Ιταλία - Υπεγράφη στο Μπάρι το πρώτο Οικουμενιστικό Σύμφωνο για μια κοινή πορεία μαρτυρίας.

 

Ιταλία - Υπεγράφη στο Μπάρι το πρώτο Οικουμενιστικό Σύμφωνο για μια                                      κοινή πορεία μαρτυρίας.

Υπεγράφη στο Μπάρι το πρώτο Οικουμενικό Σύμφωνο μεταξύ των Χριστιανικών Εκκλησιών στην Ιταλία. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης, κ.κ. Πολύκαρπος, ήταν ο δεύτερος μεταξύ των 18 υπογραφόντων...

Στις 23 Ιανουαρίου 2026, στον καθεδρικό ναό του Μπάρι, με την ευκαιρία του πρώτου Συμποσίου των Χριστιανικών Εκκλησιών, υπεγράφη με κάθε επισημότητα ένα ιστορικό κείμενο: το πρώτο εθνικό Οικουμενικό Σύμφωνο μεταξύ των Χριστιανικών Εκκλησιών που βρίσκονται στην Ιταλία.

Το κείμενο, με τίτλο «Σύμφωνο για μια κοινή πορεία μαρτυρίας», αποτελείται από έξι άρθρα και αντιπροσωπεύει ένα θεμελιώδη σταθμό για την αποκαλούμενη «ιταλική οδό διαλόγου».

Μεταξύ των υπογραφόντων συγκαταλέγονται:

1. Ο καρδινάλιος Ματτέο Μαρία Τσούππι, αρχιεπίσκοπος της Μπολόνια και πρόεδρος της Ιταλικής Επισκοπικής Συνόδου (CEI),

2. Ο Μητροπολίτης Πολύκαρπος για τη Σεβασμία Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Ιταλίας (Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως),

3. Ο Μητροπολίτης Σιλουανός για την Ορθόδοξη Ρουμανική Επισκοπή,

4. Ο Ντανιέλε Γκαρρόνε, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ευαγγελικών Εκκλησιών στην Ιταλία,

5. Εκπρόσωποι της Ευαγγελικής Λουθηρανικής Εκκλησίας, της Ορθόδοξης Βουλγαρικής Εκκλησίας, της Βαλδεσιανής Εκκλησίας, της Ευαγγελικής Βαπτιστικής Χριστιανικής Ένωσης, καθώς και ο εκπρόσωπος του Πατριαρχείου Μόσχας στην Ιταλία.

Συνολικά: 18 υπογραφές, οι οποίες μαρτυρούν ευρεία οικουμενική συμμετοχή.

________________________________________

Περιεχόμενα και πνεύμα του Συμφώνου

Οι Εκκλησίες που υπέγραψαν υπογραμμίζουν ότι η σημασία του Συμφώνου δεν έγκειται σε μια απλή τυπική πράξη, αλλά αναδύεται από μία κοινή, ώριμη και βαθιά πορεία, που έχει τραφεί από τη συνάντηση, τον διάλογο και τη διάκριση, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.

Παρουσιάζονται ενωμένες ως υπεύθυνοι φορείς στην ιταλική κοινωνία, δεσμευόμενες:

1. για το κοινό καλό,

2. για τη δικαιοσύνη και την ειρήνη,

3. για την αξιοπρέπεια του ανθρώπου,

4. για τη θρησκευτική ελευθερία,

5. για τη φροντίδα της δημιουργίας (του περιβάλλοντος).

Σε μια εκκοσμικευμένη και πλουραλιστική κοινωνία, το Σύμφωνο επιδιώκει να προσφέρει μια ορατή, αξιόπιστη χριστιανική μαρτυρία, σε διάλογο με το Κράτος και με σεβασμό προς τη λαϊκότητα.

________________________________________

Κοινές προκλήσεις και χριστιανική κλήση

Οι Εκκλησίες αναγνωρίζουν τις δυσκολίες που συνοδεύουν την κοινή δημόσια μαρτυρία:

η κοινή αντιμετώπιση ευαίσθητων θεμάτων όπως η ειρήνη, οι μεταναστεύσεις, οι θρησκευτικές διακρίσεις και η σχέση θρησκείας-πολιτικής, εκθέτει σε κριτικές και παρεξηγήσεις.

Ωστόσο, η παραίτηση από αυτή τη διάσταση θα σήμαινε προδοσία της χριστιανικής κλήσεως.

Για τον λόγο αυτό, δεσμεύονται:

• να προωθούν το Ευαγγέλιο μέσα στην εκκοσμικευμένη κοινωνία,

• να ενισχύουν την ελευθερία της συνείδησης και της θρησκείας,

• να προάγουν την ισοτιμία κάθε ομολογίας και θρησκείας έναντι του Κράτους,

• να καλλιεργούν τον κριτικό και εποικοδομητικό διάλογο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας, λαϊκότητας και πολιτικής.

________________________________________

ΤΑ ΕΞΙ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ

1. Ενότητα και συμφιλίωση

Οι διαιρέσεις μεταξύ των Εκκλησιών αναγνωρίζονται ως πληγές στο Σώμα του Χριστού και σημεία της αμαρτίας.

Γίνεται επίκληση της χάριτος για συγχώρηση και αμοιβαία συμφιλίωση.

2. Επιλογή του διαλόγου ακόμη και στις συγκρούσεις

Ο διάλογος αποτελεί οδό που πρέπει να ακολουθείται με σταθερότητα, ακόμη και μπροστά σε διαφωνίες ή πιέσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν ρήξεις.

3. Κοινές δράσεις για δικαιοσύνη και αλληλεγγύη

Οι Εκκλησίες δεσμεύονται να συνεργάζονται για:

• την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου, πλασμένου κατ’ εικόνα Θεού,

• την προώθηση της ειρήνης μεταξύ λαών, πολιτισμών και θρησκειών,

• τη φιλοξενία των φτωχών, των μεταναστών και των περιθωριοποιημένων,

• τη φροντίδα της δημιουργίας,

• την καταπολέμηση του αντισημιτισμού, της ισλαμοφοβίας και κάθε μορφής θρησκευτικής διάκρισης.

4. Ενιαία και δημόσια μαρτυρία

Μόνον μία συντονισμένη μαρτυρία εντός της ποικιλομορφίας μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστη έκφραση της αγάπης του Χριστού.

Οι Εκκλησίες δεσμεύονται να συμμετέχουν σε δημόσιες παρεμβάσεις με σεβασμό προς τη λαϊκότητα και σε διάλογο με την κοινωνία.

5. Σταθερός αδελφικός διάλογος

Προβλέπονται τακτικές συναντήσεις προσευχής, διάκρισης και συγκεκριμένης συνεργασίας.

Κάθε Εκκλησία θα προωθήσει πρωτοβουλίες για την αμοιβαία γνωριμία και εκτίμηση μεταξύ των πιστών των διαφόρων ομολογιών.

6. Τελική επίκληση

Το Σύμφωνο παραδίδεται στο έλεος του Θεού, ώστε να το ευλογήσει και να το καταστήσει καρποφόρο.

Επικαλείται το Άγιο Πνεύμα για την ανακαίνιση των καρδιών και την πορεία προς την πλήρη ενότητα:

«ἵνα πάντες ἓν ὦσιν» (Ιω. 17,21).

________________________________________

Προς μία πλήρη κοινωνία

Στην παρέμβασή του, ο καρδινάλιος Τζούπι υπογράμμισε:

«Δεν πρόκειται για έναν κανονισμό συγκατοίκησης, αλλά για την πλήρη κοινωνία: μόνο αυτή είναι ενότητα».

Επεσήμανε επίσης ότι μια σοβαρή οικουμενική πορεία μπορεί να καταστεί ζύμη κοινωνικής συνοχής και ειρήνης.

Τέλος, οι Εκκλησίες δεσμεύονται να καταρτίζουν ετήσιο πρόγραμμα εργασίας, με τη συμμετοχή όλων των τοπικών κοινοτήτων.

Το Σύμφωνο αυτό αντιπροσωπεύει ένα ιστορικό γεγονός άνευ προηγουμένου και θέτει τα θεμέλια για ένα μέλλον συνεργασίας, σεβασμού και κοινής χριστιανικής μαρτυρίας στο πλαίσιο της σύγχρονης ιταλικής κοινωνίας.

Fonte: Vatican News Video: Tele Dehon

ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ

«ΩΣ Ο ΑΣΩΤΟΣ ΥΙΟΣ ΗΛΘΟΝ ΚΑΓΩ ΟΙΚΤΙΡΜΩΝ»

(θεολογικό σχόλιο στην Κυριακή του Ασώτου)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

      Οι άγιοι Πατέρες όρισαν τη δεύτερη Κυριακή του Τριωδίου να είναι αφιερωμένη στην καταπληκτική και διδακτική παραβολή του ασώτου υιού (Λουκ.15,13-32). Σκοπός τους ήταν να τονισθεί στους πιστούς η απύθμενη αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο και το πλούσιο έλεος της συγχώρεσης, που δίνει στους μετανοούντες ανθρώπους. Να διδάξει, σε όσους είναι απελπισμένοι, ότι ο Θεός παραμένει με ανοιχτές αγκάλες να δεχτεί τον κάθε μετανοημένο αμαρτωλό, όσο αμαρτωλός και αν είναι. 

    Αν η προηγούμενη Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου είναι αφιερωμένη στη στηλίτευση της παθολογικής εγωιστικής αυτάρκειας και την κατάδειξη των δεινών συνεπειών της, η δεύτερη Κυριακή είναι αφιερωμένη στην ταπείνωση, τη μετάνοια και στα ευλογημένα παρεπόμενά της. Αν η καταραμένη εγωπάθεια κλείνει ερμητικά την πόρτα της σωτηρίας, η μετάνοια την ανοίγει διάπλατα και ενώνει ξανά τον άνθρωπο με το Θεό.  

     Ο ευαγγελιστής Λουκάς μας διέσωσε την παραβολή αυτή ως εξής: Υπήρχε κάποιος πατέρας που είχε δυο γιους. Ο δεύτερος, κάποια στιγμή, ζήτησε το μερίδιο της κληρονομιάς του και έφυγε σε μακρινές χώρες, όπου σπατάλησε την περιουσία του σε ασωτίες. Τα χρήματα κάποτε τελείωσαν και στην περιοχή έπεσε μέγας λιμός. Αναγκάστηκε να γίνει χοιροβοσκός και να προσπαθεί να χορτάσει από τις βρωμερές και ευτελείς τροφές των χοίρων. Μέσα στη δίνη του θυμήθηκε την αρχοντική ζωή στο πατρικό σπίτι. Θυμήθηκε πως ακόμα και οι δούλοι του πατέρα του ζούσαν ασύγκριτα καλλίτερη ζωή από τη δική του. Τότε πήρε τη μεγάλη απόφαση να γυρίσει στο σπίτι του και να ζητήσει από τον πατέρα του να τον συγχωρήσει και να τον προσλάβει ως δούλο του. Όμως ο στοργικός πατέρας του τον δέχτηκε ως γιο του και τον περιποιήθηκε δεόντως, παρά τις διαμαρτυρίες του μεγάλου γιου του, διότι «νεκρός ην και ανέζησε, και απολωλώς ήν και ευρέθη» (Λουκ.15,32).

     Κάποιοι υποστηρίζουν δικαιολογημένα πως και αν ακόμη είχε χαθεί ολόκληρο το Ευαγγέλιο και είχε σωθεί μόνο αυτή παραβολή, θα μπορούσε αυτή να αποτελέσει κείμενο ελπίδας και σωτηρίας για το ανθρώπινο γένος. Σε καμιά θρησκεία του κόσμου δε παρουσιάζεται ο Θεός τόσο συμπονετικός, ως στοργικός άνθρωπος πατέρας. Αντίθετα πρεσβεύουν αλλόκοτους μοχθηρούς «θεούς», οι οποίοι μισούν τους ανθρώπους. Στην αρχαιοελληνική θρησκευτική παράδοση οι «θεοί» ζήλευαν και μισούσαν θανάσιμα τους ανθρώπους. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι ήταν αναγκασμένοι να κάνουν ασταμάτητα θυσίες και άλλες τελετουργίες για τον εξευμενισμό τους. Ως και ανθρωποθυσίες έκαναν οι αρχαίοι προκειμένου να τους κατευνάσουν την μήνη και γλυτώσουν από την αναίτια τιμωρία των ψευδοθεών τους. Αλλά και οι Εβραίοι δεν είχαν καλλίτερη αντίληψη για το Θεό. Απομακρυσμένοι από το κήρυγμα των προφητών, φαντάζονταν το Θεό φοβερό και απόκοσμο τιμωρό, ο Οποίος υπάρχει για να κατασκοπεύει τους ανθρώπους, παρ’ όλο που Θεός τους διευκρίνισε πως «ως απέχει ο ουρανός από της γης, ούτως απέχει η οδός μου από των οδών υμών, και τα διανοήματα υμών από της διανοίας μου» (Ησ.55,9). Τους ειδοποιούσε, μέσω των αγίων προφητών ότι έχουν απόλυτα λανθασμένη άποψη για Εκείνον.

       Ο σαρκωμένος Λόγος του Θεού, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο Οποίος έφερε την αλήθεια και το φως στον κόσμο, αφού «ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο» (Ιωάν.1,18), φανέρωσε στους ανθρώπους και την αληθινή σχέση του Θεού με τα πλάσματά Του. Αποκαλύπτοντας τον αληθινό Τριαδικό Θεό (Α΄ Ιωάν.2,23), αποκάλυψε και τον τρόπο υπάρξεώς Του, πως «ο Θεός αγάπη εστί» (Α΄Ιωάν.4,16), που σημαίνει ότι ο τρόπος υπάρξεως των Θείων Προσώπων είναι αγαπητικός. Η αγάπη του Θεού εκτείνεται και προς τα πλάσματά Του. Η στάση του Θεού προς αυτά είναι ομοίως αγαπητική, η οποία εκδηλώνεται ως άκτιστη ενέργεια. 

        Κύριος αποδέκτης της αγάπης του Θεού είναι ο άνθρωπος, το κορυφαίο δημιούργημά Του, η εικόνα Του (Γεν.1,26). Αγαπά τον άνθρωπο, αλλά ταυτόχρονα σέβεται απόλυτα την ελευθερία και τις επιλογές του, ως πρωταρχικό στοιχείο της ανθρώπινης προσωπικότητας. Πνίγει μέσα στα φιλάνθρωπα σπλάχνα Του τον πόνο Του για την αποστασία του καθενός και περιμένει καρτερικά την επιστροφή του. Μόλις αυτή υπάρξει σβήνει με μια μονοκονδυλιά όλες τις άνομες πράξεις του και τον αποκαθιστά στην πρότερη θέση του.

      Μετάνοια σημαίνει κατά γράμμα μεταστροφή, αλλαγή νου. Στην ουσία σημαίνει την οντολογική μετάλλαξη του ανθρώπου από την κατάσταση της εγωπαθούς αυτάρκειας στην κατάσταση της συναίσθησης της αμαρτωλότητας. Είναι η μετάβαση στο πνεύμα της ταπείνωσης και της συντριβής μπροστά στον απόλυτα αγαθό Θεό, του Οποίου το φως φανερώνει άπλετα το σκοτεινό μας εαυτό. Η συνειδητοποίηση της πτωτικής μας καταστάσεως, της επώδυνης τραυματικής εμπειρίας μας και της απουσίας διαύλων της χάριτος του Θεού στον εαυτό μας είναι το πρώτο βήμα για την οντολογική μας αποκατάσταση. Έπεται η υλοποίηση της μεγάλης μας απόφασης για την έμπρακτη αλλαγή της νοοτροπίας μας και τη διόρθωση της πορείας μας προς το Θεό.

     Η μετάνοια απαιτεί ιδιαίτερο ηρωισμό και αγωνιστική διάθεση, όπως αποτυπώνεται θαυμάσια στην ευαγγελική περικοπή του ασώτου υιού. Όπως όλα τα αγαθά, έτσι και η σωτηρία μας, είναι αποτέλεσμα ηρωισμού, ασυμβίβαστης αυταπάρνησης και σκληρού αγώνα. Ο αντίδικος διάβολος επιτίθεται «ως λέων ωρυόμενος» (Α΄Πετρ.5,8) κατά του ανθρώπου, τον πολεμά με λύσσα και δεν τον αφήνει να έρθει «εις εαυτόν». Του βάζει άπειρα εμπόδια, για να του εκριζώσει κάθε διάθεση μετάνοιας. Το χειρότερο και πλέον αποτελεσματικό εμπόδιο, που του βάζει, είναι η απελπισία. Βάζει στο μυαλό του αμαρτωλού απαισιόδοξες σκέψεις και ιδέες, ότι δήθεν ο Θεός τον μισεί και δεν θα τον συγχωρήσει για την αμαρτωλότητά του, κρατώντας τον δέσμιο της αμαρτίας και του κακού. Όμως ο αμαρτωλός, το πρώτο πράγμα που έχει να σκεφτεί, είναι ότι ο Θεός ποτέ δεν έπαψε να τον αγαπά και τον προσμένει εναγωνίως να επιστρέψει στις στοργικές του αγκάλες. Να στηρίξει τις ελπίδες του στο απύθμενο θείο έλεος, το οποίο μπορεί να σβήσει ακόμα και το μεγαλύτερο κρίμα. Ο Κύριος μας διαβεβαίωνε πως «χαρά έσται εν τω ουρανώ επί ενι αμαρτωλώ μετανοούντι» (Λουκ.15,7), που σημαίνει πως ο φιλάνθρωπος Θεός και Πατέρας μας, μαζί με όλο τον ουράνιο πνευματικό κόσμο, περιμένουν τη μετάνοιά μας, για να πανηγυρίσουν! Ακόμη εγκωμιάζονται οι μετανοούντες ως «μακάριοι, ων αφέθησαν αι ανομίαι και ων απεκαλύφθησαν αι αμαρτίαι. Μακάριος ανήρ, ω ου μη λογίζεται Κύριος αμαρτίαν» (Ψλμ.31,1-2). Τόσο σπουδαία υπόθεση είναι για τον αμαρτωλό άνθρωπο η μετάνοια, την οποία ζητά ο διάβολος να ματαιώσει!                 

      Ένα θαυμάσιο τροπάριο της ημέρας εκφράζει απόλυτα τα υψηλά νοήματα της παραβολής του ασώτου, ως εξής: «Της πατρικής δωρεάς διασκορπήσας τον πλούτον, αλόγοις συνεβοσκόμην ο τάλας κτήνεσι, και τοις αυτών ορεγόμενος τροφής, ελίμωττον μη χορταζόμενος΄ άλλ’ υποστρέψας προς τον εύσπλαχνον Πατέρα, κραυγάζω συν δάκρυσι΄ Δέξαι με ως μισθίον, προσπίπτοντα τη φιλανθρωπία Σου, και σώσον με». Ο καθένας μας είναι και ένας άσωτος μπροστά στα μάτια του Θεού, που σπαταλήσαμε, σαν τον άσωτο της παραβολής, τον πνευματικό πλούτο του ουράνιου Πατέρα μας. Μακριά από Αυτόν υποβιβαστήκαμε στην κατηγορία των κτηνών. Αφήσαμε τις πολυτελείς πνευματικές τροφές του βασιλικού τραπεζιού και συρόμαστε στα βρωμερά και δυσώδη αποφάγια του κόσμου, τα οποία μοιάζουν με τις τροφές των κτηνών, χωρίς και αυτές να μπορούν να μας χορτάσουν.

      Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, το οποίο φανερώνει περίτρανα την εκτροπή μας σε αλλότριους και επικίνδυνους δρόμους απώλειας, είναι και η συνήθεια κάποιων συγχρόνων μας την Κυριακή του Ασώτου να την «εορτάζουν»! Να «εορτάζουν» την ασωτία τους και να τη «γλεντάνε»! Να διαλαλούν με καμάρι και κομπασμό ότι είναι άσωτοι. Να γυρίζουν στις ταβέρνες και σε άλλους τόπους διασκέδασης και να ασωτεύουν, τιμώντας τον Άσωτο της παραβολής, για την ασωτία του και όχι για τη μετάνοιά του, την οποία τιμάμε εμείς οι πιστοί αυτή την ημέρα! Απόλυτος παραλογισμός και υποδούλωση στην αμαρτία!    

      Όμως η Αγία μας Εκκλησία, αυτή την ευλογημένη περίοδο, μας καλεί να έρθουμε «εις εαυτόν». Να συνειδητοποιήσουμε τη δεινή μας κατάσταση και να σταματήσουμε τον κατηφορικό δρόμο, που οδηγεί στην απώλεια. Να αναλογιστούμε την βασιλική μας καταγωγή, ότι είμαστε τα παιδιά του υπέρτατου Βασιλέα Θεού και κληρονόμοι της βασιλείας Του. Να κατανοήσουμε ότι ο Θεός Πατέρας μας είναι στοργικός και μας περιμένει να κάνουμε την εμφάνισή μας για να τρέξει να μας προϋπαντήσει. Να μας βγάλει τα βρωμερά κουρέλια της αμαρτίας και της φθοράς από πάνω μας, διότι έτσι καταντήσαμε τη λαμπρή στολή της ψυχής μας, και να μας ντύσει και πάλι τα ενδύματα της λαμπρότητας. Να μας βάλει στο χέρι το πολύτιμο δακτυλίδι των αρραβώνων μας με την αιώνια ζωή. Να μας παραθέσει το πλούσιο τραπέζι της χρηστότητάς Του, προκειμένου να εορτάσουμε όλοι μαζί το γυρισμό μας στον πατρικό μας σπίτι, ότι νεκροί ήμασταν και ξαναζήσαμε, χαμένοι ήμασταν και βρεθήκαμε!     

 

ΤΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ, (ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ).

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου, Θεολόγου- συγγραφέως - Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

Εν Κυθήροις τη 8η Φεβρουαρίου 2026

    Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η δεύτερη Κυριακή του Τριωδίου, είναι η Κυριακή του ασώτου, επειδή ακριβώς η Εκκλησία μας αναγινώσκει την ημέρα αυτή την γνωστή σε όλους μας παραβολή του ασώτου. 

Η παραβολή αυτή, μπορούμε να πούμε ότι είναι συνέχεια της προηγουμένης, της παραβολής του Τελώνου και του Φαρισαίου, που ακούσαμε την προηγούμενη Κυριακή, διότι σ’ εκείνη μεν η Εκκλησία μας εισάγει στην συντριβή της καρδιάς και την συναίσθηση της αμαρτωλότητος, που είχε ο τελώνης, ως δύο απαραίτητα γνωρίσματα της αληθινής μετάνοιας, ενώ στη σημερινή μας παρουσιάζει την δύναμη της μετανοίας και το μέγεθος της ευσπλαγχνίας του Δεσπότου Χριστού. Αποτυπώνει με τον πλέον παραστατικό τρόπο την τραγωδία του κάθε ανθρώπου, που απομακρύνεται από τον Θεό και παραδίδεται στα πάθη και στις επιθυμίες του. Κορυφαίοι ερμηνευτές της Εκκλησίας μας παρατηρούν ότι πουθενά, σε καμιά άλλη παραβολή δεν παρουσιάζεται με τόση ένταση η κατάντια της αμαρτίας. Αλλά και σε καμιά άλλη δεν αποκαλύπτεται τόσο παραστατικά το μεγαλείο της άπειρης αγάπης του Θεού, ο Οποίος συγχωρεί τον αμαρτωλό, όσο πολλές και μεγάλες και αν είναι οι αμαρτίες του, αρκεί να μετανοήσει ειλικρινά και να επιστρέψει στον ουράνιο πατέρα.

    Στη διήγηση της παραβολής περιγράφονται με τον πιο γλαφυρό και παραστατικό τρόπο όλα τα γνωρίσματα της αληθινής μετανοίας. Ας τα δούμε με πολλή συντομία. Ο νεώτερος υιός, αφού έφυγε από το σπίτι και δαπάνησε όλη την πατρικη περιουσία, γλεντώντας και διασκεδάζοντας, έφθασε σε ένα τραγικό κατάντημα. Πεινάει, βόσκει γουρούνια, νοιώθει ότι χάνεται, προσπαθεί να χορτάσει με τα ξυλοκέρατα που τρώγανε τα γουρούνια, βρωμάει ολόκληρος, μοιάζει με ένα ζωντανό νεκρό. Αυτό είναι το τίμημα της αμαρτίας. Εκεί μας καταντάει η ζωή της ασωτίας. Ο άσωτος νόμισε ότι φεύγοντας από το σπίτι του πατέρα, θα απελευθερωθεί, θα γλεντήσει τη ζωή του, θα βρεί το νόημα της ζωής. Τελικά όμως έγινε δούλος, ένα ερείπιο σωματικό και ψυχικό, έχασε τον εαυτό του, νεκρώθηκε.

    Όμως κάποια στιγμή ήρθε στα καλά του. Όπως σημειώνει ο ευαγγελιστής: «εις εαυτόν δε ελθών είπε, πόσοι μίσθιοι του πατρός μου περισσεύουσιν άρτων, εγώ δε λιμώ απόλλυμαι».  Μέχρι τότε ζούσε σε κατάσταση τρέλας και παραφροσύνης. Δεν ήξερε ούτε τι έλεγε, ούτε τι έπραττε, διότι τέτοια είναι η φύση της αμαρτίας. Σκοτίζει την ψυχή, ενώ παράλληλα την αιχμαλωτίζει στην πρόσκαιρη απόλαυση των ηδονών. Όταν ο άσωτος έφθασε σε έσχατο βάθος κακών, τότε θυμήθηκε πόσο ευχάριστα ζούσε στο σπίτι του πατέρα του, χωρίς να του λείπει τίποτε, ενώ τώρα κινδυνεύει να πεθάνει από την πείνα. Άρχισε να συναισθάνεται το κατάντημά του, αυτή δε η συναίσθηση, μπορούμε να πούμε, ότι είναι το πρώτο βήμα προς την αληθινή μετάνοια. Και τούτο διότι είναι αδύνατον ο άνθρωπος να μετανοήσει αληθινά, αν προηγουμένως δεν συναισθανθεί την αμαρτωλότητά του, δεν νοιώσει το κατάντημά του. Εν όσω ο άνθρωπος βρίσκεται σε κατάσταση πωρώσεως και αναισθησίας, εν όσω δηλαδή δικαιώνει τον εαυτό του, είναι αδύνατον να μετανοήσει. Και αν κάποιος του πεί: Πήγαινε να εξομολογηθείς, απαντάει: Γιατί να εξομολογηθώ, αφού δεν έχω αμαρτίες;

    Ο άσωτος καθώς συναισθάνεται το βάθος των κακών, στο οποίο έφθασε, είχε δύο επιλογές μπροστά του: Είτε να ταπεινωθεί και να επιστρέψει στον πατέρα του, είτε να βυθιστεί στην απόγνωση, μη μπορώντας να πιστεύσει ότι ο πατέρας θα τον συγχωρούσε. Εδώ και πάλι θα πρέπει να τονίσουμε, πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος της απογνώσεως. Ο διάβολος, ο οποίος συνεχώς εργάζεται την καταστροφή μας, εκείνη την ώρα βάζει μέσα στο νου μας λογισμούς απελπισίας. Μας λέει: Τώρα εσύ έφθασες σε μεγάλο βάθος κακών. Δεν υπάρχει για σένα σωτηρία. Δεν πρόκειται να σε συγχωρήσει ο Θεός. Είναι όμως έτσι; Η ίδια η παραβολή μας διδάσκει, ότι ο Θεός μας δέχεται και μας συγχωρεί, όσο πολλές και όσο μεγάλες και αν είναι οι αμαρτίες μας, αρκεί να μετανοήσουμε ειλικρινά. Η ευσπλαχνία του Θεού είναι άπειρη και δεν υπάρχει αμαρτία που να υπερβαίνει την αγάπη του Θεού.    

    Στη συνέχεια ο άσωτος παίρνει την μεγάλη απόφαση. Είπε: «Αναστάς πορεύσομαι προς τον πατέρα μου και ερώ αυτώ, πάτερ, ήμαρτον εις τον ουρανόν και ενώπιόν σου». Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου και θα του πω, πατέρα μου, αμάρτησα στον ουρανό και ενώπιόν σου. Θυμήθηκε ο άσωτος ότι έχει έναν ευσπλαγχνικό πατέρα, που τον αγαπάει και ότι εάν επιστρέψει, δεν θα τον διώξει, αλλά και πάλι θα τον δεχθεί, έστω και σαν μισθωτό και όχι σαν υιό του. Πήρε την απόφαση να επιστρέψει, αλλά παράλληλα και να ομολογήσει την ενοχή του. Αυτή δε η απόφαση της επιστροφής, μπορούμε να πούμε, είναι το δεύτερο μεγάλο βήμα προς την αληθινή μετάνοια. Ο άσωτος δεν προσπαθεί να δικαιολογηθεί, ούτε να αυτοδικαιωθεί. Δεν προσπαθεί να καλύψει την ενοχή του και να αρχίσει να φέρνει επιχειρήματα, ότι τάχα φταίει το ένα, ή ότι φταίει το άλλο. Να πει για παράδειγμα: Πατέρα, μπορεί και εγώ σαν άνθρωπος να έκανα κάποια λαθάκια στη ζωή μου. Τι να κάνουμε, όλοι μας κάνουμε λάθη. Έλα τώρα να ξεχάσουμε τα παλιά και ό,τι έγινε, έγινε! Ο άσωτος δεν μιλάει έτσι, δεν μιλάει με θράσος και αυθάδεια, αλλά είναι βαθιά - βαθιά συντετριμμένος. Ρίχνει όλο το βάρος της ενοχής επάνω του. Αυτή δε ομολογία της ενοχής είναι το τρίτο μεγάλο βήμα προς την αληθινή μετάνοια. Το λέμε αυτό, διότι και εμείς σε πάμπολλες περιπτώσεις, όταν πάμε να εξομολογηθούμε στον πνευματικό, προσπαθούμε με χίλιους δυό τρόπους να καλύψουμε τις αμαρτίες μας και να ρίξουμε την ενοχή μας σε άλλους. 

    Ο άσωτος αφού πήρε πλέον την απόφαση της επιστροφής, την έβαλε σε πράξη. Διότι όπως σημειώνει ο ευαγγελιστής παρακάτω: «και αναστάς ήλθε προς τον πατέρα αυτού». Δεν έμεινε μόνο στις καλές σκέψεις και στις καλές αποφάσεις. Όταν οι καλές σκέψεις δεν γίνονται πράξεις, δεν έχουν καμιά αξία ενώπιον του Θεού. Μ’ άλλα λόγια ο Θεός ζητάει από μας την έμπρακτη μετάνοια και όχι την μετάνοια που εκφράζεται μόνο με λόγια. Αυτή δε η έμπρακτη μετάνοια είναι ένα ακόμη μεγάλο βήμα προς την αληθινή μετάνοια. Μια μετάνοια που περιορίζεται μόνο σε λόγια δεν μπορεί να είναι αληθινή. Είναι ψεύτική και υποκριτική. Πολλοί χριστιανοί σήμερα, καθώς συναισθάνονται την αμαρτωλότητά τους, έρχονται βέβαια στην εξομολόγηση και ομολογούν τα σφάλματά τους, αλλά δεν αγωνίζονται στη συνέχεια να αλλάξουν ζωή και να αποβάλουν τα πάθη τους. Βλέπετε ότι στην προκειμένη περίπτωση ο άσωτος αφού γύρισε στο σπίτι του πατέρα, γύρισε πλέον οριστικά και αμετάκλητα, χωρίς να παλινδρομήσει και πάλι πίσω την προηγούμενη άσωτη ζωή του. Το πάθημα του έγινε μάθημα.

    Αντίθετα εμείς θέλουμε να σωθούμε χωρίς κόπους και χωρίς αγώνα πνευματικό, ερωτοτροπώντας μάλιστα με την αμαρτία. Προσπαθούμε να συνδυάσουμε την κοσμική ζωή με τη ζωή της μετανοίας. Το αποτέλεσμα είναι ότι η όλη σχέση μας με τον Θεό γίνεται επιφανειακή, περιορίζεται σε μερικούς θρησκευτικούς τύπους, αλλά δεν αγγίζει το βάθος της καρδιάς μας. Κάνουμε κάποιες καλές πράξεις, τηρούμε κάποια θρησκευτικά καθήκοντα, ίσα - ίσα για να νομίζουμε ότι είμαστε καλοί χριστιανοί, ενώ κατά βάθος η καρδιά μας είναι προσκολλημένη σε άλλα πράγματα του παρόντος κόσμου και όχι στον Χριστό.

    Στη συνέχεια βλέπουμε το υπέροχο μεγαλείο της αγάπης και της ευσπλαγχνίας του Θεού Πατέρα, ο οποίος μόλις είδε το παραστρατημένο παιδί του να επιστρέφει συντετριμμένος με ειλικρινή μετάνοια, τρέχει και το σφίγγει στην αγκαλιά του. Δεν σιχαίνεται τις ακαθαρσίες που έχει πάνω του. Δεν το επιπλήττει, δεν το ελέγχει, αλλά σκύβει και το φιλάει. Και όχι μόνο το συγχωρεί, αλλά και το αποκαθιστά στη θέση του υιού, πράγμα που δείχνει το μέγεθος της αγάπης του. Από αγάπη ήρθε στον κόσμο και φόρεσε τη φύση μας. Ήρθε, όχι για να καλέσει τους δικαίους, αλλά τους αμαρτωλούς σε μετάνοια, όπως ο ίδιος το διεκήρυξε. Ήρθε για να ανοίξει την αγκαλιά του πάνω στον σταυρό και να δεχθεί τον κάθε αμαρτωλό, που μετανοεί. Όμως η αγάπη αυτή του Θεού λειτουργεί λυτρωτικά και σώζει τον άνθρωπο μόνο με μια προϋπόθεση, την προϋπόθεση της αληθινής μετανοίας. Η πόρτα του παραδείσου έχει μια κλειδαριά, που ανοίγει με δύο κλειδιά. Το ένα το κρατάει ο Θεός και είναι το κλειδί της αγάπης. Το άλλο το κρατάει ο άνθρωπος και είναι το κλειδί της μετανοίας. Κανένα κλειδί από μόνο του δεν μας ανοίγει την πόρτα του παραδείσου. Χρειάζεται να λειτουργήσουν και τα δύο κλειδιά ταυτόχρονα.

    Ας φροντίσουμε αδελφοί μου, εν όσω ακόμη ζούμε στην παρούσα ζωή και αναπνέουμε, να μετανοήσουμε ειλικρινά, πριν έρθει η ώρα του θανάτου, διότι μετά θάνατον ο Θεός δεν δέχεται την μετάνοιά μας. Το κλειδί της μετανοίας λειτουργεί μόνο στην παρούσα ζωή, όχι στην μέλλουσα. Καλούμαστε όλοι μας, καθώς ακούσαμε σήμερα την παραβολή αυτή, να βάλουμε στη θέση του ασώτου υιού τον ίδιο τον εαυτό μας. Και όπως μιμηθήκαμε τον άσωτο στη ζωή της ασωτείας, έτσι τώρα ας τον μιμηθούμε και στην μετάνοια. Πράγμα το οποίο εύχομαι να γίνει σε όλους μας με τη Χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τις πρεσβείες της Κυρίας Θεοτόκου και όλων των αγίων. Αμήν.