Τετάρτη, Φεβρουαρίου 25, 2026

 

                 Το Ντουμπάι ως παράδεισος ψευδοθεραπειών

                                          Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ THETAHEALING

ΤΟ ΝΤΟΥΜΠΑΙ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΨΕΥΔΟΘΕΡΑΠΕΙΩΝ

   Στίς 17 Φεβρουαρίου 2026, ἡ βρετανική ἐφημερίδα Daily Mail δημοσίευσε ἕνα ἐκτενές ἄρθρο ποὺ ἀποκάλυπτε τό πλῆρες εὖρος μιᾶς ἀμφιλεγόμενης πρακτικῆς γνωστῆς ὡς ThetaHealing, ἡ ὁποία λειτουργεῖ ἀνοιχτά στό Ντουμπάι τῶν Ἡνωμένων Ἀραβικῶν Ἐμιράτων. Εἰδικοί χαρακτηρίζουν τήν πόλη ὡς εὔφορο ἔδαφος γιά ἀμφιλεγόμενες πρακτικές, ἐνῶ ἡ ThetaHealing κατηγορεῖται ὅτι προσελκύει εὐάλωτες οἰκογένειες ἐνθαρρύνοντάς τες νά ἀπορρίψουν τήν ἰατρική θεραπεία ὑπέρ «φανταστικῶν» λύσεων.

Τό ζήτημα δέν ἀφορᾶ μόνο ἐπαγγελματίες ψευδοεπιστήμης· ἀφορᾶ ἕνα σύστημα πεποιθήσεων ποὺ ἐπηρεάζει ἄμεσα τήν ὑγεία παιδιῶν καί ἐνηλίκων, καί εἶναι ριζικῶς ἀσύμβατο μέ τήν Ὀρθόδοξη Χριστιανική πίστη. Γι᾿ αὐτόν τόν λόγο ὀφείλουμε νά γνωρίζουμε τί εἶναι, πῶς λειτουργεῖ καί ποιοί εἶναι οἱ κίνδυνοί της.

Ἡ Ἱστορία καί ἡ «Φιλοσοφία» τοῦ ThetaHealing

Ἡ Vianna Stibal, Ἀμερικανίδα ἀπό τό Ἀϊντάχο, ἰσχυρίζεται ὅτι ἀνεκάλυψε τό ThetaHealing τό 1995, ὅταν — ὅπως λέει — θεράπευσε τόν ἑαυτό της ἀπό καρκίνο στό πόδι μέσω μιᾶς «θεϊκῆς ἀποκαλύψεως». Σύμφωνα μέ τήν ἐπίσημη ἰστοσελίδα της, συνδέθηκε μέ τόν «Δημιουργό τῶν Πάντων» σέ κατάσταση theta — μία βαθιά χαλάρωση παρόμοια μέ ὕπνο — καί ἔκτοτε διδάσκει αὐτή τή μέθοδο σέ χιλιάδες ἀνθρώπους παγκοσμίως. Ἡ πρακτική βασίζεται στήν ἰδέα ὅτι μέσω διαλογισμοῦ καί «προσευχῆς», μπορεῖ κανείς νά ἀλλάξει πεποιθήσεις καί νά θεραπεύσει σωματικά καί ψυχικά προβλήματα.

Τό σύστημα ἰσχυρίζεται ὅτι μπορεῖ νά θεραπεύσει ἀπό καρκίνο καί HIV μέχρι νά «ἀναγεννήσει» κομμένα μέλη σώματος. Σέ σεμινάρια πού κοστίζουν χιλιάδες δολάρια, οἱ συμμετέχοντες μαθαίνουν νά «συνδέονται» μέ ὑψηλότερες δυνάμεις γιά νά «θεραπεύσουν» ἀσθένειες. Ἡ δομή τοῦ ὀργανισμοῦ ἐπίσης θυμίζει πυραμιδική ἐπιχείρηση: οἱ μαθητές πληρώνουν γιά βασικά μαθήματα, γίνονται «instructors» καί προσελκύουν νέους, δημιουργῶντας εἰσόδημα γιά τήν Stibal καί τήν οἰκογένειά της.

Ἀξίζει νά σημειωθεῖ ὅτι ἡ ἰστοσελίδα περιλαμβάνει ἀποποίηση εὐθύνης ὅτι δέν ἀντικαθιστᾶ ἰατρική φροντίδα — ὅμως πρώην μέλη καί εἰδικοί κατηγοροῦν τήν ὀργάνωση ὅτι στήν πράξη ἀποθαρρύνει τούς ἀκολούθους της ἀπό τή συμβατική ἰατρική.

Δικαστικές Ὑποθέσεις καί Ἐπίσημες Καταδίκες

Τό ThetaHealing ἔχει ἐκτεταμένο ἱστορικό νομικῶν περιπετειῶν, τά ὁποῖα φανερώνουν τή φύση του.

Τό 2011, πρώην μαθήτρια Kara Alexander κατέθεσε ἀγωγή κατά τῆς Stibal γιά ἀπάτη, παράβαση συμβολαίου καί ποινικές ἀποζημιώσεις, ἰσχυριζόμενη ψευδεῖς ὑποσχέσεις γύρω ἀπό ἕνα δῆθεν διδακτορικό δίπλωμα «ThetaHealing». Ἡ δίκη στό Bonneville County, Ἀϊντάχο, ἔγινε τό 2013. Ἡ ἐπιτροπή ἐπιδίκασε 17.000 δολάρια γιά τήν ἀπάτη, 111.000 γιά παράβαση συμβολαίου καί 500.000 ὡς ποινική ἀποζημίωση. Τό Ἀνώτατο Δικαστήριο τοῦ Ἀϊντάχο, στή σχετική ἀπόφαση (2016), ἐπικύρωσε τήν καταδίκη γιά ἀπάτη καί μείωσε τήν ποινική ἀποζημίωση στίς 100.000 δολάρια ὡς συνταγματικῶς ἐπιτρεπόμενο ἀνώτατο ὅριο, ἐνῶ ἀνέτρεψε τό σκέλος τῆς παράβασης συμβολαίου λόγω ἀοριστίας τῶν ὅρων.

Σέ προγενέστερη ὑπόθεση (2009-2010), ἡ Stibal ἀντιμετώπισε ἀγωγή ἀπό μαθήτρια (April Fano) γιά παραπλανητικές πρακτικές, στήν ὁποία κατέληξαν σέ ἐξωδικαστικό συμβιβασμό. Ἀργότερα, ἡ πρώην νύφη τῆς Stibal, Lindsay Stock, ἔγραψε βιβλίο μέ τίτλο «Shady Healing», χαρακτηρίζοντας τό ThetaHealing αἵρεση. Ἡ Stibal ἄσκησε ἀγωγή γιά παράβαση τῆς συμφωνίας συμβιβασμοῦ, κέρδισε σέ πρῶτο βαθμό ἀποζημίωση ἄνω τῶν 56.000 δολαρίων, ὅμως τό Ἀνώτατο Δικαστήριο τοῦ Ἀϊντάχο ἀνέτρεψε τήν ἀπόφαση.

Ἐπιστήμονες ὅπως ὁ Edzard Ernst, γνωστός γιά τή συστηματική ἐξέτασή του ἐναλλακτικῶν θεραπειῶν, χαρακτηρίζουν τό ThetaHealing ψευδοεπιστήμη χωρίς κανένα ἐπιστημονικό ὑπόβαθρο.

Ἡ Παρουσία στό Ντουμπάι

Τό Ντουμπάι, μέ χαμηλή φορολογία καί ἐλλιπή ἐποπτεία εναλλακτικῶν «θεραπευτικῶν» πρακτικῶν, ἔχει γίνει βάση γιά τήν ThetaHealing. Κέντρα ὅπως τό «Home of Wellness», «Illuminations Wellbeing Center» καί ἄλλα λειτουργοῦν ἀνοιχτά, προωθῶντας σεμινάρια. Ἐνδεικτικό εἶναι ὅτι ἡ ThetaHealing ἀντιτίθεται στίς ἀρχές τοῦ Ἰσλάμ — τῆς ἐπίσημης θρησκείας τῶν ΗΑΕ — ὅμως οἱ ἀρχές δέν ἐμποδίζουν τή λειτουργία της.

Εἰδικοί ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, ὅπως ὁ David Haigh, δικηγόρος καί ἱδρυτής τοῦ Haigh International Justice/Detained International, ἔχουν ἐκφράσει σοβαρές ἀνησυχίες γιά τήν ἔλλειψη προστασίας εὐάλωτων προσώπων στό Ντουμπάι. Ὅπως δηλώνει ὁ ἴδιος, τά παιδιά καί οἱ εὐάλωτοι βλάπτονται πίσω ἀπό κλειστές πόρτες, ἐνῶ οἱ ἀρχές παραβλέπουν ὅταν οἱ ἐμπλεκόμενοι εἶναι εὔποροι.

Ἡ Σοβαρή Ὑπόθεση Παιδιοῦ στό Ντουμπάι

Κεντρική στίς πρόσφατες ἀποκαλύψεις εἶναι ἡ ὑπόθεση ἑνός 6χρονου κοριτσιοῦ ἀπό εὔπορη οἰκογένεια τῶν ΗΑΕ. Τό παιδί ὑπέστη κατάγματα καί στά δύο πόδια· ἡ μητέρα, πιστοποιημένη πλέον «advanced practitioner» τῆς ThetaHealing, πίστευε ὅτι τά ὀστᾶ θά «ἀναγεννῶνταν» μέσω τῶν δήθεν «theta waves», παίρνοντας τό παιδί σέ συναντήσεις τῆς ὀργανώσεως ἀντί γιά ὀρθοπεδικό. Ὁ πατέρας, διαμένοντας ἐκτός ΗΑΕ, ἐξέφρασε ἔντονες ἀνησυχίες ἀλλά ἡ νομοθεσία τῆς χώρας δέν τοῦ ἐπέτρεψε νά ἐπέμβει. Δικηγόρος κατέθεσε ποινική μήνυση, ἡ ὁποία παρέμεινε χωρίς ἀποτέλεσμα. Τό παιδί ἔλαβε τελικά κάποια ἰατρική βοήθεια, ἀλλά ἡ κατάσταση παραμένει ἀνησυχητική.

Cult  Κίνημα «New Age»;

Εἰδικοί στή μελέτη νέων θρησκευτικῶν κινημάτων, ὅπως ὁ Rick Alan Ross, executive director τοῦ Cult Education Instituteχαρακτηρίζουν τό ThetaHealing λατρεία (cult). Τά χαρακτηριστικά εἶναι κλασσικά: ἀπαίτηση ἀπόλυτης πίστεως σέ ἕναν ἰδρυτή, οἰκονομική ἐκμετάλλευση μαθητῶν, ἀπομόνωση ἀπό «ἀρνητικούς» ἀνθρώπους (συχνά τήν ἴδια τους τήν οἰκογένεια), ἱεραρχική δομή μέ διαρκεῖς πληρωμές γιά «ἀνώτερα» ἐπίπεδα γνώσεως.

Οἱ ἀνθρωπολόγοι τοποθετοῦν τό ThetaHealing στό εὐρύτερο κίνημα «New Age», παράλληλα μέ ἄλλα κινήματα ὅπως τό «The Secret» ἤ τό NXIVM — τά ὁποῖα ξεκινοῦν ὡς κινήματα αὐτοβελτίωσης ἀλλά ἐκφυλίζονται σέ δομές χειραγωγήσεως καί ἐκμεταλλεύσεως.

Πρώην μέλη σέ διαδικτυακές μαρτυρίες περιγράφουν πίεση νά κόψουν δεσμούς μέ «ἀρνητικά» πρόσωπα τοῦ περιβάλλοντός τους, συνεχεῖς οἰκονομικές ἀπαιτήσεις γιά «προχωρημένα» μαθήματα καί ψυχολογική ἐξάρτηση ἀπό τή Stibal καί τούς ἐκπαιδευτές της.

Ὀρθόδοξη Θεώρηση

Ἡ ThetaHealing δέν εἶναι ἁπλῶς μία ψευδοεπιστημονική πρακτική· εἶναι θεολογικά ἐπικίνδυνη γιά κάθε Χριστιανό. Τά θεμέλιά της εἶναι ξένα πρός τήν Ὀρθόδοξη πίστη:

Πρῶτον, ὁ «Δημιουργός τῶν Πάντων» τῆς ThetaHealing δέν εἶναι ὁ προσωπικός Θεός τῆς Χριστιανικῆς Ἀποκαλύψεως, ἀλλά μία ἀπρόσωπη κοσμική ἐνέργεια, ξεκάθαρα ἐμπνευσμένη ἀπό Νεοπλατωνικές καί θεοσοφικές ἰδέες τοῦ κινήματος «New Age». Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἔχει πάντοτε ἀσφαλῆ διάκριση ἀνάμεσα στόν Τριαδικό Θεό καί σέ κάθε μορφή θεοῦ-«Ὅλου».

Δεύτερον, ἡ ἰδέα ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά «συνδεθεῖ» μέ θεϊκή δύναμη καί νά ἐπιφέρει θεραπεία μέσω τεχνικῶν εἶναι μορφή μαγείας. Ἡ Ἐκκλησία μας διδάσκει ὅτι ἡ θεραπεία ἔρχεται ὡς δῶρο τοῦ Θεοῦ, ὄχι ὡς ἀποτέλεσμα τεχνικῆς χειρισμοῦ «ἐνεργειῶν».

Τρίτον, ἡ πρακτική ὑπόσχεται στόν ἄνθρωπο σχεδόν ἀπεριόριστη δύναμη («ἀναγέννηση ὀργάνων», «θεραπεία ὅλων τῶν ἀσθενειῶν»), κάτι πού συνιστᾶ ἐκδήλωση ὑπερηφανίας — τῆς ρίζης κάθε πτώσης κατά τήν Ὀρθόδοξη ἀσκητική θεολογία.

Τέταρτον, ἡ ἀπαίτηση ἀπό τούς ἀκολούθους νά κόβουν δεσμούς μέ «ἀρνητικούς» ἀνθρώπους — συχνά τήν ἴδια τους τήν οἰκογένεια — εἶναι ἀντίθετη πρός τήν Ὀρθόδοξη ἐντολή τῆς ἀγάπης καί τῆς τιμῆς τοῦ πλησίον.

Τό ThetaHealing ἀξιοποιεῖ τήν ἀνθρώπινη ἐπιθυμία γιά θεραπεία καί νόημα — ἐπιθυμία βαθύτατα νόμιμη. Ὅμως ἡ ἀπάντηση σέ αὐτή τήν ἐπιθυμία δέν εἶναι ἡ ψευδαίσθηση τῆς παντοδυναμίας διά «τεχνικῶν», ἀλλά ἡ ταπεινή ἐμπιστοσύνη στόν Θεό, ἡ χρήση τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης ὡς δώρου τοῦ ἴδιου Θεοῦ, καί ἡ μετοχή στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Ὀρθόδοξη Παράδοση γνωρίζει θεραπεία ψυχῆς καί σώματος — μέσα ἀπό τά Μυστήρια, τήν προσευχή καί τήν κοινωνία μέ τούς Ἁγίους — καί δέν ἔχει ἀνάγκη ψεύτικων ὑποσχέσεων.

Εἶναι σημαντικό νά εἴμαστε σέ ἐγρήγορση: ὅταν κάποιος μᾶς ὑπόσχεται «θεραπεία» μέ ὄρους ξένους πρός τήν πίστη μας, χρωστοῦμε στούς ἑαυτούς μας καί στούς ἀγαπημένους μας νά ρωτήσουμε: ποιά εἶναι ἡ θεολογία ποὺ κρύβεται πίσω ἀπό αὐτή τήν πρακτική;

ΠΗΓΕΣ:

1.https://cultnews.net/full-scale-of-dubais-cancer-curing-cult-revealed-experts-say-city-is-dumping-ground-for-frauds/

2.https://www.msn.com/en-my/news/other/full-scale-of-dubai-s-cancer-curing-cult-revealed-experts-say-city-is-dumping-ground-for-frauds/ar-AA1WxH6y?apiversion=v2&domshim=1&noservercache=1&noservertelemetry=1&batchservertelemetry=1&renderwebcomponents=1&wcseo=1

3.https://www.dailymail.co.uk/news/article-15482041/Dubai-ThetaHealing-cancer-curing-cult-criminals.html

4.https://www.gulf-insider.com/thetahealing-and-its-dark-side-in-uae

5.https://isc.idaho.gov/opinions/41604SUMM.pdf

6.https://digitalcommons.law.uidaho.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6867&context=idaho_supreme_court_record_briefs

7.https://case-law.vlex.com/vid/alexander-v-vianna-stibal-898562930

8.https://help.thetahealing.com/en/articles/6350412-vianna-stibal

9.https://thetahealingfraud.wordpress.com/2013/07/29/court-decision-vianna-and-theta-healing-guilty-of-fraud

Ι.Ν. Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας. https://www.entaksis.gr/thetahealing/



 

Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΜΟΝΗ ΕΠΩΦΕΛΗΣ ΚΑΙ ΘΕΑΡΕΣΤΗ ΝΗΣΤΕΙΑ (Αναφορά στην            γνήσια νηστεία της Εκκλησίας μας και στις παραφθορές της)

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ

Εν Πειραιεί τη 25η Φεβρουαρίου 2026

Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΜΟΝΗ ΕΠΩΦΕΛΗΣ ΚΑΙ ΘΕΑΡΕΣΤΗ ΝΗΣΤΕΙΑ

(Αναφορά στην γνήσια νηστεία της Εκκλησίας μας και στις παραφθορές της)

     Εισήλθαμε, με τη χάρη του Θεού στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, στην ιερότερη και κατανυκτικότερη περίοδο των εορτών του έτους, κατά την οποία μας καλεί η Αγία μας Εκκλησία να κάμουμε τον προσωπικό μας αγώνα για να καθαριστούμε από τα πάθη μας και να αποκτήσουμε την αυθεντικότητά μας ως άνθρωποι. Να βαδίσουμε τον τραχύ, αλλά αναγκαίο δρόμο της άσκησης, για να φθάσουμε καθαρισμένοι και πνευματικά ανακαινισμένοι, προκειμένου να εορτάσουμε θεοφιλώς την λαμπροφόρο Ανάσταση του Λυτρωτή μας Χριστού, η οποία σηματοδοτεί και την δική μας ανάσταση.

     Η αμαρτία γεννά τα πάθη, τα οποία, ως βλαβερά παθογόνα πνευματικά μικρόβια εισέρχονται στην ύπαρξή μας και μας φθείρουν σταδιακά και αθόρυβα, οδηγώντας μας ολοταχώς στον θάνατο, αρχικά στον σωματικό και εν συνεχεία στον πνευματικό και αιώνιο θάνατο, καθότι, όπως τόνισε ο Απόστολος Παύλος, «τα οψώνια της αμαρτίας (είναι) θάνατος» (Ρωμ.6,23). Και τούτο διότι η αμαρτία και τα «οψώνιά» της, τα πάθη, είναι αφύσικα και παρείσακτα στοιχεία  στην ανθρώπινη φύση, φρικτά και ολέθρια κατάλοιπα της πτώσεώς μας, της αποκοπής μας από την κοινωνία και την χάρη του Θεού.

      Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ήρθε στον κόσμο και καταδέχτηκε να γίνει άνθρωπος, να ντυθεί την τραυματισμένη από την αμαρτία σάρκα μας, για να μας απολυτρώσει από την αιχμαλωσία του Σατανά, την δουλεία της αμαρτίας, να μας γλυτώσει από τη φθορά και το θάνατο. Ίδρυσε την Αγία του Εκκλησία, να είναι το πνευματικό μας θεραπευτήριο, στην οποία μπορούμε να καταφεύγουμε για να γιατρευτούμε από τα άλγη της αμαρτίας, από την φθοροποιό δράση των παθών μας. Με την συνειδητή μας ένταξη σε Αυτή και την εθελούσια προσαρμογή της ζωής μας στις θεραπευτικές της μεθόδους, μπορούμε να προσελκύσουμε την Θεία Χάρη και να σωθούμε.

     Όπως σε ένα νοσοκομείο ακολουθούνται και εφαρμόζονται θεραπευτικές μέθοδοι για την αποκατάσταση της υγείας των ασθενών, έτσι και στην Εκκλησία μας, στο πνευματικό μας νοσοκομείο, ακολουθούνται και εφαρμόζονται θεραπευτικά μέσα για την πνευματική μας ίαση.

     Ένα από τα πλέον αποτελεσματικά μέσα είναι και η νηστεία, η οποία έχει πολύ μεγάλες ωφέλειες, τόσο στην ψυχοσωματική μας, όσο και στην πνευματικής μας ζωή. Μας τι δίδαξε πρώτος ο Κύριός μας Ιησούς, ο Οποίος, μετά την Βάπτισή Του και την έναρξη του σωτηριώδους έργου Του, νήστεψε για σαράντα ημέρες (Ματθ.4,2), θέλοντας να μας γνωρίσει την οδό της ασκήσεως, η οποία τιθασεύει τον κακό πτωτικό εαυτό μας, τον «παλαιό άνθρωπο» (Κολ.3,9), ο οποίος υπάρχει μέσα μας, ως πτωτικό κατάλοιπο και αντιστρατεύεται την προσπάθειά μας να ανακτήσουμε την αυθεντικότητά μας.

     Είναι σημαντικό το γεγονός ότι ο Χριστός, ως άνθρωπος, πειράστηκε από τον Σατανά κατά τη διάρκεια της νηστείας Του και τον νίκησε, «τότε ἀφίησιν αὐτὸν ὁ διάβολος» (Ματθ.4,11). Επίσης μας διαβεβαίωσε πως  «τοῦτο τό γένος ἐν οὐδενί δύναται ἐξελθεῖν εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ» ( (Μάρκ.9,29), για να μας τονίσει την αξία και την δύναμη της νηστείας.

    Συντάξαμε την παρούσα ανακοίνωσή μας για να γνωρίσουμε στους αγαπητούς μας αναγνώστες, ποια είναι η αληθινή, επωφελής και ευάρεστη νηστεία στο Θεό. Και τούτο διότι ο κόσμος και δυστυχώς μια μεγάλη μερίδα πιστών, αγνοούν την γνήσια νηστεία, ή έχουν λαθεμένες αντιλήψεις γι’ αυτήν.

     Είναι γνωστό πως η εγκράτεια και η νηστεία υπήρξε και στον προχριστιανικό κόσμο. Έχουμε μαρτυρίες, ότι Δίκαιοι της Παλαιάς Διαθήκης (Μωυσής, Ηλίας, κ.α.) υποβάλλονταν σε νηστείες, προκειμένου να επιτελέσουν το έργο που τους ανέθετε ο Θεός. Αλλά και στον ειδωλολατρικό κόσμο υπήρχε η συνήθεια της εγκράτειας και της νηστείας. Για παράδειγμα οι ιερείς – μάντεις του Δωδωναίου Διός, ασκούσαν δια βίου ακραία ασκητικότητα[1], «ανιπτόποδες» (δεν έπλεναν τα πόδια τους), «χαμαικοίτες» (κοιμούνταν στο χώμα) και νηστεύοντες, όπως μας πληροφορεί ο Όμηρος. Η Πυθία στο Μαντείο των Δελφών υποβάλλονταν σε αυστηρή νηστεία πριν υποβληθεί σε έκσταση για να χρησμοδοτήσει. Οι ιερείς της Κυβέλης ζούσαν ασκητική ζωή, όπως και οι «Εστιάδες» στη Ρώμη.  Ακραίες επίσης ασκητικές πρακτικές συναντάμε και στα ανατολικά ειδωλολατρικά θρησκεύματα (Ινδουισμό, Βουδισμό, κλπ.).       Ακόμα ακραίες ασκητικές τάσεις συναντάμε και σε αιρετικές (Γνωστικές) ομάδες στα πρωτοχριστιανικά χρόνια.

     Η Εκκλησία μας, ακολουθώντας την βιβλική διδασκαλία για την νηστεία, την έχει εντάξει στον όλο πνευματικό αγώνα των πιστών, ως πολύτιμο μέσον για την κάθαρση των πιστών από τα πάθη, τους αισχρούς λογισμούς, τις αμαρτωλές έξεις και την αποδίωξη των δαιμόνων. Καθιέρωσε, για όλο το έτος συγκεκριμένες περιόδους νηστείας, όπως τις Τετάρτες και Παρασκευές, το Σαρανταήμερο πριν τα Χριστούγεννα, την Μεγάλη Τεσσαρακοστή πριν το Πάσχα, την νηστεία των Αγίων Αποστόλων και του Δεκαπενταύγουστου, και άλλων ημερών.

     Και ερχόμαστε στη σημερινή εποχή, όπου παρατηρείται μια διαδεδομένη άσκηση της νηστείας και σε ανθρώπους οι οποίοι, είτε είναι χλιαροί και αδιάφοροι χριστιανοί, είτε δεν θέλουν να είναι χριστιανοί. Προφανώς, ακολουθούντες τις σύγχρονες οδηγίες της ιατρικής επιστήμης, περί της ωφελιμότητας της νηστείας, νηστεύουν, αποφεύγοντας ζωικές και λιπαρές τροφές. Σε αυτούς εντάσσονται και οι γνωστοί μας «vegans», οι οποίοι απέχουν από τις ζωικές τροφές δια παντός. Μια άλλη μερίδα «χορτοφάγων» είναι και εκείνοι οι οποίοι εκ πεποιθήσεως και από επίδραση των πανθεϊστικών θρησκευτικών δοξασιών των ανατολικών θρησκευμάτων, δεν θέλουν να τρώνε «ζωές», διότι, πιστεύοντας στην πλάνη της μετενσάρκωσης, θεωρούν ότι στα ζώα είναι «μετενσαρκωμένες» ψυχές! 

      Δεν θέλουμε να ψέξουμε τους ως άνω νηστευτές, ούτε να αμφισβητήσουμε τις ωφέλειες των ιδιότυπων νηστειών τους και ούτε να εκφέρουμε γνώμη για τις όποιες επιπτώσεις στην υγεία τους. Σκοπός μας είναι να προβάλλουμε την γνήσια νηστεία που μας διδάσκει και μας συστήνει η Αγία μας Εκκλησία και η οποία είναι απόρροια της διαρκούς παρουσίας και πνοής του Αγίου Πνεύματος σε Αυτή, οδηγώντας Την «εις πάσαν την αλήθειαν» (Ιωάν.16,17). Να προβάλλουμε τα σωτήρια αποτελέσματα της αληθινής και επωφελούς νηστείας για την όλη ψυχοσωματική μας υγεία και την πνευματική μας καλλιέργεια και πρόοδο. Μια νηστεία δοκιμασμένη στη δισχιλιόχρονη ιστορική της πορεία, από τους αμέτρητους Αγίους, οι οποίοι δι’ αυτής σώθηκαν (και σώζονται) αμέτρητοι Άγιοι. 

      Δεν θα προβάλλουμε προσωπικές απόψεις, αλλά θα παραθέσουμε ορισμένες γνώμες των Αγίων Πατέρων για την γνήσια νηστεία και τις ωφέλειές της στον πνευματικό μας αγώνα.  Σύμφωνα με αυτούς η νηστεία έχει διπλό χαρακτήρα. Πρώτον είναι αποχή από συγκεκριμένες τροφές και δεύτερον είναι αποχή από την αμαρτία. Η αποχή από ζωικές και λιπαρές τροφές, οι οποίες αποχαυνώνουν τον άνθρωπο, είναι προϋπόθεση για την αποχή από την αμαρτία. Ένας χαρισματικός σύγχρονος Γέροντας έλεγε πως «πνευματικός αγώνας με γεμάτο στομάχι δεν γίνεται»! Και επίσης, νηστεία η οποία δεν έχει ως πρωταρχικό στόχο την ψυχική κάθαρση και την πνευματική καλλιέργεια, είναι ελάχιστα επωφελής. 

     Ένας υπέροχος κατανυκτικός ύμνος της Εκκλησίας μας παροτρύνει: «Νηστεύσωμεν νηστείαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ, ἀληθὴς νηστεία, ἡ τῶν κακῶν ἀλλοτρίωσις, ἐγκράτεια γλώσσης, θυμοῦ ἀποχή, ἐπιθυμιῶν χωρισμός, καταλαλιᾶς, ψεύδους, καὶ ἐπιορκίας· ἡ τούτων ἔνδεια, νηστεία ἐστίν, ἀληθὴς καὶ εὐπρόσδεκτος»[2].  Η Εκκλησία μας δεν γνωρίζει άλλη νηστεία από αυτή που στοχεύει στην ψυχική κάθαρση και την πνευματική πρόοδο. Μόνο αυτού του είδους η νηστεία είναι ευπρόσδεκτη στο Θεό και πραγματικά επωφελής στους πιστούς.  

       Και Ιερός Χρυσόστομος τονίζει πως αληθινή νηστεία είναι εκείνη που συνοδεύεται από την από την αποχή από τα κακά. Η νηστεία μας έχει : «παραδοθεί, για να χαλιναγωγήσει τη δύναμη της σάρκας και να κάνει τον ίππο των επιθυμιών μας πειθαρχικό. Εκείνος που νηστεύει πρέπει περισσότερο από όλους και από όλα να χαλιναγωγεί το θυμό, να έχει διδαχθεί την πραότητα και την επιείκεια, να έχει συντριμμένη την καρδιά, να απομακρύνει τις ενθυμήσεις των άτοπων και ανάρμοστων επιθυμιών, έχοντας μπροστά του το ακοίμητο εκείνο μάτι του Θεού και το αδωροδόκητο δικαστήριο. Επίσης, πρέπει να είναι ανώτερος από τα χρήματα, να δείχνει μεγάλη γενναιοδωρία στην ελεημοσύνη και να διώχνει από την ψυχή του κάθε κακία προς τον πλησίον. Αυτή είναι η αληθινή νηστεία. Μαζί με την αποχή από τα φαγητά ας δείξουμε και την αποχή από εκείνα που μας βλάπτουν, και για την άσκηση και εργασία των πνευματικών ας δείξουμε μεγάλη προθυμία. Εκείνος που νηστεύει πρέπει να είναι μετριόφρων, ήσυχος, ήμερος, ταπεινός, να περιφρονεί τη δόξα της παρούσας ζωής. Με πολλή ακρίβεια και συνέπεια να προσεύχεται και να εξομολογείται προς το Θεό, και όσο μπορεί να βοηθάει τον εαυτό του με την ελεημοσύνη. Να μην κάνουμε τίποτε αποβλέποντας στον έπαινο των ανθρώπων»[3].

      Επίσης ο ιερός πατήρ εξαίρει ως εξής τα αποτελέσματα της νηστείας: «ηρεμεί το πνεύμα και καταστέλλει τις άλογες επιθυμίες. Σ’ εκείνους που θέλουν να φιλοσοφούν είναι γλυκύς και ευχάριστος ο καιρός της νηστείας, η πνευματική άνοιξη των ψυχών, η αληθινή γαλήνη των λογισμών... Σ’ εμάς δε είναι γλυκιά και ευχάριστη η άνοιξη της νηστείας, γιατί συνήθως μας καταπραΰνει τα κύματα όχι των υδάτων, αλλά των άλογων επιθυμιών... Δεν διώχνει συνήθως τόσο γρήγορα το χειμώνα το χελιδόνι, όταν φανεί, όσο η νηστεία, όταν έρθει, απομακρύνει από τη σκέψη μας την τρικυμία των παθών»[4]. «Αγαπώ την νηστεία, γιατί είναι μητέρα σωφροσύνης και πηγή φιλοσοφημένης πράξεως»[5] Και μας συμβουλεύει πώς οφείλουμε να νηστεύουμε: «Νηστεύεις; Απόδειξέ μου το διά μέσου των ίδιων έργων. Ποια έργα εννοεί; Αν δεις φτωχό, να τον ελεήσεις. Αν δεις εχθρό, να συμφιλιωθείς μαζί του. Αν δεις μια όμορφη γυναίκα, να την αντιπαρέλθεις. Ας μη νηστεύει λοιπόν μόνο το στόμα, αλλά και το μάτι και η ακοή, και τα πόδια και τα χέρια και όλα τα μέλη του σώματος μας. Να νηστεύουν τα χέρια, παραμένοντας καθαρά από την αρπαγή και την πλεονεξία. Να νηστεύουν τα πόδια, ξεκόβοντας από τους δρόμους που οδηγούν σε αμαρτωλά θεάματα. Να νηστεύουν τα μάτια, εξασκούμενα να μην πέφτουν ποτέ αμαρτωλά πάνω σε όμορφα πρόσωπα, ούτε να περιεργάζονται τα κάλλη των άλλων... Δεν τρως κρέας; Να μη φας και την ακολασία διά μέσου των ματιών. Ας νηστεύει και η ακοή. Και νηστεία της ακοής είναι να μη δέχεται κακολογίες και διαβολές... Ας νηστεύει και το στόμα από αισχρά λόγια και λοιδορίες. Διότι τι όφελος έχουμε, όταν απέχουμε από πουλερικά και ψάρια, δαγκώνουμε όμως και κατατρώμε τους αδελφούς μας;»[6].

     Ο Μ. Βασίλειος συμπληρώνει: «Μην περιορίζεις όμως την αρετή της νηστείας μόνο στη δίαιτα. Αληθινή νηστεία δεν είναι μόνο η αποχή από ορισμένα φαγητά, αλλά και η αποξένωση από τα πάθη και τις αμαρτίες: Να μην αδικήσεις κανένα. Να συγχωρήσεις τον πλησίον σου για τη λύπη που σου προξένησε, για το κακό που σου έκανε, για τα λεφτά που σου χρωστάει. Διαφορετικά, μολονότι δεν τρως κρέας, τρως τον ίδιο τον αδελφό σου. Μολονότι εγκρατεύεσαι στο κρασί, δεν εγκρατεύεσαι στις κακολογίες. Μολονότι νηστεύεις ως το βράδυ, ξοδεύεις την ημέρα σου στα δικαστήρια»[7].

     Αλλά ας διαβάσουμε τι δίδαξε και ο Άγιος Ιερομάρτυς Κοσμάς ο Αιτωλός: «Πρέπει και ημείς, αδελφοί μου, οι ευσεβείς χριστιανοί, να νηστεύωμεν πάντοτε, μα περισσότερον την Τετράδη, διατί επουλήθηκε ο Κύριος και την Παρασκευή διατί εσταυρώθη. Ομοίως έχομε χρέος να νηστεύωμεν και τες άλλες Τεσσαρακοστές, καθώς εφώτισε το Άγιον Πνεύμα τους αγίους Πατέρας της Εκκλησίας μας και μας έγραψαν δια να νηστεύωμεν, να νεκρώνωμεν τα πάθη, να ταπεινώνωμεν τη σάρκα, το σώμα, οπού είναι ένας λύκος, ένα γουρούνι, ένα θηρίον, ένα λιοντάρι. Και μάλιστα με τα ολίγα ζούμεν με ευκολία και όταν τρώγομεν πολλά, θέλομεν και έξοδα πολλά. Εγώ τώρα ημπορώ να ζήσω με εκατό δράμια ψωμί. Εκείνα τα ευλογεί ο Θεός διατί είναι αναγκαία και όχι να τρώγομεν εκατόν δέκα. Εκείνα τα δέκα τα καταράται, διατί είναι χαράμι, είναι εκεινού του πεινασμένου. Φυλάγετε αυτές τις τέσσερες Τεσσαρακοστές, χριστιανοί μου; Εδώ πώς πηγαίνετε; Αν είσθε χριστιανοί, πρέπει να τες φυλάγετε, μάλιστα την Μεγάλην Τεσσαρακοστήν»[8].

     Η αληθινή νηστεία, που προβάλλει η Ορθόδοξη Εκκλησία μας, ενέχει μεγάλες ωφέλειες στους πιστούς. Κάποιοι άγευστοι της ορθόδοξης πνευματικότητας και οι αιρετικοί (π.χ. Προτεστάντες), την κατηγορούν ως δήθεν έκφραση αποστροφής και καταφρόνησης του σώματος, την χαρακτηρίζουν ως ένα είδους σωματικής τιμωρίας. Αυτό δεν ευσταθεί, διότι οι Πατέρες τονίζουν πως η νηστεία της Εκκλησίας μας είναι «παθοκτόνος και όχι σωματοκτόνος». Είναι μέσον και τρόπος αγώνα, για την αποβολή από τον εαυτό μας των βλαβερών, επίκτητων και ξένων από τη φύση μας στοιχείων. Για την τιθάσευση του εκτραχηλισμένου εαυτού μας, όπως για παράδειγμα: της γαστριμαργίας, της κοιλιοδουλίας και των σαρκικών επιθυμιών, τα οποία μας υποδουλώνουν, μας καθιστούν έρμαια των τυφλών ορμέμφυτών μας και μας εμποδίζουν να καλλιεργήσουμε την πνευματικότητα.

      Κάποιοι επίσης ισχυρίζονται ότι η νηστεία εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία. Ως αντίκρουση αυτής της αστήρικτης θέσης προβάλουμε τους μοναχούς μας, οι οποίοι όχι μόνον δεν βλάπτεται η υγεία τους από τη νηστεία, αλλά μάλλον ωφελείται, αφού, στην πλειοψηφία τους ζουν, κατά μέσον όρο, πολύ περισσότερο από τους κοσμικούς!

       Περαίνοντας την ανακοίνωσή μας, νομίζουμε ότι παρουσιάσαμε την αληθινή και γνήσια νηστεία, που διδάσκει και προτείνει η Αγία μας Εκκλησία, ξεχωρίζοντάς την από τις όποιες νηστείες και δίαιτες των εκτός Αυτής. Αυτή η νηστεία δεν είναι και δεν θα πρέπει να είναι, αυτοσκοπός, αλλά τρόπος και στάση ζωής, να μην περιορίζεται στην αποχή από κάποιες τροφές, αλλά να είναι έκφανση και έκφραση του  γενικότερου χαρακτήρα εγκράτειας και της ασκητικότητας της χριστιανικής ζωής. Είναι το μέσον για την κάθαρση από τα ψυχοκτόνα πάθη μας, θεραπευτική αγωγή της της βαριά τραυματισμένης και νοσούσης, εξαιτίας της αμαρτίας, ψυχοσωματικής μας υπόστασης, με μέτρο τις ιδιαιτερότητες του καθενός μας.

     Ας κάμουμε λοιπόν όλοι μας τον προσωπικό μας αγώνα αυτή την ιερή και κατανυκτική περίοδο. Ας ασκηθούμε στα φιλάνθρωπα πλαίσια που ορίζει η Αγία μας Εκκλησία, νηστεύοντας και από τις τροφές, αλλά και από τις αμαρτωλές έξεις. Ας κατεβούμε στο νοητό στάδιο των αρετών και να τρέξουμε τον καλό αγώνα. Δεν έχει σημασία αν έρθουμε πρώτοι, ή δεύτεροι ή τελευταίοι, σημασία έχει να μην μείνουμε απλοί θεατές.

      Όλοι έχουμε μερίδιο στα πνευματικά βραβεία που μοιράζει ο Δεσπότης και Λυτρωτή μας Χριστός, φτάνει να προσπαθήσουμε και να δείξουμε αγαθή διάθεση και προθυμία αποδοχής! Αυτό θα ακούσουμε, κατά την λαμπροφόρο νύχτα της Αναστάσεως, στον υπέροχο «Κατηχητικό λόγο» του ιερού Χρυσοστόμου: «Ει τις έκαμε νηστεύων, απολαυέτω νυν το δηνάριον. Ει τις από της πρώτης ώρας ειργάσατο, δεχέσθω σήμερον το δίκαιον όφλημα. Ει τις μετά την τρίτην ήλθεν, ευχαρίστως εορτασάτω. Ει τις μετά την έκτην έφθασε, μηδέν αμφιβαλλέτω· και γαρ ουδέν ζημειούται. Ει τις υστέρησεν εις την ενάτην, προσελθέτω, μηδέν ενδοιάζων. Ει τις εις μόνην έφθασε την ενδεκάτην, μη φοβηθή την βραδύτητα· φιλότιμος γαρ ων ο Δεσπότης, δέχεται τον έσχατον καθάπερ και τον πρώτον· αναπαύει τον της ενδεκάτης, ως τον εργασάμενον από της πρώτης· και τον ύστερον ελεεί και τον πρώτον θεραπεύει· κακείνω δίδωσι και τούτω χαρίζεται· και τα έργα δέχεται και την γνώμην ασπάζεται· και την πράξιν τιμά και την πρόθεσιν επαινεί. Ουκούν εισέλθετε πάντες εις την χαράν του Κυρίου υμών· και πρώτοι και δεύτεροι τον μισθόν απολαύετε»!

      Ευχόμαστε στους αγαπητούς αναγνώστες μας καλή και ευλογημένη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Καλό στάδιο. Καλό Πάσχα!

Εκ του Γραφείου επί των Αιρέσεων και Παραθρησκειών



[1] Ιλιάδα Π΄ 233-235

[2] Απόστιχο Δευτέρας Α΄ Εβδομάδος.

[3] https://www.sostis.gr/blog/item/1653-i-aksia-tis-nisteias-ag-iwannoy-xrysostomou

[4] Εις Γεν., λόγος Α',1, ΕΠΕ 8, 10 - MG 54, 581

[5] Εις Γέν., λόγος ΣΤ’ 1, ΕΠΕ 8, 98 - MG 54, 604

[8] Αγίου Κοσμά Αιτωλού, Δ΄ Διδαχή



 

ΑΓΙΟΣ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΣ ΡΗΓΙΝΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΣΚΟΠΕΛΟΥ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

       Η παρουσία των Πατέρων του ταραγμένου 4ου μ. Χ. αιώνα είναι πολύ σημαντική, διότι κατόρθωσαν να αναδείξουν την Εκκλησία του Χριστού, μέσα από την ιστορική εκείνη καμπή, ως το νέο πνευματικό σχήμα της ανθρωπότητας, το οποίο διαδέχτηκε τον καταρρέοντα εθνισμό. Ένας από αυτούς υπήρξε και ο άγιος Ρηγίνος, επίσκοπος Σκοπέλου, ο οποίος υπήρξε ένα από τα τελευταία θύματα της ειδωλολατρίας.

       Ήταν έλληνας στην καταγωγή και γεννήθηκε στις αρχές του 4ου αιώνα στη Λειβαδιά της Βοιωτίας από ευσεβείς και ενάρετους γονείς. Έχοντας αυτοί οικονομική και κοινωνική θέση στην τοπική κοινωνία, έδωσαν στο γιό τους σοβαρή μόρφωση. Τον έστειλαν σε ονομαστές σχολές της εποχής, όπου σπούδασε την θύραθεν παιδεία. Παράλληλα φρόντισαν να γεμίσουν την ψυχή του με πίστη στο Θεό και ευσέβεια και τον στόλισαν με αρετές.  Τον κατήχησαν στην ορθόδοξη πίστη και τον έμαθαν πως να ξεχωρίζει τις πλάνες, οι οποίες την εποχή εκείνη, αλλά και κάθε εποχή, τείνουν να νοθεύσουν τη σώζουσα αλήθεια της Εκκλησίας μας και να αναστείλουν το σωστικό της έργο. Έτσι ο Ρηγίνος κατέστη ενωρίς μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα, ένας χαριτωμένος άνθρωπος, κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος.

       Ο Ρηγίνος έζησε στα χρόνια που βασίλευαν στο απέραντο Ρωμαϊκό Κράτος οι γιοί του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ο Κωνστάντιος (337-361) στην Ανατολή και ο Κώνστας (337 -       ) στη Δύση. Είναι η εποχή που σταμάτησαν οι φοβεροί διωγμοί κατά των Χριστιανών, με το γνωστό περίφημο Διάταγμα των Μεδιολάνων (313) και η ειδωλολατρία ψυχορραγούσε κάτω από το βάρος της αρνητικής της δράσης στον προχριστιανικό κόσμο. Όμως έκαμε την εμφάνισή του ένας άλλος κίνδυνος, χειρότερος από τους διωγμούς των ειδωλολατρών, η φοβερή αίρεση του αρειανισμού, η οποία συντάραξε την Εκκλησία. Ο ευσεβής αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος συγκάλεσε την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο (325), όπου καταδικάστηκε ο αιρεσιάρχης Άρειος και οι οπαδοί του. Όμως, μετά το θάνατό του (337) ο γιός του Κωνστάντιος αθέτησε την απόφαση της Συνόδου και έγινε υπέρμαχος και προστάτης των αρειανών και σφοδρός διώκτης των Ορθοδόξων, σε αντίθεση με τον Κώνστα ο οποίος έμεινε πιστός στο δόγμα της Συνόδου και προστάτευε τους Ορθοδόξους στη Δύση. Η σχιζοφρενική αυτή πολιτική είχε τρομακτικές συνέπειες για την Εκκλησία. Οι διαμάχες και οι έριδες διατάραζαν την γαλήνη των πιστών. Ο Κωνστάντιος στην Ανατολή έστελνε εξορία όσους Επισκόπους δεν ασπάζονταν τα δόγματα των αρειανών.

       Ένας από τους πολλούς τόπους εξορίας των Ορθοδόξων Επισκόπων και άλλων Ορθοδόξων ομολογητών ήταν και η νήσος Σκόπελος, η οποία βρίσκεται στις Βόρειες Σποράδες. Ο Επίσκοπος Λαρίσης Αχίλλειος, θείος του Ρηγίνου, τον έστειλε στη Σκόπελο, να ενισχύσει τους εξόριστους και να τους στερεώσει στην πίστη. Πράγματι εκείνος υπάκουσε και έπλευσε στο νησί, όπου έγινε ενθουσιωδώς δεκτός από τους εκεί εξορίστους. Μάλιστα χειροτονήθηκε και Επίσκοπος της νήσου.

      Επειδή όμως η θρησκευτική διαμάχη είχε πάρει τεράστιες διαστάσεις, οι δύο αυτοκράτορες Κωνστάντιος και Κώνστας αποφάσισαν να συγκληθεί νέα Σύνοδος για να εξετάσει την εκρηκτική κατάσταση. Το 343 συγκλήθηκε η Σύνοδος της Σαρδικής, στη σημερινή Σόφια της Βουλγαρίας, στην οποία έλαβε μέρος και ο Ρηγίνος, όπου έβαλε τη δική του σφραγίδα στην εδραίωση της Ορθοδοξίας. Ανασκεύασε όλες τις κακοδοξίες των αρειανών και κατέδειξε την πίστη των Ορθοδόξων ως τη μόνη γνήσια πίστη.

      Μετά το πέρας των εργασιών της Συνόδου ο Ρηγίνος επέστρεψε στην επισκοπή του στη Σκόπελο, όπου ποίμαινε θεοφιλώς και ορθοδόξως το λαό του νησιού.

Μεγάλα προβλήματα του δημιουργούσαν οι εναπομείναντες ειδωλολάτρες, οι οποίοι παρακινούνταν από τους αδίστακτους ιερείς των ειδώλων, διότι άδειαζαν και ρήμαζαν τα «ιερά» τους και άρα εκμηδενίζονταν οι πλούσιες πρόσοδοί τους. Όπως είναι γνωστό, η θνησκούσα ειδωλολατρία είχε ακόμη σχετική δύναμη στον ελλαδικό χώρο την εποχή εκείνη.

       Τα μεγάλα προβλήματα για τον Επίσκοπο Ρηγίνο, αλλά και για σύμπασα την Εκκλησία, εντάθηκαν όταν ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Ιουλιανός ο Παραβάτηςή Αποστάτης (361-363). Ο ανεδαφικός και θρησκομανής αυτοκράτορας, αφού προσελκύστηκε στην ειδωλολατρική θρησκεία, απαρνούμενος τον Χριστιανισμό, αναβίωσε τους διωγμούς των προκατόχων του Ρωμαίων αυτοκρατόρων κατά των Χριστιανών και της Εκκλησίας. Χιλιάδες Χριστιανοί, κληρικοί όλων των βαθμών και λαϊκοί ταλαιπωρήθηκαν, βασανίστηκαν και βρήκαν φρικτό θάνατο στην ευτυχώς σύντομη βασιλεία του. Παράλληλα επιχείρησε ανεπιτυχώς να νεκραναστήσει την προχριστιανική ειδωλολατρία, προτείνοντας ένα δικής του εμπνεύσεως θρησκευτικό παγανιστικό σύστημα, με στοιχεία της αρχαιοελληνικής ειδωλολατρίας, της ρωμαϊκής, του παρσισμού, του νεοπλατωνισμού και του Χριστιανισμού.

       Η φήμη του δραστήριου Επισκόπου Σκοπέλου Ρηγίνου έφτασε ως τη Βασιλεύουσα, καθότι ο άγιος ποιμενάρχης του νησιού είχε μεταστρέψει στο σύνολό τους στο Χριστό τους ειδωλολάτρες του νησιού. Γι’ αυτό στάλθηκε ο έπαρχος της Ελλάδος για να «συνετίσει»   το Ρηγίνο και να τον μεταστρέψει στην ειδωλολατρία. Ο φανατικός ειδωλολάτρης Έπαρχος μόλις έφτασε στο νησί, διέταξε να συλληφθεί ο Επίσκοπος και να προσαχθεί ενώπιον του. Του ζήτησε με αναίδεια και θράσος να απαρνηθεί το Χριστό και να ασπασθεί τη λατρεία των «θεών». Να ακολουθήσει την περίεργη αυτοκρατορική παγανιστική θρησκεία. Στην αντίθετη περίπτωση θα υφίστατο τις συνέπειες του αυτοκρατορικού διατάγματος.  Ο Ρηγίνος στάθηκε αγέρωχος και θαρραλέος, μπροστά στον θηριώδη έπαρχο, χωρίς τον παραμικρό κλονισμό και φόβο. Αρνήθηκε κατηγορηματικά να εκτελέσει τη διαταγή του, ομολόγησε την πίστη του στο Χριστό, στον αληθινό Θεό  και στηλίτευσε την άφρονα και ανεδαφική επιλογή του αυτοκράτορα να επαναφέρει το σκοτεινό ειδωλολατρικό παρελθόν. Κατάγγειλε δε τους νέους διωγμούς ως πράξη βάρβαρη και απολίτιστη, η οποία δεν ταιριάζει σε έναν υποτιθέμενο λάτρη του ελληνικού πολιτισμού, όπως ήθελε να εμφανίζεται ο Ιουλιανός.

        Ο έπαρχος έδωσε εντολή να βασανισθεί ανηλεώς και να φυλακισθεί, ελπίζοντας πως με τη βία και το φόβο θα υπέκυπτε. Ύστερα από μερικές ημέρες βασανισμών οδηγήθηκε και πάλι ενώπιον του επάρχου, πιστεύοντας εκείνος ότι θα αλλαξοπιστούσε. Όμως ο άγιος Επίσκοπος επανέλαβε την αμετακίνητη απόφασή του να μην αρνηθεί το Χριστό, με κανένα κόστος, περιφρονώντας επιδεικτικά τις προτροπές του αξιωματούχου. Τότε εκείνος, γεμάτος θυμό και οργή, έβγαλε την απόφαση της θανάτωσής του. Τον παρέδωσε στους δημίους να τον διαπομπέψουν για παραδειγματισμό και στη συνέχεια να τον θανατώσουν. Τον οδήγησαν στο στάδιο της πόλεως, όπου τον βασάνισαν φρικτά, ενώπιον φανατικών ειδωλολατρών και πιστών χριστιανών, οι οποίοι συμπονούσαν με τον άγιο Επίσκοπό τους. Κατόπιν οδηγήθηκε στη θέση «Παλαιό Γεφύρι» όπου τον αποκεφάλισαν. Οι πιστοί πήραν το τίμιο λείψανό του και το έθαψαν με τιμές σε παρακείμενο δάσος. Ήταν 25 Φεβρουαρίου 362. Ο τάφος του έγινε πηγή αγιασμού θαυμάτων για τους πιστούς.

     Η μνήμη του τιμάται στις 25 Φεβρουαρίου, ημέρα του μαρτυρικού του θανάτου. Τιμάται επίσης με λαμπρότητα στη γενέτειρά του Λειβαδιά της Βοιωτίας, όπου τελευταία ανεγέρθηκε περίλαμπρος ναός.      



Τρίτη, Φεβρουαρίου 24, 2026

 

Καθαρά Δευτέρα Μέγα Απόδειπνο - «Κύριε των δυνάμεων…» (+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

 

Καθαρὰ Δευτέρα Μέγα Ἀπόδειπνο

«Κύριε τῶν δυνάμεων…»

Συντάκτης (†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος Ν. Καντιώτης

Μπήκαμε, ἀγαπητοί μου, στὴν ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ἂς δοξάσουμε τὸ Θεό, ποὺ μᾶς δίνει μία νέα εὐκαιρία μετανοίας. Ἂν ὁ ἅγιος Ἀντώνιος στὸ τέλος τῆς ζωῆς του ἔλεγε «Θεέ μου, δός μου μετάνοια», τί νὰ ποῦμε ἐμεῖς;

Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶνε ἡ πιὸ κατανυκτικὴ περίοδος τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους. Περιέχει ἱερὲς ἀκολουθίες, ποὺ φέρνουν δάκρυα σὲ ὅποιον προσέχει τὰ νοήματά τους. Μία δὲ ἀπὸ τὶς ἀκολουθίες αὐτὲς εἶνε τὸ Μέγα Ἀπόδειπνο, ποὺ ἀκούσατε ἀπόψε.

Τί εἶνε τὸ ἀπόδειπνοΕἶνε μία ἀνθοδέσμη ἀπὸ ὡραίους ψαλμούςκείμενα τῆς Γραφῆςεὐχὲς καὶ ὑπέροχα τροπάριαἝνα δὲ τροπάριο ποὺ σὲ παλαιότερες γενεὲς ἦταν γνωστὸ καὶ στὰ μικρὰ παιδιά, ἕνα τροπάριο ποὺ συγ­κινεῖ κάθε ψυχὴ χριστιανική, εἶνε αὐτὸ ποὺ ἀκούσατε πρὸ ὀλίγου·

«Κύριε τῶν Δυνάμεωνμεθ᾿ ἡμῶν γενοῦ·
ἄλλον γὰρ ἐκτός σου βοηθὸν
ἐν θλίψεσιν οὐκ ἔχομεν.
Κύριε τῶν Δυνάμεων, ἐλέησον ἡμᾶς».

Αὐτὸ τὸ τροπάριο μὲ ἁπλᾶ λόγια θὰ ἑρμηνεύσουμεκαὶ παρακαλῶ νὰ προσέξετε.

* * *

Ἐδῶ ὁ Θεός, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὀνομάζεται «Κύριος τῶν Δυνάμεων». Τί ἆραγε νὰ σημαίνῃ αὐτό; Γιατί ὁ Θεὸς ὀνομάζεται «Κύριος τῶν Δυνάμεων»; Δύο ἑρμηνεῖ­ες ὑπάρχουν. «Δυνάμεις» λέγονται τὰ ἀγγελικὰ τάγματα τοῦ οὐρανοῦ· ὁ Θεός, δηλαδή, ἐξουσιάζει ὅλους τοὺς ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέλους. Ἀλλὰ δυνάμεις λέγονται καὶ μερικὰ ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ὑπάρχουν στὴ φύσι· ὁ Θεός, δηλαδή, ἐξουσιάζει ὄχι μόνο τὶς ἀσώματες δυνάμεις τοῦ οὐρανοῦ ἀλλὰ καὶ τὶς ὑλικὲς δυνάμεις τῆς φύσεως. Ἀφήνοντας πρὸς τὸ παρὸν τὴν πρώτη ἑρμηνεία ἂς ἀναπτύξουμε ἐδῶ τὴ δεύτερη. Θὰ φέρω μερικὰ παραδεί­γματα, γιὰ νὰ σᾶς δώσω μιὰ ἰδέα τοῦ μεγαλείου τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ.

Μία δύναμις εἶνε ὁ ἀέρας. Σὲ ἄλλους πλα­νῆτες δὲν ὑπάρχει ἀέρας. Ἐδῶ πνέει ἀεράκι δροσερό, αὔρα καὶ ζέφυρος. Κάποτε ὅμως ὁ ἀέρας γίνεται ἄνεμος τόσο σφοδρός, ποὺ παρασύρει ἀνθρώπους, ἁρπάζει στέγες, ξερριζώνει δέντρα. Ὁ ἀέρας εἶνε μία δύναμις. Στὰ παλιὰ τὰ χρόνια οἱ ἄνθρωποι χρησιμοποιοῦ­σαν τὸν ἀέρα ὡς ἐνέργεια γιὰ κίνησι. Μὲ τὸν ἀέρα κινοῦνταν ἱστιοφόρα πλοῖα στὴ θάλασσα, μύλοι καὶ ἐργοστάσια στὴν ξηρά. Τώρα τε­λευταῖα, ποὺ ἔλειψε τὸ πετρέλαιο, χρησιμοποι­οῦν πάλι τὸν ἀέρα, τὴ λεγομένη αἰολικὴ ἐνέρ­γεια· τὴν ὀνομάζουν ἔτσι –κακῶς– ἀπὸ τὸ ὄ­νομα τοῦ μυθικοῦ θεοῦ τῶν ἀνέμων Αἰόλου.

Ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἀέραἄλλο ἀγαθὸ εἶνε τὸ νερόΣτὸ φεγγάρι δὲν ὑπάρχει σταγόνα νεροῦ· ἐδῶ ὑπάρχει. Καὶ εἶνε τόσο ἀναγκαῖο γιὰ τὴ ζωή μας. Τώρα τὴ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ἐνῷ ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία ὥρισε νὰ ἀπέχουμε ἀπὸ διάφορα φαγητά, ἀπὸ τὸ νερὸ δὲν εἶπε νὰ νηστεύουμε. Ἕνας μόνο τὸ στερήθηκε κι αὐτό. Ποιός; Αὐτὸς ποὺ ἔκανε τὶς πηγές, τὰ ποτάμια, τὶς λίμνες, τὶς θάλασσες καὶ τοὺς ὠ­κεανούς· αὐτὸς ποὺ πάνω στὸ σταυρὸ δὲν εἶ­χε ἕνα ποτήρι νερὸ νὰ δροσιστῇ καὶ εἶπε· «Διψῶ» (Ἰω. 19,28). Τὸ νερὸ λοιπόν, τὸ τόσο εὐεργετικό, ἔρχεται ὥρα ποὺ γίνεται μιὰ φοβερὴ δύναμι. Ἂν ἀνοίξουν οἱ καταρράκτες, …Θεέ μου Θεέ μου! Ποιός ἔφτειαξε τὸ νερό; Ποιός τοῦ εἶπε νὰ τρέχῃ ἥσυχα – ἥσυχα, γιὰ νὰ τὸ βλέπουμε ἐμεῖς καὶ νὰ εὐχαριστούμεθα; Ἀλ­λὰ κάποτε τὸ νερὸ γίνεται ξαφνικὰ θύελλα, πλημμύρα καὶ καταστροφή.

Ἄλλη δύναμις εἶνε ἡ φωτιά. Ἡ φωτιὰ εἶνε ἀναγκαία, ἀναγκαιοτάτη γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Ἀλλ᾿ ὅταν ἡ φωτιὰ γίνῃ πυρκαϊά, σκορπᾷ τὸν ὄλεθρο. Ὑπάρχει δὲ καὶ μιὰ φωτιὰ ποὺ δὲν τὴ βλέπουμε καὶ τρέχει σὰν ἀστραπή· εἶνε ὁ ἠ­λεκτρισμός, μιὰ δύναμι τεραστία ποὺ καὶ αὐτὴ τὴν ἔφτειαξε ὁ Θεός. Δύναμι εἶνε ἐπίσης ὁ μαγνητισμός.

Ἄλλες τώρα δυνάμεις τοῦ Θεοῦ· ἐγὼ ἀ­πορῶ, πῶς ὑπάρχουν ἄπιστοι. Πάρτε π.χ. τὸ οὐράνιο. Εἶνε ἕνα πετραδάκι, ἀλλὰ μέσα του κλείνει τεράστια δύναμι. Τί κάνει τὸ οὐράνιο; Ἡ ἐπιστήμη κατώρθωσε νὰ βγάλῃ ἀπ᾿ αὐτὸ τὴν λεγομένη πυρηνικὴ ἐνέργεια, ἀνώτε­ρη ἀπὸ τὸν ἀτμό, ἀνώτερη ἀπὸ τὸν ἠλεκτρισμό, ἀνώτερη ἀπὸ τὸ μαγνητισμό. Ἐὰν τὴ χρησιμοποιήσουν γιὰ τὸ καλὸ τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ Γῆ θὰ γνωρίσῃ ἡμέρες εὐτυχίας. Μὲ λίγο οὐράνιο θὰ φωτίζωνται ὁλόκληρες πολιτεῖες, θὰ κινοῦνται σιδηρόδρομοι, καράβια κι ἀεροπλάνα, θὰ καλλιεργοῦνται κάμποι ὁλόκληροι. Εὐλογία Θεοῦ, δύναμις Θεοῦ. Ποιός τὸ ἔκανε τὸ οὐράνιο; Ἕνα πετραδάκι φτάνει ν᾽ ἀποδείξῃ, ὅτι ὑπάρχει Θεός.

Θέλετε κι ἄλλη δύναμι; Νά ὁ σεισμός. Ποιός κουνάει τὴ γῆ; Λέει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος· «ὅπως ἡ μάνα, ἅμα τὸ παιδάκι ἀτακτῇ καὶ φωνάζῃ, κουνάει λίγο τὴν κούνια, ὄχι ἀπὸ κακία, ἀλλὰ γιὰ νὰ τὸ κάνῃ νὰ ἡσυχάσῃ, ἔτσι καὶ ὁ Θεὸς κούνησε τὴν κούνια»· γιατὶ κούνια εἶνε ἡ γῆ. Κουνᾷ καὶ ταρακουνᾷ κάποτε – κάποτε τὴν κούνια ποὺ λέγεται γῆ ὁ Θεός, γιὰ νὰ ἡσυχάσουμε καὶ νὰ βάλουμε μυαλό. Λέει ἡ Γραφή· «Ὁ ἐπιβλέπων ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ποι­ῶν αὐτὴν τρέμειν, ὁ ἁπτόμενος τῶν ὀρέων καὶ καπνίζονται» (Ψαλμ. 103,32).

Νὰ λοιπὸν μερικὲς δυνάμειςποὺ εἶχε ὑπ᾿ ­ψιν του  ποιητὴς ποὺ ἔγραψε τὸν ὕμνο «Κύριε τῶν Δυνάμεων…». Μὲ ἁπλᾶ λόγια λέει· Θεέ μου, σὺ ποὺ κυβερνᾷς τὸν ἀέρα, τὸ νερό, τὴ φωτιά, τὰ μέταλλα, τὰ στοιχεῖα καὶ τὶς ἐνέργειες, σὺ ποὺ κυβερνᾷς τὴ Γῆ καὶ τὰ θεμέλιά της, ἔλα κοντά μας, ἔλα μ᾽ ἐμᾶς· γιατὶ στὶς θλίψεις μας δὲν ἔχουμε ἄλλο βοηθὸ ἐ­κτὸς ἀπὸ σένα. «Κύριε τῶν Δυνάμεων», σὲ παρακαλοῦμε ἐλέησέ μας.

Τρομερὲς οἱ δυνάμεις ποὺ ὑπάρχουν στὸν κόσμο. Καὶ ὁ ἄνθρωπος ἀπέναντι στὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως τί εἶνε; Ἕνα μηδέν.

* * *

Πιὸ φοβερὰ ὅμως καὶ ἀπ᾿ αὐτὰ εἶνε κάποια ἄλλαΜουγκρίζουν χειρότερα ἀπὸ τὰ λιον­τάρια, σὰν θύελλα, σὰν φωτιά, σὰν κεραυνὸς κι ἀστροπελέκι, σὰν τρομερὸς σεισμὸς πολλῶν ῥίχτερ. Ποιά εἶνε; Εἶνε οἱ κακίες καὶ τὰ πάθη μας. Αὐτὰ ζητοῦν νὰ μᾶς καταποντίσουν. Ἀλλὰ γι᾽ αὐτὰ κανένας λόγος, κανείς δὲ μιλάει. Γιὰ νὰ σᾶς δείξω, πόσο φοβερὸ πρᾶγμα εἶνε τὸ ἐσωτερικὸ αὐτὸ κακό, ποὺ ὑπάρχει στὰ βάθη τῆς καρδιᾶς μας, θὰ σᾶς πῶ τὸ ἑξῆς.

Ἤμουν σὲ κάποιο χωριὸ καὶ τοὺς μίλησα γιὰ τὴ νηστεία. Τοὺς εἶπα· «Δὲν ζητῶ πολλὰ πράγματα ἀπὸ σᾶς. Δὲν ζητῶ νὰ νηστέψετε ἀπὸ κρέας καὶ γάλα καὶ βούτυρο, ποὺ τὸ θεω­ρεῖτε δύσκολο. Ἐγὼ θὰ σᾶς πῶ μιὰ πολὺ μικρὴ νηστεία, καὶ πρέπει ὅλοι νὰ τὴν κάνετε». Τέντωσαν τ᾿ αὐτιά τους καὶ πρόσεχαν περιμέ­νοντας τί θὰ πῶ. «Ἐσεῖς», λέω στοὺς ἄντρες, «ἔχετε μιὰ ἀδυναμία μικρή, ποὺ σᾶς κάνει μεγάλη καταστροφή. Πρέπει, γιὰ ν᾿ ἀπαλλαγῆτε ἀπ᾿ αὐτήν, νὰ νηστέψετε. Τί νὰ νηστέψετε; Νὰ νηστέψετε ἀπὸ τὸ τσιγάρο». Οὔτε ἕνας δὲν προθυμοποιήθηκε νὰ τὸ κόψῃ. «Ἄλλη ἀδυναμία», τοὺς εἶπα, «ποὺ πρέπει νὰ κόψετε τώρα τὴ Σαρακοστή· νηστέψτε τὰ ματάκια σας ἀπὸ αἰσχρὰ θεάματα. Σαράντα μέρες κλεῖστε τὴν τηλεόρασι». Οὔτε σ᾿ αὐτὸ βρῆκα ἀνταπόκρισι. Εἶπα καὶ στὶς γυναῖκες· «Νηστέψτε τὴ γλῶσσα σας ἀπὸ κουτσομ­πολιὸ καὶ κατάκρισι». Ποιός ἀκούει;

Βλέπετε λοιπὸν πόσο ἀδύνατος εἶνε ὁ ἄν­θρωπος; Ὅταν σκεφτῶ τὴν ἀδυναμία μας νὰ κυριαρχήσουμε ἐπάνω στὰ ἄτακτα πάθη μας, ἀπελπίζομαι. Ἀλλὰ πάλι ἐνισχύομαι, γιατὶ ἀ­κούω τρεῖς φωνὲς πολὺ παρήγορες. Αὐτὲς δίνουν θάρρος καὶ ὁ ἀδύνατος ἄνθρωπος γίνεται ἰσχυρός. Ἡ μιὰ φωνὴ εἶνε τοῦ Χριστοῦ μας, ποὺ λέει· «Τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ» (Λουκ. 18,27). Ἡ ἄλλη φωνὴ εἶνε τοῦ ἀποστόλου Παύλου πού, ἐνῷ βρισκόταν στὴ φυλακή, φτωχὸς κι ἀδύνατος, ἐνισχυόταν ἀπὸ τὴν ἕνωσί του μὲ τὸ Χριστό, ὥστε νὰ γράφῃ· «Πάντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με Χριστῷ», ὅλα τὰ μπορῶ μὲ τὸ Χριστὸ ποὺ μὲ δυναμώνει (Φιλιπ. 4,13). Καὶ ἡ τρίτη φω­νὴ εἶνε αὐτὴ ποὺ ἀκοῦμε σήμερα· «Κύριε τῶν Δυνάμεων, μεθ᾿ ἡμῶν γενοῦ…». Παρηγοριὰ μεγάλη γιὰ ὅλους μας εἶνε τὸ τροπάριο αὐτό, στὶς δύσκολες ἡμέρες ποὺ περνᾶμε.

Εὔχομαι  Θεόςδιὰ πρεσβειῶν τῆς Παναγί­ας μας καὶ ὅλων τῶν ἁγίωννὰ μᾶς βοηθήσῃ νὰ περάσουμε τὴν ἁγία Τεσσαρακοστὴ μὲ ἐγ­κράτειαμὲ ἀγάπημὲ ὁμόνοιαμὲ εἰρήνηκαὶ πρὸ παντὸς μὲ μετάνοιαΕἴθε ὁ Θεὸς νὰ μᾶς ἐλεήσῃ, νὰ μᾶς σώσῃ, καὶ νὰ μᾶς ἀξιώνῃ νὰ ψάλλουμε πάντοτε μὲ κατάνυξι τὸ «Κύριε τῶν Δυνάμεων, μεθ᾿ ἡμῶν γενοῦ· ἄλλον γὰρ ἐ­κτός σου βοηθόν, ἐν θλίψεσιν οὐκ ἔχομεν. Κύριε τῶν Δυνάμεων, ἐλέησον ἡμᾶς».

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Παντελεήμονος Φλωρίνης τὴν 9-3-1981. Καταγραφή, συμπλήρωσις καὶ σύντμησις 26-2-2001, ἐπανέκδοσις 3-1-2026.



 

«ΕΠΙΖΩΝΤΕΣ ΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ» (HBO): ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΠΟΥ                                  ΣΠΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΙΩΠΗ ΔΕΚΑΕΤΙΩΝ

«Surviving the Jehovah’s Witnesses»

«ΕΠΙΖΩΝΤΕΣ ΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ» (HBO): ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΠΟΥ ΣΠΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΙΩΠΗ ΔΕΚΑΕΤΙΩΝ

Στὶς 20 Φεβρουαρίου 2026, ἡ πλατφόρμα HBO Max κυκλοφόρησε τὸ ντοκιμαντὲρ «Surviving the Jehovah’s Witnesses», μιὰ σειρὰ ποὺ ἔγινε ἀμέσως ἀπὸ τὶς πιὸ συζητημένες θρησκευτικὲς παραγωγὲς τῶν τελευταίων ἐτῶν.

Πρώην μέλη τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβά — ἄνθρωποι ποὺ γεννήθηκαν μέσα στὴν κοινότητα, μεγάλωσαν σ’ αὐτήν, ἔζησαν τὴ διπλὴ ζωὴ τῆς ἐξωτερικῆς συμμόρφωσης καὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἀγωνίας — μιλοῦν γιὰ πρώτη φορὰ δημόσια, χωρὶς νὰ κρύβουν τὸ πρόσωπό τους, γιὰ ὅσα ἔζησαν. (περισσότερα γιὰ τοὺς ΜτΙ μπορείτε νὰ διαβάσετε ἐδῶ)

 «παρέμειναν κρυμμένα γιὰ δεκαετίες»

Σύμφωνα μὲ τὴν ἐπίσημη περιγραφὴ τῆς πλατφόρμας, ἡ σειρὰ φέρνει στὸ φῶς «πλευρὲς τῆς πίστης ποὺ παρέμειναν κρυμμένες γιὰ δεκαετίες». Οἱ ἀφηγήσεις τῶν πρώην μελῶν ἀγγίζουν θέματα ποὺ ἡ ὀργάνωση δὲν συζητᾶ ποτὲ δημόσια: τὴν ὑποχρεωτικὴ προσηλυτιστικὴ δραστηριότητα, τὸν φόβο τοῦ Ἁρμαγεδδῶνος ποὺ ζοῦν τὰ παιδιά, τὸ σύστημα ἀποβολῆς (disfellowshipping) καὶ τοῦ κοινωνικοῦ ἀποκλεισμοῦ (shunning), καὶ καταγγελίες σεξουαλικῆς κακοποίησης ποὺ ἀντιμετωπίστηκαν μέσα στὸ κλειστὸ σύστημα χωρὶς νὰ μαθευτοῦν ἔξω ἀπὸ τὴν ὀργάνωση.

Ἡ σειρὰ περιλαμβάνει καὶ τὴ μαρτυρία ἑνὸς ἐνεργοῦ πρεσβυτέρου τῆς ὀργάνωσης, ποὺ ἐμφανίζεται ἀπέναντι ἀπὸ τὰ πρώην μέλη — στοιχεῖο ποὺ δίνει στὴ σειρὰ μιὰ πολυεπίπεδη δομὴ διαλόγου, ἀποφεύγοντας τὴ μονόπλευρη παρουσίαση.

Ἕνα ἀπὸ τὰ θέματα ποὺ ἐπαναλαμβάνεται μὲ ὀδυνηρὴ κανονικότητα στὶς μαρτυρίες εἶναι ἡ ἐμπειρία τοῦ παιδιοῦ ποὺ μεγαλώνει κάτω ἀπὸ τὴ σκιὰ τῆς ἐπικείμενης «Μεγάλης Θλίψης» καὶ τοῦ Ἁρμαγεδδῶνος. Παιδιὰ ποὺ δὲν πῆγαν στὸ πανεπιστήμιο ἐπειδὴ «ὁ νέος κόσμος εἶναι κοντά». Ἔφηβοι ποὺ δὲν ἔκαναν φιλίες ἔξω ἀπὸ τὴν κοινότητα. Ἄνθρωποι ποὺ ἔφτασαν στὰ τριάντα χωρὶς ἐμπειρίες ποὺ ἄλλοι θεωροῦν δεδομένες.

Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ μαρτυρία ἀπὸ τὴ σειρά: «Μεγαλώσαμε μαθαίνοντας ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα τελειώνει. Δὲν εἶχε νόημα νὰ σπουδάσεις, νὰ ἐπενδύσεις σὲ μιὰ καριέρα. Ὅταν βγῆκα ἔξω, ἤμουν τελείως ἀνέτοιμος γιὰ τὸν κόσμο.»

«Ἀποκοπή»

Τὸ πιὸ συγκλονιστικὸ κεφάλαιο τῆς σειρᾶς εἶναι ἀναμφίβολα ἐκεῖνο τοῦ κοινωνικοῦ ἀποκλεισμοῦ. Ὅταν κάποιος «ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν ἐκκλησία» (ὣς τὸ 2024 λεγόταν «disfellowshipped», τώρα ἡ ὀργάνωση χρησιμοποιεῖ τὸν ὅρο «removed from the congregation»), ὅλα τὰ μέλη ὑποχρεοῦνται νὰ τὸν ἀγνοοῦν πλήρως — συμπεριλαμβανομένης τῆς οἰκογένειας.

Μιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ σπαρακτικὲς μαρτυρίες στὴ σειρὰ εἶναι αὐτὴ μιᾶς γυναίκας ποὺ ἔπαψε νὰ πιστεύει στὴν ὀργάνωση στὰ εἴκοσί της: «Εἶπα στοὺς γονεῖς μου ὅτι θέλω νὰ φύγω. Ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἡμέρα ἡ μητέρα μου δὲν μοῦ ξαναμίλησε. Κυριολεκτικά. Δέκα χρόνια σιωπή. Δὲν μὲ κάλεσε γιὰ τοὺς γάμους τῶν ἀδελφῶν μου. Ἡ κόρη μου δὲν γνωρίζει ποτὲ τὴ γιαγιά της.»

Αὐτὲς οἱ μαρτυρίες δὲν εἶναι μεμονωμένες. Ἡ ἐπιστημονικὴ ἔρευνα ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ PMC (National Library of Medicine) τεκμηριώνει πὼς ὁ ἀποκλεισμὸς «ἀπειλεῖ τέσσερις βασικὲς κοινωνικὲς ἀνάγκες: τὴν αἴσθηση ἀνήκειν, τὴν αὐτοεκτίμηση, τὸν ἔλεγχο καὶ τὴν ὕπαρξη νοήματος». Ἕνας ἀπὸ τοὺς συμμετέχοντες στὴν ἔρευνα περιέγραψε τὴν κατάστασή του: «Τρία χρόνια ἐκτὸς κοινότητας, μόλις μερικὲς φορὲς μίλησα μὲ τὴ μητέρα μου. Πῆγα στὸ σπίτι της κλαίγοντας καὶ τῆς εἶπα: “Θέλω μόνο νὰ μοῦ μιλᾶτε.” Κι ἐκείνη μοῦ ἀπάντησε: “Ξέρεις τί πρέπει νὰ κάνεις γιὰ νὰ γυρίσεις.”»

« Σωματικῶς Παρών, Νοερῶς Ἀπών » (PIMO): ἡ διπλὴ ζωή

Ἕνα ἄλλο κεφάλαιο ποὺ ταρακούνησε ἰδιαίτερα τοὺς θεατὲς εἶναι ἡ φαινομενολογία τῆς «διπλῆς ζωῆς» — αὐτὸ ποὺ οἱ πρώην Μάρτυρες ἀποκαλοῦν PIMO (Physically In, Mentally Out): εἶσαι παρὼν στὶς συγκεντρώσεις, χτυπᾶς πόρτες γιὰ νὰ κηρύττεις, χαμογελᾶς στοὺς πρεσβυτέρους — καὶ ταυτόχρονα γνωρίζεις μέσα σου ὅτι δὲν πιστεύεις πιά.

Ἕνας συμμετέχων στὴ σειρὰ εἶπε: «Γιὰ χρόνια ἤμουν ἕνα ζόμπι στὶς συναντήσεις. Ἤξερα ὅτι αὐτὸ εἶναι ψέμα, ἀλλὰ ἡ ἰδέα νὰ χάσω τοὺς γονεῖς μου, τοὺς φίλους μου, τὰ πάντα — μ’ ἔκανε νὰ παγώνω. Δὲν εἶσαι ἐλεύθερος νὰ ἀμφιβάλεις ἐκεῖ μέσα. Ἡ ἀμφιβολία εἶναι ἁμαρτία.»

Ἡ σειρὰ δὲν ἀποφεύγει καὶ τὸ βαρύτερο θέμα μέ τὶς καταγγελίες σεξουαλικῆς κακοποίησης παιδιῶν ποὺ φέρεται νὰ συγκαλύφθηκαν ἐσωτερικά. Σύμφωνα μὲ τὸ TVmaze, «οἱ μαρτυρίες ἀποκαλύπτουν σκοτεινὰ μυστικά, ἀνάμεσά τους ὑποχρεωτικὸ προσηλυτισμὸ καὶ εἰκαζόμενη παιδικὴ κακοποίηση». Πρόκειται γιὰ ζήτημα ποὺ ἔχει ἤδη ἀπασχολήσει δικαστήρια σὲ πολλὲς χῶρες, μὲ πρόστιμα ποὺ φτάνουν τὰ δισεκατομμύρια δολάρια.

Τὸ Reddit: τί λέει ἡ κοινότητα r/exjw

Ἡ μεγαλύτερη διαδικτυακὴ ἔκρηξη συζήτησης ἔγινε στὴν κοινότητα r/exjw τοῦ Reddit, ὅπου συγκεντρώνονται χιλιάδες πρώην Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβά. Ἐκεῖ, ἡ σειρὰ δὲν ἐκλαμβάνεται ἁπλῶς ὡς ντοκιμαντέρ, ἀλλὰ μετατρέπεται σὲ ἕνα εἶδος δημόσιας δικαίωσης ποὺ πολλοὶ ἀνέμεναν χρόνια.

«Χαίρομαι ποὺ τὰ ΜΜΕ ἀρχίζουν ἐπιτέλους νὰ δείχνουν ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν ὀργάνωση», γράφει ἕνας χρήστης. «Ἐλπίζω νὰ ἀνοίξουν τὰ μάτια πολλῶν.»

Ἕνας ἄλλος ὅμως ἐκφράζει σκεπτικισμό: «Κανένας πραγματικὰ πιστὸς δὲν θὰ τὴν παρακολουθήσει. Θὰ τοὺς ποῦν ὅτι εἶναι ἀποστατικὴ προπαγάνδα.» Καὶ αὐτὴ ἡ παρατήρηση ἐπαληθεύεται ἀπὸ τὴν ἴδια τὴ λογικὴ τῆς ὀργάνωσης: ἡ ἀποφυγὴ κάθε «ἀρνητικοῦ» ὑλικοῦ γιὰ τοὺς Μάρτυρες εἶναι ὁδηγία ποὺ διδάσκεται συστηματικά.

Σχολιαστὴς παρομοίασε τὴν ἐμπειρία παρακολούθησης μὲ ταινία ψυχολογικοῦ θρίλερ: «Εἶναι σὰν τὸ “Sixth Sense”. Ὅταν ἀποκαλύπτεται ἡ ἀλήθεια, ξαναβλέπεις ὅλη σου τὴ ζωὴ ἀλλιῶς.» Ἄλλος ἀνέφερε: «Γιὰ πολλοὺς ἀπὸ μᾶς αὐτὸ τὸ ντοκιμαντὲρ εἶναι τὸ πρῶτο πράγμα ποὺ μποροῦμε νὰ δείξουμε σὲ κάποιον ἔξω ἀπὸ τὴν κοινότητα καὶ νὰ ποῦμε: “Αὐτὸ εἶναι τί ζοῦσα”.»

Εἶναι χαρακτηριστικὸ ἐπίσης ὅτι πολλοὶ χρήστες ἔγραψαν ὅτι τὰ ψυχολογικὰ προβλήματα μετὰ τὴν ἔξοδο δὲν εἶναι «προσωπικὴ ἀποτυχία» ἀλλὰ φυσικὴ συνέπεια χρόνων ἐλέγχου. Ἡ κοινωνία ποὺ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὴν ὀργάνωση — ἡ λεγόμενη «κοσμικὴ» κοινωνία — θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς ἐνεργοὺς Μάρτυρες ὡς ἐπικίνδυνη καὶ ἁμαρτωλή. Ὅταν λοιπὸν κάποιος φεύγει, δὲν ἔχει ἁπλῶς χάσει τὴ θρησκευτική του κοινότητα. Ἔχει χάσει τὸν κοινωνικό του κόσμο ὁλόκληρο.

Εὔγλωττη εἶναι καὶ ἡ ἐπισήμανση ποὺ κάνουν πολλοὶ χρήστες: ἡ ὀργάνωση πιθανότατα θὰ ἀγνοήσει τελείως τὴ σειρά — ὅπως ἔκανε μὲ παρόμοιες παλαιότερες ἔρευνες τοῦ NBC (2002) καὶ τῆς Oprah Winfrey (2020). Ἡ ἐπίσημη θέση τῆς ὀργάνωσης εἶναι στρατηγική: ἂν ἀπαντᾶς, προσελκύεις τὴν προσοχή.

Ορθόδοξη θεώρηση

Γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, τὸ δόγμα τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβά εἶναι αἵρεση — καὶ ὄχι μὲ τὴ σύγχρονη ἔννοια τῆς «παρεκκλίνουσας ἄποψης», ἀλλὰ μὲ τὴν κυριολεκτικὴ πατερικὴ ἔννοια: μιὰ διδασκαλία ποὺ ἀκρωτηριάζει τὴν ἀλήθεια γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. Οἱ Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβά ἀρνοῦνται τὴ Θεότητα τοῦ Υἱοῦ — τὸν παρουσιάζουν ὡς κτίσμα, καὶ ἀπορρίπτουν τὴν Ἁγία Τριάδα, τὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, τὴ λειτουργικὴ ζωή, τὰ μυστήρια. Ἀπὸ ὀρθόδοξη σκοπιά, δὲν πρόκειται γιὰ «διαφορετικὴ ἐκδοχὴ τοῦ Χριστιανισμοῦ» ἀλλὰ γιὰ ριζικὴ ἀποστροφὴ ἀπ’ αὐτόν.

Αὐτὸ ποὺ ὅμως ἀναδεικνύει τὸ ντοκιμαντὲρ μὲ τρόπο ποὺ δὲν ἐπιτρέπει ἀδιαφορία εἶναι κάτι ἐπιπλέον: ὅτι ἡ ὀργάνωση χρησιμοποιεῖ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ ἀσκεῖ ἔλεγχο ἐπὶ τῆς ψυχῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ φόβος, ὁ ἐκβιασμὸς τῆς οἰκογενειακῆς ἀγάπης, ἡ ἀπαγόρευση τῆς ἀμφιβολίας — ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι τυχαῖες παθολογίες μιᾶς ἐκτροπῆς· εἶναι δομικὰ χαρακτηριστικὰ ἑνὸς συστήματος θρησκευτικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ.

Ὁ Κύριος εἶπε «ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς» (Ἰω. 8:32). Ἡ ἀληθινὴ πίστη δὲν κρατᾶ τὸν πιστὸ ὅμηρο μέσω φόβου ἀποκλεισμοῦ καί τρομοκρατίας, δὲν κόβει τοὺς δεσμοὺς αἵματος, δὲν ἀπαιτεῖ τὴν ἄρνηση τῆς πραγματικότητας. Εἶναι ἀποκαλυπτικὸ ὅτι ἡ Ἐκκλησία — ἡ Μία, Ἁγία, Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ — δὲν ἔχει ποτὲ ἀνάγκη τέτοιων μηχανισμῶν ἐλέγχου γιὰ νὰ κρατήσει τὸ ποίμνιό της. Ἀντίθετα, ἡ Ἐκκλησία προσκαλεῖ σὲ ἐλεύθερη κοινωνία, προσφέρει τὴ δυνατότητα τῆς μετανοίας χωρὶς κοινωνικὸ κόστος, καὶ θεωρεῖ τὴν ἀμφιβολία ὄχι ἁμαρτία ἀλλὰ ἀφετηρία εἰλικρινοῦς ἀναζήτησης.

Αὐτὸ εἶναι τελικῶς καὶ τὸ μεγάλο ἀπολογητικὸ δίδαγμα ποὺ προσφέρει ἕνα ντοκιμαντὲρ σὰν αὐτό: ἡ σύγκριση δὲν χρειάζεται ἐπιχειρήματα. Ἀρκεῖ νὰ δεῖ κανεὶς δίπλα-δίπλα τὴ μητέρα ποὺ δὲν μίλησε στὴν κόρη της δέκα χρόνια «γιὰ τὸ καλό της», καὶ τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας ποὺ κρατᾶ τὸν Υἱό της — καὶ νὰ καταλάβει ποιά εἶναι ἡ ἀγάπη ποὺ δὲν φοβᾶται.

Ἡ σειρὰ αὐτή, παρὰ τὴν προέλευσή της ἀπὸ κοσμικὸ παραγωγό, λειτουργεῖ ὡς ἀφυπνιστικὸ κάλεσμα γιὰ κάθε χριστιανὸ ποὺ νοιάζεται γιὰ τοὺς ἀνθρώπους γύρω του — ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ ἀναγνωρίσει τὰ σημάδια, νὰ μὴν ἀδιαφορήσει ὅταν βλέπει κάποιον παγιδευμένο, καὶ νὰ προσφέρει αὐτὸ ποὺ ἡ ὀρθόδοξη πνευματικότητα ἔχει πάντοτε: τὴ θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου μέσω τῆς ἀγάπης, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς χάριτος τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Πηγές

Surviving the Jehovah’s Witnesses — HBO Max (ἐπίσημη σελίδα)

Hulu — ἐπίσημη περιγραφὴ σειρᾶς

TVmaze — Surviving the Jehovah’s Witnesses

Reddit r/exjw — κοινότητα πρώην Μαρτύρων

Reddit — Surviving the Jehovah’s Witnesses (νήμα συζήτησης)

JWfacts — Shunning & Disfellowshipping

JWfacts — Ἐμπειρίες πρώην Μαρτύρων (shunning)

PMC / National Library of Medicine — «What Happens to Those Who Exit Jehovah’s Witnesses»

Bitter Winter — Disfellowshipping and Shunning

Ι.ΝΑγίων Ταξιαρχών Ιστιαίαςhttps://www.entaksis.gr/surviving-the-jehovahs-witnesses/