η προφητεία, σε δεύτερο πλάνο αφορά τον Ιησούν Χριστόν. Ναι, καλώς το κατενόησαν. «Γιατί έκανες», λέει, «τον εαυτόν σου Υιόν του Θεού;». Τι; Μοναδικόν Υιόν του Θεού. Με ιδιότητα μοναδικήν. Και όπως λέγει ο Ζιγαβηνός: «Οὐχ ἁπλῶς υἱὸς ὡς οἱ δι’ ἀρετῆς υἱοποιούμενοι μοι». «Εκείνοι οι οποίοι γίνονται παιδιά μου, επειδή αποκτούν αγιότητα». Όπως και η μαρτυρία του Πέτρου που είπε: «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς(:Συ είσαι ο Χριστός) ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» κ.τ.λ. Ενάρθρως.

     Μάλιστα, όταν ο Κύριος έκανε την θάλασσα να σιγήσει, εκοιμάτο μες στο καΐκι κι έγινε ταραχή μεγάλη και Τον ξύπνησαν. «Κύριε», λέγει, «ξύπνα, γιατί χανόμαστε». Τότε σηκώθηκε ο Κύριος, είπε στον άνεμο, στη θάλασσα: «Σιώπα, πεφίμωσο», κλείσε το στόμα σου, βάλε φίμωτρο. Αμέσως γαλήνη. Ακαριαία. Και τότε πήγαν και Τον προσκύνησαν εκείνοι που ήσαν εις το καΐκι και είπαν -προσέξτε ακρίβεια- : «Ἀληθῶς Θεοῦ υἱὸς ἐστίν οὗτος». Είναι πράγματι αληθινός Υιός, όχι «ο υιός», υιός, δηλαδή πολύ καλός άνθρωπος, που τον ακούει ο Θεός. Γιατί; Ακόμη δεν εγνώριζαν Ποιος ήταν ο Ιησούς. Όταν όμως Τον εγνώρισαν, δεν ήταν υιός, αλλά ο Υιός, ο Ένας και ο μοναδικός. Και ο Υιός Αυτός είναι εκ της ουσίας του Πατρός, είναι αΐδιος, δηλαδή χωρίς αρχή, χωρίς τέλος, όπως και ο Πατήρ. Είναι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος. Είναι Εκείνος για τον οποίον εγράφη στον 2^ον Ψαλμόν: «Υἱός μου εἶ σύ, ἐγώ σήμερον γεγέννηκά σε». «Συ είσαι ο Υιός μου, τον Οποίον εγώ σήμερα έχω γεννήσει». Και είναι ομοούσιος προς τον Πατέρα. Γιατί; Γιατί «Εγώ», λέει «Σε γέννησα, Εγώ, Εγώ ο Πατήρ. Συνεπώς είσαι ομοούσιος με Εμένα». Αυτό το «σήμερον» και το «γεγέννημαι» υπάρχει σε αυτά το παρόν και το παρελθόν, που εκφράζεται η προαιώνιος γέννησις του Υιού. Και ο Υιός Αυτός είναι αγαπητός. Αγαπητός ως Μονογενής, εκ της φύσεως του Πατρός. Αγαπητός και ως άνθρωπος· γιατί ευρίσκεται ενώπιον του Πατρός ως άνθρωπος, ανά πάσα στιγμή ευαρεστών. «Ἐν ᾧ εὐδόκησα»· «στον Οποίον Εγώ αναπαύομαι». Και επιμαρτυρεί ο Πατήρ.

    Γι΄αυτό το «εὐδόκησα» λέει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Ὡσανί ἔλεγεν: Ἐν ᾧ ἀναπαύομαι, ᾧ  ἀρέσκομαι». «Σ’ αυτόν που εγώ αναπαύομαι, σε Αυτόν που εγώ αρέσω». Και όπως λέγει ο Ζιγαβηνός: «Φιλῶ γάρ ὡς υιόν μου (:Τον αγαπώ σαν παιδί μου) καί ὡς ἀγαπητόν καί ὡς ἀναπαύοντα καί ἀρέσκοντά μοι (:και σαν υιόν, σαν αγαπητόν και σαν αναπαύοντά με, με αναπαύει, γιατί κάνει το θέλημά μου· και ακόμη είναι Εκείνος που αρέσω)».

     Και συνεπώς; Συνεπώς: «Αὐτοῦ ἀκούετε». Αυτόν να ακούτε. Και τούτο διότι είναι ο άλλος προφήτης, που επροφήτευσε ο Μωυσής, όπως σας είπα, είναι ο νέος Νομοθέτης. Γιατί ο Μωυσής είπε: «Προφήτην ὡς ἐμέ». Αυτό το «προφήτην ὡς ἐμέ», το βρίσκομε εις το δεύτερον κεφάλαιον του Ησαΐου, ο οποίος λέγει το εξής καταπληκτικόν: «Ἐξελεύσεται νόμος καὶ λόγος Κυρίου ἐξ ῾Ιερουσαλήμ». Ναι, αλλά ο νόμος εξήλθε εκ Σινά. Από εκεί βγήκε ο νόμος, από το Σινά. Εδώ λέγει ο Ησαΐας, 800 χρόνια προ Χριστού, ότι θα βγει νόμος από τη Σιών, δηλαδή από την Ιερουσαλήμ. Και λόγος από τα Ιεροσόλυμα. Αλλά μόνον ο Χριστός νομοθέτησε εις τον χώρον της Παλαιστίνης. Αλλά ο Μωυσής πήρε τον νόμο εις το Σινά. Αυτό δείχνει ότι πράγματι ο Χριστός είναι ο νέος Νομοθέτης, μιας νέας τάξεως.

    Και συνεπώς, όπως λέει ο Ζιγαβηνός: «Τούτῳ οὕτω πείθεσθε(εις Αυτόν να πείθεσθε) τούτῳ πιστεύετε(:εις Αυτόν να πιστεύετε) εἰ τι ἂν καί λέγῃ καί ποιῇ(:Ό,τι κι αν σας λέγει, ό,τι κι αν κάνει· εις Αυτόν να πείθεσθε και να πιστεύετε). Αὐτοῦ ἀκούετε. Πλήρωμα γάρ νόμου καί προφητῶν ὁ Χριστός(:Γιατί ο Χριστός είναι το πλήρωμα, η εκπλήρωσις και του Νόμου και των προφητών). Καί λοιπόν ἐκεῖνα πάντα συνετελέσθησαν ἂχρι τούτου μόνον ἐκτεινόμενα». «Και όλα αυτά πραγματοποιήθηκαν», λέγει, «μέχρι Τούτου μόνον, μέχρι το πρόσωπον του Ιησού Χριστού και δεν πήγαν πιο πέρα». Στο πρόσωπον όλα του Χριστού εξεπληρώθησαν, όλες οι προφητείες.

     Και όπως λέγει ο Θεοφύλακτος: «Αὐτοῦ ἀκούετε· κἂν σταυρωθῆναι θέλῃ, μή ἐναντιοῦσθε αὐτῷ (:Αυτόν να ακούτε. Κι αν ακόμη θέλει να σταυρωθεί, μην έρχεστε σε αντίθεση)». Ο Απόστολος Πέτρος είπε: «Ἵλεώς σοι, Κύριε», «μη γένοιτο» δηλαδή, «έλεος σε Σένα να μη γίνει αυτό, να πας στα Ιεροσόλυμα, που λες ότι οι Εβραίοι θα σε φονεύσουν». Και ο Κύριος δέχεται αντίθεσιν από τον Πέτρον. Άκοντος, δεν το καταλάβαινε. Ήταν πίσω από τον Πέτρον ο διάβολος. Και τότε λέγει στον Πέτρον ο Κύριος: «Ὓπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ».

     Το «Αὐτοῦ ἀκούετε», το «Αὐτοῦ» γιατί το ἀκούω συντάσσεται με γενική, το «Αὐτοῦ ἀκούετε» μόνον και όχι άλλου, αποτείνεται τόσο εις τους τρεις μαθητάς, όσο και εις τους Μωυσή και Ηλία, που ήδη είχαν προφητεύσει γι’ Αυτόν και τώρα βρίσκονται μπροστά εις τον προφητευόμενον. Κι εκείνοι έπρεπε να ακούν τον Κύριον. Όλοι οι άγιοι στη Γη, έχουν ανάγκη να ακούσουν και να πειθαρχήσουν στο «Αὐτοῦ ἀκούετε».

      Αυτός ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής, αγαπητοί μου, λέει το εξής: «Κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν(: «Εγώ λέει δεν Τον γνώριζα». Ακούτε; «Δεν Τον εγνώριζα τον Ιησούν»), ἀλλ' ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· ἐφ' ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ' αὐτόν, οὗτός ἐστιν(:Αυτός είναι. Αυτό το σημάδι)· κἀγὼ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ(:Είδα και δίνω τη μαρτυρία μου ότι Αυτός είναι ο Υιός του Θεού)». Δεν εγνώριζε. Είχε λοιπόν και ο Ιωάννης ανάγκη αυτού του «Αὐτοῦ ἀκούετε». Και ο Αβραάμ στη Γη όσο ζούσε, αλλά και στον Άδη, αυτό το «Αὐτοῦ ἀκούετε» είχε ανάγκη. Και περίμενε τον Ιησούν. Και ηγαλλιάσατο εις τον Άδη, όταν είδε την Ενανθρώπηση του Υιού στη Γη. Πώς την είδε…-ο Κύριος το αποκαλύπτει αυτό. Ο Κύριος γνωρίζει. Όλοι οι άγιοι στην Παλαιά Διαθήκη και όλοι οι δίκαιοι και οι προφήται, Αυτού ήκουσαν. Γιατί ο Υιός επικρατεί εις την Παλαιά Διαθήκη και εδικαιώθησαν και εσώθησαν. Γιατί τον Ιησούν, προ της Ενανθρωπήσεώς Του Τον είχαν ακούσει. Οι προφήται Αυτού ήκουσαν κλπ. Όποιος λοιπόν, Αυτού, του Ιησού ακούει, θα έχει ζωήν αιώνιον. Διότι σ’ Αυτόν θα έχει πιστεύσει και τις εντολές Του θα έχει βιώσει. Όποιος Αυτού ακούει, ποτέ δεν θα αποπροσανατολιστεί στη ζωή του. Ποτέ κανένα πρόβλημα υπαρξιακόν δεν θα τον βασανίσει. Γιατί είναι Αυτός που κρατά τα κλειδιά του θανάτου και του Άδου.

     Λέγει στο βιβλίον της Αποκαλύψεως, 1,18: «Καὶ ἔχω τὰς κλεῖς τοῦ θανάτου καὶ τοῦ ᾅδου». Όποιος Αυτού ακούει, αγαπητοί μου, θα έχει κοινωνίαν μετά του Θεού. Όπως σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη του επιστολή: «Καί ἡ κοινωνία δὲ ἡ ἡμετέρα μετὰ τοῦ πατρὸς καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ταῦτα γράφομεν ὑμῖν(:κι αυτά σας τα γράφομε), ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν ᾖ πεπληρωμένη(:Για να είναι η υπερπλήρης η χαρά σας για να έχετε κι εσείς κοινωνία μετά του Πατρός και του Υιού)».

     Και τέλος, όποιος Αυτού, του Ιησού ακούει, δεν ακούει του Αντιχρίστου ή των αντιχρίστων φωνών. Αν δεν θέλομε να ακούσομε τη φωνήν του Αντιχρίστου και να τον πιστέψομε, δεν έχομε παρά πάντα να ακούμε τη φωνή Εκείνου, για τον Οποίον μαρτύρησε ο Πατήρ, του Ιησού Χριστού.

      Αγαπητοί, τι να πούμε και τι να περιγράψουμε για την εποχή μας, που είναι βάραθρον, μια κοιλάδα κλαυθμώνος κι ένας Άδης. Είναι τέτοια η εποχή μας, γιατί δεν ακούει τον Κύριον Ιησούν Χριστόν. Κι όχι απλώς δεν Τον ακούει αλλά Τον υβρίζει και Τον αποκηρύττει. Εμείς όμως που πιστεύομε στον Κύριον, Αυτού ακούομεν. Κι έτσι τηρούμε και την εντολήν του Ουρανίου Πατρός που είπε να Τον ακούμε. Εμείς δεν είμεθα τέκνα απειθείας και οργής. Είμεθα τέκνα φωτός και υπακοής.

    Αγαπητοί μου, το υπερφυές αυτό θαύμα της Μεταμορφώσεως του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μας δίνει το μήνυμα και της δικής μας μεταμορφώσεως που είναι η κορυφαία υπακοή εις τον Υιόν, κατά την εντολή του Πατρός. «Μεταμορφοῦσθε -γράφει στην προς Ρωμαίους ο Απόστολος Παύλος- τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοός ὑμῶν, εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τί τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ τέλειον».

                ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

     και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

    μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

• Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
• Ομιλία εις την Αγίαν Μεταμόρφωσιν, 6-8-1988, σειρά Γ103Β.
• 
  
  
  

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, «Η κτίσις υπέρ και κατά του ανθρώπου» (Μνήμη αγίου Παντελεήμονος)

 

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, «Η κτίσις υπέρ και κατά του ανθρώπου» (Μνήμη αγίου Παντελεήμονος)

 

MNHMH AΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ

 Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου  με θέμα:

«Η κτίσις υπέρ και κατά του ανθρώπου»

       [εκφωνήθηκε στις 27-7-1990]            [Β’  Γ122]         

     Σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, τιμά την μνήμην του αγίου μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος. Είναι ο ιατρός άγιος, που γίνεται δημοφιλέστατος από τον λαό του Θεού, γιατί συχνά τον επικαλείται στις ποικίλες αρρώστιες που τον μαστίζουν.

     Ο άγιος κατήγετο από την πόλιν της Νικομηδείας της Μικράς Ασίας. Και ο μεν πατέρας του, ο Ευστόργιος, ήταν ειδωλολάτρης. Πλην όμως καλός άνθρωπος και αργότερα, μετά τον θάνατον της συζύγου του, ο υιός του, ο άγιος Παντελεήμων, τον έπεισε και έγινε Χριστιανός. Η δε μητέρα του, ονόματι Ευβούλη, ήτο Χριστιανή εκ προγόνων. Ο άγιος Παντελεήμων γεννήθηκε εις τα τέλη του 3^ου αιώνος. Ήταν ένας νέος στοχαστικός και πολύ μελετηρός. Σπούδασε την ιατρική τέχνη κοντά σε έναν φημισμένο γιατρό, τον Ευφρόσυνο. Και φαίνεται ότι έδειχνε πολλή προκοπή στην ιατρική του επιστήμη. Ταυτόχρονα εμάθητευσε και κοντά εις τον ευλαβή ιερέα Ερμόλαον, του οποίου την μνήμη εχθές εορτάσαμε, απ’ όπου εκατηχήθη το περιεχόμενον της πίστεως.

    Αιτία του μαρτυρίου του τι λέτε εστάθη; Η θεραπεία ενός τυφλού. Με μόνο έναν λόγο που είπε ο άγιος, να γίνει καλά. Και έγινε ο τυφλός καλά. Δηλαδή με έναν λόγο… την επίκληση του ονόματος του Χριστού. Και ο τυφλός επίστευσε εις τον Χριστόν. Και τότε ερωτηθείς, πώς και έγινε καλά, και είπε ότι με το όνομα του Ιησού Χριστού, εις τον Οποίον εφεξής πιστεύει, την ιδίαν στιγμήν, τον ταλαίπωρον αυτόν πρώην τυφλόν, τον απεκεφάλισαν. Τον δε άγιο Παντελεήμονα ανεζήτησαν και τον βρήκαν. Και επειδή ακριβώς εθεράπευσε αυτόν τον τυφλόν, υπέστη φοβερά βασανιστήρια, γι' αυτό και μεγαλομάρτυς λέγεται, από τον βασιλέα Μαξιμιανό, το 304.

      Ένας καλοπροαίρετος, αγαπητοί μου, ακροατής, θα αναλογιστεί και θα πει, το τι κακό έκανε ο άγιος Παντελεήμων, για να βρει μαρτυρικόν θάνατον; Αντί να ανακηρυχθεί ένας ευεργέτης της κοινωνίας, καταδιώκεται σαν εχθρός της κοινωνίας; Το ίδιο παράπονο εκφράζεται υμνογραφικά από τον Κύριον, είναι παρμένο από μία προφητεία της Παλαιάς Διαθήκης, προς τον λαό Του· από τον Κύριό μας Ιησούν Χριστόν. «Λαέ μου, τι σου έκανα και με σταυρώνεις; Στους τυφλούς σου έδωκα το φως και στους λεπρούς σου τον καθαρισμό. Λαέ μου, τι σου έκανα και με σταυρώνεις;».

      Βλέπει λοιπόν κανένας ότι υπάρχει ένας παραλογισμός, ένα αναποδογύρισμα, θα λέγαμε, των αξιών. Ο άνθρωπος στρέφεται εναντίον του Θεού, αλλά και εναντίον των ανθρώπων του Θεού, και εναντίον των δικαίων του Θεού. Γιατί; Γιατί μέσα του κατέχεται από ένα δαιμονικό στοιχείο. Και τότε –αυτό θέλω να προσέξετε- τότε αναλαμβάνει την εκδίκησιν, ούτως ειπείν, της υποθέσεως και του Θεού και των ανθρώπων, των δικαίων, τι λέτε; Αυτή η ίδια η κτίσις· η οποία, όταν δει- μα, θα μου πείτε, είναι άλογος η κτίσις –η οποία όταν δει να υπάρχει αυτός ο παραλογισμός, να επαινείται το κακό και να καταδιώκεται το αγαθό, αγανακτεί και αναστρέφεται εναντίον των αδικούντων. Έχομε πολλά τέτοια παραδείγματα.

     Αν θέλετε, απ’ το αγιολόγιο, μια που αναφερόμεθα εις τον άγιον Παντελεήμονα, όταν ο πατέρας της αγίας Βαρβάρας, συνέλαβε την κόρη του, που έτρεχε στο βουνό για να γλυτώσει, επειδή ήτο χριστιανή, εκείνος ειδωλολάτρης, και την έσφαξε με τα ίδια του τα χέρια, την ίδια στιγμή, μόλις επετέλεσε το φοβερό αυτό έγκλημα της παιδοκτονίας, έπεσε ένας κεραυνός και τον εσκότωσε επί τόπου. Να πώς εκδικείται η κτίσις.  Γι΄αυτό ακόμα, στην Σταύρωση του Χριστού, που εσταυρώθη ο δίκαιος, βλέποντάς τον σαν άνθρωπο, ο Υιός του Θεού, που εσταυρώθη, σ’ αυτό το πελώριο έγκλημα που έκαναν οι άνθρωποι, τότε η κτίσις διαμαρτύρεται μπροστά σε αυτούς τους αναισθήτους ανθρώπους. Ο ήλιος κρύβεται. Πέφτει βαριά συννεφιά σαν σκότος. Και σε λίγο γίνεται μεγάλος σεισμός. Ήταν η διαμαρτυρία της κτίσεως, η οποία είχε αγανακτήσει για εκείνο το κακό που έκαναν, επαναλαμβάνω, οι αναίσθητοι άνθρωποι.

       Έτσι, αγαπητοί, στα αναγνώσματα της σημερινής γραφής, εχθές στον Εσπερινό, που ήταν τα δύο από την Σοφία Σολομώντος, ανεφέρετο αυτή η διαμαρτυρία της κτίσεως, εναντίον των κακών ανθρώπων. Ένα στίχο σας αναφέρω. Λέγει: «Ὅπου ἀγανακτήσει κατ' αὐτῶν ὕδωρ θαλάσσης, ποταμοί δέ συγκλύσουσιν ἀποτόμως»· Σοφία Σολομώντος, 5,22. Δηλαδή θα αγανακτήσει το νερό της θαλάσσης, με εκείνο το κακό που γίνεται και τα ποτάμια αποτόμως θα πλημμυρίσουν, για να τους πνίξουν. Ύστερα, μην ξεχνάτε ότι στα έσχατα που θα έχει πολύνει, πολύνει η αμαρτία και η ανομία και η αποστασία, η θάλασσα, μια που αναφέρθηκα στην θάλασσα, σας το λέγω συνειρμικά, η θάλασσα θα έχει τέτοιον σάλον, σάλος θα πει να σηκώνει πελώρια κύματα, ώστε οι άνθρωποι, λέγει, θα γεμίσουν από φόβο, θα τρομάξουν. Και ο φόβος των θα είναι τόσος πολύς, που θα φθάνει ακόμη και τα όρια του θανάτου. «Ἀποψυχώντων», λέει η Αποκάλυψις, που πεθαίνουν από τον φόβο της θαλάσσης, του σάλου της θαλάσσης. Γιατί; Η ίδια η κτίσις διαμαρτύρεται αγανακτώσα.

     Έτσι, αγαπητοί μου, βλέπομε αυτό το φοβερό, ώστε να λέγει ο Κύριος, όταν έμπαινε μέσα στα Ιεροσόλυμα, θριαμβευτικά, του είπαν οι κακεντρεχείς εκείνοι άρχοντες: «Πες να σταματήσουν τα παιδιά· να μη σε υμνούν, να μην σε δοξάζουν». Και είπε: «Αν αυτοί σταματήσουν, οι λίθοι κεκράξονται». Τότε θα κράξουν οι πέτρες. Αυτό το «οι λίθοι κεκράξονται» είναι αυτός ο υπαινιγμός ότι η κτίσις θα αρχίσει να διαμαρτύρεται. Προσέξατέ το αυτό. Έχει πάρα πολλή σημασία σε κάθε εποχή και στην εποχή μας, όπως θα δείτε στη συνέχεια.

     Γι΄αυτό ο Θεός, βλέποντας τον παραλογισμό των ανθρώπων, κάποτε για τον λαό Του, τον Ισραήλ, τον παραλογισμό που είχαν να στρέφονται εναντίον του Θεού, αρχίζει ο προφήτης Ησαΐας το προφητικό του βιβλίο έτσι: «Ἄκουε οὐρανέ καί ἐνωτίζου γῆ (:Άκου, ουρανέ, βάλε καλά να ακούσεις γη) ὅτι Κύριος ἐλάλησεν -και τι είπε ο Κύριος;- υἱούς ἐγέννησα καί ὕψωσα, αὐτοί δέ μέ ἠθέτησαν». « Εγώ», λέει, «έκανα παιδιά και τα δόξασα. Αυτοί δε δεν με ανεγνώρισαν. Μου γύρισαν την πλάτη τους και με ηθέτησαν». Παραλογισμός! Και επικαλείται ο προφήτης τον ουρανό και την γη, σ’ αυτό το τρομερό, θα λέγαμε, κατάντημα των ανθρώπων.

    Και πώς αντιδρά η κτίσις; Αξίζει να δούμε. Το ιερό κείμενο της Σοφίας του Σολομώντος που ακούσαμε, διαβάσαμε χθες το απόγευμα, όπως σας είπα. Παίρνω ένα κομματάκι μόνο που αναφέρεται στο σημείο, στο θέμα μας αυτό· πώς η κτίσις αντιδρά. Ακούστε: «Συνεκπολεμήσει δέ αὐτῷ ὁ κόσμος - δηλαδή μαζί με τον Θεό, θα πολεμήσουν όλα τα στοιχεία της φύσεως- ἐπί τους παράφρονας -Είδατε πώς αποκαλεί εκείνους που στρέφονται εναντίον του Θεού και εναντίον των δικαίων ανθρώπων; Παράφρονας, τρελούς. Γιατί αν είχαν μυαλό, έτσι δεν θα εκινούντο- . Πορεύσονται εὔστοχοι βολίδες ἀστραπῶν καί ὡς ἀπό εὐκύκλου τόξου τῶν νεφῶν ἐπί σκοπόν ἀλοῦνται, καί ἐκ πετροβόλου θυμοῦ πλήρεις ῥιφήσονται χάλαζαι». Δηλαδή έτσι κεραυνοί θα στραφούν εναντίον των, με πολλήν επιτυχία, και σαν από καλά τανισμένο τόξο, θα βρουν τον στόχο του, που είναι οι ασεβείς. Και σαν πέτρες που εκσφεντονίζονται από καλοζυγισμένη σφενδόνη,  θα εξαπολυθεί πλησμονή χαλάζης εναντίον των. Στη συνέχεια: «Ἀγανακτήσει κατ' αὐτῶν ὕδωρ θαλάσσης (:θα αγανακτήσει εναντίον των το νερό της θαλάσσης) ποταμοί δέ συγκλύσουσιν ἀποτόμως (:τα ποτάμια θα πλημμυρίσουν απότομα και θα τους πνίξουν) ἀντιστήσεται αὐτοῖς πνεῦμα δυνάμεως καί ὡς λαῖλαψ ἐκλικμήσει αὐτούς (:θα αντισταθεί ο δυνατός άνεμος και σαν λαίλαπα, σαν καταιγίδα που τα σηκώνει όλα, θα τους λιανίσει)».

     Βλέπομε λοιπόν εδώ ότι η κτίσις γίνεται όργανον του Θεού, είτε προστασίας του ανθρώπου, είτε τιμωρίας του. Προσέξτε. Είτε προστασίας, είτε τιμωρίας. Μία τυπική περίπτωση και προστασίας και τιμωρίας ταυτοχρόνως, είναι όταν οι Εβραίοι πέρασαν από την Ερυθρά Θάλασσα. Οι Εβραίοι πέρασαν ἀβρόχοις ποσίν, χωρίς να βραχούν καν τα πόδια τους. Και σώθηκαν. Άνοιξε η θάλασσα. Όταν μπήκαν οι Αιγύπτιοι, έκλεισε η θάλασσα. Και πνίγηκαν μέχρις ενός. Το ίδιο φαινόμενο, το φαινόμενο του διαχωρισμού των υδάτων της Ερυθράς Θαλάσσης, αυτό το φυσικό φαινόμενο ή καλύτερα, τα φυσικά στοιχεία σε ένα υπερφυσικό φαινόμενο, οι μεν προστατεύονται, οι δε τιμωρούνται. Με το ίδιο φαινόμενο.

    Έτσι, ακόμα, οι δέκα πληγές στην Αίγυπτο, δεν είναι παρά ένα ξεσήκωμα της κτίσεως εναντίον των ενεργειών του Φαραώ. Μάλιστα του έλεγαν οι δικοί του: «Μα, θέλεις να φθάσεις να καταστραφεί η πατρίδα μας, η χώρα μας, για να τους αφήσεις να φύγουν τους Εβραίους, να λατρεύσουν τον Θεό τους στην έρημον; Εκεί το πηγαίνεις;». Λέγεται, και η αρχαιολογική σκαπάνη το βρήκε αυτό, δεν θα σας πω πιο πολλά για να μην αργήσω, ότι σε εκείνους που κατεδίωξαν τους Εβραίους και πνίγηκαν μέσα στην Ερυθρά Θάλασσα, ανάμεσά τους ήταν και ο Φαραώ· και ο οποίος και αυτός πνίγηκε. Είναι χαρακτηριστικό αυτό.

       Όταν πολεμούσε ο Ιησούς του Ναυή τους Αμορραίους, τότε… ακούστε τι λέγει εδώ το βιβλίο «Ιησούς του Ναυή» στο 10^ο κεφάλαιο: «Καί Κύριος ἐπέρριψεν αὐτοῖς λίθους χαλάζης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἕως Ἀζηκά, καί ἐγένοντο πλείους οἱ ἀποθανόντες διά τούς λίθους τῆς χαλάζης ἤ οὖς,οὕς ἀπέκτειναν οἱ υἱοί Ἰσραήλ μαχαίρᾳ ἐν τῷ πολέμῳ». Πήγαν οι Αμορραίοι να πολεμήσουν τους Ισραηλίτας. Τότε ο Ιησούς του Ναυή επετέθη εναντίον των. Και τότε φεύγοντας αυτοί, έπεσε χαλάζι, σαν πέτρες. Και άρχισε να χτυπάει τους Αμορραίους, σε βαθμό που πιο πολλοί είναι εκείνοι που σκοτώθηκαν, λέει το ιερό κείμενον, από το χαλάζι, παρά από το μαχαίρι, το σπαθί των Εβραίων. Αυτό θα πει ότι ο Θεός συνεκπολεμεί, πολεμά μαζί με τα στοιχεία της κτίσεως εναντίον των κακών.

    Είναι δε αξιοπαρατήρητο ότι όταν οι δύο προφήται της Αποκαλύψεως, ο Ηλίας και ο Ενώχ, θα λέγουν: «Αυτός είναι ο Αντίχριστος» στην πλατεία της Ιερουσαλήμ, και θα κηρύσσουν μετάνοια και δείχνοντες τον Αντίχριστον, τότε θα τους πιάσουν. Ο Αντίχριστος θα δώσει εντολή να τους συλλάβουν και να τους κρεμάσουν. Και όταν τους κρεμάσουν και τους αφήσουν παραδειγματικά 3 ½ μέρες κρεμασμένους, τότε, λέει: «Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ -την τρίτη ημέρα-  ἐγενέτο σεισμός μέγας καί τό δέκατον τῆς πόλεως ἔπεσε· καί ἀπεκτάνθησαν ἐν τῷ σεισμῷ ὀνόματα ἀνθρώπων χιλιάδες ἑπτά». Το ένα δέκατο της πόλεως γκρέμισε και 7000 σκοτώθηκαν. Γιατί έγινε ο σεισμός; Ηγανάκτησε η κτίσις δια τον άδικον θάνατον των δύο προφητών.

     Ακόμη, το αντίθετο τώρα, όταν θα καταφύγει η Εκκλησία εις την έρημον και ο διάβολος, ο όφις ο αρχαίος, θα την καταδιώξει την Εκκλησία, για να την πνίξει, λέγει μία … εικόνα φοβερή, έβγαλε νερό απ’ το στόμα του –προσέξτε, αυτά είναι εικόνα, τι σημαίνουν το καθένα, έχει πολλή σημασία- και επειδή δεν την έφθανε, έριξε το νερό, όπως τον κυνηγούμε έναν άνθρωπο και δεν τον φθάνομε, παίρνομε πέτρα και τον χτυπούμε, να τον φθάσει η πέτρα μας, έβγαλε νερό από μέσα του, για να την καταστήσει, λέει, ποταμοφόρητον, να την πνίξει την Εκκλησία. Και ακούστε τι έγινε. «Καί ἔβαλεν ὁ ὄφις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ὀπίσω τῆς γυναικός ὕδωρ ὡς ποταμόν, ἳνα αὐτήν ποταμοφόρητον ποιήση -και κοιτάξτε- καί ἐβοήθησεν ἡ γῆ τῇ γυναικί -εβοήθησε την γυναίκα, την Εκκλησία. Ποιος; Η γη. Η γη εβοήθησεν- καί ἤνοιξε ἡ γῆ τό στόμα αὐτῆς (:άνοιξε –λέει- το στόμα της) καί κατέπιεν τόν ποταμόν ὅν ἔβαλεν ὁ δράκων ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ». Σκεφθείτε για μια στιγμή να ανοίγει ένα όρυγμα και όλο το νερό να πέφτει μέσα στο όρυγμα και να γλυτώνουν εκείνοι που κυνηγιώνται απέναντι από το όρυγμα. Το αντιλαμβάνεσθε;

     Βλέπετε λοιπόν η κτίσις, από τη μια προστατεύει τους ευσεβείς, από την άλλη τιμωρεί τους ασεβείς. Και όλα αυτά αν ρωτήσετε τι σημαίνουν, θα σας έλεγα το εξής. Ο Θεός έκανε την κτίσιν, για να υπηρετήσει τον άνθρωπον. Και ο άνθρωπος, μαζί με την κτίσιν, να λατρεύσουν τον Θεό. Έτσι, η κτίσις για τον άνθρωπο και ο άνθρωπος για τον Θεό. Όταν όμως ο άνθρωπος στραφεί εναντίον του Θεού, τότε η κτίσις στρέφεται εναντίον του ανθρώπου. Ακούσατε; Στρέφεται εναντίον του ανθρώπου. Και έτσι επιτελείται αυτό το κακό. Γι΄αυτό ο άνθρωπος δεν πρέπει να αμαρτάνει. Θα λέγαμε όμως για την εποχή μας, ότι η αποστασία μας είναι έκτυπη, είναι φοβερή. Είναι ίσως η πιο έκτυπη περίπτωση αποστασίας και αμαρτωλότητος στην εποχή μας, που βλέπομε τώρα την κτίση να στρέφεται εναντίον του ανθρώπου. Όλα τα σύγχρονα οικολογικά φαινόμενα είναι ένας δείκτης. Η φύσις καταστρέφεται διαρκώς. Και καταστρεφόμενη, στρέφεται εναντίον του ανθρώπου. Το ακούσατε; Στρέφεται εναντίον του ανθρώπου.

     Το εκπληκτικόν όμως είναι, αυτό θέλω να προσέξετε, όταν διαβάζομε την Αγία Γραφή, ότι «ο Θεός εσκλήρυνε», λέει, «την καρδίαν του Φαραώ»… Λέγει στον Μωυσή: «Εσύ θα πας. Θα του πεις αυτά. Αλλά εγώ θα σκληρύνω την καρδίαν του Φαραώ και δεν θα σου δώσει εκείνο που του ζητάς». Αυτό, επί δέκα φορές. Κάνει μεγίστη εντύπωση, περίεργο, ο Θεός να στέλνει τον Μωυσή, τον θεράποντά του. Να ζητάει τι; Την λατρεία του Θεού από τους Εβραίους. Να το επιτρέψει ο Φαραώ. Και από την άλλη μεριά να πηγαίνει ο Θεός να σκληραίνει την καρδιά του Φαραώ. Δεν είναι περίεργο; Δεν είναι αντιφατικό; Δεν είναι παράξενο; Είναι έκφρασις, αγαπητοί μου, της Αγίας Γραφής. Δεν ήρχετο ο Θεός να σκληρύνει την καρδιά του Φαραώ· διότι τότε πώς θα τον τιμωρούσε; Δεν θα ήτο άδικος ο Θεός; Τι σημαίνει; Ότι ο Φαραώ είχε ελευθέραν βούλησιν. Η προαίρεσή του ήτο κακή. Και ενώ έδειχνε ότι μετανοεί, επανήρχετο στην κακή του προαίρεση. Και όταν λέγει: «Ο Θεός σκληραίνει» θα πει: επιτρέπει ο Θεός, παραχωρεί ο Θεός να σκληρύνει και να μείνει σκληρή η καρδιά του Φαραώ. Αυτό θα πει «σκληραίνει ο Θεός».

     Αυτό ξέρετε τι σημαίνει για την εποχή μας; Ό,τι, ό,τι πληγές έχομε, διαβάστε την Αποκάλυψη, θα δείτε φοβερές πληγές, αυτές, όχι θα έλθουν, έχουν έλθει. Ζούμε ήδη πληγές. Φοβερές πληγές. Η μεγαλύτερη, νομίζω, είναι η ραδιενέργεια· που πεθαίνομε από αυτήν. Θα πεθάνουν στην Ελλάδα, στα δέκα χρόνια αυτά που έρχονται, πολλές χιλιάδες κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ. Δεν έχομε καθαρόν αέρα. Μας καίει ο ήλιος. Δεν έχομε νερό. Όλα αυτά είναι πληγές. Προσέξτε όμως. Δεν τις δίνει ο Θεός. Γι΄αυτό σας είπα το προηγούμενο παράδειγμα. Εμείς με τα χεράκια μας και τον πολιτισμό μας και την τεχνική μας, καταστρέφομε την φύσιν. Εμείς, εμείς. Συνεπώς… ο Θεός δεν μας εμποδίζει. Μας αφήνει και καταστρέφομε την κτίσιν, η οποία στρέφεται σαν τιμωρός εναντίον μας. Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι εμείς οι ίδιοι φτιάχνομε τις πληγές εναντίον του εαυτού μας, ότι αυτό το σπίτι μας, την γη, εμείς με τα χέρια μας, το καταστρέφομε; Και αν μεν καταστρέψεις το σπίτι που έφτιαξες, μπορείς να πας πιο πέρα. Όταν καταστρέψεις την γη, πού θα πας; Πού θα φύγεις;

     Αγαπητοί, ο άγιος Παντελεήμων, ήταν ένας ανθός, ένα λουλούδι μέσα στην κοινωνία που ζούσε. Αλλά η κοινωνία τον απέρριψε. Και να, τον θανάτωσε. Με φοβερό μαρτύριο. Το καλό έτσι, δεν γίνεται ανεκτό πολλές φορές από τους ανθρώπους. Και το δίκαιο το ίδιο. Δεν γίνεται δεκτό από τους ανθρώπους. Μια τέτοια κοινωνία, σε μια τέτοια φοβερή εποχή, παρουσιάζει τέτοια φαινόμενα, γιατί έφυγε η εποχή, οι άνθρωποι, θεληματικά από τον Θεό. Και όταν υπάρχει αυτή η αποστασία, τότε ο Θεός επιτρέπει κατά παραχώρηση, να πέφτει ο άνθρωπος στα χέρια του εαυτού του. Με τα χέρια μας δεν κάναμε τις πληγές; Να πέφτει ο άνθρωπος στα χέρια του εαυτού του. Κυριότατος αίτιος είναι αυτός ο αποστατημένος άνθρωπος.

    Και μάλιστα εδώ φθάνει ο άνθρωπος στο σημείο να μην γίνεται δεκτή η μετάνοιά του. Έχομε πολλά σημεία, δεν έχω καιρό να σας το δείξω, και μάλιστα μία σύγχρονη περίπτωσις, που είναι τώρα 6-7 χρόνια… «Όχι, μην με παρακαλάς, -είπε ο Θεός σε κάποιον ασκητή- μην με παρακαλάς. Θα τους τιμωρήσω!». Ξέρετε ποιους;  Τους Έλληνας! Τι μένει; Να μετανοήσομε. Δεν είναι αρκετό να ευχηθεί ένας, όσο άγιος και να είναι. Πρέπει να μετανοήσομε. Για να μην πω κάποτε και κάποια μετάνοιά μας, όταν είναι φαραωνική μετάνοια, δεν γίνεται δεκτή. Να αλλάξομε στάση απέναντι εις τον Κύριο της δόξης. Βλέπετε πόσες καταστροφές, έχομε σήμερα. Πού θα πάμε; Πρέπει να διψάσομε; Πρέπει να πεινάσομε; Ή πρέπει να πεθάνομε όχι από καθαρόν αέρα; Πρέπει δηλαδή εκεί να φθάσομε, για να καταλάβομε ότι πρέπει να μετανοήσομε; Εμείς διασκεδάζομε. Εμείς μένομε στις ηδονές μας και εις τις αμαρτίες μας. Δεν καταλαβαίνομε ότι κάποτε πρέπει να ζήσομε με μία λιτότητα; Δεν σηκώνει άλλο. Ότι ο ευδαιμονισμός είναι ο χειρότερος διώκτης και της Εκκλησίας και της κοινωνίας και της καθ’ όλου φύσεως; Δεν το αντιλαμβανόμεθα αυτό; Γι΄αυτό λέγει η Σοφία Σολομώντος: «Ἐρημώνει πᾶσαν τήν γῆν ἀνομία». Τι θα ερημώσει όλην την γην; Η ανομία. Η ανομία θα ερημώσει τη γην. Δεν φταίει ο Θεός.

      Συνεπώς; Ας επιστρέψομε εις τον Κύριον των αγίων. Και να παρακαλέσομε και τον άγιο Παντελεήμονα τον μεγαλομάρτυρα, αυτό το θύμα της τότε εποχής του. Της τότε κακεντρεχούς εποχής του.  

                ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

 ψηφιοποίηση της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας και επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΗ:

Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, Η αποστολική παράδοσις (Κυριακὴ Η΄ Ματθαίου)

 

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, Η αποστολική παράδοσις (Κυριακὴ Η΄ Ματθαίου)

 

ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ[:Ματθ.14,14-22]

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ»

 [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 2-8-1998] [Β381]    [Β΄έκδοσις]

     Σήμερα, αγαπητοί μου, μας διηγήθηκε ο ευαγγελιστής Ματθαίος το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλίων. Ένα θαύμα που μας το διηγούνται και οι τέσσερις Ευαγγελισταί.

     Ας δούμε όμως πώς ο ιερός Ευαγγελιστής Ματθαίος μας το καταγράφει, σε μία απόδοση. «Εκείνον τον καιρό, ανεχώρησε ο Ιησούς από εκεί με πλοίο σε έναν έρημο τόπο, μόνος μαζί με τους δώδεκα μαθητάς Του. Όταν το πληροφορήθη το πλήθος του κόσμου, τον ηκολούθησαν πεζοπορώντες από διάφορες πόλεις. Τότε ο Ιησούς, εβγήκε από το έρημο καταφύγιό Του και είδε πολύ κόσμο. Τους λυπήθηκε και εθεράπευσε τους αρρώστους των. Όταν άρχισε να σουρουπώνει Τον πλησιάζουν οι μαθηταί και Του λέγουν: ’’Ο τόπος είναι ερημικός και η ώρα περασμένη. Απόλυσε τον κόσμο, για να πάνε στα γύρω χωριά και να αγοράσουν κάτι για να φάνε’’. Ο Ιησούς όμως τους είπε: ‘’Δεν έχουν ανάγκη να πάνε πουθενά. Δώσατέ τους εσείς να φάνε’’. Κι εκείνοι Του απαντούν: ‘’Δεν έχομε μαζί μας παρά μόνον πέντε ψωμιά και δύο ψάρια’’. Και ο Ιησούς τους λέγει: ‘’Φέρτε τα μου εδώ’’. Και αφού έδωσε εντολή στον κόσμο να καθίσουν για φαγητό πάνω στο χορτάρι, επήρε τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια, έστρεψε τα μάτια Του στον ουρανό, τα ευλόγησε, έκοψε τα ψωμιά σε κομμάτια και τα έδωσε στους μαθητάς Του και εκείνοι στο πλήθος. Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. Και εσήκωσαν τα περισσεύματα από τα κομμάτια, δώδεκα κοφίνια γεμάτα. Και αυτοί που έφαγαν, ήσαν περίπου πέντε χιλιάδες άνδρες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά».

       Η όλη περικοπή, αγαπητοί, είναι σπουδαιοτάτη. Και είναι γεμάτη από θεολογικές θέσεις. Θα μείνομε, όμως, μόνο σε μία. Στο σημείο που λέγει: «Ἒδωκε τοῖς μαθηταῖς τοὺς ἄρτους, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ὄχλοις». Δηλαδή αφού ευλόγησε, έδωσε κομμένα ψωμιά, τους πέντε άρτους που είχαν, εις τους μαθητάς Του και οι μαθηταί με την σειρά τους εις τους όχλους. Σ’ αυτό το σημείο θα μείνομε.

      Παρατηρούμε μία παράδοση της τροφής. Από τα χέρια του Χριστού στα χέρια των μαθητών. Και από τα χέρια των μαθητών στα χέρια του πλήθους. Δηλαδή μεσολαβούν μεταξύ του πλήθους και του Ιησού, μεσολαβούν οι μαθηταί. Εδώ βλέπει κανείς μίαν κατά κυριολεξίαν παράδοσιν. Παραδίδω, συ παραδίδεις παρακάτω. Μίαν παράδοσιν. Αυτό θα είναι το θέμα μας σήμερα και θα παρακαλέσω πολύ να το προσέξομε.

     Αυτή η παράδοσις στο σκηνικό του χορτασμού των πεντακισχιλίων, ήταν μία μικρογραφία της όλης αποστολικής παραδόσεως, που θα εγίνετο και το θεμέλιον της Εκκλησίας. Λέμε στο Σύμβολον της Πίστεως: « … Πιστεύω εἰς Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν». Δηλαδή μίαν Εκκλησίαν που ιδρύθηκε στους δώδεκα Αποστόλους ή που έχει θεμέλιό της η Εκκλησία τους δώδεκα Αποστόλους. Η αποστολικότητα της Εκκλησίας είναι ένα από τα βασικά θεμέλια της Εκκλησίας. Και σημαίνει ότι στηρίζεται στην διδασκαλία των Αποστόλων που παρέλαβαν ζωντανά από τον ίδιο τον Χριστό. Ο Κύριος δεν έγραψε, είναι γνωστό, τίποτα. Οι Απόστολοι έγραψαν. Εδίδαξε μόνον ο Κύριος και οι μαθηταί παρέλαβαν την διδασκαλία Του, την οποίαν και κατεχώρησαν, όπως είναι τα λεγόμενα τέσσερα υπομνήματα. Έτσι λέγονται. Δηλαδή τους τέσσερις Ευαγγελιστάς. Όπως είναι και οι επιστολές του Παύλου και των λοιπών επιστολών.

    Οι μαθηταί κατοπινά διδάσκουν ό,τι εδιδάχθησαν. Με βάση αυτά που έγραψαν. Αυτή η παράδοση της Εκκλησίας, σας είπα, είναι θεμελιώδους σημασίας. Στην Παλαιά Διαθήκη διατυπούται ως εξής αυτή η παράδοσις. Και πολύ συχνά μάλιστα αναφέρεται αυτή η φράση που θα σας πω: «Ἐπερώτησον τόν πατέρα σου καί ἀναγγελεῖ σοι, τούς πρεσβυτέρους σου καί ἐροῦσι σοι». Δηλαδή να ρωτήσεις τον πατέρα σου και θα σου πει. Να ρωτήσεις τους ηλικιωμένους και θα σου απαντήσουν.

     Μάλιστα, για την εορτή του Πάσχα, φυσικά εκείνοι που πέρασαν από την Ερυθρά Θάλασσα, ήσαν οι μάρτυρες. Λέει, λοιπόν, γράφει εκεί ο Μωυσής: «Όταν σε ρωτήσει το παιδί σου». Γιατί γιόρταζαν κάθε χρόνο την εορτή του Πάσχα, λέει, την διάβαση της Ερυθράς Θαλάσσης. Πέρασαν πάρα πολλά χρόνια. Μάλιστα από την εποχή του Χριστού, από την εποχή του Μωυσέως ως την εποχή του Χριστού, πέρασαν 1500 χρόνια. Λοιπόν λέγει: «Εάν σε ρωτήσει το παιδί σου· πατέρα, γιατί τρώμε πικρά χόρτα; Πατέρα, γιατί τρώμε άζυμο ψωμί; Εσύ θα εξηγήσεις». Συνεπώς πώς διετηρήθη αυτή η παράδοσις του Πάσχα της Ερυθράς Θαλάσσης; Από γενεά σε γενεά. Από πατέρα σε παιδί. Γι΄αυτό λέγει: «Ἐπερώτησον τόν πατέρα σου καί ἀναγγελεῖ σοι, τούς πρεσβυτέρους σου καί ἐροῦσι σοι». «Και θα σου πουν οι πρεσβύτεροι».

     Θα μπορούσε ο Θεός βέβαια να αποκαλύπτεται σε κάθε γενεά. Μια γενεά λογαριάζεται σε 30 χρόνια. Θα μπορούσε, δηλαδή, ο Θεός να αποκαλύπτεται κάθε τριάντα χρόνια. Και να μην υπάρχει αυτή η παράδοσις. Όμως ο Θεός θέλει να υπάρχει αυτή η παράδοσις. Αν ερωτήσετε, γιατί; Διότι στην Παράδοσιν διατηρείται ένα θεμελιωδέστατον στοιχείον· που λέγεται πίστις. Δηλαδή διατηρείται η πίστις. Θα πιστέψεις. Εμείς δεν βλέπομε στην ζωή μας τίποτα θαύματα ή όλα αυτά που περιγράφονται στην Παλαιά Διαθήκη κ.λπ. κ.λπ. Τίποτα. Αλλά τι κάνομε; Αφού μας παρεδόθησαν, τα πιστεύομε. Έτσι διατηρείται, επιπλέον, όπως σας είπα, αναδεικνύεται αυτό που λέγεται πίστις.

     Εκείνο το «Ἐπερώτησον τόν πατέρα σου», να ρωτήσεις τον πατέρα σου, είναι το θεμέλιον –προσέξτε- της πατερικής παραδόσεως. Όχι της αποστολικής. Αλλά της πατερικής παραδόσεως. Γι΄αυτό και στην εορτή των οικουμενικών Συνόδων που έχομε κάποιες φορές μέσα στον χρόνο, χρησιμοποιείται ως ανάγνωσμα αποβραδίς στον Εσπερινό εκείνο που λέγει ό,τι αφορά σε αυτό: «Ἐπερώτησον τόν πατέρα σου».

     Βέβαια η αποστολική παράδοσις διαφέρει από την πατερική παράδοση. Πρέπει αυτά να τα διακρίνομε. Η αποστολική παράδοσις είναι οι Απόστολοι σαν αυτόπται και σαν αυτήκοοι· είδαν με τα μάτια τους, άκουσαν με τ’ αυτιά τους και τώρα παραδίδουν ό,τι είδαν και ό,τι άκουσαν. Αυτό λέγεται αποστολική παράδοσις.

   Ο Κύριος είπε στους μαθητάς Του: «Καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἔν τε Ἱερουσαλὴμ καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς». «Να σταθείτε», λέει, «μάρτυρές μου, στην Ιουδαία, στην Σαμάρεια, σε όλη την Γη». Όπου βγείτε, θα πείτε: «Εμείς Τον είδαμε, εμείς Τον ακούσαμε τον Ιησούν». Θα γράψει δε ακόμη κάτι περισσότερο ο απόστολος Πέτρος: «Φάγαμε και ήπιαμε μαζί Του». Κι αν το θέλετε, η αιτία που εξελέγη ο δωδέκατος μαθητής, παρότι δεν κατέλαβε βέβαια ο Παύλος την θέση του δωδεκάτου   μαθητού, απλώς είναι ο δέκατος τρίτος μαθητής, κι αυτός είναι αυτήκοος και αυτόπτης, θα σας το πω μετά, διότι έπρεπε… το λέει εκεί, εις το πρώτο κεφάλαιο των Πράξεων: «για να γίνει ένας με μας τους ένδεκα μάρτυρας της Αναστάσεως του Χριστού».  «Εγώ τον είδα τον Ιησούν, τον αναστημένον Ιησούν». Βλέπετε λοιπόν ότι έχομε εδώ την αυτοψία, έχομε την αυτηκοΐα. Ο απόστολος Παύλος λέει κάπου, παρότι είναι μεταγενέστερος, είναι όμως ίσος με τους Αποστόλους. Τελείως ίσος. Το λέει ο ίδιος. Και έτσι είναι. Αν δεν ήτανε, τότε τα συγγράμματά του, οι επιστολές του, δεν θα ήσαν μέσα στην Αγία Γραφή. Και θα ήταν συγγράμματα δευτέρας σειράς. Και θα ήταν ο ίδιος απόστολος δευτέρας σειράς. Όχι αυτήκοος και αυτόπτης. Αλλά τι λέει; «Οὐχὶ τὸν Κύριον Ἰησοῦν ἑώρακα;». «Εγώ δεν είδα», λέει, «τον Κύριον Ιησούν;» Πού τον είδε; Προς Δαμασκόν που πήγαινε. Μέσα σε εκείνη τη φοβερή λάμψη. Και Τον είδε και Τον άκουσε. Είναι λοιπόν ίσος, ισότιμος με τους άλλους μαθητάς.

    Και είναι η τελευταία παραγγελία που έδωσε ο Χριστός: «Πηγαίνετε, πείτε ό,τι ακούσατε και είδατε από μένα». «Καὶ ταῦτα εἰπὼν» -λέγει- «ἐπήρθη». Και αφού είπε αυτά, μας γράφει το Βιβλίο των Πράξεων, «ἐπήρθη», ανελήφθη. Ήταν η τελευταία παραγγελία. Εκείνο το «ἔσεσθέ μοι μάρτυρες» περικλείει όλο το πνεύμα της αποστολικής παραδόσεως. Για να λέμε «εἰς Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν». Ο ευαγγελιστής Ματθαίος γράφει: «Πορευθέντες- που τους είπε ο Κύριος-  μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν». Ώστε παράδοσις αποστολική σημαίνει η παράδοση- βλέπετε, επιμένω να το ξαναλέω, ε;- η παράδοση των Αποστόλων, ό,τι είδαν και άκουσαν από τον Κύριον.

     Αντίθετα, η πατερική παράδοσις, η παράδοσις των Πατέρων, όχι των αποστόλων, όπως την σημειώνει η Παλαιά Διαθήκη, είναι η ερμηνεία σαν γράμμα και σαν ζωή του Ευαγγελίου από τους Πατέρες και τους αγίους. Ο Ιερός Χρυσόστομος είναι Πατήρ και συνεπώς μας διατηρεί την πατερικήν παράδοσιν. Είναι 3-4 αιώνες μετά Χριστόν. Κ.ο.κ. Και οι άγιοι. Οι πατέρες και οι άγιοι της Εκκλησίας μας διατηρούν την λεγομένην πατερικήν παράδοσιν. Πώς την διατηρούν; Τι ακριβώς διατηρούν; Προσέξτε, την ορθήν ερμηνείαν του κειμένου του Ευαγγελίου. Την ορθήν ερμηνείαν· την οποίαν ορθήν ερμηνείαν διατηρούν όχι με το στόμα, αλλά και με την ζωή τους· διότι η ζωή τους είναι έκφρασις αυτής της ορθής ερμηνείας του γράμματος του Ευαγγελίου.

      Έχομε λοιπόν δύο παραδόσεις. Την αποστολικήν και την πατερικήν. Φυσικά η πατερική είναι απολύτως απολύτως σύμφωνη, ταυτίζεται, ούτως ειπείν, με την αποστολικήν παράδοσιν. Η πατερική παράδοσις είναι γνησία ερμηνεία του παραδοθέντος αποστολικού υλικού. Η πατερική παράδοσις είναι σημαντική όσο και η αποστολική παράδοσις, όπως σας είπα. Και τούτο φαίνεται από το φαινόμενο του Προτεσταντισμού. Οι Προτεστάνται πέταξαν την πατερικήν παράδοσιν, είπαν «δεν έχει αξία και σημασία» κι έγιναν κάπου 400-500 κομμάτια! Κάθε παραφυάδα διατηρεί μια δική της παράδοση. Επειδή πέταξαν την παράδοση των Πατέρων και των Αγίων. Να το αποτέλεσμα. Είναι πολύ μεγάλης σημασίας, τεραστίας σημασίας.

     Όταν ο Ευαγγελιστής Ιωάννης βλέπει την Άνω Ιερουσαλήμ στο όραμά του εκεί στην Αποκάλυψη, να κατέρχεται, λέγει, από τον ουρανό, ήτο, λέγει, τετράγωνο το τείχος αυτής και άλλα πολλά, μεταξύ των άλλων που περιγράφει από τα χαρακτηριστικά της, λέει και τούτο: «Καὶ τὸ τεῖχος τῆς πόλεως ἔχον θεμελίους δώδεκα», -είχε, λέει, δώδεκα θεμέλια το τείχος της- (σημειώσατε δε ότι η Άνω Ιερουσαλήμ είναι η Εκκλησία) καὶ ἐπ' αὐτῶν δώδεκα -ποίων; Των δώδεκα θεμελίων- δώδεκα ὀνόματα τῶν δώδεκα ἀποστόλων τοῦ ἀρνίου». Σαφέστατα.

       Αποστολική παράδοσις είναι ακόμη και κάτι άλλο, αγαπητοί μου. Είναι η παράδοσις –κι αυτό να το προσέξομε- αυτής καθ’ εαυτήν της Εκκλησίας. Δηλαδή; Δηλαδή όταν ο Κύριος ενεχειρίζετο τους άρτους στους μαθητάς Του, στο θαύμα των πεντακισχιλίων, που ακούσαμε σήμερα, ενεχείριζε το σώμα Του, που είναι η Εκκλησία. Διότι… προσέξτε, το όλο θαύμα του χορτασμού είναι μία σκιαγραφία, αλλά και μία πρώτη προσέγγισις και βίωσις του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Είναι φανερό, από την περιγραφή που μας κάνει ο Ιωάννης, ευθύς την επομένη, που αναζητούν τον Χριστόν οι Καπερναΐται, και τους λέει ο Χριστός: «Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ζητεῖτέ με (:με ζητάτε), οὐχ ὅτι εἴδετε σημεῖα (:όχι γιατί είδατε κάποιο θαύμα), ἀλλ' ὅτι ἐφάγετε ἐκ τῶν ἄρτων καὶ ἐχορτάσθητε (:φάγατε ψωμί και χορτάσατε)». «Καλός είναι Αυτός». Να το πούμε έτσι; «Να τον κάνουμε και βασιλιά». Εκεί στην έρημο μάλιστα ήθελαν να τον ανακηρύξουν βασιλιά, γι΄αυτό – ακούστε μία λεξούλα που μας την εξηγεί ο Ιωάννης σήμερα είπαμε το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον- ο Χριστός, λέει, «ἠνάγκασε» τους μαθητάς να μπουν στο πλοίο. Το «αναγκάζω» θα πει με το ζόρι. Τους ζόρισε. «Μπείτε μες το καΐκι. Και πηγαίνετε απέναντι να με περιμένετε». Γιατί τους ηνάγκασε; Γιατί κυκλοφορούσε στην έρημο, που ‘φάγαν μόνον οι άνδρες 5000: «Να τον αρπάξομε και να τον κάνομε βασιλιά». Και συνεπώς και τους μαθητάς υπουργούς. Άρεσε στους μαθητάς. Άρεσε στους μαθητάς. Και τους έπιασε –ας μου επιτραπεί η έκφρασις- από το αυτί ο Χριστός, ηνάγκασε. «Μπείτε στο πλοίο, πηγαίνετε απέναντι». Κι ο Κύριος πέρασε πρωινή ώρα, περπατώντας πάνω στη θάλασσα. Εκείνο το γνωστό. Το γνωστό θαύμα.

      Λοιπόν, είδατε; Είδατε; Όχι λοιπόν γιατί είδατε κάποιο σημείο αλλά γιατί φάγατε και χορτάσατε. Και λέει τώρα ο Χριστός: «Ἐργάζεσθε μὴ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην(:μην εργάζεσθε το φαγητό εκείνο το οποίο… ξαναπεινάμε πάλι και ξανατρώμε), ἀλλὰ τὴν βρῶσιν τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν αἰώνιον(:αλλά το φαγητό εκείνο το οποίο θα σας κάνει αθανάτους)». Και συμπληρώνει: «Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς». Είδατε; «Εγώ», λέει, «είμαι ο άρτος της ζωής». Όχι μεταφορικά. «καὶ ὁ ἄρτος δὲ ὃν ἐγὼ δώσω (:και το ψωμί που εγώ θα δώσω), ἡ σάρξ μού ἐστιν». «Είναι η σάρκα μου». Το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας.

     Μάλιστα οι Καπερναΐται που ήρθαν να του τα πουν αυτά όλα, αηδίασαν! Δοξάζομε τον Θεό, που το Πνεύμα το Άγιον επέτρεψε να καταχωρηθεί αυτή η αηδία τους, η αηδία τους. Ξέρετε γιατί; «Μπα», λέει, «θα μας δώσει να φάμε την σάρκα Του, το σώμα Του! Τίς δύναται αὐτοῦ ἀκούειν; (:Ποιος αντέχει να ακούει τέτοια λόγια;)». Και τον άφησαν κι έφυγαν. Ο Χριστός επιμένει. «Εάν δεν φάτε την Σάρκα μου και δεν πιείτε το Αίμα μου, δεν έχετε ζωήν αιώνιον». Έφθασε να πει στους μαθητάς Του: «Αν σκανδαλιστήκατε, πηγαίνετε κι εσείς μαζί με τους Καπερναΐτες. Εγώ επιμένω σε εκείνο το οποίο σας λέγω». Δηλαδή ήτανε μία εικόνα, ένα σκιαγράφημα το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλίων, του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Και όταν έδωσε ο Χριστός τα κομμάτια τα ψωμιά, αργότερα θα τους δώσει την σάρκα Του. Δηλαδή, τι θα πει αυτό; Θα τους δώσει το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.

     Προσέξτε, ακόμη τις ευχαριστιακές λέξεις στο θαύμα του χορτασμού. Που διατηρείται αυτό πώς; Ξέρετε; Με την ιερωσύνη. Ακούστε τι λένε οι ευχαριστιακές λέξεις: «Λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν καὶ κλάσας (:έκοψε κομμάτια)  ἔδωκεν τοῖς μαθηταῖς Αὐτοῦ». Ακούστε τι μας λέει τώρα ο Ματθαίος· στην Θεία Ευχαριστία, στο μυστήριον: «Λαβὼν ὁ Ἰησοῦς τὸν ἄρτον καὶ εὐχαριστήσας ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς καὶ εἶπε· λάβετε φάγετε· τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου». Αὐταῖς λέξεσι, με τις ίδιες λέξεις. Σας κάνει εντύπωση αυτό;

      Ώστε παράδοσις αποστολική δεν είναι μόνον ό,τι είδαν και άκουσαν οι μαθηταί, αλλά και η παραλαβή του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Αν θέλετε, κι άλλοι μπορούσαν να διατηρήσουν ό,τι είδαν και άκουσαν από τον Ιησούν. Αλλά δεν παρέλαβον την Εκκλησίαν. Η παραλαβή του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας είναι ταυτόσημη με την παραλαβή της ιερωσύνης! Και συνεπώς ταυτόσημη με την Εκκλησία. Μέγα θέμα!

     Εκκλησία υπάρχει όπου υπάρχει διαδοχή ιερωσύνης. Οι Προτεστάνται δεν έχουν Εκκλησία. Είναι απλώς –προσέξτε- θρησκευτικές κοινότητες. Η Εκκλησία είναι Μία. Γιατί δεν έχουν; Γιατί κατήργησαν, πέταξαν το μυστήριον της ιερωσύνης. Γι΄αυτό και όταν τελούν την Θεία Ευχαριστία, ξέρετε πώς την τελούν; Χμ, πώς την τελούν! Πιστεύουν πως είναι μία ανάμνησις και ότι είναι μία υπενθύμησις και ένα σύμβολον. Αφού θα κοινωνήσουν οι πιστοί, ό,τι περισσέψει, το χύνουν στον νεροχύτη! Και καλά κάνουν που το χύνουν στον νεροχύτη, γιατί δεν είναι ούτε σώμα, ούτε αίμα Χριστού. Το ακούτε παρακαλώ; Για να μην παρασυρθούμε καμιά φορά από κάτι Προτεστάντες, Ευαγγελικούς, Πεντηκοστιανούς κλπ. κλπ.  Συνεπώς Εκκλησία υπάρχει όπου υπάρχει διαδοχή ιερωσύνης. Ιερωσύνη, μυστήριον Θείας Ευχαριστίας και Εκκλησία είναι ταυτόσημα. Αυτά τα τρία. Γι΄αυτό και το μυστήριον της ιερωσύνης τελείται κατά την διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, κατά την διάρκεια του μυστήριου της Θείας Ευχαριστίας. Αυτά τα τρία διατηρούν την όντως παράδοση, που σώζει, αναγεννά, εισάγει εις την Βασιλείαν του Θεού.

     Ο Απόστολος Παύλος γράφει στους Κορινθίους· προσέξτε: «Ἐγὼ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου». «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριον», δηλαδή απευθείας. Είναι εκείνο που είπε ο Χριστός εις τον μαθητήν Ανανία. «Εσύ», λέει, «μόνον θα βαφτίσεις τον Παύλον· δεν θα του κάνεις κήρυγμα. Δεν θα του κάνεις κατήχηση. Αυτό είναι δικό μου έργον», λέει ο Χριστός. Βλέπετε; Να κι ένα άλλο σημείο που ο Χριστός διδάσκει απευθείας τον Παύλον. Πώς; Μην ξεχνάτε ότι ο Παύλος απεσύρθη τρία χρόνια εις την έρημον της Αραβίας. Κι εκεί είχε αποκαλύψεις. Και μετά ήλθε έξω εις τον κόσμον. Λοιπόν γράφει: «Ἐγὼ γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου -απευθείας εννοείται-, ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν (:Eκείνο που και σας παρέδωσα) –να η παράδοσις- ὅτι ὁ Κύριος ᾿Ιησοῦς ἐν τῇ νυκτί ᾗ παρεδίδοτο, ἔλαβεν ἄρτον καὶ εὐχαριστήσας ἔκλασε καὶ εἶπε· λάβετε φάγετε· τοῦτό μού ἐστι τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κλώμενον». Το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Δηλαδή, «μου παρέδωσε την Εκκλησίαν. Κι εγώ σας την παραδίδω».  Δηλαδή παράδοσις είναι εδώ επιπλέον και το σημαντικότατον, το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας.

      Αγαπητοί, γιατί τα είπαμε αυτά όλα; Όχι βέβαια για να σας κουράσομε. Γιατί αποτελούν το θεμέλιον της σωτηρίας μας. Γράφει πάλι ο Απόστολος Παύλος στους Κορινθίους: Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον (:Σας κάνω γνωστό το ευαγγέλιον - δηλαδή ό,τι είπε ο Χριστός και έπραξε. Αυτό είναι το Ευαγγέλιον) ὃ εὐηγγελισάμην ὑμῖν(:που εγώ σας το μετέδωσα), ὃ καὶ παρελάβετε(:το οποίον και παραλάβατε), ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε(:επί του οποίου και στηρίζεστε), δι᾿ οὗ καὶ σῴζεσθε(:και με το οποίο σώζεστε)».  Είδατε; «Σας παρέδωσα, σεις παραλάβατε, δεχθήκατε δια της πίστεως το περιεχόμενον του Ευαγγελίου, το εφαρμόσατε και τώρα σωθήκατε».

     Ώστε πράγματι η παράδοσις είναι το θεμέλιον της σωτηρίας μας. Είναι μία παράδοσις ζώσα. Αν θέλετε, Αυτός ο Ίδιος ο Χριστός είναι η Παράδοσις. Γιατί παραδίδεται από γενεά σε γενεά. Με το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Όταν ο Κύριος παρέδιδε τον άρτον και τα ψάρια, εκεί, στο θαύμα των πεντακισχιλίων, στα χέρια των μαθητών Του παρέδιδε, τον Εαυτόν Του παρέδιδε, γιατί Αυτός είναι ο Αληθινός Άρτος, που θα το έλεγε την επομένη, που ήταν οι Καπερναΐται μαζί Του, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, και ήταν ακόμη και ο μυστικός Ι.Χ.Θ.Υ.Σ. Διότι η ακροστιχίδα της ελληνικής λέξεως -κι αυτό προς τιμήν της ελληνικής γλώσσης- Ι.Χ.Θ.Υ.Σ. Θα πει: Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ(Ι.Χ.Θ.Υ.Σ).

     Το Πνεύμα το Άγιον δια γραφίδος Αποστόλου Παύλου μας παραγγέλλει: «Ἀδελφοί, στήκετε καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε εἴτε διὰ λόγου εἴτε δι᾽ ἐπιστολῆς ἡμῶν». Είτε με την επιστολή μας. «Στήκετε καὶ κρατεῖτε». Σημαίνει να ζείτε και να βιώνετε. Τι; «Τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε». Όποιος δέχεται την αποστολική και πατερική παράδοση, παίρνει στα χέρια του τον Αληθινόν Άρτον και τον Μυστικόν Ι.Χ.Θ.Υ.Ν. Αμήν.

           ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

 και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

 ψηφιοποίηση της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

·       Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

·       http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_768.mp3

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, Ορθοδοξία και αιρέσεις

 

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, Ορθοδοξία και αιρέσεις

 

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ»

                        [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 7-6-1984,

          επί αποριών προσκυνητριών κυριών κυκλαρχών «ΦΑΡΟΥ» Θεσσαλονίκης].

       Η επόμενη απορία, λοιπόν, αναφέρεται στο θέμα των αιρέσεων. Ποια δηλαδή η διάκρισις ανάμεσα στην αίρεση και στην Ορθοδοξία. Εάν είναι ακριβώς μία παράδοσις και τι είναι αυτή η παράδοσις.

     Αν ρίξετε μία ματιά στην ιστορία της Εκκλησίας μας, που φυσικά δεν είναι παρά μία πορεία της Ορθοδοξίας μέσα στο πέλαγος των αιρέσεων και αυτή η πορεία είναι πορεία με πολλά σκαμπανεβάσματα και πολλές ταλαιπωρίες, θα μπορούσε κανείς να πει: «Γιατί όλα αυτά; Γιατί όλη η ιστορία να είναι ένας διαρκής πόλεμος, ένας διαρκής αγών υπέρ της Ορθοδοξίας;». Όταν βλέπομε, επί παραδείγματι, την Εκκλησία να αγωνίζεται τους τρεις πρώτους αιώνας εναντίον του Γνωστικισμού. Κατόπιν βλέπομε την εμφάνιση των λεγομένων «Αντιτριαδικών»· δηλαδή οι αιρέσεις που αναφέρονται στο δόγμα της Αγίας Τριάδος, με πρώτην, θα λέγαμε, εμφάνιση, τον Άρειο, που αμφισβητεί την θεανθρωπίνη φύση του Χριστού, δηλαδή την Θεότητά Του. Τον αποκαλεί ότι είναι κτίσμα.

       Και ο Μέγας Αθανάσιος να υποστεί έξι εξορίες μέσα σε 16 χρόνια και να είναι άκαμπτος. Και μάλιστα πάνω στο «δεν είναι ο Υιός ομοιούσιος». Ήταν μερικοί που θέλησαν να κάνουν έναν συμβιβασμό: «Δεν είναι ο Υιός ομοιούσιος, αλλά ομοούσιος»· που να λέγεται: «Μα, ένα γιώτα;». Μα το γιώτα αλλάζει πολύ το νόημα. Όταν λέγω «άργυρος», λέω και «ψευδάργυρος». Ο ψευδάργυρος μοιάζει· είναι όμοιος («ὁμοιούσιος») με τον άργυρο ο ψευδάργυρος, ο τσίγκος. Δεν παύει, όμως, από του να είναι τσίγκος και δεν είναι ο άργυρος. Έτσι, αν ο Υιός μοιάζει με τον Πατέρα, αλλά τότε δεν είναι Θεός. Είναι κεφαλαιώδες αυτό. Και αποτελεί θεμέλιον της πίστεως.

     Λοιπόν, αν αναρωτηθεί κανένας γιατί, μάλιστα μέχρι σήμερα αυτός ο αγώνας εναντίον των αιρέσεων, σε βαθμό που άνθρωποι που δεν έχουν διάκριση των πραγμάτων, δεν γνωρίζουν πολλά, να λέγουν ότι «οι Πατέρες της Εκκλησίας μας ή εμείς, οι νεότεροι σύγχρονοι, είμεθα φανατικοί άνθρωποι, δεν είμεθα οι άνθρωποι που θα μπορούσαμε να δημιουργήσομε μία συνδιαλλαγή». Έφθασαν να ειπούν ότι «κάτι τέτοιες φαγωμάρες, έριδες, εξησθένησαν –δεν είναι αιτία αυτό, αλλά έτσι λέγουν- εξησθένησαν το Βυζάντιο και έπεσε στο στόμα των Τούρκων. Θα μπορούσαν να είχαν συμβιβαστεί φερειπείν, οι Ανατολικοί με τους Δυτικούς, να έχουν την βοήθειά τους». Κατά πόσο βέβαια θα ήταν αυτή η βοήθεια είναι άγνωστο. Σκιώδης βοήθεια, όπως απεδείχθη θα ήταν, αν θα ήταν, σκιώδης. Ή ακόμα οι λεγόμενες «ησυχαστικές έριδες», που κράτησαν εκατό χρόνια, δήθεν ότι ησθένησαν το Βυζάντιο. Οι αμαρτίες εξησθένησαν το Βυζάντιο, οι αμαρτίες του λαού. Ναι. Ό,τι έχομε και σήμερα. Πλούτος, αγαθά κ.λπ. πέφτει η ποιότητα του λαού. Όπως έπεσε και η Ρώμη. Όπως έπεσε και η αρχαία Ελλάδα. Έτσι έπεσε και το Βυζάντιο. Κάθε πολιτισμός, όταν θα αναπτυχθεί, αρχίζει να απολαμβάνει τα αγαθά του, πέφτει ποιοτικά και χάνεται. Αυτό ήταν όλο. Δεν έφταιγαν ούτε οι ησυχαστικές έριδες, ούτε γιατί δεν πήραμε την βοήθεια από την Δύση.

     Αλλά λέμε τώρα για εκείνους οι οποίοι κάνουν φιλοσοφία επάνω στην Ιστορία, φιλοσοφούν: «Είδες τούτο, είδες εκείνο;». Αγαπητοί, η Εκκλησία δεν θα παύσει να στρέφεται εναντίον των αιρέσεων, ό,τι ρετσινιές και χαρακτηρισμούς της δώσουν. «Στενόκαρδης», «κομπλεξικής», «φανατισμένης» κ.λπ. Ένα έχω να σας πω: Άραγε γιατί να πολεμά έτσι η Εκκλησία; Γιατί απλούστατα το θέμα καθορίζει την σωτηρία μου. Διότι σαφώς η Αγία Γραφή τα θέτει αυτά. Μάλιστα στο βιβλίο της «Αποκαλύψεως», σε μια του επιστολή ο Κύριος σε μία του Εκκλησία της Μικράς Ασίας, το λέγει αυτό. Το αναφέρει. «Κράτει ὃ ἔχεις». «Κράτησε αυτό που έχεις». Με ακρίβεια. Ο δε Απόστολος Παύλος λέγει: «Κανείς δεν στεφανώνεται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ». Εκείνο το «νομίμως», τι θα πει; Θα πει ότι «δεν θα πρέπει να χρησιμοποιήσεις στοιχεία τα οποία είναι ‘’ὂθνια’’, ξένα, αλλότρια».

     Η δε Πρίσκιλλα και ο Ακύλας, όταν άκουσαν τον Απολλώ στην Έφεσο να κηρύσσει, ήταν σπουδαίος άνθρωπος ο Απολλώ, τον πήραν ιδιαιτέρως, μάλιστα η Πρίσκιλλα, η θαυμασία αυτή γυναίκα, εύχομαι να της μοιάσετε, διότι είχε σπουδαία προσόντα. Θεολογικό βάθος και κατάρτισις σπανία. Και δυναμικότητα θαυμαστή. Πρώτα αναφέρει την Πρίσκιλλα και δεν είναι τυχαίο, ο Απόστολος Παύλος και μετά αναφέρει τον Ακύλα. Σπουδαία συνεργάτης του Παύλου· ενός Παύλου συνεργάτης. Και τον πήρε η Πρίσκιλλα τον Απολλώ τον μορφωμένον, τον πολύ Απολλώ, τον πήρε να του πει επακριβώς τα της πίστεως. Ή όταν ο Απόστολος Παύλος βλέπει εκείνους τους «ὡσεὶ δεκαδύο» στην Έφεσο, «τι βάπτισμα –λέει-  έχετε;». «Το και το». «Και μετά;». «Το βάπτισμα του Ιωάννου». Δεν είχαν ακούσει περί του Αγίου Πνεύματος. Κι όταν τους μίλησε για το Άγιο Πνεύμα, τότε επέθεσε τα χέρια του και τότε ήρθε Πεντηκοστή σ’ αυτούς, άρχισαν να λαλούν ξένες γλώσσες κλπ. κλπ.

     Δηλαδή βλέπομε ότι το θέμα της ακριβείας αφορά στη σωτηρία. Όταν δεν υπάρχει η ακρίβεια, τότε τι κάνομε; Ο δε Λουκάς πώς λέει στο ευαγγέλιό του; Όταν λέγει εις τον Θεόφιλον: «Κράτιστε Θεόφιλε, σου γράφω το Ευαγγέλιο να μάθεις ακριβώς περὶ ὧν κατηχήθης. Περί των οποίων κατηχήθης. Μετ’ ακριβείας να τα μάθεις. Επειδή υπέρ πολλοί επεχείρησαν να κάνουν διήγησιν ευαγγελικήν, αλλά δεν θα σε βοηθούσε αυτό να μάθεις επακριβώς την κατήχησή σου και εννοείται, αυτό όχι για να γίνεις ένας επακριβής ιστορικός με την φιλολογική έννοια, αλλά για να σωθείς, σου γράφω τούτο του Ευαγγέλιον». Λέει ο Λουκάς στον Θεόφιλο τον Κράτιστο.

    Όλα αυτά τι σημαίνουν, αγαπητοί; Σημαίνουν πραγματικά ότι η ακρίβεια της πίστεως αφορά στην σωτηρία. Και δεν πρόκειται περί μιας μικροψύχου εριστικότητος που μπορούμε να έχομε με τους άλλους που αποκλίνουν από την πίστιν. Είναι συνεπώς θεμελιώδους σημασία η ακρίβεια της πίστεως.

   Και τώρα ερχόμεθα σε ένα άλλο σημείο. Τι είναι εκείνο το οποίο γεννά την αίρεσιν; Πίσω από την αίρεση αναμφισβήτητα υπάρχει ο διάβολος. Αναμφισβήτητα. Ξέρετε δε πώς αποκαλεί την αίρεσιν ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας; «Βοτάνην του διαβόλου». Μάλιστα με την ευκαιρία, διαβάστε τον άγιον Ιγνάτιον Αντιοχείας. Είναι στον 2^ο, 3^ο τόμο της σειράς Ελλήνων Πατέρων. Η γλώσσα του είναι πολύ απλή, πάρα πολύ απλή. Οι επιστολές του γέμουν θεολογίας και παλμού χριστιανικού. Είναι, δηλαδή, υπέροχες οι επιστολές του. Ε, εκεί γράφει ότι είναι η βοτάνη του διαβόλου η αίρεσις. Προφανώς την εικόνα την παίρνει από την παραβολή του Κυρίου που λέγει ότι είπε στους εργάτες του κάποιος άνθρωπος να πάνε να σπείρουν στο χωράφι. Και ύστερα από καιρό, όταν φύτρωσε ο σίτος, φύτρωσαν και τα ζιζάνια. Διαμαρτύρονται οι εργάται: «Πώς, Κύριε, ενώ μας έδωσες αγαθόν, καλόν σπέρμα εφύτρωσαν και ζιζάνια;». Κι Εκείνος λέγει: «Όταν εσείς φύγατε, άνθρωπος κακός επήγε και έσπειρε τα ζιζάνια». Ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος ο κακός; Είναι ο διάβολος. Και τι λέγει μετά ο Κύριος: «Ἄφετε συναυξάνειν». «Μην πάτε τώρα να τα ξεριζώσετε».

     Δεν σημαίνει αυτό ότι δεν θα πολεμήσομε την αίρεση. Εδώ εννοεί δεν θα καταδικάσομε εκείνον, ο οποίος είναι αιρετικός. Διότι και ο Παύλος ήταν στρεφόμενος εναντίον της Εκκλησίας, αλλά έγινε ο Παύλος. Μ’ αυτήν την έννοια. Κι όχι ότι δεν πρέπει να πολεμήσομε την αίρεση. Ο Θεός να φυλάξει. Τότε αν αυτό θα σήμαινε η παραβολή, τότε οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας που πολέμησαν, δεν θα ήσαν άγιοι. Ο Θεός να φυλάξει, το ξαναλέγω. Αλλά το «Ἄφετε συναυξάνειν» σημαίνει ότι «εάν δεν μπορείτε να τους πείσετε, μην πάτε και τους σκοτώσετε, να τους ξεριζώσετε, να τους βάλετε στη φυλακή. Αυτά είναι βίαια μέσα, δεν είναι καλά. Αλλά θα κάνετε πόλεμο εναντίον των με την έννοια την νόμιμη», δηλαδή εκείνο το πολύ ωραίο που κάνουν ορθόδοξοι Χριστιανοί, ένας ιερεύς χωριού, φερειπείν, ή ενορίας. Παίρνει και παιδιά, ανθρώπους όταν δει κάποιο συνεργείο Χιλιαστών, τους παίρνει από κοντά. Μόλις χτυπήσουνε μία πόρτα, ειδοποιούν το σπίτι: «Προσέξτε, αυτοί είναι Χιλιασταί, είναι μάρτυρες του Ιεχωβά, είναι Πεντηκοστιανοί, δεν ξέρω τι». Νόμιμο. Ωραιότατο. Λοιπόν και μετά; «Μετά γίνεται», λέει, «η συλλογή των καρπών και των ζιζανίων. Και ο μεν σίτος πηγαίνει στην αποθήκη στην Βασιλεία του Θεού, τα δε ζιζάνια εις το πυρ το αιώνιον, δηλαδή στην κόλαση». Σαφώς, λοιπόν, βλέπομε ότι ο πάτρων της αιρέσεως είναι ο διάβολος. Διότι είναι ο ψεύτης απαρχής. Και ανθρωποκτόνος. Και ο πατήρ του ψεύδους.

        Τι θα πει «αίρεσις»; Θα πει απόκλισις. Από τι; Από την αλήθεια. Κοιτάξτε ποια ήταν η πρώτη αίρεσις. Θα σας κάνει εντύπωση. Ποια ήταν η πρώτη αίρεσις στην Ιστορία του ανθρώπου. Με την έννοια ότι ο διάβολος είναι ο πάτρων. Και με την έννοια ότι είναι η απόκλισις από την αλήθεια. Ακούστε. Όταν ο διάβολος ήρθε στους πρωτοπλάστους και είπε στην Εύα ότι «ο Θεός είπε να μην δοκιμάσετε από τον καρπόν που σας υπέδειξε, για να μη γίνετε Θεοί». Ο Θεός είχε στο πρόγραμμά Του να γίνουν οι άνθρωποι θεοί. Προσέξτε αυτό το σημείο. Να γίνουν οι άνθρωποι θεοί. Μάλιστα ο ίδιος ο Χριστός δεν είπε, όταν Τον κατηγόρησαν οι Εβραίοι ότι λέει τον εαυτό Του Θεόν, και τους λέει Εκείνος: «Δεν είναι γραμμένο στους Ψαλμούς: ‘’Ἐγὼ εἶπα, ὑμεῖς θεοὶ ἐστέ’’;». «Εγώ είπα», λέγει ο Θεός: «είσαστε θεοί. Πού, λοιπόν, βρίσκετε σε μένα την κατηγορία για να πείτε ότι είμαι ο Υιός του Θεού;». Βέβαια, δεν τους λέγει ολόκληρη την πραγματικότητα, διότι δεν μπορούσαν και να καταλάβουν. Αν και κατενόησαν ότι ο Χριστός εννοούσε ότι είναι ομοούσιος με τον Πατέρα. Το κατενόησαν. Και πήραν πέτρες. Γιατί και οι Εβραίοι ελέγοντο «παιδιά του Θεού». Αλλά εδώ κατανοούν ότι ο Ιησούς το λέει ἐν εἰδικῇ ἐννοίᾳ οπωσδήποτε.

      Αλλά, αλλά ο διάβολος τι λέγει στους πρωτοπλάστους; Αυτό που ήταν στο σχέδιο του Θεού. Να γίνουν οι άνθρωποι θεοί. Τους λέει ότι μπορεί να γίνουν θεοί, αλλά χωρίς τον Θεό. Δηλαδή είναι ο εισηγητής της αυτονομίας. Αυτό είναι το προπατορικό αμάρτημα. Η ουσία του προπατορικού αμαρτήματος είναι η αυτονομία του ανθρώπου: «Θα γίνω Θεός χωρίς τον Θεό».  Επειδή δε το αμάρτημα αυτό ο άνθρωπος το επαναλαμβάνει μέχρι σήμερα, το προπατορικόν αμάρτημα επαναλαμβάνεται διαρκώς σε νέες εκδόσεις. Συνεχώς. Άρα, λοιπόν, ο πρώτος διαστροφεύς της αληθείας είναι ο διάβολος και είναι τότε στους πρωτοπλάστους που τους είπε ότι… «ναι, αλλά… κάντε το μόνοι σας αυτό, να γίνετε θεοί μόνοι σας». Αγαπητοί, από τότε ο διάβολος διαστρέφει την αλήθεια.

      Όταν, όμως, ενικήθηκε από τον Σταυρό του Χριστού, κατενικήθη, ο διάβολος δεν μπόρεσε πια να διαστρέψει τα πράγματα, όπως τουλάχιστον τα είχε διαστρέψει στον βαθμό της ειδωλολατρίας. Διότι εισήγαγε την ειδωλολατρία ο διάβολος. Το πρώτο σύμπτωμα της πτώσεως των πρωτοπλάστων είναι η ειδωλολατρία. Τι κάνει τώρα; Νοθεύει την χριστιανική πίστη. Οι πρώτοι δε νοθευταί της χριστιανικής πίστεως είναι οι Γνωστικοί· που σας είπα προηγουμένως.

   Και τι θα πει «νοθεύει την πίστη»; Ξέρει ο διάβολος ότι δεν θα σωθείς άμα ζήσεις έναν νοθευμένο Χριστιανισμό. Ακούστε τι σας είπα. Δεν θα σωθείς. Δεν σε εμποδίζει να πιστεύεις στον Χριστό. Αλλά εάν τον αποκαλείς ότι είναι ένας Κοινωνιολόγος, ένας σπουδαίος φιλόσοφος, χαίρεται ο διάβολος, γιατί δεν θα σωθείς. Δεν θα σωθείς. Ή σου πει ότι τα μυστήρια είναι άκυρα, δεν έχουν σημασία, όπως λέει ο Προτεσταντισμός, όχι έγκυρα, δεν έχουν σημασία. Δεν στενοχωριέται, γιατί ξέρει ότι η Χάρις δια της ιερωσύνης μεταδίδεται. Άπαξ καταργεί τα μυστήρια, καταργείται και η ιερωσύνη. Άρα, λοιπόν, δεν έχεις το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Έχεις κρασί και ψωμί. Διότι δεν έχεις επιτελέσει μυστήριον. Κι έτσι σ’ αφήνει. Σου λέει: «Πίστευε στον Χριστό, αλλά δεν θα σωθείς».

     Τώρα θα καταλάβατε γιατί το θέμα της αιρέσεως είναι θέμα σωτηρίας. Είναι μεγάλο πράγμα, τεράστιο πράγμα αυτό. Οι Πεντηκοστιανοί, συγκεκριμένα που αναφέρατε εσείς, οι Πεντηκοστιανοί, για το παράδειγμα που είπατε, του παιδιού, αυτοί ζουν ή επικαλούνται μίαν ψευδοπεντηκοστήν. Δεν είναι Πεντηκοστή. Βέβαια πήραν το όνομα «Πεντηκοστιανοί», γιατί νομίζουν ότι ζουν μια Πεντηκοστή. Αλλά δεν είναι Πεντηκοστή. Δεν είναι εδώ παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Απερίφραστα, επειδή ακριβώς είναι αιρετικοί, σας το λέγω, οι Πεντηκοστιανοί είναι ενεργούμενοι υπό πονηρού πνεύματος. Γιατί ο διάβολος κάνει και θαύματα. Τώρα κατά πόσο θα σωθώ εάν δεν ενεργούμαι υπό του Αγίου Πνεύματος, αλλά ενεργούμαι υπό πονηρού πνεύματος, είναι ολοφάνερο, για να καταλάβετε γιατί η Εκκλησία πολεμά τις αιρέσεις.

        Και κάτι άλλο γεννά την αίρεσιν. Δεν είναι μόνο το θέμα ο διάβολος. Ο διάβολος είναι βέβαια μία νόησις, έχει νόηση, μία λογική ύπαρξις και ως λογική ύπαρξις, διεστραμμένη όμως, αυτοδιεστράφη, διαστρέφει την αλήθειαν από κακότητα κ.τ.λ. Και ο άνθρωπος είναι μία νόησις, έχει νόηση ο άνθρωπος. Και συνεπώς και ο άνθρωπος δύναται να γίνει εισηγητής της αιρέσεως. Πότε γίνεται εισηγητής της αιρέσεως; Βοηθούμενος δε ο άνθρωπος από τον πάτρωνα των αιρέσεων, τον διάβολον. Πότε γίνεται εισηγητής της αιρέσεως; Προσέξτε, θα το δώσω εδώ σαν έναν ορισμόν. Όταν προσπαθεί να ερμηνεύσει και να κατανοήσει τα δόγματα της πίστεως, που είναι μυστήρια, με την ανθρωπίνη λογική. Αυτό ακριβώς εισάγει την αίρεσιν. Αυτό θα πει αίρεσις. Το μυστήριο είναι μυστήριο. Δεν μπορώ να κατανοήσω τι θα πει ότι ο Θεός είναι μία ουσία,  τρία πρόσωπα. Το αφήνω. Διότι όλα τα πράγματα δεν κατανοούνται. Κι εδώ βλέπει κανείς την ανθρωπίνη, τον ανθρώπινο περιορισμό στη σκέψη. Εάν τώρα εγώ πω, γιατί δεν μπορώ να καταλάβω, μπαίνει η υπερηφάνεια. Δηλαδή πίσω από την ερμηνεία την λογική του δόγματος, είναι η υπερηφάνεια. Τότε αναμφισβήτητα, επειδή ακριβώς διακατέχομαι από το πνεύμα της υπερηφανείας, φθάνω στο σημείο να ερμηνεύσω λογικά το δόγμα και να πέσω έξω, δηλαδή να γίνω αιρετικός. Και μοιάζω του διαβόλου εδώ, ε; Μοιάζω του διαβόλου. Διότι το υπόβαθρον της αιρέσεως είναι η υπερηφάνεια. Και γι'αυτό οι αιρετικοί, οι αιρεσιάρχαι, δεν μπορούσαν να μετανοήσουν.

     Γι΄αυτό και λέγει ο Απόστολος Παύλος: «Αἱρετικὸν ἄνθρωπον, μετὰ πρώτην καὶ δευτέραν νουθεσίαν, παραιτοῦ». Γιατί να παραιτηθείς «μετά πρώτην και δευτέραν νουθεσίαν;». Διότι έχομε αμαρτήματα… όλα τα άλλα αμαρτήματα, σαρκικά αμαρτήματα, κατά πλησμονήν, που θεωρούνται… ξέρω ‘γώ, ναρκωτικά, ό,τι θέλετε, δεν έχομε περίπτωση που να πούμε ότι ο άνθρωπος αυτός δεν μπορεί να σωθεί. Δεν μπορούμε να πούμε «του είπαμε μία φορά και δυο και παραιτούμαι». Όχι. Αγαπητοί μου, ο αμαρτωλός, σε όποια στάθμη αν έφθασε αμαρτωλότητος, δύναται να σωθεί. Και να γίνει και άγιος. Γι'αυτό πουθενά δεν θα βρείτε στην Αγία Γραφή, από ποιμαντικής πλευράς, να συνιστά ο λόγος του Θεού για τον αμαρτωλό, ότι μια και δύο φορές θα του το πούμε. Ενώ για τον αιρετικό, μόνο μία ή δύο φορές. Και όχι περισσότερο.

     Γιατί άραγε; Ακούστε, το λέει ο Απόστολος Παύλος στη συνέχεια: «Εἰδώς -γράφει στον Τίτο- ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος». «Ἐξέστραπται» είναι του ρήματος «ἐκστρέφω». Δηλαδή απόκλινε, στράβωσε. Καταλάβατε; «Και ο ίδιος είναι αυτοκατάκριτος». Γιατί είναι αυτοκατάκριτος; Γιατί χρησιμοποίησε το ίδιο του το λογικό, την υπερηφάνειά του και δεν του φταίει κανείς. Ο ίδιος, δηλαδή, μένοντας στην υπερηφάνειά του, δεν μπορεί να μετανοήσει. Καταλαβαίνετε, συνεπώς, πόσο σοβαρό πράγμα είναι η αίρεσις. Θεμελιώδες πράγμα είναι η αίρεσις.

     Θα μου πείτε: «Αν γνωρίζομε αιρετικούς που επέστρεψαν;». Ναι. Αυτοί επέστρεψαν, όσοι επέστρεψαν, διότι ενήργουν κατ΄άγνοιαν. Παρεσύρθησαν. Εκείνος που παρασύρεται, μπορούμε βέβαια να τον σώσουμε. Γι'αυτό, εάν συναντήσετε αιρετικούς που ξέρετε ότι παρεσύρθησαν, θα επιμείνετε. Αν ξέρετε ότι, όμως, αυτός ο άνθρωπος πλέον κατά συνείδησιν ενεργεί, μη χάνετε τον καιρό σας. Αυτός δεν θα μετανοήσει. Αλλά θα γίνεται ακόμη και ακόμη χειρότερος.

     Σας θυμίζω ακόμη κάτι από τις δογματικές αλήθειες, γιατί είναι τεράστιο το θέμα αυτό και μάλιστα θα επεκταθώ πέραν της απορίας της κυρίας, για να πω κάτι που μας είναι όλους χρήσιμο. Ο Απόστολος Παύλος, θα θυμόσαστε από την Αγία Γραφή, καταδικάζει δύο πρόσωπα. Τον Υμέναιον και τον Φιλητόν. Ακόμη θα θυμόσαστε ότι κατεδίκασε και τον αιμομίκτην της Κορίνθου. Τον αφόρισε. «Τον παρέδωκε», λέει, «εις τον σατανά».

      Προσέξτε όμως. Στη δεύτερη επιστολή του λέει: «Να του δείξετε αγάπη μην καταποθεί υπό της λύπης, μην τον καταπιεί η λύπη, ο διάβολος, με το πάθος της λύπης χαθεί». Μετενόησε ο αιμομίκτης της Κορίνθου και επανέρχεται εις την Εκκλησίαν. Αλλά τον Υμέναιον και τον Φιλητόν τους κατεδίκασε. Ακούστε. «Τους παρέδωκα», λέει, «στον σατανά». Συγνώμη, για τον πρώτον, λέει: «εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός»· που θα πει «να πάθει αρρώστια». «Να πάρει την τιμωρία του, για να σωθεί», λέει, «το πνεύμα του». Να μετανοήσει δηλαδή. Δια τον Υμέναιον και τον Φιλητόν λέγει: «Τους παρέδωκα στον σατανά, για να μάθουν να μη βλασφημούν». Δηλαδή ξέρετε τι θα πει «τους παρέδωκα εις τον σατανά»; Να γίνουν δαιμονοκρατούμενοι. Για να μάθουν να μη βλασφημούν. Ποία ήτο η βλασφημία των; Ξέρετε; Γιατί έλεγαν ότι η ανάστασις των νεκρών είχε γίνει. Δηλαδή ξέρετε τι πίστευαν; Πίστευαν στην ηθικήν ή πνευματικήν ανάστασιν και όχι στην οντολογικήν.

     Ποια είναι η διαφορά; Εάν ένας άνθρωπος είναι νεκρός κατά την πνευματική ζωή και αναζήσει, όπως λέει στην παραβολή του ασώτου. «Νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησε». Αυτό το «Νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησε» θα πει ηθικά και πνευματικά ήταν νεκρός και ανέζησε. Δεν είχε πεθάνει και τον βάλαμε στον τάφο. Γι΄αυτό αυτήν την ανάσταση, την αναβίωση, την ανάζηση, ξέρετε πώς την λέει η Αγία Γραφή; Στο βιβλίο της «Αποκαλύψεως» λέγεται «πρώτη ἀνάστασις». «Μακάριος», λέγει, «εκείνος που έτυχε της πρώτης αναστάσεως». Αυτή είναι η πρώτη ανάστασις. Η δευτέρα ανάστασις είναι η οντολογική. Η ανάστασις των νεκρών από τους τάφους με τα σώματά τους.

      Ε, λοιπόν, ο Υμέναιος και ο Φιλητός έλεγαν ότι η ανάστασις των νεκρών έγινε. Δηλαδή έμεναν στην πνευματικήν ανάστασιν και ηρνούντο την οντολογικήν ανάστασιν. Κι επειδή ήταν καίριο το πλήγμα εναντίον της πίστεως, δογματικά, γι'αυτό τους καταδικάζει ο Απόστολος Παύλος, όπως κατόπιν αι Σύνοδοι θα καταδικάζουν τους αιρετικούς. Γι'αυτό καταδικάζουν. Και μάλιστα για το θέμα αυτό στο 15^ο κεφάλαιο, Α΄ προς Κορινθίους, λέει ο Απόστολος Παύλος: «Ἐὰν οἱ νεκροὶ οὐκ ἀνασταίνονται -όπως έλεγε ο Υμέναιος και ο Φιλητός- τότε φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνήσκομεν». «Τότε», λέει, «ως προς τι εθηριομάχησα ἐν Ἐφέσῳ, τότε, τότε, τότε…».

     Όπως, λοιπόν, βλέπετε, πάω τώρα λίγο πιο πέρα, όχι μόνο η αίρεσις είναι σπουδαίο πράγμα, πρέπει να την προσέχομε, αλλά και πρέπει να μένομε στα δόγματα της πίστεως. Αυτό είναι τώρα η προέκταση που θέλω να σας πω. Τι θέλω να σας πω επάνω σ’ αυτό; Σε δέκα λεπτά τελειώνει η ώρα μας.

    Θα ήθελα να σας πω, αγαπητοί μου, το εξής. Ξέρετε ποιο είναι το κριτήριον να ξέρομε τι θα πει Ορθοδοξία και τι θα πει αίρεσις; Το κριτήριον είναι η Θεολογία. Σας επήνεσα στην αρχή, ότι είσαστε φορείς του ευαγγελικού κηρύγματος, ευαγγελικού μηνύματος, στους ανθρώπους, στους κύκλους που λέτε πέντε καλές κουβέντες, πέντε ευαγγελικές κουβέντες. Σας είχα πει ότι πρέπει να προσέχομε να μη θολώνομε τον λόγο του Θεού, να μη γίνομε φορείς νοθευμένου λόγου. Τι είναι εκείνο που θα μας κάνει να μην είμεθα φορείς νοθευμένου λόγου; Είναι το να μελετούμε τα δόγματα. Δεν είναι παρωνυχίς αυτό. Υπήρξε μια εποχή εδώ στην Ελλάδα, χθες, υπάρχει ακόμη, αλλά πάει να περάσει όμως, γι'αυτό είπα: «χθες». Όχι προχθές. Χθες. «Άστε τα δόγματα, είναι δύσκολα». Βέβαια μια πείρα του παρελθόντος, επειδή δημιουργούσαν έριδες, δημιουργούσαν μια κόπωση στον λαό, «άστε τα δόγματα».

     Δεν είναι σωστό αυτό. Ο αοίδιμος πατήρ Γεώργιος Φλωρόφσκι σε ένα του βιβλίο, το οποίο έχει μεταφράσει ο κ. Τσάμης, είναι εδώ η κ. Τσάμη, το λέγω αυτό, λέγει το εξής: «Σας παρακαλώ ομιλείτε για τα δόγματα, ομιλείτε συνεχώς για τα δόγματα». Μπορώ να σας πω ότι σήμερα αν υπάρχουν κοινωνιολογικές θέσεις και καταστάσεις, φιλοσοφικές και ό,τι υπάρχει που σήμερα μας συνταράσσει και λέμε: «Πούθε το κακό;», χωρίς να πέφτομε έξω, η αιτία είναι η άγνοια του δογματικού κεφαλαίου της πίστεώς μας. Διότι αν εγνωρίζαμε το δογματικόν κεφάλαιον της πίστεώς μας, δηλαδή την πίστη μας, δεν θα παρασυρόμεθα ούτε από φιλοσοφικά τερτίπια, ούτε από κοινωνιστικά και κοινωνιολογικά και δεν ξέρω τι. Ούτε εκείνες οι παράξενες συζεύξεις, παντρέματα, να παντρέψομε, φερειπείν, τον Χριστιανισμόν με τον πολιτισμό, τον Χριστιανισμό με τους εθνικισμούς, τον Χριστιανισμό με τον Μαρξισμό, τον Χριστιανισμό με… δεν ξέρω τι άλλο. Ο Χριστιανισμός είναι σωτηρία, είναι σωτηρία. Δεν παντρεύεται με τίποτε. Είναι από τον ουρανό. Δεν είναι ανθρώπινο κατασκεύασμα, για να συζευχθεί με όλα αυτά. Όλα αυτά θα τα καταλάβομε μόνο εάν εν ταπεινώσει μελετούμε τα δόγματα της πίστεώς μας, με συστηματική μελέτη.

     Είπα σε μία κυρία που την είδα το πρωί, είναι μορφωμένη και λίγο πολύ είσαστε κι εσείς μορφωμένες κυρίες, ακούστε με· μάλιστα όσην ώρα έλεγα χωρία από την Αγία Γραφή εσείς τα εψιθυρίζατε, που σημαίνει, γνωρίζετε την Αγία Γραφή. Σας συνιστώ κάτι. Όταν μελετάτε την Αγία Γραφή στην καθημερινή σας μελέτη, γιατί, ξέρετε, για να πούμε δέκα πράγματα στους άλλους, πρέπει να ξέρομε εκατό. Όχι γιατί θα πούμε τα άλλα 90, αλλά για να πούμε τα 10 με ευχέρεια και με ασφάλεια. Πρέπει, λοιπόν, να ξέρομε 100. Όπως κι ο δάσκαλος ξέρει 100 για να πει τα 10 στους μαθητάς του. Αλλά όταν μελετάτε την καθημερινή σας μελέτη, όχι για να πείτε αυτά που θα πείτε στους άλλους, να μελετάτε από υπομνήματα και βοηθήματα την Αγία Γραφή. Προσέξτε, και την Καινή και την Παλαιά. Ένα άλλο λάθος εδώ. Έχομε υποτιμήσει την Παλαιά Διαθήκη.  Επειδή δε, μου δόθηκε η ευκαιρία, βιβλία που έχομε αναλύσει στον λαό του Θεού, από την Παλαιά Διαθήκη, σας βεβαιώνω είναι καταπληκτική ως λόγος Θεού. Το τι θέματα λύνει, εκείνα που δεν θα μπορούσαμε εύκολα να βρούμε στην Καινή Διαθήκη. Η Παλαιά Διαθήκη δεν επαλαιώθη. Μόνο στον τελετουργικό της νόμο επαλαιώθη. Σε τίποτε άλλο δεν παλαιώθηκε. Ως δε τον ηθικόν, απλώς ολοκληρώθηκε από την Καινή Διαθήκη.

    Η Καινή Διαθήκη δεν είναι γιατί έρχεται κάτι καινούριο να σας πει. Αλλά έρχεται να δημιουργήσει νέα κατάσταση. Κι αυτή η νέα κατάσταση δεν είναι αυτά που είπε ο Θεός, όπως τα είπε στην Παλαιά τα λέει και στην Καινή, αλλά ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος. Το χαρακτηριστικόν της Καινής Διαθήκης δεν είναι ότι μας λέει καινούρια πράγματα, αλλά ότι έγιναν καινούρια πράγματα. Και τα καινούρια πράγματα έγιναν ότι ο Θεός, ο Γιαχβέ, ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, Αυτός που μίλησε στο Σινά, έγινε άνθρωπος. Αυτό είναι η Καινή Διαθήκη.  Η Καινή Διαθήκη είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Δεν είναι το αίμα των τράγων και των ταύρων, που λέει στην προς Εβραίους ο απόστολος Παύλος. Μην υποτιμούμε την Παλαιά Διαθήκη. Ακόμη οι προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης δεν έχουν εξαντληθεί. Ακούσατέ το αυτό. Η Παλαιά Διαθήκη στις προφητείες της δεν εξηντλήθη. Οι προφήται κάνουν άλματα. Μάλιστα, αν θέλετε, δύο πελώρια άλματα. Το πρώτο άλμα από την εποχή τους πετιέται και προσγειούται στην πρώτη παρουσία του Χριστού. Κάνει γκελ η σκέψη τους, η όρασίς τους κάνει νέο άλμα και πηγαίνει στην Δευτέρα παρουσία του Χριστού. Εκεί σταματούν οι προφητείες, εκεί σταματούν. Αν θέλετε, βέβαια, όχι ακριβώς, παίρνουνε και λίγο από τα προοίμια της Βασιλείας του Θεού, παίρνουνε και λίγο. Όπως και η Αποκάλυψις μιλάει τα προοίμια της Βασιλείας του Θεού.

      Συνεπώς, αφού δεν εξαντλήθηκαν οι προφήται, άρα πρέπει να τους μελετούμε τους προφήτας. Άρα πρέπει να μελετούμε την Παλαιά Διαθήκη. Έχει ολόκληρη μελέτη πάλι ο πατήρ Γεώργιος Φλωρόφσκι για το θέμα της Παλαιάς Διαθήκης. Και την παρουσιάζει πόσο σπουδαία είναι. Αν δεν ήταν σπουδαία, οι Πατέρες δεν θα έκαναν ομιλίες μακρές, μεγάλες, πλήθος· εκατό ομιλίες στην Γένεση έχει, αγαπητοί μου, ο Ιερός Χρυσόστομος. Εκατό ομιλίες στην Γένεση. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, τι σημαίνει η Παλαιά Διαθήκη. Είναι σπουδαίο. Να μελετούμε λοιπόν Καινή και Παλαιά Διαθήκη. Τίνι τρόπω; Με υπομνήματα. Πρόχειρα υπομνήματα, «πρόχειρα» είναι αυτά που υπάρχουν [ο μακαριστός γέροντας, όπως λέει παρακάτω, εννοεί αυτά που εύκολα μπορούμε να τα πιάσουμε στα χέρια μας και να τα μελετήσουμε], της Καινής Διαθήκης τα γνωστά του Τρεμπέλα, η Αποκάλυψη είναι του Μπρατσιώτη. Ο Τρεμπέλας δεν έχει γράψει την Αποκάλυψη. Και ό,τι άλλα υπομνήματα υπάρχουν τυχόν, ενδεχομένως άλλων καθηγητών που υπάρχουν. Έτσι; Στην Παλαιά Διαθήκη αυτή την στιγμή τουλάχιστον, έχομε του Ιωήλ Γιαννακόπουλου, που είναι πάρα πολύ σπουδαία αυτά. Δεν είναι βέβαια ούτε τα μεν ούτε τα δε η τελευταία λέξις, αναμφισβήτητα, ε; Αν κάποτε βαθύνετε πολύ, θα αρχίσετε να βρίσκετε ανεπάρκειες. Αλλά δίνουν, όμως, κάποια πορεία πλεύσεως. Μπορούμε να ξέρομε τι είναι το σωστό. Και είναι πολύ σπουδαίο αυτό. Εγώ δεν αφήνω ρούπι τα υπομνήματα αυτά από τα χέρια μου. Μέρα νύχτα είμαι στα υπομνήματα. Κήρυγμα θα κάνω; Μελέτη θα κάνω; Τα υπομνήματα τα έχω μπροστά μου. Για να ξέρω τι θα πει αυτή η λέξις και τι θα πει εκείνη, μη δώσω εγώ διαφορετικό νόημα στη λέξη και πέσω έξω. Γι'αυτό πρέπει να μελετούμε.

    Τώρα… αυτά είναι τα πρόχειρα. Δηλαδή «πρόχειρα» με την έννοια «τα έχω κοντά μου», δηλαδή πρόχειρα, όχι πρόχειρα· εύχρηστα. Πρόχειρα… του χεριού μου. Αλλά, αλλά έχομε κι άλλα υπομνήματα απ’ όπου έχουν δρέψει οι υπομνηματισταί που σας είπα. Είναι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Αν, επί παραδείγματι, πάρετε… κάνετε την Γένεση, αγαπητοί μου, είμαι στο 2^ο κεφάλαιο, τελείωσα το 2^ο κεφάλαιο της Γενέσεως στα κορίτσια, στο Ανώτερο Κατηχητικό Θηλέων και είμεθα μόλις αρχή στο 3^ο και έχομε κάνει 48 σαρανταπεντάλεπτα θέματα! Σαράντα οκτώ 45λεπτα θέματα. Υπομνήματα; Πάω, φερειπείν, στον Ιερό Χρυσόστομο και ό,τι άλλα υπομνήματα συγχρόνων θεολόγων. Έτσι; Πάω στον Ιερό Χρυσόστομο, στο βιβλίο της Γενέσεως. Τι γράφει εκεί. Έχει γράψει ο Ιερός Χρυσόστομος υπόμνημα στον Ματθαίον. Θα πάω εκεί όταν κάνω στο Ματθαίον. Έχει γράψει στην προς Ρωμαίους. Έχει γράψει Α΄ Κορινθίους. Και δεν ξέρω πού αλλού έχει γράψει ο Ιερός Χρυσόστομος. Άλλοι Πατέρες αλλού, στους Ψαλμούς ο Μέγας Αθανάσιος και άλλοι Πατέρες. Αν λοιπόν έχω μία βιβλιογραφία και σας τη συνιστώ, σας την συνιστώ την βιβλιογραφία, θα παρακαλέσω να την έχετε. Και μελετάτε τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, ό,τι καταλάβετε. Μην απογοητευθείτε, πείτε… είναι δύσκολος αυτός ή εκείνος. Όχι. Θα νικήσετε στο τέλος, μόνο Γυμνάσιο να έχετε βγάλει, εκείνο που βγάλαμε, είναι αρκετό από φιλολογικής πλευράς. Πολλά πράγματα θα καταλάβετε. Ρωτήστε ύστερα αν κάτι δεν καταλαβαίνετε. Και σιγά σιγά θα βρεθείτε κάτοχοι θησαυρού. Του πιο εκλεκτού θησαυρού. Και του πιο λαμπερού και του πιο ενδόξου και του πιο μονίμου. Του θησαυρού της γνώσεως της Αγίας Γραφής.

      Εύχομαι με όλη μου την καρδιά πλούσια να σας ευλογεί ο Θεός.

           ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

 ψηφιοποίηση  και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

 

ΠΗΓΕΣ:

·       Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.