«Οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ»

 

«Οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ»

Ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς 

Σήμερα εἶναι μιά μικρή Μεγάλη Παρασκευή, μιά δεύτερη Μεγάλη Παρασκευή. Γιατὶ σήμερα ὁ μεγαλύτερος ἄνδρας μεταξὺ ἐκείνων πού γεννήθηκε ἀπὸ γυναῖκα, Ἰωάννης, ὁ Πρόδρομος καὶ Βαπτιστὴς τοῦ Κυρίου, θανατώνεται. Τὴ Μεγάλη Παρασκευή, οἱ ἄνθρωποι θανατώνουν τὸν Θεό, σταυρώνουν τὸν Θεό. Στή σημερινὴ ἁγία μεγάλη γιορτή, οἱ ἄνθρωποι θανατώνουν τὸν μέγιστο ὅλων τῶν ἀνθρώπων. Δέν εἶμαι ἑγώ πού ἐπέλεξε νά χρησιμοποιήσει τὴν ἔκφραση «τὸν μείζονα». Τί εἶναι ὁ ἔπαινός μου γιά τὸν μεγάλο καὶ ἔνδοξο Πρόδρομο τοῦ Κυρίου, τὸν ὁποῖο ὁ Κύριος ἐπαίνεσε περισσότερο ἀπὸ ὁποιονδήποτε ἄλλο ἄνθρωπο, περισσότερο ἀπὸ ὅλους, ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους, τοὺς Ἀγγέλους, τοὺς Προφῆτες, τοὺς δικαίους, τοὺς Σοφούς; Ἀπὸ τὸν Κύριο εἰπώθηκε γι’ αὐτόν: «οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ» (Ματθ. 11,11). Σὲ ὅλη τή Δημιουργία, δέν ὑπάρχει κανένας μεγαλύτερος ἔπαινος.

Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος πού σήμερα εἶναι μιά μικρή... Μεγάλη Παρασκευή. Σκεφτεῖτε: Οἱ παράλογοι ἄνθρωποι σκοτώνουν τὸν μεγαλύτερο τῶν δικαίων…. Σκεφτεῖτε: τὶ κάνουνν οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Χριστοῦ, ἀκόμη καὶ σήμερα ἑξακολουθοῦν νά φωνάζουν. «Σταυρώστε Τον, σταύρωσον Αὐτόν» !

Τὶ εἶναι αὐτό; Θὰ μπορούσαμε νά ποῦμε ὅτι αὐτός ὁ κόσμος ἔχει γίνει ἕνα τρελοκομεῖο! Οἱ ἄνθρωποι δέν θέλουν τὸν Θεό, δέν θέλουν τὸν μεγαλύτερο Δίκαιο ὅλου τοῦ κόσμου. Ποιόν θέλουν; Ποιόν προτιμοῦν; Ποιόν ὁρίζουν στή θέση τοῦ Χριστοῦ; Μὲ ποιόν θὰ ἀντικαταστήσετε τὸν Ἁγιο Ἰωάννη τὸν Βαπτιστή; Μὲ τὸν ἑαυτὸ σας;! Ὢ σκουλήκια! Ὤ, μικρά ἔντομα θνητά! Ναί, ὅταν οἱ ἄνθρωποι τρελαθοῦν ἀπὸ τὴν ὑπερηφάνεια, ὅταν ἀπὸ τὴν ἐγωιστικὴ ὑπερηφάνεια χάνουν τὴν λογικὴ τους, δέν ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ τὸν Θεό, δέν ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἴδιοι δηλώνουν ὅτι εἶναι θεοί. Παρουσιάζουν τὸ μικροπρεπῆ, ῥηχό, ψευδῆ ὁμοίωμα τῆς ἀληθείας ὡς τή μεγάλη καὶ σωτήρια ἀλήθεια.’Ανακηρύσσουν ἀκόμα τὴν ἐλαχίστη γήινη, δικὴ τους ἀνάπηρη δικαιοσύνη ὡς τὴν μεγίστη δικαιοσύνη: δέν μᾶς χρειάζεται ἡ Δικαιοσύνη τοῦ Χριστοῦ, δέν θέλουμε τὴ Δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ….Ναί, οἱ ἄνθρωποι τυφλοὶ στή διάνοια καὶ τὸ πνεῦμα δέν βλέπουν καὶ δέν θέλουν νά δοῦν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἀληθινὸς ἄνθρωπος, δέν μπορεῖ νά τὰ καταφέρει χωρὶς τὸν Θεό. Γιατί; Ἐπειδὴ αὐτός ὁ κόσμος εἶναι γεμάτος ἀπὸ Ἠρώδεις, γεμάτος Φαρισαίους. Ὁ Ἡρώδης ἀπαίτησε τὴν κεφαλὴ τοῦ Ἰωάννη τοῦ Βαπτιστή, οἱ Ἡρώδεις ἀπαιτοῦν τὰ κεφάλια ὅλων τῶν δικαίων τοῦ κόσμου….

Ὁ Τίμιος Πρόδρομος ἔλαβε ἐπίσης τή μαρτυρία τοῦ Κυρίου στό γεγονὸς ὅτι ἤταν ὁ μεγαλύτερος ἀπὸ ὅλους πού γεννήθηκαν ἀπὸ γυναῖκα, ἐπειδὴ ἔγινε ὁ πρῶτος ἀπὸ ὅλους τοὺς Ἁγίους Μάρτυρες τῆς Καινῆς Διαθήκης. Δεῖτε πῶς ἔκανε γιά τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ σὲ αὐτὸ τὸν κόσμο! Ὑπέφερε χαρούμενα! Κατ’ ἀρχὴν οἱ ὕμνοι καὶ οἱ προσευχὲς τῆς ἡμέρας λένε ὅτι πῆγε μέ πανηγυρισμοὺς στόν θάνατό του, καὶ ὅτι ὑπέστη πανηγυρίζοντας. Ἔτσι, ἔγινε τὸ πρῶτο παράδειγμα καὶ πηγὴ ἔμπνευσης γιά ὅλους τοὺς Ἁγίους Μάρτυρες τῆς Καινῆς Διαθήκης..

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος: Μηνύματα αφυπνίσεως, εδραιώσεως, ανδρείας και ισχύος. (Κυριακή ΙΓ΄ Ματθαίου)

 

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος: Μηνύματα αφυπνίσεως, εδραιώσεως, ανδρείας και ισχύος. (Κυριακή ΙΓ΄ Ματθαίου)

 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΓ΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ[: Α΄Κορ. 16,13-20]

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΑΦΥΠΝΙΣΕΩΣ, ΕΔΡΑΙΩΣΕΩΣ, ΑΝΔΡΕΙΑΣ ΚΑΙ  ΙΣΧΥΟΣ»

  [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 28-8-1988]  [Β201]    

     Τελειώνοντας, αγαπητοί μου, την Α΄ του επιστολή στους Κορινθίους ο Απόστολος Παύλος τούς γράφει: «Γρηγορεῖτε, στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἀνδρίζεσθε, κραταιοῦσθε». Με τα τέσσερα αυτά δυνατά ρήματα, σε τόνο προστακτικής και συνεπώς εντολής, θέλει να αφυπνίσει τους Κορινθίους από τον πνευματικόν λήθαργον και την επιπολαιότητά των, τόσον εις την πίστιν, όσο και εις την πνευματικήν ζωήν. Και φυσικά αυτές οι προστακτικές, δηλαδή εντολές, αποτείνονται προς όλους τους Χριστιανούς, όλων των εποχών και συνεπώς και της εποχής μας.

     Γρηγορείτε. Μένετε ξύπνιοι. «Γρηγορέω-γρηγορῶ», μένω ξύπνιος. Πρόκειται για ένα εγερτήριο σάλπισμα από τον πνευματικόν ύπνον και πνευματικόν λήθαργον. Ο Χριστιανός και κάποτε ολόκληρη η τοπική Εκκλησία, μπορεί να καταληφθεί από μια νωχέλεια, από μια ακηδία, από μια πνευματική ανεμελιά, που να θυμίζει ύπνο. Και μία εικόνα αυτής της υπνηλίας, αν και σωματικής, όμως εικόνα της πνευματικής υπνηλίας, είναι εκείνος ο κάρος, δηλαδή εκείνος ο νυσταγμός, εκείνη η νάρκη που είχε καταλάβει τους ένδεκα μαθητάς στον κήπο της Γεθσημανή. Όταν ο Κύριος τους είπε : «Οὕτως οὐκ ἰσχύσατε μίαν ὥραν γρηγορῆσαι μετ' ἐμοῦ! (: Έτσι λοιπόν; Ούτε μια ώρα δεν μπορέσατε να μείνετε ξυπνητοί μαζί μου;). Γρηγορεῖτε καί προσεύχεσθε, ἵνα μή εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν (:Μένετε ξυπνητοί. -Κι εδώ βεβαίως εννοεί το ξύπνημα το σωματικό· ενώ φυσικά εξυπακούεται και το ξύπνημα το πνευματικό. Γι'αυτό λέγει: «Γρηγορεῖτε καί προσεύχεσθε». Γιατί; «Διότι υπάρχει κίνδυνος, τώρα, σε λιγάκι, να μπείτε σε φοβερό πειρασμό για το πρόσωπό μου, όταν θα με δείτε να παραδίδομαι στα χέρια των αμαρτωλών. Συνεπώς γρηγορείτε και προσεύχεσθε, για να μην μπείτε στον πειρασμόν».

    Είπαμε ότι εις τον πνευματικόν αυτόν ύπνο μπορεί να πέσει μία ολόκληρη τοπική Εκκλησία. Γι'αυτό ο Κύριος παραγγέλλει εις τον επίσκοπον της Εκκλησίας των Σάρδεων, της Μικράς Ασίας, που είναι γραμμένο στην Αποκάλυψη, είναι μία από τις επτά -της Αποκαλύψεως, επτά, γιατί φυσικά περισσότερες ήσαν- μια από τις επτά της Αποκαλύψεως Εκκλησίες: «Γίνου γρηγορῶν(:Ξύπνα!). Ἐάν οὔν μή γρηγορήσῃς, ἤξω ἐπί σέ ὡς κλέπτῃς, καί οὐ μή γνώσῃ ποίαν ὥραν ἤξω ἐπί σέ». «Ξύπνα! Γιατί αν δεν ξυπνήσεις, θα έρθω σαν τον κλέφτη, που έρχεται να κλέψει το σπίτι που κοιμάται ο νοικοκύρης. Και δεν θα γνωρίζεις την ώρα που θα έρθω σε σένα. Να σε κρίνω δηλαδή».

     Συνήθως ο Κύριος, αγαπητοί μου, συνόδευε την διδασκαλία Του, συνήθως σας είπα, με το «Γρηγορεῖτε», «Μένετε ξυπνητοί». Είναι ένα πολύ συνηθισμένο μήνυμα, σύνθημα του Κυρίου. «Περί δέ τῆς ἡμέρας ἐκείνης», λέγει,  «ἢ τῆς ὥρας οὐδείς οἶδεν». Πότε; Όταν θα ξανάρθει ο Κύριος. «Βλέπετε, ἀγρυπνεῖτε καί προσεύχεσθε». Βλέπετε θα πει προσέχετε. Μένετε ξύπνιοι. Προσεύχεσθε. «Οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ καιρός ἐστιν». «Δεν ξέρετε πότε είναι ο καιρός που θα έλθω εγώ, ή που θα φύγετε εσείς από τον κόσμον αυτόν». «Γρηγορεῖτε οὖν (:Λοιπόν, μένετε ξύπνιοι), οὐκ οἴδατε γάρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται». - Ο «κύριος τῆς οἰκίας» είναι ο Θεός. Η «οἰκία» είναι η Βασιλεία του Θεού, είναι η Εκκλησία- «ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ (:αν θα είναι αργά το βράδυ ή θα είναι μεσάνυχτα ή θα είναι η ώρα που κάπου εκεί λαλούν τα κοκόρια ή θα είναι πρωί. Δεν ξέρετε πότε θα έλθει) μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς καθεύδοντας». «Μήπως έρθει ξαφνικά και θα σας βρει να κοιμάστε». «Ἃ δὲ ὑμῖν λέγω, πᾶσι λέγω· γρηγορεῖτε (:Εκείνα που λέγω, τα λέγω για όλους σας. Γρηγορείτε, μένετε ξυπνητοί)».

      Αλλά γιατί αυτός ο τονισμός από τον Κύριον, του «γρηγορεῖτε»; Γιατί απλούστατα μένει άγρυπνος, αγαπητοί μου, ο διάβολος και ποτέ δεν ησυχάζει, έως ότου καταστρέψει τον άνθρωπον. Πρέπει να αποκτήσομε «γρήγορον» πνεύμα. Δηλαδή πνεύμα ξυπνητό. Αυτό που λέμε «ἔξυπνος». Αυτός που δεν είναι στον ύπνο. Δηλαδή αυτός που έχει νουν εύστροφον. Αυτός που το μυαλό του γυρίζει, είναι ξυπνητός. Κάτι που πρέπει, αυτό το γρήγορον πνεύμα, πρέπει να διαποτίζει ολόκληρη την ύπαρξή μας, είτε ενσυνείδητα, είτε ασυνείδητα. Δηλαδή είτε ευρισκόμεθα σε κατάσταση συνειδητήν, είτε σε κατάσταση ασυνείδητον.  Δηλαδή, είτε έχομε… αυτή την στιγμή ας πούμε εσείς ακούτε αυτόν τον λόγον και έχετε μίαν εγρήγορσιν· γιατί ακούτε. Κάποια στιγμή ασχολούμεθα με κάτι άλλο. Ή αν θέλετε ακόμα και κοιμόμαστε τον βιολογικόν ύπνον. Όταν το πνεύμα το γρήγορον, δηλαδή το ξυπνητόν, μπει μέσα στην ύπαρξή μας, μπει μέσα σ’ αυτό το κύτταρό μας, τότε προσέχομε και αν ακόμα κοιμόμαστε τον βιολογικόν ύπνον ή με οτιδήποτε άλλο ασχολούμεθα. Είναι αυτό που είχαν οι άγιοι πάντοτε. Δεν πιανόντουσαν στον ύπνο ποτέ. Είχαν αυτήν την παντοτινή μέρα-νύχτα εγρήγορσιν. Γι΄αυτό γράφει ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας στον άγιο Πολύκαρπο: «Γρηγόρει, ἀκοίμητον πνεῦμα κεκτημένος». «Να μένεις ξυπνητός, συ που έχεις αποκτήσει αυτό το ακοίμητον πνεύμα». Προσέξτε: ακοίμητον· που δεν κοιμάται ποτέ. Εάν έχομε εγρήγορση, αγαπητοί, επαγρύπνηση, τότε δεν χρειαζόμαστε πια την βοήθεια των άλλων. Γιατί απλούστατα δεν κινδυνεύομε. Αφού προσέχομε εμείς, δεν μας προσέχουν οι άλλοι. Γι'αυτό λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος ότι: «Ἄν γρηγορῶμεν, οὐ δεησόμεθα τῆς ἑτέρων βοηθείας». «Εάν είμεθα ξυπνητοί, δεν έχομε ανάγκη την βοήθεια των άλλων».

     Αλλά σε τι να αγρυπνούμε; Πρώτον, εις τον ερχομό του Χριστού. Ακούσατε προηγουμένως τι είπε ο Κύριος. Αλλά, σας διαβάζω, όχι τώρα από το Ευαγγέλιον, από ένα πολύ πολύ παλιό βιβλίο, γραμμένο μετά τα Ευαγγέλια θα λέγαμε, μετά την Καινή Διαθήκη, που λέγεται «Βιβλίον Διδαχής των δώδεκα Αποστόλων». Πανάρχαιο βιβλίο. Λέγει εκεί: «Γρηγορεῖτε ὑπέρ τῆς ζωῆς ὑμῶν(:Μένετε ξύπνιοι)· οἱ λύχνοι ὑμῶν μή σβεσθήτωσαν (:τα λυχνάρια σας να μη σβήσουν) -Αυτό μας θυμίζει και την παραβολή των δέκα παρθένων, που ο Κύριος ήθελε να υπάρχουν αναμμένα τα λυχνάρια ή να υπάρχει το έλαιον, που ανά πάσα στιγμή μπορεί να ανάψει) καί αἱ ὀσφύες ὑμῶν μή ἐκλυέσθωσαν (:και οι μέσες σας να μην αποκάμνουν) -Αυτό μας θυμίζει όταν οι Εβραίοι έφευγαν από την Αίγυπτο, που έπρεπε να ζωστούν με μία ζώνη, να είναι έτοιμοι· στο δεξί χέρι έπρεπε να κρατούν το ραβδί και στο αριστερό χέρι έπρεπε να κρατούν τα παπούτσια τους! Διότι και αυτά θα τους εμπόδιζαν να περπατήσουν. Και η ζώνη που θα φορούσαν, θα έπρεπε να σηκώνει τον χιτώνα προς τα πάνω, ψηλά, για να μην μπερδεύονται τα πόδια στο περπάτημα. Αυτό θα πει λοιπόν, όπως το παίρνει εδώ ο ιερός συντάκτης:  «αἱ ὀσφύες ὑμῶν μή ἐκλυέσθωσαν, ἀλλά γίνεσθε ἕτοιμοι· οὐ γάρ οἴδατε τήν ὥραν, ἐν ᾗ ὁ κύριος ἔρχεται(:Γιατί δεν ξέρετε την ώρα που ο Κύριος έρχεται)». Πρέπει λοιπόν να έχομε εγρήγορση, να είμεθα έτοιμοι για να υπαντήσομε τον Κύριον ερχόμενον από τον ουρανό επί των νεφελών.

    Δεύτερον. Πρέπει να έχομε εγρήγορση στον ερχομό του πλάνου, δηλαδή του Αντιχρίστου. Και πάλι παίρνω από την Διδαχήν, το βιβλίο «Διδαχή». Διότι: «Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις πληθυνθήσονται οἱ ψευδοπροφῆται -Μην ξεχνάτε δε ότι αυτά τα βιβλία και τα πατερικά γενικά, απηχούν την Αγίαν Γραφήν. Γι’ αυτό βλέπετε, σχεδόν κείμενον Καινής Διαθήκης-«Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις πληθυνθήσονται οἱ ψευδοπροφῆται (:Θα πληθύνουν οι ψευδοπροφήται) καί οἱ φθορεῖς (:εκείνοι οι οποίοι καταστρέφουν την Εκκλησία του Χριστού) -Ποιοι είναι; Όχι να καταστρέψουν τα ντουβάρια. Από εκείνους που καταστρέφουν τα ντουβάρια, δηλαδή γκρεμίζουν Εκκλησίες ή εμποδίζουν να κτιστούν Εκκλησίες, μέχρι εκείνοι που φθείρουν το πνεύμα της Εκκλησίας- καί στραφήσονται τά πρόβατα εἰς λύκους(:και θα γίνουν τα πρόβατα σε λύκους) - Γιατί αυτοί που θα γκρεμούν, αυτοί που θα γίνονται διώκται, τι νομίζετε; Θα είναι βαφτισμένοι Χριστιανοί! Ο αιώνας μας το έχει δείξει καταφάνερα. Βαφτισμένοι Χριστιανοί είναι εκείνοι που στρέφονται εναντίον της Εκκλησίας- καί ἡ ἀγάπη στραφήσεται εἰς μῖσος (:αντί να έχομε αγάπη, θα έχομε μίσος)· αὐξανούσης γάρ της ἀνομίας μισήσουσιν ἀλλήλους καί διώξουσι καί παραδώσουσι, καί τότε φανήσεται ὁ κοσμοπλανής (:και τότε θα φανεί αυτός που πλανά τον κόσμον - Κοσμοπλανής. Είναι ο Αντίχριστος. Είναι ένα άλλο του όνομα) ὡς υἱός Θεοῦ(:Θα ‘ρθει σαν υιός Θεού) καί ποιήσει σημεῖα καί τέρατα(:θα κάνει θαύματα) καί ἡ γῆ παραδοθήσεται εἰς χεῖρας αὐτοῦ -Η γη ολόκληρη. Θα γίνει παγκόσμιος κυβερνήτης!- καί ποιήσει ἀθέμιτα ἃ οὐδέποτε γέγονεν ἐξ αἰῶνος (:και θα νομοθετήσει πράγματα τόσο αθέμιτα, τόσο άσχημα, που ποτέ δεν νομοθετήθηκαν τέτοιοι νόμοι από αρχής κτίσεως ανθρώπου)». Βλέπετε; Πώς μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι ο νόμος των αμβλώσεων, των εκτρώσεων, ο νόμος της μοιχείας, δηλαδή η αμνήστευση της μοιχείας κ.λπ., πέστε μου, θα μπορούμε να λέμε, θα μπορούμε να λέμε αν έχομε εγρήγορση ότι αυτοί οι νόμοι είναι καλοί; Αν δεν έχομε εγρήγορση, θα λέμε: «Επιτέλους απελευθερόμεθα από την νόμιμον σύζυγό μας ή από τον νόμιμον σύζυγό μας και ακόμη μπορούμε να κρατήσομε όσα παιδιά θέλομε, κατ’ επιλογήν· τα υπόλοιπα τα στέλνομε στον βόθρον τον βιολογικόν». Έτσι βλέπετε τι σημαίνει «έχω εγρήγορσιν»;

    Τρίτον. Χρειάζεται εγρήγορσις στην παρουσία των αιρέσεων. Η αίρεσις δεν είναι η καλή προϋπόθεσις μιας αληθινής λατρείας του Θεού. Θυμηθείτε, ο Κύριος που είπε εκεί στην διδασκαλία Του στη Σαμαρείτιδα γυναίκα ότι πρέπει να προσκυνούμε τον Θεό «ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ». Όχι ««ἐν πνεύματι». «Ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ»! Γιατί αν δεν υπάρχει η αλήθεια, η δογματική αλήθεια, τότε αυτό δεν είναι λατρεία αληθινή. Η αίρεσις ακόμα δεν είναι η καλή προϋπόθεσις και της όλης πνευματικότητος. Η αίρεσις έχει σαν καρπό την λανθασμένη πνευματική ζωή, με την οποία δεν ευαρεστούμε στον Θεό. Η αίρεσις ακόμη είναι μία βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος. Η αίρεσις είναι μία διαβολική επινόησις. Στηρίζεται δε στον ανθρώπινο λόγο, στην ανθρωπίνη λογική. Και είναι μία επανάληψις του προπατορικού αμαρτήματος. Για όλους αυτούς τους λόγους, που η αίρεσις δεν μας εισαγάγει δηλαδή εις την Βασιλείαν του Θεού, πρέπει να έχομε επαγρύπνησιν. Να αγρυπνούμε επί της ορθοδόξου πίστεώς μας και ορθοδόξου πνευματικότητός μας.

    Τέταρτον. Επαγρύπνησις και σ’ αυτήν την πνευματική μας πορεία, τόσο την προσωπική, όσο και την πορεία των κοντινών μας, της μάνας μου, του πατέρα μου, της γυναίκας μου, του ανδρός μου, του παιδιού μου, του γείτονά μου, του φίλου μου. Πρέπει να έχουμε μία επαγρύπνηση. Ακόμη είναι ανάγκη να έχομε μία διαρκή αυτοκριτική: «Πηγαίνω καλά; Ή μήπως δεν πηγαίνω καλά;». Μια επαγρύπνηση μίας αυτοτελματώσεως. «Μήπως βούλιαξα;». «Πού βρίσκομαι;». Γιατί πολλές φορές όταν κατεβαίνομε, βυθιζόμεθα, αυτοτελματούμεθα, δεν παίρνομε είδηση. Και αυτό είναι πολύ κακό. Αν η γλώσσα μας είναι σωστή, αν η φαντασία μας έχει σωστούς, καθαρούς λογισμούς, αν η καρδιά μας στον συναισθηματικό της χώρο είναι εκείνη που έχει αγαθά αισθήματα, αν ο νους μας σκέφτεται καλά, υγιά, βαθιά και όχι ρηχά, αν ζούμε κοσμικά ή πνευματικά, όλα αυτά, για να μπορούμε να τα δούμε, χρειαζόμαστε εγρήγορση. Λοιπόν, γρηγορεῖτε, λέει ο Κύριος.

       Είπε όμως και «στήκετε ἐν τῇ πίστει» όπως σημειώνει το Πνεύμα του Θεού, δια γραφίδος Αποστόλου Παύλου.  Τι θα πει «στήκετε ἐν τῇ πίστει»; «Να στέκεστε», λέει, «επάνω στην πίστη». Η πίστις, είναι, αγαπητοί μου, το θεμέλιο της σωτηρίας μας. Πρέπει να έχομε εδραιωθεί πάνω εις την πίστη. Εδραιώνομαι θα πει σιγουρεύω την ύπαρξή μου, τα βήματά μου, την στάση μου επάνω στο αντικείμενον που λέγεται «πίστις». Γι'αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος «Στήκετε ἐν τῇ πίστει». «Να στέκεστε». Τι θα πει: «Να στέκεστε;». Όπως λέγει ένας Εκκλησιαστικός συγγραφεύς, «Στήκετε, μὴ σαλεύεστε, ἀλλὰ βέβαιοι γίνεσθε».  «Βέβαιος» θα πει σίγουρος. «Μη σαλεύεστε, μη κουνιόσαστε, μην είσαστε έτοιμοι να ανατραπείτε ή να βγείτε από τον αντικείμενον της πίστεως, από τον χώρο της πίστεως». Αυτό το σχήμα δε της σωτηρίας, ο Απόστολος Παύλος το σημειώνει ως εξής -είναι από την Α΄ Κορ. 15,1. Λέγει: «Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον ὃ εὐηγγελισάμην ὑμῖν(:Σας κάνω γνωστό το Ευαγγέλιον), ὃ καὶ παρελάβετε, ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε, δι᾿ οὗ καὶ σῴζεσθε». Τι είπε; Πρώτον: «παρελάβετε». Δηλαδή, καταρχάς, το ακούσατε. «Εγώ το ευαγγελίστηκα σε σας το Ευαγγέλιο, εσείς το ακούσατε». Είναι η ακρόασις του Ευαγγελίου. Μετά «παρελάβετε», δηλαδή το αποδεχθήκατε, συμφωνήσατε. «Ναι. Το αποδέχομαι». Κατόπιν τι λέει; «Ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε». «Επάνω στο οποίον Ευαγγέλιο έχετε στηριχθεί, δηλαδή αρχίζετε να εφαρμόζετε»· «δι᾿ οὗ καὶ σῴζεσθε(: δια του οποίου Ευαγγελίου και σώζεστε)» . Βλέπετε, παρακαλώ, αυτό το σχήμα της σωτηρίας πώς κινείται; «Ακούω το Ευαγγέλιο, το αποδέχομαι, στηρίζομαι, σώζομαι».

     Ώστε λοιπόν βλέπομε ότι αυτό το «στήκετε ἐν τῇ πίστει» είναι θεμελιώδους σημασίας. Τι όμως σημαίνει «στήκετε»; Τι θα πει «στέκεστε»; Το «μή σαλεύεσθε». Δηλαδή, μην κουνιόσαστε. Σάλος και σαλεύω. Σαλεύομαι, σαλεύω, σάλος. Σάλος θα πει κάτι που κουνιέται. Λέμε… η θάλασσα έχει σάλον. Δηλαδή η επιφάνειά της έχει κύμα. Είναι εκείνο που λέγει ο 120 Ψαλμός: «Μή δῴης εἰς σάλον τόν πόδα σου». «Το πόδι σου», λέει, «μην το δώσεις σε κάτι που κουνάει, σε κάτι που γλυστράει». Κι αυτό δεν είναι παρά το ολισθηρόν έδαφος των βιοτικών μεριμνών, των σαρκικών επιθυμιών και των ποικίλων αιωριών της απιστίας και της αποστασίας. Εκεί μην πάνε τα πόδια σου. Θα είσαι επί του Ευαγγελίου, δεν θα είσαι άστατος άνθρωπος, θα είσαι στερεωμένος επάνω στο Ευαγγέλιον και αυτό για σένα θα είναι το θεμέλιό σου. Δεν θα μετακινηθείς ποτέ από κει. Πέστε μου, όταν βάλαμε θεμέλια για να κτίσουμε το σπίτι μας, τα ντουβάρια πάνε κατὰ τὸ δοκοῦν, τῆδε κακεῖσε, από δω και από κει και χοροπηδούν; Ή είναι πάντα στερεωμένα στα θεμέλια που βάλαμε στο σπίτι μας; Και σημειώνει ο Απόστολος Παύλος: «Ώστε, αδελφοί μου αγαπητοί», λέει στους Κορινθίους, πιο μπροστά το λέει, στο 15 κεφάλαιο: «Ἑδραῖοι γίνεσθε». Τι θα πει «ἑδραῖος»; Από το «ἕδρα», στήριγμα, «στηρίζομαι, πλατιά-πλατιά», επιτρέψατέ μου να πω: «ανοίγω τα πόδια μου να στερεωθώ καλά». Όταν πρόκειται να αντιμετωπίσουμε κάποιον άνθρωπο, έναν εχθρό, θέλομε να παλέψομε μαζί του, δεν στεκόμεθα με ενωμένα τα πόδια. Ανοίγομε τα πόδια για να αποκτήσομε μιαν εδραίωσιν, μία στερέωση του σώματός μας. Αυτό θα πει λοιπόν «Ἑδραῖοι γίνεσθε». Αμετακίνητοι. Όχι να σαλεύεστε. «Εἰδότες ὅτι ὁ κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστι κενός ἐν Κυρίῳ». «Γνωρίζοντες ότι ο κόπος σας δεν θα πάει χαμένος».

    Είναι όμως και ένα τρίτο που παραγγέλλει το Πνεύμα του Θεού. Είναι το «ἀνδρίζεσθε». Γίνεσθε ανδρείοι. Και άνδρες. Παρότι το «ἀνδρεῖος» θα λέγαμε έχει κάποια σχέση με το «άνδρας» γιατί υποτίθεται ότι ο άνδρας έχει ανδρεία, όχι, ἀνδρίζεσθε· άνδρες, γυναίκες, παιδιά. Η ανδρεία, αγαπητοί μου, είναι μία θεμελιακή και αφετηριακή αρετή. Λέγω «αφετηριακή» γιατί μαζί με τις άλλες τρεις, «φρόνησις, σωφροσύνη και δικαιοσύνη» απ’ αυτές τις τέσσερις, ξεκινούν όλες οι άλλες αρετές. Η ανδρεία για τον Χριστιανό είναι κορυφαία αρετή. Γιατί μ’ αυτήν, προσέξτε, θα σηκώσει τον σταυρό του. Σώζεσαι, αδελφέ μου, χωρίς να σηκώσεις τον σταυρό σου; Όχι. Για να σηκώσεις λοιπόν τον σταυρό σου πρέπει να έχεις ανδρεία. Δηλαδή θα αντιμετωπίσεις έναν αντιτιθέμενον κόσμον και θα έλθεις μαζί του σε σύγκρουση. Τι χρειάζεσαι; Δεν χρειάζεσαι ανδρεία; Από το φρόνημα της ανδρείας, από το ανδρείον φρόνημα γεννιέται η επιμονή, σας είπα, είναι αφετηριακές αυτές οι αρετές, η επιμονή και η υπομονή. Και η υπομονή και η επιμονή είναι οι αρετές με τις οποίες θα σωθούμε. Αμφιβάλλετε; «Ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος –λέει ο Κύριος-οὗτος σωθήσεται». «Αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος της ζωής του, αυτός θα σωθεί». Αμφιβάλλετε; «Ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν», λέγει ο Κύριος. «Με την υπομονή σας κτήσασθε, κερδίστε τις ψυχές σας». Ώστε λοιπόν κερδίζω την ψυχή μου με την υπομονή μου; Ναι. Η ανδρεία και την πίστιν διατηρεί, γιατί δεν την χάνω όταν έχω ανδρεία, δεν σαλεύομαι, δεν σκανδαλίζομαι, αλλά και την πνευματική ζωή ολοκληρώνει. Όταν δω τους άλλους πώς ζουν και οι άλλοι με ειρωνεύονται κι έχω ανδρεία και λέγω «Όχι· έτσι πρέπει να ζήσω», τότε δεν ολοκληρώνει την πνευματική μου ζωή η υπομονή και η ανδρεία; Στην εποχή μας, αγαπητοί μου, η ανδρεία λείπει. Εννοώ από τους Χριστιανούς μας. Σε απελπιστικόν βαθμόν λείπει η ανδρεία. Έτσι και μας αφαιρούν τα αγαθά μας, τα προδίδομε όλα. Για να πάρετε μια πρόγευση, τι θα κάνομε όταν θα έλθει ο Αντίχριστος. Πόσο εύκολα θα παραδοθούμε. Χρειαζόμαστε ανδρεία, φρόνημα ανδρείας, όσο τίποτε άλλο αυτό στην εποχή μας.

     Και το τελευταίο. Το Πνεύμα του Θεού μάς σημειώνει: «Κραταιοῦσθε». Δηλαδή λέει ένας Εκκλησιαστικός συγγραφεύς: «Οἷον ἀναλάβετε τήν ἰσχύν». Δηλαδή «να έχετε δύναμιν». Και ισχύς είναι η δύναμις που παρέχεται από το Πνεύμα το Άγιον. Χωρίς αυτήν την ισχύν, την δύναμη, μοιάζομε σαν παράλυτοι. Κι αυτή η ισχύς χρειάζεται για να μπορέσομε να φέρομε εις πέρας την ανοικοδόμηση του πύργου της πνευματικής μας ζωής, όπως λέγει ο Κύριος στην παραβολή εκείνου του κάποιου ανθρώπου που ανέλαβε να κτίσει, να οικοδομήσει πύργον. «Τοῦ οἰκοδομοῦντος τόν πύργον». Τι σημειώνει εκεί ο Κύριος; Ακούστε τι σημειώνει: «Καί μή ἰσχύσαντος ἐκτελέσαι -Έβαλε θεμέλια, απλώθηκε, οικοδομή μεγάλη. Καί μή ἰσχύσαντος ἐκτελέσαι (:Και μη δυναμένου πια, δεν μπόρεσε να το φέρει εις πέρας το οικοδόμημα) πάντες οἱ θεωροῦντες ἄρξωνται αὐτῶ ἐμπαίζειν(:όλοι αρχίζουν, που βλέπουν, να τον κοροϊδεύουν) λέγοντες ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος ἤρξατο οἰκοδομεῖν καί οὐκ ἴσχυσεν ἐκτελέσαι (:Ξεκίνησε να κτίζει· δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει)». Ξεκινάς, αδελφέ μου, την πνευματική σου ζωή, ενθουσιάστηκες από ένα κήρυγμα, μέσα σου γεννήθηκε ένα αίσθημα αγάπης και εμπιστοσύνης και πίστεως, αλλά δεν είδες πόσο δύναμη έχεις και δεν επεκαλέσθης το Πνεύμα το Άγιον, για να σου δώσει την δύναμη να μπορέσεις να φέρεις εις πέρας τη σωτηρία σου, το οικοδόμημα της σωτηρίας σου.

       Αγαπητοί μου, το Πνεύμα του Θεού μάς παραγγέλλει να γρηγορούμε. Γιατί οι καιροί είναι χαλεποί. Μας εντέλλεται το Πνεύμα το Άγιον να στεκόμαστε στην πίστη, γιατί πολλοί είναι εκείνοι που την προσβάλλουν. Προπαντός δε, προσβάλλουν το θεανθρώπινο πρόσωπον του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

      Μας λέγει ακόμα να έχομε ανδρεία. Γιατί δεν είμαστε, όπως σημειώνει στην προς Εβραίους ο Απόστολος Παύλος «τέκνα ὑποστολῆς», μαζέματος. Υποστέλλω τη σημαία. Να μαζευτώ, όταν ο άλλος μου βάζει μια φωνή, να μαζευτώ στο καβουκάκι μου. «Όχι», λέει ο Απόστολος Παύλος, «δεν είμαστε τέκνα υποστολής εις απώλειαν· που οδηγούμεθα στην καταστροφήν». «Ἀλλά δυνάμεως καί ἀγάπης καί σωφρονισμοῦ». «Ο Θεός», λέγει, «δεν μας έδωσε πνεύμα δειλίας, αλλά δυνάμεως». Μας έδωσε δύναμιν, μας έδωσε ισχύν· τέλος, θα λέγαμε, την ισχύν του Αγίου Πνεύματος. Και όλα αυτά, προσέξτε, είναι εντολές. Προσέξτε, όλα αυτά, αγαπητοί μου, είναι εντολές. Κι εκείνος που τηρεί τις εντολές του Θεού έχει ζωήν αιώνιον.

                      ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

 ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

• Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
• https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_407.mp3
• 
  
  
  

Μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ, Κυριακή ΙΓ΄ Ματθαίου

 

Μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ, Κυριακή ΙΓ΄ Ματθαίου

Τό Μήνυμα τῆς Κυριακῆς ἀπό τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Κυθήρων & Ἀντικυθήρων κ.ΣΕΡΑΦΕΙΜ- ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΓ' ΜΑΤΘΑΙΟΥ - ΑΠΟΔΟΣΙΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΤΟΜΗΣ ΤΗΣ ΤΙΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ  (30-08-2026)

Άγιος Αλέξανδρος: Ο μεγάλος επίσκοπος της Εκκλησίας μας

 

Άγιος Αλέξανδρος: Ο μεγάλος επίσκοπος της Εκκλησίας μας

ΑΓΙΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

      Πολλοί άγιοι ιεράρχες λάμπρυναν με την προσωπικότητά τους και το έργο τους την πρωτόθρονη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως στη δισχιλιόχρονη ιστορική της πορεία. Ένας από αυτούς είναι και ο άγιος Αλέξανδρος, ο οποίος έβαλε τη δική του σφραγίδα στην Εκκλησία του Χριστού σε μια εποχή κρίσιμη για εκείνη.

      Γεννήθηκε στην αγιοτόκο Μ. Ασία περί το 239 από γονείς ευσεβείς, οι οποίοι τον ανάθρεψαν χριστιανικά, σε μια εποχή που θεωρούνταν ασυγχώρητο έγκλημα να είναι κανείς Χριστιανός, διότι η θνήσκουσα ειδωλολατρία, δια της ρωμαϊκής εξουσίας καταδίωκε με ιδιαίτερη μανία την Εκκλησία και τους Χριστιανούς, με στόχο να τους εξαφανίσει από προσώπου γης. Ο ίδιος, νεαρό παιδί, δοκίμασε τους σκληρούς διωγμούς του θρησκομανή αυτοκράτορα Δέκιου (249-251) και στη συνέχεια τους διωγμούς του Βαλεριανού (257-260), τους πιο φοβερούς από όλους, του δαιμονικού Διοκλητιανού (303-305) και τέλος του Γαλερίου και Μαξιμιανού (305-313). Είχε ασκηθεί να κρύβει διωκόμενους Χριστιανούς και να περιθάλπει ταλαιπωρημένους και πληγωμένους Μάρτυρες. Όλη αυτή η τραγική κατάσταση είχε δαμάσει τον νεαρό Αλέξανδρο και είχε σμιλέψει την ψυχή του, ώστε να αφιερώσει τη ζωή του στο Χριστό και την υπηρεσία της Εκκλησίας.

       Ο Αλέξανδρος βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη να υπηρετεί τον γέρο και άρρωστο αρχιεπίσκοπο Μητροφάνη, ο οποίος τον χειροτόνησε διάκονο και στη συνέχεια πρεσβύτερο. Λόγω του εκκλησιαστικού του ζήλου και του αδαμάντινου χαρακτήρα του κατέστη ο στενότερος συνεργάτης του αρχιεπισκόπου της Κωνσταντινουπόλεως, η οποία τότε ονομαζόταν Βυζάντιο και δεν είχε αποκτήσει ακόμη την αίγλη, μετά την επιλογή του Μ. Κωνσταντίνου να γίνει η νέα πρωτεύουσα του απέραντου ρωμαϊκού κράτους. Όλες τις δύσκολες αποστολές και τα μεγάλα θέματα τα ανέθετε στον πρεσβύτερο Αλέξανδρο. Παράλληλα ο Αλέξανδρος διακρίνονταν για την ευσέβειά του, για την ασκητική ζωή του και ο ζήλος του για την διατήρηση ανόθευτης της σώζουσας διδασκαλίας της Εκκλησίας. Το μεγάλο βάρος το έριξε στην αντίκρουση των αιρέσεων, οι οποίες την εποχή εκείνη βρισκόταν σε έξαρση. Εκφωνούσε πύρινους λόγους κατά των κακοδόξων αιρετικών. Με τα επιχειρήματά του τους κατατρόπωνε και μετέστρεφε στην Ορθοδοξία πλήθος πλανεμένων ανθρώπων.

      Όταν ο πρεσβύτερος Αλέξανδρος ήταν 63 ετών και αρκετά ώριμος πνευματικά, έκανε την εμφάνισή της η φοβερή αίρεση του αρειανισμού. Αιρεσιάρχης ο πρεσβύτερος της Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας Άρειος δίδασκε δόγματα βλάσφημα, τα οποία ανέτρεπαν ολόκληρο το θεολογικό οικοδόμημα της αρχαίας Εκκλησίας, με κυριότερη κακοδοξία, την άρνηση της θεότητας του ένσαρκου Λόγου του Θεού, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. η αίρεση του αρειανισμού, απειλούσε την γνησιότητά της και αυτή ακόμη την ύπαρξή της Εκκλησίας. Για την αντιμετώπισή της συγκλήθηκε η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος το 325 από τον πρώτο, μετέπειτα Χριστιανό, αυτοκράτορα Μ. Κωνσταντίνο, στη Νίκαια της Βηθυνίας.

      Ο υπέργηρος και ασθενής Μητροφάνης έστειλε ως αντιπρόσωπό του στη Σύνοδο τον πρεσβύτερο Αλέξανδρο, ο οποίος αγωνίστηκε με σθένος κατά του αρειανισμού και υπέρ της Ορθοδοξίας. Συντάχτηκε με τους Ορθοδόξους Πατέρες (Αθανάσιο, Σπυρίδωνα, Νικόλαο, κ.α.) κατατροπώνοντας το φοβερό αιρεσιάρχη Άρειο. Μετά το πέρας της αγίας Συνόδου και τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας, ο Αλέξανδρος έσπευσε στην Κωνσταντινούπολη να αναγγείλει το πανευφρόσυνο γεγονός στον Μητροφάνη, ο οποίος τον περίμενε με  αγωνία και αδιάκοπα προσευχόμενος. Τον υποδέχτηκε με δάκρυα χαράς και του ανέθεσε μεγάλη αποστολή σε διάφορες τοπικές Εκκλησίες, να μεταφέρει το χαρμόσυνο άγγελμα του θριάμβου της ορθοδόξου πίστεως. Αν και ήταν  και ο ίδιος πια ηλικιωμένος (84 χρονών) περιόδευσε σε όλη την Ελλάδα, την Ιλλυρία (Αλβανία) και τη Σερβία και άλλες βαλκανικές χώρες, κάνοντας γνωστό το «Σύμβολο της Πίστεως», που είχε συντάξει η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος.

      Εν τω μεταξύ ο αρχιεπίσκοπος Μητροφάνης βρισκόταν σε ηλικία 117 ετών, αρρώστησε βαριά και τον Ιούνιο του 325 κοιμήθηκε εν Κυρίω. Λίγο πριν είχε ζητήσει να τον διαδεχθεί στο θρόνο του ο πρεσβύτερος Αλέξανδρος, τον οποίο γνώριζε καλά και τον θεωρούσε άξιο διάδοχό του, στην επισκοπή του, η οποία είχε αναχθεί πια σε πρωτόθρονη Εκκλησία, λόγω ότι είχε γίνει η νέα πρωτεύουσα του ρωμαϊκού κράτους και είχε μετονομαστεί σε Νέα Ρώμη και Κωνσταντινούπολη, από το όνομα του κτήτορά της Μ. Κωνσταντίνο.  Μάλιστα ο Μητροφάνης ζήτησε και τη γνώμη του Κωνσταντίνου για την επιλογή του Αλεξάνδρου, ο οποίος συμφώνησε μαζί του.

       Ο Αλέξανδρος δέχτηκε με ταπείνωση, θεωρώντας το υψηλό του αξίωμα ως μια ακόμα διακονία στην Εκκλησία. Η λαμπρότητα της εξουσίας δεν τον άγγιξε, παραμένοντας ο ίδιος απλός ποιμένας της Εκκλησίας, διδάσκοντας, καταπολεμώντας τις πλάνες και ασκώντας την φιλανθρωπία. Υπηρέτησε την Εκκλησία, ως αρχιεπίσκοπος της Βασιλεύουσας, για δεκαπέντε χρόνια. Το 337, σε ηλικία 98 ετών, παρέδωσε την αγία του ψυχή στον Κύριο, τον Οποίο αγάπησε με όλη τη δύναμη της ψυχής του και υπηρέτησε με όλες του τις δυνάμεις ολόκληρη τη ζωή του. Η Εκκλησία, εκτιμώντας την αγία ζωή του και τις ανεκτίμητες υπηρεσίες του προς αυτήν, τον ανακήρυξε άγιο. Η μνήμη του εορτάζεται στις 30 Αυγούστου, την ημέρα της οσιακής κοίμησής του.

       Ο άγιος Αλέξανδρος αποτελεί πρότυπο επισκόπου και ποιμένα της Εκκλησίας μας. Παρέδωσε στο  Θεό τον εαυτό του και ολόκληρη τη ζωή του, για να γίνει πιστός διάκονος του λαού του Θεού και συνειδητός εργάτης του Ευαγγελίου και της αλήθειας, η οποία  είναι συνώνυμη με τη σωτηρία. Αγωνίστηκε κατά των αιρέσεων με συνέπεια, διότι θεωρούσε την πλάνη και την κακοδοξία ως ολέθριο δρόμο εξόδου από την Εκκλησία και αιτία απώλειας της σωτηρίας. Ο άγιος Αλέξανδρος, όπως και οι άλλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας, δείχνουν το δρόμο που πρέπει να ακολουθούν και οι σημερινοί κληρικοί.   

Σειρά δημοσιεύσεων με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από την ψευδοσύνοδο της Κρήτης, (2016). (2ον)

 

Σειρά δημοσιεύσεων με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από την ψευδοσύνοδο της Κρήτης, (2016). (2ον)

 

ΣΕΙΡΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΔΕΚΑ ΕΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΕΥΔΟΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, (2016).

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου- συγγραφέως

Εν Θεσσαλονίκη τη 27^η Αυγούστου 2026

Μέρος δεύτερον

    Ας έρθουμε τώρα στις αποφάσεις της Ψευδοσυνόδου, αλλά και στην κριτική που ασκήθηκε σ’ αυτές από τοπικές Εκκλησίες, συλλογικούς φορείς, κληρικούς και λαϊκούς. Στο σημείο αυτό σημειώνουμε παρενθετικά, ότι όλες οι δημοσιεύσεις μας έχουν συνοπτικό χαρακτήρα. Όσοι αναζητούν περισσότερες λεπτομέρειες, μπορούν να ανατρέξουν στην μνημονευθείσα στο πρώτο μέρος εργασία μας με τίτλο «Η ‘Σύνοδος’ της Κρήτης- Προπαρασκευή, συγκρότηση, αποφάσεις, συνέπειες». Εκεί θα βρουν και τις σχετικές παραπομπές προς τις πηγές, στις οποίες καταφύγαμε για την συγγραφή του βιβλίου.

Τα οκτώ συνοδικά κείμενα που παρήγαγε η Ψευδοσύνοδος

    Οι αποφάσεις της Ψευδοσυνόδου συνοψίζονται στα οκτώ συνοδικά κείμενα τα οποία αυτή παρήγαγε, εκ των οποίων τα μεν έξι προετοιμάσθηκαν στις πανορθόδοξες Προσυνοδικές Διασκέψεις που προηγήθηκαν, ενώ τα υπόλοιπα δύο, η «Εγκύκλιος» και το «Μήνυμα», ολίγον προ της διεξαγωγής της. Τα εν λόγω κείμενα είναι διαποτισμένα σχεδόν εξ’ ολοκλήρου από την γνωστή οικουμενιστική ιδεολογία. Είναι γεμάτα από κακόδοξες θέσεις, από αποφάσεις που έρχονται σε αντίθεση με τους Ιερούς Κανόνες, ενώ παράλληλα συναντούμε σε πολλά σημεία αντιφάσεις, ασάφειες και διφορούμενες εκφράσεις, που επιδέχονται ετερόκλητες ερμηνείες. Ειδικότερα τα κείμενα «Εγκύκλιος» και «Μήνυμα» σε πολλά σημεία αλληλοεπικαλύπτονται. Τα κείμενα υπάρχουν στο διαδίκτυο και ο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να τα διαβάσει. Προχωρούμε στη συνέχεια στο συνοπτικό σχολιασμό τους ξεκινώντας από τις τέσσερις Εκκλησίες που δεν συμμετείχαν στην ψευδοσύνοδο.

Η στάση των τεσσάρων Ορθοδόξων Εκκλησιών που δεν έλαβαν μέρος στην Ψευδοσύνοδο απέναντι στις αποφάσεις της.

    Τα μέλη της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου Αντιοχείας στις 27 Ιουνίου 2016 απεφάσισαν μεταξύ άλλων: «Να θεωρήσουν την Συνάντηση της Κρήτης ως μια προκαταρκτική Συνέλευση της Πανορθοδόξου Μεγάλης Συνόδου, επομένως και να θεωρήσουν ότι τα έγγραφά της δεν είναι τελικά, αλλά ανοιχτά προς συζήτηση και προς τυχόν τροποποιήσεις, όταν συγκληθεί η Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας με την παρουσία και συμμετοχή όλων των Ορθοδόξων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών». 

    Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ρωσίας συνήλθε στις 2 Δεκεμβρίου 2017, και απεφάσισε μεταξύ άλλων: «Η εν λόγω Σύνοδος, [της Κρήτης], δεν δύναται να θεωρείται πανορθόδοξη, ούτε και οι αποφάσεις της ως δεσμευτικές για όλο το Ορθόδοξο πλήρωμα, επειδή η μη εξασφάλιση της σύμφωνης γνώμης των ορισμένων κατά τόπους Αυτοκεφάλων Εκκλησιών για τη σύγκλησή της στις προκαθορισμένες ημερομηνίες παραβίασε την αρχή της ομοφωνίας….Η ανάλυση των κειμένων της εν Κρήτη Συνόδου…απέδειξε ότι ορισμένα εξ’ αυτών περιλαμβάνουν ασαφείς και διφορούμενες διατυπώσεις, κάτι το οποίο δεν επιτρέπει να τα θεωρούμε ως υποδειγματική έκφραση των αληθειών της Ορθοδόξου πίστεως και της Παραδόσεως της Εκκλησίας».

    Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Βουλγαρίας με συνοδική απόφασή της την 15η Νοεμβρίου 2016, απεφάσισε μεταξύ άλλων: «Κατόπιν προσεκτικής μελέτης των κειμένων που υιοθετήθηκαν από την Σύνοδο της Κρήτης η Ιερά Σύνοδος έχει καταλήξει στο συμπέρασμα, ότι περιέχουν αποκλίσεις από την Ορθόδοξη Παράδοση, από την δογματική και Κανονική Παράδοση της Εκκλησίας και από το πνεύμα και το γράμμα των Οικουμενικών και Τοπικών Συνόδων». 

    Τέλος η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Γεωργίας με συνοδική απόφασή της στις 22 Δεκεμβρίου 2016 απεφάσισε μεταξύ άλλων: «Επειδή στην Σύνοδο της Κρήτης δεν συμμετείχαν τέσσερις Ορθόδοξες Εκκλησίες, η Σύνοδος δεν μπορεί να θεωρηθεί Καθολική… Επομένως οι αποφάσεις και τα κείμενα της Συνόδου της Κρήτης δεν είναι δεσμευτικά για την Εκκλησία….Είναι απαραίτητη η διόρθωση σε σημεία, ή και η πλήρης αντικατάσταση των κειμένων της Συνόδου της Κρήτης». 

Η στάση του Άγίου Όρους απέναντι στις αποφάσεις της Ψευδοσυνόδου.

    Στις 30 Ιουνίου 2017 η Ιερά Κοινότης του Αγίου Όρους δημοσίευσε κείμενο με τίτλο: «Μήνυµα του Αγίου Όρους περὶ της Αγίας και Μεγάλης εν Κρήτῃ Συνόδου», το οποίο εκφράζει την επίσημη στάση του Αγίου Όρους απέναντι στην Ψευδοσύνοδο. Οι περισσότερες Ιερές Μονές το ψήφισαν, ενώ πέντε μόνο, οι Ιερές Μονές Ξηροποτάμου, Γρηγορίου, Καρακάλου, Φιλοθέου και Κωνσταμονίτου, το απέρριψαν. Ο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να το βρεί στο διαδίκτυο. Εδώ περιοριζόμαστε μόνο σε ένα σύντομο σχολιασμό του.

    Το «Μήνυμα» απευθύνεται προς τον πιστό λαό του Θεού, «εξ’ αισθήµατος ευθύνης και σεβασµού προς την Αγίαν ηµών Εκκλησίαν και το πλήρωµα Αυτής». Όμως εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα κείμενο ξεκάρφωτο και άσχετο με προηγούμενα αγιορειτικά κείμενα. Με ένα κείμενο, που δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του αναγνώστη να πληροφορηθεί υπεύθυνα και ξεκάθαρα, ποιά είναι η φωνή του αγίου Όρους γύρω από την Ψευδοσύνοδο. Να μάθει, δηλαδή, ποιά απάντηση έχει να δώσει το Άγιον Όρος πάνω σε ορισμένα πολύ απλά και καυτά ερωτήματα: Τελικά τι ήταν αυτή Σύνοδος; Ήταν μια αληθινή Ορθόδοξη Σύνοδος, ή ψευδοσύνοδος; Έλαβε Ορθόδοξες αποφάσεις, ναι ή όχι; Μπορούμε να πούμε ότι η Ψευδοσύνοδος αποτελεί οργανική συνέχεια των προγενεστέρων Οικουμενικών Συνόδων; Μπορούμε να πούμε ότι οι συνοδικοί αρχιερείς εδογμάτισαν Ορθοδόξως και οι αποφάσεις των είναι καρπός θείου φωτισμού και εμπνεύσεως του αγίου Πνεύματος;

    Σε τελική ανάλυση εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα κείμενο, το οποίο κινείται σε μια εντελώς άλλη ατμόσφαιρα, την ατμόσφαιρα της αναστάσεως, στην οποία συρράπτονται στοιχεία Εκκλησιολογίας, Σωτηριολογίας, Χριστολογίας και Εσχατολογίας. Ο συντάκτης με διπλωματικό τρόπο αποφεύγει να απαντήσει στα παρά πάνω απλά και καυτά ερωτήματα, ακριβώς γιατί, αν απαντήσει, είτε θα εξοργίσει το Φανάρι, είτε θα έρθει σε αντίθεση με προηγούμενα αγιορειτικά κείμενα, είτε τέλος θα έρθει σε κραυγαλέα αντίθεση με πλήθος μελετών και δημοσιεύσεων, που αποδεικνύουν τετραγωνικά, ότι η Σύνοδος αυτή δεν ήταν αληθινή Ορθόδοξη Σύνοδος, οπότε θα εξοργίσει τον πιστό λαό του Θεού.

    Παρακάτω ο συντάκτης γράφει: «Διαρκώς παρατηρείται μια υποβόσκουσα ταραχή προκαλουμένη από αντιδράσεις κατά αποφάσεων της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου. Προτείνονται αποτειχίσεις και διακοπαί του μνημοσύνου των οικείων επισκόπων. Επειδή είμεθα αποδέκται αυτών των ανησυχιών και ευρισκόμενοι εντός της Εκκλησίας, απευθύνομεν προς όλους τον χαιρετισμόν του Αναστάντος Χριστού: Ειρήνη υμίν. Δεν υπάρχει λόγος ταραχής, εφ’ όσον ευρίσκεται μεθ’ ημών ο Αναστάς Κύριος». Κατά τον συντάκτη διαπιστώνονται μεν ταραχές και αντιδράσεις, ακόμη και αποτειχίσεις, αλλά αυτές δεν δικαιολογούνται, διότι βρισκόμαστε μέσα στην Εκκλησία και έχουμε μαζί μας τον Αναστάντα Κύριο. Ο συντάκτης αποφεύγει να αναφερθεί στην αιτία των αντιδράσεων και των αποτειχίσεων, ότι δηλαδή αυτές οφείλονται σε κακόδοξες αποφάσεις της Ψευδοσυνόδου,  αλλά μ’ αυτές δεν θέλει επ’ ουδενί λόγω να καταπιαστεί. Γι’ αυτό και καταφεύγει στον Αναστάντα Κύριο, ο Οποίος καλείται να τον βγάλει από το αδιέξοδο. Δεν γνωρίζουν άραγε οι αγιορείτες Πατέρες, που υιοθέτησαν αυτό το κείμενο, ότι τότε μόνον «ευρισκόμεθα εντός της Εκκλησίας» και ο Αναστάς Κύριος βρίσκεται όντως μαζί μας, όταν εμείς κρατούμε την αλήθεια της πίστεως ανόθευτη και απαραχάρακτη και με θάρρος την ομολογούμε προς πάσαν κατεύθυνση, έτοιμοι να υποστούμε διωγμούς και θλίψεις; Δεν διάβασαν ποτέ τον λόγο του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, ότι «οι της του Χριστού Εκκλησίας, της αληθείας εισί και οι μη της αληθείας όντες ουδέ της του Χριστού Εκκλησίας εισί»;  Δεν γνωρίζουν ότι σε καμιά περίπτωση δεν βρίσκεται ο Αναστάς Κύριος, εκεί όπου υπάρχει η αίρεση, εκεί όπου συγκροτούνται ψευδοσύνοδοι, εκεί όπου υπογράφονται κακόδοξες αποφάσεις, εκεί όπου υπάρχει συμπόρευση με την αίρεση, ή ένοχη σιωπή απέναντι στην αίρεση; Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς χαρακτηρίζει την αποσιώπηση των αληθειών της πίστεως προς ανατροπήν της πλάνης  ως τρίτο είδος αθεΐας. Γράφει: «Τρίτον δε εστί είδος, [αθεΐας], ου πόρω της ανωτέρω πονηράς ξυνωρίδος, το παραιτείσθαι τι λέγειν των δεδογμένων περί Θεού…και το τας των ιερών πατέρων θεολογίας μη τοις ουκ ειδόσιν εξηγείσθαι…». 

    Παρά κάτω γράφουν: «Η Σύνοδος έγινε µετά από πολυχρόνιον προετοιµασίαν. Προ της Συνόδου τα προετοιµασθέντα κείµενα εκοινοποιήθησαν προς γνώσιν των πιστών και µέ την δυνατότητα εκφράσεως κάποιας γνώµης. Το Άγιον Όρος επί σειράν ετών µετά σαφηνείας διετύπωσε τας απόψεις του δια τους γινοµένους διαλόγους µετά των ετεροδόξων Χριστιανών. Κατά τας εργασίας της Συνόδου οι αρχιερείς εξέφρασαν τας προσωπικάς των απόψεις. Κάποιοι εξ’ αυτών διετύπωσαν τας αντιρρήσεις των µέ σεµνόν τρόπον, χωρίς να διακόπτουν τας σχέσεις των µέ την Εκκλησίαν. Όλα είναι καταγεγραµµένα». Το ότι «το Άγιον Όρος επί σειράν ετών µετά σαφηνείας διετύπωσε τας απόψεις του….» αυτό είναι αληθές. Όπως επίσης είναι αληθές ότι τα κατά καιρούς αποσταλέντα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Υπομνήματα, εις ό,τι αφορά τους διαλόγους, υπήρξαν ορθοδοξότατα. Ορθοδοξότατο επίσης υπήρξε και το τελευταίο κείμενο πριν από την Ψευδοσύνοδο, το οποίο απέστειλε η Ιερά κοινότης του Αγίου Όρους υπό μορφήν επιστολής στις 25.5.2016 προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, η οποία κοινοποιήθηκε σε όλες τις Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Σ’ αυτήν η Ιερά Κοινότης καταθέτει αξιόλογες παρατηρήσεις και αιτήματα μεταξύ των οποίων:

1) Να μην αναγνωρισθούν οι ετερόδοξοι ως Εκκλησίες,

2) Να τονισθή ότι οι διάλογοι με τους ετεροδόξους σκοπεύουν στην επιστροφή των στην Ορθοδοξία και στην αγιοπνευματική ενότητα της Εκκλησίας.

3) Να ληφθούν υπ’ όψιν οι εύλογες αντιρρήσεις της Ιεράς Κοινότητος για τη συμμετοχή των Ορθοδόξων Εκκλησιών στο Π.Σ.Ε., καθώς και την σαφή αντίθεσή της στις συμπροσευχές, τους λειτουργικούς ασπασμούς και οτιδήποτε άλλο δίνει την εντύπωση «ότι είμεθα το ίδιο», και

4) Να διατυπωθή με ευκρίνεια ότι η εκκλησιαστική παράδοσις αναγνωρίζει ως «έσχατο κριτή» επί θεμάτων πίστεως την συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας.

    Το ερώτημα είναι: Έγιναν δεκτές οι προτάσεις αυτές του αγίου Όρους σχετικά με τους Διαλόγους; Ασφαλώς όχι. Όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, κανένα από τα παρά πάνω ουσιαστικά αιτήματα των αγιορειτών δεν έγινε αποδεκτό από την Ψευδοσύνοδο. Γιατί λοιπόν οι αγιορείτες Πατέρες δεν διακηρύσσουν με θάρρος και παρρησία στο λαό, ότι οι κατά πάντα Ορθόδοξες προτάσεις τους σχετικά με τους Διαλόγους και όχι μόνον, δεν έγιναν δεκτές από την Ψευδοσύνοδο;

    Κάνουν επίσης λόγο για την δυνατότητα που δόθηκε στους πιστούς να εκφράσουν τη γνώμη τους προ της Ψευδοσυνόδου. Ο κλήρος, ο λαός και ένα μεγάλο μέρος του μοναχικού κόσμου πράγματι εξέφρασε τις απόψεις του, και μάλιστα με επίσημο και πανηγυρικό τρόπο, στην πολύ σημαντική Ημερίδα, πανορθοδόξου εμβελείας, που διοργάνωσαν οι Ιερές Μητροπόλεις Γλυφάδας, Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως, Κυθήρων και Πειραιώς, καθώς και η «Σύναξις Κληρικών και Μοναχών», στις  23 Μαρτίου 2016, στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας Πειραιώς. Τι από όσα ελέχθησαν στην Ημερίδα έλαβε υπ’ όψη της η Ψευδοσύνοδος ; Τίποτε απολύτως.

(Συνεχίζεται).

ΣΕΙΡΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΔΕΚΑ ΕΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΕΥΔΟΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, (2016). (Α΄)

 

ΣΕΙΡΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΔΕΚΑ ΕΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΕΥΔΟΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, (2016). (Α΄)

 

ΣΕΙΡΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΔΕΚΑ ΕΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΕΥΔΟΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, (2016).

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου- συγγραφέως

Εν Θεσσαλονίκη τη 25^η Αυγούστου 2026

    Όπως είναι γνωστό, πριν από δέκα χρόνια πραγματοποιήθηκε στο Κολυμπάρι της Κρήτης η ψευδοσύνοδος της Κρήτης, (16 έως 27 Ιουνίου 2016). Η πραγματοποίησή της υπήρξε ένα κατ’ εξοχήν τραγικό και συγκλονιστικό εκκλησιαστικό γεγονός με ανυπολόγιστες συνέπειες για την παγκόσμια Ορθοδοξία. Ένα γεγονός, που σήμανε τον θρίαμβο της παναιρέσεως του Οικουμενισμού και γέμισε με απερίγραπτη θλίψη την θριαμβεύουσα και τη στρατευομένη Εκκλησία του Χριστού. Ένα γεγονός, που προκάλεσε το πλέον οδυνηρό πλήγμα στο σώμα της Εκκλησίας, διότι επέφερε σχίσμα πανορθοδόξων διαστάσεων, πάνω στο οποίο, στη συνέχεια, μετά από δύο χρόνια, προσετέθη νέο σχίσμα που ήταν συνέχεια και συνέπεια του προηγουμένου. Πρόκειται για το σχίσμα εξ’ αιτίας της αποδόσεως αντικανονικής Αυτοκεφαλίας σε ομάδα καθηρημένων, αχειροτονήτων, ή και αυτοχειροτονήτων, δήθεν κληρικών της Ουκρανίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

    Με την ευκαιρία, λοιπόν, αυτής της θλιβερής επετείου θεωρήσαμε αναγκαίο να προχωρήσουμε σε σειρά δημοσιεύσεων με θέμα την ψευδοσύνοδο, με περισσότερες λεπτομέρειες αυτή τη φορά, που θα αποτελέσουν τρόπον τινά μια απάντηση στις Ημερίδες και στα Συνέδρια που θα διοργανώσουν, είτε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, είτε, πολύ πιθανόν και η Εκκλησία της Ελλάδος. Σκοπός των δημοσιεύσεων είναι η ενημέρωση γύρω από αυτήν ακόμη και των πλέον απλοϊκών μελών της Εκκλησίας, που δεν διαθέτουν θεολογικές γνώσεις, έτσι ώστε να είναι εις θέσιν να αντικρούουν τα επιχειρήματα των οικουμενιστών και να στηρίζουν τους αμφιταλαντευόμενους και ολιγόπιστους εν Χριστώ αδελφούς. Τις δημοσιεύσεις αναπτύσσουμε επί τη βάσει παλαιότερης εργασίας μας με τίτλο: «Η ‘Σύνοδος’ της Κρήτης, (2016)», με υπότιτλο: «Προπαρασκευή, Συγκρότηση, Αποφάσεις, Συνέπειες».

***

Μέρος πρώτον 

    Σε δύο προηγούμενες ομιλίες μας αναφερθήκαμε στο στάδιο της προετοιμασίας και στην όλη προπαρασκευαστική διαδικασία για την πραγματοποίηση της  ψευδοσυνόδου. Ερχόμαστε τώρα να αναφερθούμε στο επόμενο στάδιο, αυτό της συγκροτήσεώς της. Τις πρώτες προσπάθειες συγκροτήσεως της ψευδοσυνόδου συναντούμε στις δύο Σύναξεις των Προκαθημένων, τον Μάρτιο του 2014 και τον Ιανουάριο του 2016 στην Κωνσταντινούπολη. Ειδικότερα η Σύναξη των Προκαθημένων του Ιανουαρίου του 2016 ανέλαβε να συντάξει και τον «Κανονισμό»

Λειτουργίας της και να συγκροτήσει την Πανορθόδοξη Γραμματεία της. Ο Κανονισμός μας πληροφορεί για τη δομή λειτουργίας της, δηλαδή με ποιο τρόπο λειτούργησε αυτή η ψευδοσύνοδος. Ένα σύντομο κριτικό σχολιασμό του «Κανονισμού» παραθέτουμε παρακάτω.

    Μεγάλο ενδιαφέρον έχει στη φάση αυτή της συγκροτήσεως ένα πολύ σημαντικό γεγονός, η μη συμμετοχή δηλαδή στην ψευδοσύνοδο τεσσάρων Τοπικών Εκκλησιών. Κατά θεία πρόνοια ολίγες ημέρες προ της συγκλήσεώς της οι Τοπικές Εκκλησίες της Αντιόχειας, της Ρωσίας, της Βουλγαρίας και της Γεωργίας, απεφάσισαν τελικά να μη συμμετάσχουν. Με πολύ συνοπτικό τρόπο παραθέτουμε στη συνέχεια αποσπάσματα από τα συνοδικά ανακοινωθέντα των τεσσάρων αυτών Εκκλησιών, στα οποία οι εν λόγω Εκκλησίες αιτιολογούν τους λόγους, για τους οποίους δεν θα συμετάσχουν στην ψευδοσύνοδο.   

    Η Εκκλησία της Αντιόχειας στο Συνοδικό Ανακοινωθέν της 6ης Ιουνίου 2016 γράφει μεταξύ άλλων: «Η Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου Αντιοχείας ομοφώνως αποφάσισε να μη συμμετάσχει το Πατριαρχείο Αντιοχείας στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο μέχρι να διαλυθούν όλοι οι λόγοι που εμποδίζουν τη συμμετοχή στη Θεία Ευχαριστία κατά τη διάρκεια της Συνόδου, όταν βρεθεί μια οριστική λύση σχετικά με την εισπήδηση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων στα όρια του Πατριαρχείου Αντιοχείας, η οποία οδήγησε σε διακοπή κοινωνίας με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων». Κατά παρόμοιο τρόπο και η Εκκλησία της Βουλγαρίας με συνοδική απόφασή της την 1η Ιουνίου 2016 ζήτησε την αναβολή της συνόδου της Κρήτης, προκειμένου να μελετηθούν καλύτερα τα προσυνοδικά κείμενα και να γίνουν οι απαιτούμενες διορθώσεις. Σε περίπτωση μη αναβολής της Συνόδου αποφάσισε να μην συμμετάσχει σ’ αυτήν.

    Στις 10 Ιουνίου 2016 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Γεωργίας με Συνοδικό Ανακοινωθέν της εδήλωσε ότι «Σήμερον ευρισκόμεθα ενώπιον του γεγονότος ότι η ομόνοια δεν έχει εισέτι επιτευχθή, ενώ ο στόχος της συγκλήσεως της Συνόδου ήτο και είναι η προβολή της ομοψυχίας των Ορθοδόξων. Όθεν η Εκκλησία της Γεωργίας, ως και άλλαι Εκκλησίαι, ζητούμεν να αναβληθή η Σύνοδος, έως ότου επιτευχθή πλήρης ομόνοια. Ως εκ τούτου η Ιερά Σύνοδος απεφάνθη: Η Αντιπροσωπεία της Εκκλησίας της Γεωργίας να μη συμμετάσχη εις την προγραμματισθείσαν εις τας 17-26 Ιουνίου ε.ε. εις την Κρήτην Αγίαν και Μεγάλην Σύνοδον».

    Τέλος η Ιερά Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ρωσίας αφού έλαβε υπ’ όψη της την άρνηση συμμετοχής των τριών, ως άνω, Εκκλησιών όπως και το γεγονός ότι δεν πληρούται ο απαραίτητος όρος της ομοφωνίας που προβλέπεται από τον «Κανονισμό» λειτουργίας της, αποφάσισε με σχετικό ανακοινωθέν της να υποστηρίξει τις προτάσεις των Ορθοδόξων Εκκλησιών Αντιοχείας, Γεωργίας, και Βουλγαρίας περί αναβολής της Πανορθοδόξου Συνόδου και ότι σε περίπτωση κατά την οποία συγκληθεί η ψευδοσύνοδος παρά την αντίθετη γνώμη των τριών Εκκλησιών μετά λύπης ανακοινώνει την αδυναμία της συμμετοχής της.

    Η Εκκλησία της Σερβίας βρέθηκε σε δίλημμα, σε έναν μεγάλο προβληματισμό, αν δηλαδή τελικά θα πρέπει να συμμετάσχει, ή όχι στην ψευδοσύνοδο. Ο Μητροπολίτης Μπάτσκας κ. Ειρηναίος, της Εκκλησίας της Σερβίας, έγραψε  σε δημοσίευμά του μεταξύ άλλων: «Ας μη απατώμεθα, ή κρυπτώμεθα: το προβληματικό τούτο κείμενον, [«Σχέσεις Ορθοδόξου Εκκλησίας με τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον»], είναι η πρώτη και κυρία αιτία της αρνήσεως των τεσσάρων Ορθοδόξων Πατριαρχείων να συμμετάσχουν εις την Σύνοδον, ενώ η Εκκλησία της Σερβίας αμφιταλαντεύετο μέχρι τελευταίας στιγμής όσον αφορά εις την συμμετοχήν της, προσήλθε δε τελικώς διά δύο λόγους: εξ’ αγάπης προς την μαρτυρικήν μητέρα της Εκκλησίαν, την Εκκλησίαν της Κωνσταντινουπόλεως και επ’ ελπίδι ότι τα ασθενούντα και ελλείποντα της προπαρασκευαστικής περιόδου θα θεραπευθούν και θα αναπληρωθούν κατά τας εργασίας της Συνόδου».

    Από τα παρά πάνω γίνεται φανερό ότι η απουσία των τεσσάρων Τοπικών Εκκλησιών οφειλόταν πρώτον μεν στην μη εξασφάλιση της ομοφωνίας όλων ανεξαιρέτως των τοπικών Εκκλησιών, που ετέθη ως απαραίτητος όρος για τη σύγκλησή της τόσο στη Σύναξη των Προκαθημένων του Ιανουαρίου του 2016, όσο και στον «Κανονισμό» Λειτουργίας της. Και εν συνεχεία στην επισήμανση πολλών αντιπατερικών και αντορθοδόξων θέσεων των προσυνοδικών κειμένων, που είχαν ψηφισθεί στις Προσυνοδικές Πανορθόδοξες Διασκέψεις. Όπως δε ήταν επόμενο, τήρησαν απορριπτική στάση απέναντι στις αποφάσεις της. Ωστόσο η μη συμμετοχή των εν λόγω τεσσάρων Τοπικών Εκκλησιών, που εκπροσωπούν τα 2/3 περίπου της παγκοσμίου Ορθοδοξίας από πλευράς πληθυσμού, έφερε και ένα θετικό και παρήγορο αποτέλεσμα. Το γεγονός δηλαδή ότι ακριβώς αυτή η μη συμμετοχή αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο και καίριο πλήγμα κατά του πανορθοδόξου κύρους της ψευδοσυνόδου και την απαρχή, (καθώς ελπίζουμε), μιάς μελλοντικής αναθεωρήσεως των κακοδόξων αποφάσεών της.

Παρέμβαση του αγίου Όρους.

    Εν τω μεταξύ το άγιον Όρος αποφασίζει με παρέμβασή του να δώσει τη δική του μαρτυρία για την μέλλουσα να συγκληθεί ψευδοσύνοδο. Οι αγιορείτες Πατέρες συγκάλεσαν στις 25 Μαΐου 2016 έκτακτη Διπλή Σύναξη των Ηγουμένων και Αντιπροσώπων των 20 Ιερών Μονών του Αγίου Όρους, στην οποία απεφάσισαν να στείλουν εκτενή επιστολή προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο. Στην επιστολή αυτή εκφράζουν τους προβληματισμούς και τις αντιρρήσεις των για τα προσυνοδικά κείμενα που πρόκειται να συζητηθούν. Στην επιστολή τονίζεται ότι ο όρος «Εκκλησία» δεν μπορεί να αποδίδεται στους ετερόδοξους. Επίσης εκφράζεται η αντίθεση του Αγίου Όρους για τις συμπροσευχές και τις λειτουργικές πράξεις με τους ετερόδοξους. Τονίζεται επίσης ότι ο «έσχατος κριτής» για θέματα πίστεως είναι η συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας, που μπορεί να εκφράζουν ακόμα και μεμονωμένα πρόσωπα και όχι μόνο οι Σύνοδοι, όπως γράφεται στο 6ο προσυνοδικό κείμενο. Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός ανέτρεψε μόνος του τις αποφάσεις της Συνόδου Φερράρας-Φλωρεντίας. Είναι ακόμη αναγκαία η αναγνώριση ως Οικουμενικών των Συνόδων επί Μεγάλου Φωτίου και αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, που έδωσαν απάντηση σε όλες τις κακοδοξίες του Παπισμού, (φιλιόκβε, παπικό πρωτείο κλπ.). Μόνο σοβαρές αλλαγές στα κείμενα της Πανορθόδοξης μπορούν να αναπαύσουν όλους τους Ορθοδόξους. Διαφορετικά, μπορεί η Σύνοδος να γίνει αφορμή για νέα σχίσματα.

Κριτικοί σχολιασμοί  επί του «Κανονισμού» λειτουργίας της ψευδοσυνόδου.

    Στην μεγάλη Θεολογική - Επιστημονική Ημερίδα, που πραγματοποιήθηκε στις 23 Μαρτίου 2016 στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας Πειραιώς συναντούμε διεξοδική μελέτη και κριτική αξιολόγηση των επί μέρους άρθρων του «Κανονισμού». Μια απλή αντιπαραβολή του με τον τρόπο συγκροτήσεως και λειτουργίας προγενεστέρων Ορθοδόξων Συνόδων, Οικουμενικών και Τοπικών, είναι αρκετή για να μας οδηγήσει στο συμπέρασμα, ότι ο «Κανονισμός» αυτός αφίσταται ουσιωδώς από πολλές απόψεις από την Συνοδική και Κανονική μας Παράδοση. Πιο συγκεκριμένα:

    1.Υπάρχει μεγάλο έλλειμμα Συνοδικότητος. Η μη συμμετοχή όλων των επισκόπων στην μέλλουσα να συγκληθεί Σύνοδο, αλλά  μόνον εικοσιτεσσάρων από κάθε Τοπική Αυτοκέφαλη Εκκλησία, είναι ξένη προς την Κανονική και Συνοδική μας Παράδοση. Επίσης ο μη χαρακτηρισμός της ως Οικουμενικής, με τον απαράδεκτο ισχυρισμό, ότι δεν μπορούν να συμμετάσχουν σ’ αυτήν οι «χριστιανοί της Δύσεως» έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους αγίους Πατέρες, οι οποίοι συγκροτούσαν τις Άγιες Συνόδους ερήμην των αιρετικών. Αλλά ούτε και Πανορθόδοξος μπορεί να αποκληθεί, διότι προφανώς αποκλείεται η συμμετοχή όλων των Ορθοδόξων Επισκόπων.

    2. Αμάρτυρο στην Εκκλησιαστική και Κανονική μας Παράδοση, και γι’ αυτό απαράδεκτο, είναι το σχήμα: μία ψήφος-μία Εκκλησία, με απαραίτητη την ομοφωνία όλων των Τοπικών Εκκλησιών. Ο κάθε επίσκοπος δικαιούται να έχει ιδική του ψήφο και στις αποφάσεις των μη δογματικών θεμάτων να ισχύσει η αρχή: «η ψήφος των πλειόνων κρατείτω».

    3. Εξ’ ίσου αμάρτυρο επίσης είναι το να προαποφασίζονται τα θέματα και ο τρόπος οργανώσεως της Συνόδου χωρίς το κυρίαρχο σώμα των κατά τόπους Ιεραρχιών των Τοπικών Εκκλησιών να έχει εκφράσει συνοδικώς την επί  των θεμάτων αυτών τοποθέτησή των.

    4. Η ιστορία των Οικουμενικών Συνόδων, μας βεβαιώνει ότι αυτές συνεκαλούντο κάθε φορά που κάποια αίρεση απειλούσε την αγιοπνευματική εμπειρία της εκκλησιαστικής αλήθειας και την έκφρασή της από το εκκλησιαστικό σώμα. Αντίθετα, η μέλλουσα να συνέλθει Σύνοδος συγκαλείται όχι για να οριοθετήσει την πίστη έναντι της αιρέσεως, αλλά για να παράσχει θεσμική αναγνώριση και νομιμοποίηση της παναιρέσεως του Οικουμενισμού.

Η παρουσία και ο ρόλος της αμερικανικής κυβερνήσεως στη συγκρότηση της ψευδοσυνόδου.

    Πριν  να κλείσουμε την ενότητα αυτή θεωρούμε αναγκαίο να προσθέσουμε ότι η ψευδοσύνοδος βρισκόταν υπό τον απόλυτο αμερικανικό έλεγχο με την παρουσία αμερικανών πρακτόρων, που βρίσκονταν σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα, με δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, τύπου C.I.A., και βέβαια με την παρουσία της κ. Ελισάβετ Προδρόμου, η οποία υπό την ιδιότητά της ως σύμβουλος στο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας των Η.Π.Α., το υπουργείο Άμυνας και άλλους διεθνείς οργανισμούς, υπήρξε η κυρία εκπρόσωπος της αμερικανικής κυβερνήσεως στην ψευδοσύνοδο. Σύμφωνα με την ειδησεογραφία: «Η τοπική κοινωνία είναι διχασμένη. Άλλοι είναι ενήμεροι για τα όσα γίνονται στην περιοχή τους και άλλοι, έχουν πλήρη άγνοια. Πολλοί δηλώνουν ενοχλημένοι από τα αυστηρά αστυνομικά μέτρα, που θυμίζουν Σικάγο, καθώς και τις υπέρογκες δαπάνες, οι οποίες είναι εμφανές ότι έχουν γίνει από τους Ελληνοαμερικάνους. Το γενικό διοργανωτικό πρόσταγμα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου δεν το έχουν ούτε Έλληνες, ούτε Κωνσταντινοπολίτες, αλλά Αμερικανοί και Ελληνοαμερικανοί....».

(Συνεχίζεται).

Άγιος Μεγαλομάρτυς Φανούριος ο Θαυματουργός

 

Άγιος Μεγαλομάρτυς Φανούριος ο Θαυματουργός

ΑΓΙΟΣ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΣ ΦΑΝΟΥΡΙΟΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ.΄ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

         Κάποιοι άγιοι της Εκκλησίας μας απολαμβάνουν ιδιαίτερης τιμής από τους πιστούς. Θεωρούνται δημοφιλείς, διότι τους αισθάνεται ο λαός κοντά του και αρωγούς στα προβλήματά του. Ένας από τους πλέον δημοφιλείς αγίους είναι και ο άγιος Φανούριος ο Μεγαλομάρτυς και Θαυματουργός.

        Ο άγιος αυτός ήταν εντελώς άγνωστος στην Εκκλησία μας. Κανένα συναξάρι δεν τον ανέφερε και καμιά τιμή δεν του απένειμε ο πιστός λαός. Αυτά ως τα χρόνια της τουρκοκρατίας, όταν οι Αγαρηνοί είχαν καταλάβει το νησί της Ρόδου. Επιχειρώντας να την οχυρώσουν, επισκευάζοντας τα παλιά τείχη, κατεδάφιζαν παλιά οικοδομήματα στα νότια της πόλεως, για να χρησιμοποιήσουν τις πέτρες για τις ανοικοδόμηση του φρουρίου. Είχαν αγγαρεύει τους Χριστιανούς της νήσου για την επίπονη αυτή εργασία. Μεταξύ των ερειπίων βρήκαν ένα όμορφο παμπάλαιο ναό, και πλήθος ιερών εικόνων, οι οποίες είχαν σβήσει από τα χρόνια. Αλλά η σκαπάνη ενός εργάτη έπεσε σε μια θαυμάσια διατηρημένη εικόνα, η οποία εικόνιζε έναν όμορφο στρατιωτικό άγιο, ο οποίος επιγράφονταν ως «Ο Άγιος Φανούριος». Γύρω από το εικονιζόμενο πρόσωπο είχε παραστάσεις από τη ζωή και το μαρτύριό του.

       Η Εκκλησία και οι ειδικοί μελέτησαν την Ιερή Εικόνα και αποφάνθηκαν ότι πρόκειται για στρατιωτικό άγιο – Μάρτυρα της Εκκλησίας μας, των πρώτων χριστιανικών χρόνων και από τις παραστάσεις συνέθεσαν το συναξάρι του.

        Ο Φανούριος υπηρετούσε στο ρωμαϊκό στρατό και ήταν αξιωματούχος. Είχε προσηλυτισθεί στην χριστιανική πίστη και έγινε ένθερμος Χριστιανός. Την εποχή εκείνη το ρωμαϊκό κράτος δίωκε με πρωτοφανή μανία τους Χριστιανούς, διότι δεν ήθελαν να τιμούν και να λατρεύουν τους «θεούς» της αυτοκρατορίας. Οι πολίτες είχαν βεβαίως το δικαίωμα να λατρεύουν όποιους «θεούς» ήθελαν, με την προϋπόθεση, ότι θα τιμούν και τους «θεούς» - «προστάτες» της αυτοκρατορίας. Για να διαπιστώσουν σέβονταν (και) τους αυτοκρατορικούς «θεούς», καλούνταν να κάνουν δημόσια θυσία σ’ αυτούς, ενώπιον επιτετραμμένων κρατικών υπαλλήλων. Όποιοι αρνούνταν να θυσιάσουν θεωρούνταν εχθροί της αυτοκρατορίας και τους επιβάλλονταν βαρύτατες ποινές, έως και θάνατος. Φυσικά εκείνοι που αρνούνταν κυρίως να θυσιάσουν στους ψεύτικους «θεούς» ήταν οι Χριστιανοί, διότι γι’ αυτούς ο Θεός ένας είναι και πως «οι θεοί των εθνών (είναι) δαιμόνια» (Ψαλμ.95,5). Γι’ αυτό και υφίσταντο για δυόμισι αιώνες απηνείς διωγμούς και απερίγραπτα μαρτύρια. Περισσότεροι από έντεκα εκατομμύρια Μάρτυρες έχασαν τη ζωή τους αυτή την ηρωική περίοδο.

      Ένα από αυτούς, που δεν δέχτηκε να κάμει δημόσια θυσία στους δαιμονικούς «θεούς», ήταν ο Φανούριος. Μετά την άρνησή του συνελήφθη και οδηγήθηκε στον αρμόδιο δικαστή για να απολογηθεί. Στάθηκε με θάρρος και παρρησία μπροστά του και ομολόγησε την πίστη του στον αληθινό Τριαδικό Θεό, που μας αποκάλυψε ο σαρκωμένος Υιός Του, ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Παράλληλα στηλίτευσε την παγανιστική πίστη στα άψυχα είδωλα ως ανοησία και το χειρότερο: ως λατρεία των δαιμόνων, μέσω των ειδωλολατρικών «θεών».

      Μετά από αυτό ο δικαστής τον παρέδωσε στους δημίους – βασανιστές για να τον «συνετίσουν» και να τον συνεφέρουν από την «πλάνη» και «δεισιδαιμονία» του Χριστιανισμού, διότι έτσι θεωρούσαν τη νέα πίστη. Η Εικόνα δείχνει να τον πετροβολούν στο κεφάλι, εκείνος να υπομένει με καρτερία και ανεξικακία το μαρτύριο, δοξολογώντας τον Κύριο.

       Στη συνέχεια άρχισαν να τον κτυπούν με ρόπαλα και μαστίγια σε όλο του το σώμα. Τον έριξαν καταγής ημίγυμνο και τον ποδοπατούσαν. Εκείνος και πάλι αντιμετώπιζε με ηρωισμό και χωρίς διαμαρτυρίες το νέο μαρτύριο. Η Εικόνα τον

παρουσιάζει γαλήνιο και ήρεμο να υπομένει τη φρικτή δοκιμασία. Μετά τον έριξαν στη φυλακή, όπου όμως κάποιοι άγριοι φρουροί του ξέσκιζαν το σώμα με σιδερένια νύχια. Αυτό ήταν ένα από τα συνηθισμένα βασανιστήρια κατά των Χριστιανών, διότι ήταν το πλέον επώδυνο, αφού στις βαθιές πληγές έριχναν καυτό λάδι ή αλάτι, ή τις έκαιγαν με αναμμένους πυρσούς. Οι πόνοι που προκαλούσε ήταν ανυπόφοροι. Έτσι πίστευαν ότι μπορούσαν να κάμψουν την επιμονή των Χριστιανών να αρνούνται τους «θεούς» του κράτους και να ομολογούν το Χριστό, ως τον μόνο αληθινό Θεό.

      Στην επόμενη παράσταση εικονίζεται να ρίχνεται και πάλι στη φυλακή για να μπορέσει να σκεφτεί τη δεινή θέση του και να καμφθεί. Κατόπιν εικονίζεται να προσπαθεί ο δικαστής να τον κάνει να αλλάξει γνώμη τάζοντάς του αξιώματα και τιμές. Όμως ο άγιος έμεινε εδραίος στην πίστη του. Γι’ αυτό και ακολουθούν νέα χειρότερα μαρτύρια. Τον έδεσαν χειροπόδαρα σε κατακόρυφο ξύλο και ένας δήμιος του έκαιγε τα πλευρά. Ο Μάρτυρας και πάλι έμεινε σταθερός στην απόφασή  του, ατάραχος και γαλήνιος. Αυτό εξαγρίωνε περισσότερο τους βασανιστές του και γι’ αυτό τον υπέβαλαν σε πιο επώδυνα μαρτύρια. Τον έδεσαν ημίγυμνο σε τροχό με καρφιά. Καθώς γύριζε ο τροχός, ξέσκιζε τις σάρκες του μάρτυρα. Αλλά και αυτό το μαρτύριο δεν τον λύγισε.

      Στην επόμενη παράσταση εικονίζεται να τον ρίχνουν σε βαθύ λάκκο με άγρια θηρία, για να τον κατασπαράξουν. Αλλά εκείνα δεν τον πείραξαν! Τον οδήγησαν ξανά στον ειδωλολατρικό βωμό, να τον βάλουν με το ζόρι να θυσιάσει, αλλά εκείνος αρνήθηκε. Του έδωσαν αναμμένα κάρβουνα από το βωμό να κρατήσει στα χέρια του. Εκείνος προτίμησε το φρικτό πόνο του εγκαύματος, παρά να υποκύψει.

       Ο δικαστής και οι δήμιοι ένοιωσαν απογοήτευση από τον ηρωισμό του Μάρτυρα και καταισχύνη. Γι’ αυτό έβγαλε την τελεσίδικη απόφασή του: θάνατος δια της πυράς! Στη δωδέκατη παράσταση εικονίζεται ο Μάρτυρας να βρίσκεται δεμένος μέσα σε θεόρατες φλόγες να κατατρώγουν το βασανισμένο νεανικό κορμί του. Να έχει υψωμένα τα χέρια στον ουρανό και να υμνεί τον αληθινό Τριαδικό Θεό, που τον αξίωσε να δώσει τη ζωή του για την αγάπη τη δική Του και να γραφεί το όνομά του στο «Βιβλίο της Ζωής»! Η μνήμη του εορτάζεται στις 27 Αυγούστου.     

Άγιος Απόστολος Τίτος: Ο πρώτος Επίσκοπος Κρήτης

 

Άγιος Απόστολος Τίτος: Ο πρώτος Επίσκοπος Κρήτης

 

ΑΓΙΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΙΤΟΣ: Ο ΠΡΩΤΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

      Ανάμεσα στους πιστούς μαθητές, συνοδούς και συνεργάτες του αποστόλου Παύλου ήταν και ο απόστολος Τίτος, ο πρώτος Επίσκοπος Κρήτης.

     Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε πολλά για τη ζωή του. Τα περισσότερα τα αντλούμε από την Καινή Διαθήκη. Ήταν ελληνικής καταγωγής και καταγόταν από την Αντιόχεια. Σύμφωνα με μεταγενέστερη τοπική παράδοση της Κρήτης, ο Τίτος ήταν Κρητικός, από γένος επισημότατο, που ανήγε την αρχή του στο μυθικό βασιλιά της Κνωσού, το Μίνωα και αναφέρεται ως συγγενής του Ρωμαίου ανθυπάτου της νήσου Ρουστίλλου (Ρουστούλου).

      Γεννήθηκε περί το 20 μ. Χ. από ευκατάστατη οικογένεια, για την οποία δεν γνωρίζουμε τίποτε και η οποία έχοντας την οικονομική δυνατότητα και του έδωσε σοβαρή παιδεία. Καταγόταν από ειδωλολάτρες γονείς και ο ίδιος ήταν συνεπής λάτρης της θρησκείας των γονέων του. Σπούδασε την ελληνική φιλοσοφία και την ποίηση.

      Έφηβος βρέθηκε, για άγνωστο λόγο, στα Ιεροσόλυμα, όπου σύμφωνα με την παράδοση, έγινε αυτόπτης μάρτυρας των Παθών και της Αναστάσεως του Κυρίου, τα οποία τον συγκλόνισαν και γι’ αυτό ζητούσε να μάθει για τη νέα πίστη. Προφανώς γνωρίστηκε με τον απόστολο Παύλο, στον οποίο άσκησε μεγάλη επιρροή η προσωπικότητα του μεγάλου αποστόλου και από τον οποίο κατηχήθηκε και βαπτίστηκε. Έκτοτε προσκολλήθηκε  σε αυτόν και τον υπηρέτησε πιστά ως γραμματέας και διερμηνέας του και γενικά ως υποστηρικτής του ιεραποστολικού του έργου

       Για πρώτη φορά αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη, ακολουθώντας τον Παύλο και τον Βαρνάβα στην Αποστολική Σύνοδο των Ιεροσολύμων, η οποία πραγματοποιήθηκε το 49 μ. Χ. και είχε ως θέμα την εισδοχή των εθνικών (ειδωλολατρών μη Ιουδαίων) στην Εκκλησία, κατά την οποία επικράτησε η θέση του Παύλου, ότι δεν χρειαζόταν να γίνει κάποιος ειδωλολάτρης πρώτα ιουδαίος, δηλαδή να περιτμηθεί και κατόπιν να βαπτιστεί.

      Κατόπιν τον βλέπουμε να ακολουθεί πιστά και αφοσιωμένα τον Παύλο στις μεγάλες αποστολικές του περιοδείες, στη Μικρά Ασία, την Μακεδονία, την Ελλάδα και τη Ρώμη. Φαίνεται πως ο σύνδεσμος των δύο ανδρών ήταν στενός και γι’ αυτό ο Παύλος του ανέθετε εμπιστευτικές αποστολές και υπηρεσίες. Προς το τέλος του έτους 56 μ. Χ ο Παύλος, καθώς ο ίδιος αναχώρησε από την Ασία, έστειλε τον Τίτο από την Έφεσο στην Κόρινθο, κομίζοντας επιστολή και προφορικές εντολές του για τη διευθέτηση προβλημάτων στη τοπική Εκκλησία και  για να συγκεντρώσει χρήματα για τους φτωχούς της Ιερουσαλήμ.

       Αρχαία παράδοση αναφέρει πως ο Παύλος μετά την απελευθέρωσή του στη Ρώμη, περί το 62-63 μ. Χ., πέρασε από την Κρήτη και στάθηκε στο νησί, για να κηρύξει το Ευαγγέλιο. Είχε μια σύντομη παραμονή και συνάντησε πολλές δυσχέρειες, διότι οι Κρήτες είχαν αποδειχτεί εν πολλοίς αμετάπειστοι. Για το λόγο αυτό άφησε τον Τίτο στο νησί για να συνεχίσει το έργο του. Μάλιστα του έστειλε και μια σημαντική ποιμαντική επιστολή, στην οποία τόνισε: «τούτου χάριν κατέλιπόν σε εν Κρήτη, ίνα τα λείποντα επιδιορθώση, και καταστήσης κατά πόλιν πρεσβυτέρους, ως εγώ σοι διεταξάμην» (Τίτ.1,5). Είχε μάλιστα ως πολύτιμους συνεργάτες τον νομικό Ζηνά και τον περίφημο Απολλώ τον φιλόσοφο. Στην Επιστολή του ζητά ο Παύλος να μεταβεί στην Νικόπολη (πιθανότατα της Ηπείρου), για να τον συναντήσει, όπου σκόπευε να ξεχειμωνιάσει ο Παύλος. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Τίτος συνέχισε το ταξίδι του στη Δαλματία, όπου κήρυξε το Ευαγγέλιο και κατόπιν επέστρεψε στην επισκοπή του στην Γόρτυνα της Κρήτης.     

       Η δράση του Τίτου, ως Επισκόπου, στην Κρήτη δεν μας είναι αρκετά γνωστή, διότι δεν μας διασώθηκαν οι καταγραμμένες πληροφορίες για την πρώιμη περίοδο της Εκκλησίας στη μεγαλόνησο. Από το περιεχόμενο της προς Τίτον Επιστολής συμπεραίνουμε ότι ο ένθερμος μαθητής του Παύλου Τίτος εργάστηκε δραστήρια και εδραίωσε την Εκκλησία του Χριστού στη νήσο.

      Σύμφωνα με την εντολή του Παύλου, γύριζε στις πόλεις και τα χωριά, όπου κήρυττε και ίδρυε χριστιανικές κοινότητες, στις οποίες χειροτονούσε και καθιστούσε πρεσβυτέρους. Η παράδοση αναφέρει πως ίδρυσε εννέα επισκοπές στο νησί, στην Κνωσό, την Ιεράπυτνα, την Κυδωνία, τη Χερσόνησο, την Ελεύθερνα, τη Λάμπη, την Κίσαμο, την Κάντανο, και τη Γόρτυνα. Φαίνεται ότι όρισε ως κέντρο της ποιμαντικής και ιεραποστολικής του δράσεως τη Γόρτυνα, η οποία είχε εξελιχθεί σε σημαντικό εκκλησιαστικό κέντρο στο νησί. Μάλιστα εκεί αργότερα, ανεγέρθηκε μεγαλοπρεπής ναός, ρυθμού βασιλικής, προς τιμήν του αγίου αποστόλου.

     Κατόρθωσε, με τη βοήθεια των φιλοσοφικών του γνώσεων και τη γνώση της αρχαιοελληνικής γραμματείας, να αντιμετωπίσει τις αντιρρήσεις των μορφωμένων ειδωλολατρών του νησιού, καταρρίπτοντας τις ανόητες σοφιστείες τους, για την δήθεν σύνδεση της φιλοσοφίας και του αρχαιοελληνικού πολιτισμού με την ειδωλολατρική θρησκεία. Τους απέδειξε ότι η αληθινή σοφία προέρχεται από το Θεό και πως η κατά κόσμον σοφία έχει σχετική αξία, διότι είναι προϊόν του νου, του πεπερασμένου ανθρώπου.

      Δεν γνωρίζουμε για το τέλος του. Πιθανόν να βρήκε μαρτυρικό θάνατο, περί το τέλος του 1^ου μ. Χ. αιώνα. Σύμφωνα με άλλη αρχαία παράδοση ο Τίτος κοιμήθηκε ειρηνικά σε ηλικία 94 ετών περί το 105 μ. Χ.        

      Τα λείψανα του φυλάσσονταν στον περικαλλή αυτόν ναό στη Γόρτυνα και είχε γίνει, με το πέρασμα του χρόνο, παγκρήτιο κέντρο προσκυνήσεως. Για τους μετέπειτα χρόνους, ιδιαίτερα την αραβοκρατία, δεν έχουμε πληροφορίες για την Εκκλησία στην Κρήτη. Γνωρίζουμε όμως πως μετά την απελευθέρωση του νησιού από τον Νικηφόρο Φωκά στα 961, το πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο της Κρήτης μεταφέρθηκε στον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο, όπου και κτίστηκε μεγαλοπρεπής ναός προς τιμήν του. Στα χρόνια της φραγκοκρατίας τα ιερά του λείψανα μεταφέρθηκαν στη Βενετία, στη βασιλική του Αγίου Μάρκου. Το 1966 μεταφέρθηκαν στο Ηράκλειο της Κρήτης, όπου φυλάσσονται και θαυματουργούν στον περικαλλή ναό του Αγίου Τίτου.

      Η μνήμη του τιμάται στις 25 Αυγούστου.

      Όπως προαναφέραμε, ο απόστολος Παύλος έγραψε και μια σύντομη, αλλά περιεκτική σε νοήματα και ποιμαντική αξία επιστολή προς τον άγιο Τίτο. Περιέχει τρία κεφάλαια, στα οποία ο μεγάλος απόστολος δίνει πολύτιμες συμβουλές στον αγαπημένο μαθητή του, πως να ασκήσει το ποιμαντικό του έργο στην Κρήτη, όπου η ειδωλολατρία είχε ακόμη ισχυρές ρίζες και κανόνιζε την καθημερινή ζωή των Κρητών. Του παραγγέλλει να χειροτονεί και να εγκαθιστά Πρεσβυτέρους και Επισκόπους στο νησί, ορίζοντας τις προϋποθέσεις των προσώπων αυτών. Επίσης τον συμβουλεύει πως θα αντιμετωπίσει τους ψευδοδιδασκάλους οι ποίοι χαρακτηρίζονται ως «ἀνυπότακτοι, ματαιολόγοι καὶ φρεναπάται, μάλιστα οἱ ἐκ περιτομῆς, οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν, οἵτινες ὅλους οἴκους ἀνατρέπουσι διδάσκοντες ἃ μὴ δεῖ αἰσχροῦ κέρδους χάριν» (Τιτ,1,10-11). Προτρέπει τους χριστιανούς της Κρήτης «μὴ προσέχοντες ᾿Ιουδαϊκοῖς μύθοις καὶ ἐντολαῖς ἀνθρώπων ἀποστρεφομένων τὴν ἀλήθειαν» (Τιτ.1,14). Ακολούθως ορίζει την χριστιανική ζωή, πώς να ζουν και να πολιτεύονται κατά Χριστόν, οι πιστοί. Τονίζει επίσης το γεγονός ότι η παρουσία του Χριστού στον κόσμο έφερε μια νέα εποχή για την ανθρωπότητα, διότι «᾿Επεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις» (Τιτ.23,11). Τώρα μπορούμε να

βιώνουμε « (τας) παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινώσεως Πνεύματος ῾Αγίου, οὗ ἐξέχεεν ἐφ' ἡμᾶς πλουσίως διὰ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν, ἵνα δικαιωθέντες τῇ ἐκείνου χάριτι κληρονόμοι γενώμεθα κατ' ἐλπίδα ζωῆς αἰωνίου» (Τιτ.3,5-7). Η σημαντική αυτή επιστολή συγκαταλέγεται στις λεγόμενες «Ποιμαντικές Επιστολές» και είναι ενταγμένη στον κανόνα της Καινής Διαθήκης.