Τι είναι η Εκκλησία του Χριστού;
Τι είναι η Εκκλησία του Χριστού;
Μια απολογητική απάντηση στις σύγχρονες διαστρεβλώσεις με αφορμή την υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού
Α.Θ. Θεολόγος
Η μεγαλύτερη πλάνη όλων των εποχών είναι να ταυτίζεται η Εκκλησία του Χριστού με μια απλή διοικητική δομή, με μια ανθρώπινη εξουσία ή με την αριθμητική πλειοψηφία μιας συνόδου. Αν η Εκκλησία ήταν απλώς ένας οργανισμός που καθορίζεται από τη δύναμη της πλειοψηφίας, τότε η αλήθεια θα άλλαζε ανάλογα με τις ψήφους των ανθρώπων. Όμως η Ορθόδοξη Εκκλησία διδάσκει ότι η κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο ίδιος ο Χριστός.
Ο Απόστολος Παύλος γράφει:
«καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος, τῆς ἐκκλησίας» (Κολ. 1:18)
Η Εκκλησία δεν ανήκει ούτε σε Πατριάρχες, ούτε σε Αρχιεπισκόπους, ούτε σε Συνόδους. Ανήκει στον Χριστό. Και η εξουσία κάθε επισκόπου και κάθε συνόδου είναι έγκυρη μόνο όταν βρίσκεται μέσα στην αλήθεια του Χριστού.
Ο ίδιος ο Κύριος είπε:
«ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή»(Ιω. 14:6)
Δεν είπε «εγώ είμαι η πλειοψηφία» ούτε «εγώ είμαι η διοίκηση». Το κριτήριο της Εκκλησίας είναι η αλήθεια.
……………………………………………
Η Εκκλησία είναι η διατήρηση της Αποστολικής Πίστεως
Ο Απόστολος Παύλος παραγγέλλει:
«Στήκετε και κρατείτε τας παραδόσεις ας εδιδάχθητε, είτε διά λόγου είτε διά επιστολής ημών» (Β΄ Θεσ. 2:15)
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν δημιουργεί νέα πίστη. Παραλαμβάνει και διαφυλάσσει την πίστη «άπαξ παραδοθείσα τοῖς ἁγίοις» (Ιούδα 1:3).
Ο Μέγας Αθανάσιος, όταν σχεδόν ολόκληρη η αυτοκρατορία είχε παρασυρθεί από την αρειανική αίρεση, δεν ακολούθησε την πλειοψηφία αλλά την αλήθεια. Γι’ αυτό και έμεινε στην ιστορία το «Αθανάσιος κατὰ κόσμου».
Η ιστορία της Εκκλησίας αποδεικνύει ότι σύνοδοι, επίσκοποι και πατριάρχες μπορούν να πέσουν σε πλάνη. Η λεγόμενη «Ληστρική Σύνοδος» της Εφέσου (449 μ.Χ.) είχε πολλούς επισκόπους και ισχύ, αλλά απορρίφθηκε από την Εκκλησία διότι δεν εξέφραζε την αλήθεια.
Άρα η πλειοψηφία δεν αποτελεί από μόνη της κριτήριο ορθοδοξίας.
………………………………………
Τι λένε οι Άγιοι Πατέρες;
Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, όταν του είπαν ότι σχεδόν όλοι οι επίσκοποι είχαν αποδεχθεί την αίρεση του μονοθελητισμού, απάντησε ότι ακόμη κι αν ολόκληρη η οικουμένη κοινωνήσει με την πλάνη, εκείνος δεν θα κοινωνήσει μαζί της.
Διότι η αλήθεια της Εκκλησίας δεν καθορίζεται από αριθμούς, αλλά από την πιστότητα στην Αποστολική Παράδοση.
Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός στην ψευδοένωση της Φλωρεντίας έμεινε μόνος απέναντι σε πατριάρχες, επισκόπους και αυτοκράτορες. Και όμως η Εκκλησία δικαίωσε εκείνον και όχι την πλειοψηφία.
Η ιστορία δείχνει ότι πολλές φορές ένας επίσκοπος που κρατά την Παράδοση μπορεί να βρεθεί εναντίον μιας πλειοψηφίας.
……………………………………………………..
Υπακοή στην Εκκλησία ή υπακοή στην αλήθεια;
Η Ορθόδοξη παράδοση θεωρεί την υπακοή μεγάλη αρετή. Όμως η υπακοή δεν είναι τυφλή.
Οι Απόστολοι είπαν:
«Πειθαρχείν δει Θεῷ μάλλον ή ανθρώποις»(Πράξ. 5:29)
Όταν μια ανθρώπινη εντολή έρχεται σε αντίθεση με την εντολή του Θεού και την Παράδοση της Εκκλησίας, ο πιστός έχει καθήκον να παραμείνει πιστός στον Χριστό.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης δίδασκε ότι ακόμη και αν ένας επίσκοπος κηρύττει κάτι αντίθετο προς την παράδοση, δεν πρέπει να ακολουθείται λόγω του αξιώματός του.
……………………………………………………
Οι Ιεροί Κανόνες και η διακοπή κοινωνίας με επισκόπους που κηρύττουν πλάνη
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου (861 μ.Χ.), ο οποίος αναφέρει ότι όσοι απομακρύνονται από έναν επίσκοπο πριν από συνοδική καταδίκη εξαιτίας αιρέσεως που εκείνος κηρύττει δημοσίως, όχι μόνο δεν υπόκεινται σε ποινή αλλά αξιώνονται τιμής, διότι δεν διέσπασαν την Εκκλησία αλλά προστάτευσαν την Εκκλησία από σχίσμα και αίρεση.
Ο κανόνας αυτός δείχνει ότι η εκκλησιαστική κοινωνία δεν είναι μηχανικό ζήτημα εξουσίας αλλά συνδέεται με την ορθή πίστη.
…………………………………………
Είναι αρκετό να πει μια Σύνοδος «είστε εκτός Εκκλησίας»;
Η ιστορία της Εκκλησίας δείχνει ότι η κανονική διαδικασία, η συνοδικότητα και η εκκλησιαστική τάξη έχουν μεγάλη σημασία. Όμως ούτε ένας επίσκοπος ούτε μια σύνοδος έχει εξουσία να αλλάξει το Ευαγγέλιο.
Ο Απόστολος Παύλος γράφει:
«Αλλά και αν εμείς ή άγγελος εξ ουρανού σας κηρύξει άλλο ευαγγέλιο από αυτό που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα» (Γαλ. 1:8)
Το κριτήριο είναι πάντοτε η αποστολική πίστη.
………………………………………………
Η περίπτωση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού
Η περίπτωση του Μητροπολίτη Τυχικού θέτει ένα θεμελιώδες θεολογικό ερώτημα: ποιο είναι το κριτήριο που καθορίζει αν κάποιος βρίσκεται μέσα στην Εκκλησία; Είναι απλώς η διοικητική υπακοή ή η πιστότητα στην πίστη που παρέδωσε ο Χριστός;
Όσοι υποστηρίζουν τον Τυχικό προβάλλουν ακριβώς το επιχείρημα ότι η αληθινή εκκλησιαστικότητα δεν μετριέται μόνο με τη συμφωνία προς μια συνοδική πλειοψηφία, αλλά πρωτίστως με τη συμφωνία προς την Αγία Γραφή, τους Πατέρες και τους Ιερούς Κανόνες.
Από την άλλη πλευρά, όσοι υπερασπίζονται τις αποφάσεις της Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου υποστηρίζουν ότι η ενότητα και η κανονική συνοδική τάξη αποτελούν επίσης ουσιώδη στοιχεία της εκκλησιαστικής ζωής.
Η ίδια η ορθόδοξη παράδοση απαιτεί η διάκριση αυτή να γίνεται με βάση την αλήθεια της πίστεως, την κανονική ακρίβεια και τη συνείδηση ολόκληρου του σώματος της Εκκλησίας μέσα στον χρόνο.
………………………………………………….
Συμπέρασμα
Η Εκκλησία δεν είναι ένα πολιτικό κόμμα όπου αποφασίζει η πλειοψηφία. Δεν είναι μια εταιρεία όπου η διοίκηση μπορεί να αλλάζει το καταστατικό κατά βούληση. Η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, «στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας» (Α΄ Τιμ. 3:15).
Η αληθινή ενότητα δεν είναι η σιωπηλή υποταγή στην εξουσία, αλλά η κοινή παραμονή στην πίστη των Αποστόλων και των Αγίων Πατέρων. Η ιστορία της Εκκλησίας δείχνει ότι άλλοτε η αλήθεια βρισκόταν με την πλειοψηφία και άλλοτε εκφράστηκε από λίγους ομολογητές απέναντι σε ισχυρές εκκλησιαστικές αρχές.
Γι’ αυτό το τελικό ερώτημα σε κάθε εποχή δεν είναι απλώς «ποιος έχει την εξουσία», αλλά «ποιος μένει πιστός στον Χριστό, στο Ευαγγέλιο και στην Παράδοση της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας».
