Πέμπτη, Ιουλίου 09, 2026

 

῞Αγιος Μεγαλομάρτυς Προκόπιος (̉Εορτάζει στὶς 8 ̉Ιουλίου)

῞Αγιος Μεγαλομάρτυς Προκόπιος

(̉Εορτάζει στὶς 8 ̉Ιουλίου)

Ὁ Ἅγιος Μεγαλομάρτυς Προκόπιος καταγόταν ἀπό τά Ἱεροσόλυμα. Ὁ πατέρας του ἦταν Χριστιανός καί ὀνομαζόταν Χριστόφορος, καί ἡ μητέρα του Θεοδοσία, εἰδωλολάτρισσα. Ἄθλησε κατά τούς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορος Διοκλητιανοῦ (284 – 305 μ.Χ.).

Ὅταν μεγάλωσε, ἡ μητέρα του τόν ἔφερε στήν Ἀντιόχεια καί πέτυχε ἀπό τόν Διοκλητιανό, πού βρισκόταν ἐκεῖ, τόν διορισμό τοῦ Προκοπίου ὡς δούκα τῆς Ἀλεξάνδρειας. Συγχρόνως ἀνατέθηκε σέ αὐτόν ἡ ἐποπτεία τοῦ διωγμοῦ τῶν Χριστιανῶν πού ζοῦσαν στήν πόλη. Καθ’ ὁδόν ὅμως πρός τήν Ἀλεξάνδρεια, τήν νύχτα, ὁραματίσθηκε σταυρό μέ μορφή κρυστάλλου καί ἄκουσε φωνή νά τοῦ λέγει: «Ἐγώ εἶμαι ὁ Ἰησοῦς, ὁ Ἐσταυρωμένος, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ». Ἔκπληκτος ἀπό τό ὅραμα καί τήν Θεία φωνή, ὁ Προκόπιος μεταστράφηκε, διέκοψε τήν πορεία του, μετέβη στήν Σκυθούπολη καί ἀπό ἐκεῖ ἐπέστρεψε στά Ἱεροσόλυμα, ὅπου ἀποκάλυψε στήν μητέρα του ὅσα εἶχαν διαδραματισθεῖ καί τήν μεταστροφή του στήν Χριστιανική πίστη. Ἡ ἀποκάλυψη αὐτή τάραξε τήν μητέρα του, ἡ ὁποία ἀφοῦ ἀπέτειχε νά τόν μεταπείσει τόν κατήγγειλε τόν στόν ἡγεμόνα Καισαρείας Οὐΐλκιο. Αὐτός, ἀφοῦ τόν ἀνέκρινε καί διαπίστωσε τήν ἀκλόνητη ἐμμονή του  στήν Χριστιανική πίστη, διέταξε τόν σκληρό βασανισμό του. Κατ’ αὐτό τόν τρόπο, ἀφοῦ τοῦ καταξέσχισαν τίς σάρκες μέ σιδερένια νύχια καί ὑπέμεινε καί ἄλλα βασανιστήρια, ἡμιθανής ἐγκλείσθηκε στήν φυλακή. Τήν νύχτα ἐμφανίσθηκε σέ αὐτόν ὁ Χριστός, ὁ Ὁποῖος, ἀφοῦ θεράπευσε τίς πληγές του, τόν ἐνεθάρρυνε καί τόν ἐνίσχυσε στόν ἀγῶνα του. Ὁ Προκόπιος ἄρχισε τότε νά ὑμνεῖ μεγαλοφώνως τό Ὄνομα τοῦ Κυρίου, γεγονός τό ὁποῖο προκάλεσε τήν περιέργεια τῶν φρουρῶν καί τοῦ δεσμοφύλακος. 

Αὐτοί, ἀφοῦ προσέτρεξαν, εἶδαν κατάπληκτοι ὑγιῆ τόν Προκόπιο καί, μπροστά στό θαῦμα, παρακάλεσαν τόν Μάρτυρα νά ὁδηγήσει καί αὐτούς στήν ἀληθινή πίστη τοῦ Χριστοῦ. Τήν ἑπομένη, ἀφοῦ ὁδηγήθηκε ἐκ νέου ἐνώπιον τοῦ ἐπάρχου, ἔλαβε τήν διαταγή νά μεταβεῖ στόν εἰδωλολατρικό ναό, γιά νά προσφέρει θυσία στά εἴδωλα. Ὁ Προκόπιος δέχθηκε, ὅταν ὅμως μπῆκε στό ναό, ἅπλωσε τά χέρια καί προσευχήθηκε, καί ἀμέσως τά εἴδωλα πού βρίσκονταν σέ αὐτόν ἔπεσαν στήν γῆ καί συνετρίβησαν. Ὁ Οὐΐλκιος, ἔξαλλος ἀπό ὀργή, διέταξε τήν μεταφορά τοῦ Προκοπίου στήν φυλακή, ἀλλά ἀπό τό θαῦμα πού ἐπιτελέσθηκε πολλοί ἀπό τούς στρατιῶτες καί τό πλῆθος μεταστράφηκαν, μεταξύ τῶν ὁποίων ἡ μητέρα τοῦ Προκοπίου Θεοδοσία, δύο τριβοῦνοι, ὁ Νικόστρατος καί ὁ Ἀντίοχος καί δώδεκα γυναῖκες συγκλητικές. Αὐτούς, ὁ ἡγεμόνας, ἀφοῦ τούς τιμώρησε σκληρά μέ κάθε εἴδους βασανιστήρια, τούς θανάτωσε δι’ ἀποκεφαλισμοῦ.

Ὅταν πέθανε αἰφνιδίως ὁ ἔπαρχος, ὁ διάδοχός του Φλαβιανός ὑπέβαλε ἐκ νέου τόν Προκόπιο σέ σκληρά βασανιστήρια. Τόν κρύπησαν μέ βούνευρα (νεῦρα βοδιοῦ), κατέκαψαν τίς πληγές μέ πυρωμένα σίδερα καί τοποθέτησαν στίς παλάμες του ἀναμμένα κάρβουνα καί λιβάνι. Ἀλλά ὁ Προκόπιος παρέμεινε ἀκλόνητος στήν Χριστιανική ὁμολογία του. Τότε ὁ Φλαβιανός διέταξε τόν ἀποκεφαλισμό τοῦ Μεγαλομάρτυρος, τό 303 μ.Χ., τόν ὁποῖο καί ὑπέμεινε προσευχόμενος καί δοξολογώντας τόν Θεό.

Παρακλητικὸς Κανὼν

εἰς τὸν ῞Αγιο Μεγαλομάρτυρα Προκόπιο

Ποίημα Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου 

Εὐλογήσαντος τοῦ ῾Ιερέως ἀρχόμεθα ἀναγινώσκοντες τὸν ΡΜΒ’ (142) Ψαλμόν. Κύριε εἰσάκουσον... καὶ εἶτα τὸ Θεὸς Κύριος, (τετράκις) καί τά Τροπάρια.

Ἦχος δ´. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.

Τὸν ἀγαπήσαντα θερμῶς τὸν Δεσπότην* καὶ μαρτυρίου ἐνδύθεντα τὴν χλαῖναν* δεῦτε πιστοὶ βοήσωμεν ἐκ βάθους ψυχῆς˙* φύλαττε Προκόπιε,* Στρατηλάτα Κυρίου,* πάντας τοὺς προστρέχοντας* ἐκ καρκίνου καὶ πλάνης* καὶ ἐκ κινδύνων ῥῦσαι, θαυμαστὲ* καὶ ἐξ ὀδόντων* τοῦ δράκοντος, πάντιμε.

Δόξα Πατρί ... Ἀπολυτίκιον. Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

̉Αγρευθεῖς οὐρανόθεν πρὸς τὴν εὐσέβειαν,* κατηκολούθησας χαίρων ὥσπερ ὁ Παῦλος Χριστῷ,* τῶν Μαρτύρων καλλονὴ, Μάρτυς Προκόπιε,* ὅθεν δυνάμει τοῦ Σταυροῦ* ἀριστεύσας εὐκλεῶς* κατήσχυνας τὸν Βελίαρ* οὐ τῆς κακίας ἄτρωτους* σῷζε τοὺς πόθῳ σὲ γεραίροντας.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Οὐ σιωπήσομέν ποτε Θεοτόκε,* τὰς δυναστείας Σου λαλεῖν οἱ ἀνάξιοι* εἰμὴ γὰρ Σὺ προΐστασο πρεσβεύουσα* τίς ἡμᾶς ἐῤῥύσατο ἐκ τοσούτων κινδύνων;* Τίς δὲ διεφύλαξεν*  ἕως  νῦν  ἐλευθέρους;*  Οὐκ  ἀποστῶμεν  Δέσποινα ἐκ Σοῦ,* Σοὺς    γὰρ δούλους σώζεις ἀεί,* ἐκ παντοίων δεινῶν.

Ὁ Ν΄ (50) Ψαλμός καὶ εἶτα ὁ Κανών[1].

ᾨδὴ α´. Ἦχος πλ. δ´. Ὑγρὰν διοδεύσας.

Προστάτευσον πάντας θαυματουργέ,* ἐκ νόσων ποικίλω*, καὶ κινδύνων παντοειδῶν,* ὑγείαν παράσχου, θεηγόρε,* καὶ προκοπὴν βίου, μάρτυς Προκόπιε.

Εἰρήνευσον, Μάρτυς θαυματουργέ,* ψυχὴν τὴν ἀθλίαν,* ἣν ἐμόλυνα περισσῶς·* διὸ καταφεύγω σοι, τρισμάκαρ,* καὶ ἐξαιτοῦμαι βοήθειαν, ῞Αγιε.

Δόξα Πατρί

Νοσήσας ἐκ πάντων ὀδυνηρῶς,* πρὸς σὲ καταφεύγω,* τὸν ἀλάνθαστον ἰατρὸν,* καὶ τὴν σὴν βοήθειαν αἰτοῦμαι·* μάρτυς Κυρίου καὶ θεῖε Προκόπιε.

Καί νῦν … Θεοτοκίον.

Ν οῦν καί καρδίαν πάντων ἡμῶν* λιταῖς σου, Παρθένε,* ἐναρμόνησον ταπεινῶς* δεόμεθα πόθῳ οἱ ἱκέται* ταῖς τοῦ Υἱοῦ Σου ἐντεύξεισι, ῎Αχραντε.

ᾨδὴ γ´. Οὐρανίας ἁψῖδος ...

῾Ικετεύω σε Μάρτυς, καὶ θεῖε Προκόπιε,* παράσχου ἡμῖν θεοφόρε,* πᾶσαν βοήθειαν,* τοῖς εὐφημοῦσι, φωστήρ,* καὶ καταφεύγουσι πόθῳ,* πειρασμῶν ἀπάλλαξον,* τῇ μεσιτείᾳ σου.

̉Απὸ πάσης ἀνάγκης,* καὶ τῶν δεινῶν λύτρωσαι*, τοὺς πρὸς σὲ προσπίπτοντας πίστει,* μάκαρ Προκόπιε·* παράσχου πᾶσι σοφὲ,* ἁμαρτημάτων τὴν γνῶσιν,* καὶ ἐκ πλάνης δαιμόνων,* τάχος ἐξάρπασον.

Προστασίαν καὶ σκέπην,* ψυχῆς τε καὶ σώματος,* αἰτοῦμαι παμμάκαρ καὶ θεῖε, ὄντως Προκόπιε·* ἐκκάθαρόν με σοφὲ,* ἐκ τῶν παθῶν ταῖς λιταῖς σου* καὶ ἐκ παντοίων θλίψεων,* σῶσον ἱκέτην σου.

Θεοτοκίον.

Τοῦ πυρὸς τὴν μανίαν,* καταστέλεις, ῎Αχραντε,* καὶ τοὺς κινδυνεύοντας τάχος* σώζεις, Παντά­νασ­­σα,* διὸ πίστει πιστοὶ* σοι καταφεύγουσι πό­θῳ* καὶ αἰτοῦσι ἅπαντες* τὴν προστασία Σου. 

Διάσωσον* ἀπὸ κινδύνων ἱκέτας σου Θεοφόρε,* ὅτι πάντες σεμνοπρεπῶς πρὸς σὲ καταφεύγομεν,* ὡς ἄγρυπνον φύλακά τε καὶ ῥύστην.

̉Επίβλεψον* ἐν εὐμενείᾳ πανύμνητε Θεοτόκε,* ἐπὶ τὴν ἐμὴν χαλεπὴν τοῦ σώματος κάκωσιν* καὶ ἴασαι τῆς ψυχῆς μου τὸ ἄλγος.

Εἶτα Δέησις καὶ τὸ Κάθισμα. ῏Ηχος β΄. Πρεσβεία Θερμὴ ...

Πλεόντων σωτήρ,* ὁδοιπορούντων σύμμαχος,* πενθούντων χαρά,* νοσούντων ἰατήριον,* ἐδείχθης Προκόπιε.* Διό σοι προσπίπτομεν, ῞Αγιε,* αἰτοῦντες χάριν τὴν σὴν δαψιλὴν,* ἐν πάσαις τοῦ βίου περιστάσεσιν.

ᾨδὴ δ´. Εἰσακήκοα Κύριε ...

Μολυσμῶν ἀποκάθαρον,* τὰς ψυχᾶς ἡμῶν Μάρτυς, σεμνὲ Προκόπιε,* καὶ παντοίας νόσου καὶ βλάβης* ῥῦσαι θαυμαστέ,* τοὺς ἱκέτας σου.

Τῆς κολάσεως ἄξιος,* ἀληθῶς ὁ τάλας θεόφρον γέγονα,* διὸ τρέμω ὁ ἀνάξιος* καὶ προστρέχω, θαυμαστέ, τῇ σκέπῃ σου.

̉Ιατρὸς ὁ ἀλάνθαστος,* ἀνεδείχθης Μάρτυς Χριστοῦ Προκόπιε,* σὺ τοὺς πόνους κα­ταπράϋνον,* καὶ ὑγείαν δώρησαί μοι Ἅγιε.

Θεοτοκίον.

̉Εκ τροχαίου προστάτευσον* τὸν ἱκέτην, Δέσποι­να Θεονύμφευτε,* καὶ τοὺς εἰς Σὲ καταφεύγο­ντας* ὑ­γιείαν δίδου, Παναμώμητε.

ᾨδὴ ε´. Φώτισον ἡμᾶς ...

Φρούρησον ἡμᾶς* ταῖς πρεσβείαις σου μακάριε,* καὶ τοὺς ἱκέτας σκέπε Μάρτυς σεμνέ* καὶ ἐξ ὀδόντων τοῦ ἐχθροῦ,* τάχος ἐξάρπασον.

Νόσων ἰατρός* ἀνεδείχθης μέγας ῞Αγιε,* καὶ πάντων τῶν Χριστιανῶν,* σὺ φρουρός, ἀσπὶς καὶ τεῖχος ἀπόρθητον,* σεμνὲ Προκόπιε.

῾Ρῦσαί με δεινῶν* καὶ στενώσεως Προκόπιε,* ἐκ νόσων καὶ θλίψεων καὶ συμφορῶν,* τῇ μεσιτείᾳ σου μάκαρ,* ταχύ ἀπάλλαξον.

Θεοτοκίον.

῎Εμπλησον χαρᾶς εὐεργέτας τοῦ ἱκέτους Σου* καὶ διαφύλαττε αὐτούς, Μαριάμ,* ἐκ πάσης βλά­βης* καὶ στενώσεως σοῦ δέομαι.

ᾨδὴ στ´. Τὴν δέησιν ἐκχεῶ ...

̉Εν κλίνῃ, νῦν ἀσθενῶν κατάκειμαι,* ὁ πανάθλιος ἱκέτης σου Μάρτυς,* καὶ τὴν σὴν βοήθειαν, μάκαρ, αἰτοῦμαι,* ἣν δώρισαί μοι ταχέως, Προκόπιε,* καὶ πᾶσαν λύπην τῆς ψυχῆς,* ἀπ᾿ ἐμοῦ ἀποδίωξον Ἅγιε.

Σωμάτων, θεραπευτὴν καλοῦμέν σε,*  ̉Ορθοδόξων ἡ πληθὺς θεοφόρε,* καὶ τῶν ψυχῶν ἰατρὸν καὶ προστάτην,* καὶ τῶν ἐν θλίψεσι καὶ ζάλαις προπύργιον,* Προκόπιε θαυματουργέ,* τῶν πιστῶν σὺ στεῤῥὸν καταφύγιον.

̉Εκ καρκίνου καὶ αἰφνιδίου θανάτου,* διαφύλαττέ συ Στρατηλάτα,* καὶ ἐκ παθῶν καὶ δεινῶν ἀλγηδόνων,* ῥῦσαι ἱκέτην σου, μάκαρ Προκόπιε,* καὶ σῶσον τοὺς Χριστιανοὺς,* ἐκ παγίδων τοῦ ὄφεως, ῞Αγιε.

Θεοτοκίον.

Πανάχραντε, ̉Ορθοδόξους φύλαττε* καὶ διάσωζε ἐκ πάσης κακίας* καὶ ἐν τῇ πίστει ἡμῶν ἀλ­λοδόξους* τάχος ὁδήγησον πᾶντες δεόμεθα* τοὺς δὲ ποιμένας ἀκραιφνεῖς* ὁδηγοὺς ἱκετῶν Σου ἀνάδει­ξον.

Διάσωσον,* ἀπὸ κινδύνων ἱκέτας σου θεοφόρε,* ὅτι πάντες σεμνοπρεπῶς πρὸς σὲ καταφεύγομεν,* ὡς ἄγρυπνον φύλακά τε καὶ ῥύστην.

῎Αχραντε,* ἡ διὰ λόγου τὸν Λόγον ἀνερμηνεύτως,* ἐπ᾿ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τεκοῦσα δυσώπησον,* ὡς ἔχουσα μητρικὴν παῤῥησίαν.

Καὶ πάλιν Δέησις ὑπὸ τοῦ ῾Ιερέως καὶ ὁ Χορὸς μεθ΄ ἑ­κά­στην αἴ­τη­σιν ψάλ­λει τὸ Κύ­ρι­ε ἐ­λέ­η­σον (γ΄) καὶ εἶτα τὸ Κοντάκιον.

Ἦχος β´. Προστασία τῶν Χριστιανῶν ...

Προστάτης πτωχῶν ἀνεδείχθης, μακάριε,* καὶ νοσούντων ἰατρὸς ἀλάνθαστος ῞Αγιε,* μὴ παρίδῃς ἁμαρτωλῶν δεήσεων φωνάς,* ἀλλὰ φύλαξον, θαυματουργέ,* ἐκ τῶν παγίδων τοῦ ἐχθροῦ,* ἡμᾶς τοὺς σοὶ προστρέχοντας.* Τάχυνον εἰς πρεσβείαν* καὶ σπεῦσον εἰς ἱκεσίαν* ὁ ἑτοιμότατος φρουρός,* παναοίδιμε Προκόπιε.

Καὶ εὐθὺς τὸ Προκείμενον.  Ἦχος δ´.

Δ ίκαιος ὡς φοίνιξ ἀνθήσει καί ὡσεί κέδρος ἡ ἐν τῷ Λιβάνῳ πληθυνθήσεται. (δίς)

Στίχος. Πεφυτευμένος ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου, ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐξανθήσουσιν.

Δίκαιος ὡς φοίνιξ ἀνθήσει καί ὡσεί κέδρος ἡ ἐν τῷ Λιβάνῳ πληθυνθήσεται.

 

῾Ο ῾Ιερεύς: Καὶ ὑπὲρ τοῦ καταξιωθῆναι ἡμᾶς τῆς ἀ­κροά­σεως τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου …

῾Ο χορός: Κύριε ἐλέησον (τρίς)

῾Ο ῾Ιερεύς: ̉Εκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν ἁγίου Εὐαγγελί­ου, τὸ ἀ­νάγνωσμα. Πρόσχωμεν. (Κεφ. ιβ΄ 8 – 12) 

῾Ο χορός: Δόξα σοι, Κύριε, δόξα σοι

Εἶπεν ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ Μαθηταῖς˙ πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁμολογήσει ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τῶν Ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ˙ ὁ δὲ ἀρνησάμενός με ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, ἀπαρνηθήσεται ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ. Καὶ πᾶς ὃς ἐρεῖ λόγον εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ˙ τῷ δὲ εἰς τὸ Ἅγιον Πνεῦμα βλασφημήσαντι, οὐκ ἀφεθήσεται. ῞Οταν δὲ προσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τὰς συναγωγάς καὶ τὰς ἀρχάς καὶ τὰς ἐξουσίας, μὴ μεριμνᾶτε πῶς ἤ τι ἀπολογήσησθε, ἤ τι εἴπητε˙ τὸ γὰρ ῞Αγιον Πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἃ δεῖ εἰπεῖν.

῾Ο Χορός. Δόξα σοι, Κύριε, δόξα σοι.

Δόξα Πατρί ...

Ταῖς τοῦ  ̉Αθλοφόρου πρεσβείαις Ἐλεῆμον,* ἑξάλειψον τὰ πλήθη* τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.

Καὶ νῦν καί ἀεί ...

Ταῖς τῆς Θεοτόκου πρεσβείαις Ἐλεῆμον,* ἑξάλειψον τὰ πλήθη* τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.

Στίχος. Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με ὁ Θεός…

Προσόμοιον. Ἦχος πλ. β΄. Ὅλην ἀποθέμενοι.

Μὴ ἐγκαταλείπης με* τῶν  ̉Ορθοδόξων προστά­τα* καὶ πιστῶν τὸ στήριγμα,* ἀλλὰ δέξαι δέη­σιν τοῦ ἱκέτους σου·* θλῖψις γὰρ ἔχει με,* φέρειν οὐ δύνα­μαι* ἀρχεκάκου τὰ τοξεύματα˙* σκέπην οὐ κέ­κτημαι* οὐ­δὲ ποῦ πρσφύγω, Προκόπιε,* πά­ντοθεν πολεμού­με­νος* καὶ παραμυθίαν οὐκ ἔχω πλὴν σου.* Σπεῦ­σον, Στρατηλάτα,* καὶ γίνου σὺ προ­στάτης καὶ φρουρὸς* καὶ βακτηρία ἀκλόνητος,* πάντων τῶν τι­μῶντων σε.

 Ὁ Ἱ­ε­ρεύς.  Σῶ­σον ὁ Θε­ὸς

Ὁ χο­ρός· Κύ­ρι­ε, ἐ­λέ­η­σον (ιβ΄).

Ὁ Ἱ­ε­ρεύς· Ἐ­λέ­ει, καὶ οἰ­κτιρ­μοῖς,...

Ὁ χο­ρός· ̉Αμήν.

Καὶ ἀποπληροῦμεν τὰς λοιπὰς ᾨδὰς τοῦ Κανόνος.

ᾨδὴ ζ´. Οἱ ἐκ τῆς Ἰουδαίας.

Νικητὴς ἀνεδεὶχθης* καὶ κατέλυσας Μάρτυς πάντα τὰ εἴδωλα,* διὸ σὲ ἱκετεύω,* καὶ δέομαι Ἅγιε,* τὴν νεότητα φύλαξον* καὶ ἐκ τῶν παρεκτροπῶν* διάσωσον εὐχαῖς σου.

̉Ισχυρὸς ἀνεδείχθης,* τοῦ Σταυροῦ τῇ δυνάμει, σεμνὲ Προκόπιε,* καὶ πᾶσι τοῖς νο­σοῦσι,* ὑγείαν σὺ παρέχεις,* διὸ ἅπαντες ᾄδομεν,* ὁ τῶν Πατέρων ἡμῶν* Θεός, εὐλογητὸς εἶ.

Τοῦ Σταυροῦ τῇ δυνάμει* τῶν εἰδώλων τὰ ξόανα ἐθρυμμάτισας* καὶ νίκην ἐδωρίσω,* ἡμῖν τοῖς  ̉Ορθοδόξοις,* διὸ ᾄδοντας λέγομεν˙* ὁ τῶν Πατέρων ἡμῶν,* Θεὸς εὐλογη­τὸς εἶ.

Θεοτοκίον.

Τοῦ σεισμοῦ τὴν μανία* καταπαύει ὁ Πλάστης, Παρθένε ἕνδοξε,* διὸ πιστῶν τὰ πλήθη* αἰτοῦσι σαῖς πρεσβεῖαις* καὶ  γονυκλινῶς σοῦ  δέονται,* τὸν  Σὸν Υἱόν, Μαριάμ,* εὐμένισον λιταῖς Σου.

ᾨδὴ η´. Τὸν Βασιλέα.

Τοὺς ἐν τῇ κλὶνῃ* τοῦ πόνου πάντας κειμένους,* σὺ παράσχου τήν  ὑγείαν, Τρισμάκαρ,* ἵνα σὲ ὑμνοῦμεν,* εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

Τοὺς προσελθόντας,* ἐν τῷ σεπτῷ σου τεμένει,* μὴ παρίδῃς, θεόφρον, ὑμνοῦντας* καὶ ὑπερυψοῦντας* εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

Τ ῶν ἰαμάτων* κρουνὸς, σοφὲ, ἀνεδείχθης* καὶ πτωχοὺς, Προκόπιε, μὴ παρίδῃς,* ἵνα σέ ὑμνοῦμεν* εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

Θεοτοκίον.

̉̉Εκ τῶν ἀνθρώπων* τὴν ἀνασφάλειαν τάχος* ἐκδι­ώκεις,  Παρθένε  Μαρία,*  καὶ  εἰς  τὰς  ψυχὰς  μας* ἐλπίδαν ἐμφυτεύεις.

ᾨδὴ θ΄. Κυρίως Θεοτόκον.

Χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης* ἔμπλησον, παμμάκαρ,* τοὺς ἐξαιτοῦντας ἐν πίστει τὴν σὴν ἀῤῥωγήν* καὶ τοὺς ἐν θλίψεσιν ὄντας* τάχος ἐπίσκεψαι.

Προκόπιε Θεόφρον,* φύλαττε, τρισμάκαρ,* ἐκ πάσης νόσου, ἀνάγκης καὶ θλίψεως* τοὺς εὐσεβῶς Στρατηλάτα* σὲ μεγαλύνοντας.

῏Ω μέγα Στρατηλάτα,* φάλαγγος Κυρίου,* τοὺς στρατευομένους καλῶς διαφύλαξον* καὶ ἁμαρτάδων μου λύσιν,* εὐχαῖς σου δώρησαι.

Θεοτοκίον.

Σοὶ Δέσποινα προσπίπτω* καὶ καθικετεύω* τοὺς  ̉Ὀρθοδόξους ἐκ πλάνης διάσωσον* καὶ κεκοιμη­μένοις λιταῖς σου* δίδου ἀνάπαυσιν.

Καὶ τὰ παρόντα Μεγαλυνάρια.

῎Αξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς,* μακαρίζειν Σε τὴν Θεοτόκον,* τὴν ἀειμακάριστον καὶ πα­ναμώμητον καὶ μητέρα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν.* Τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ* καὶ ἐνδο­ξοτέραν* ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ,* τὴν ἀδιαφθόρως Θεὸν Λόγον τεκοῦσαν,* τὴν ὄ­ντως Θεοτόκον* Σέ μεγαλύνομεν.

Χαίροις, Ὀρθοδόξων ἡ καλλονή˙ χαίροις, διωχθέντων, καταφύγιον ἰσχυρόν˙ χαίροις, τῶν ἐν θλίψει* καὶ τῶν ἐν ἐξορίᾳ,* Προκόπιε θεόφρον,* τὸ παραμύθιον.

Μάρτυς τοῦ Κυρίου θαυματουργέ,* φύλαττε ἱκέτας* ἀπὸ βλάβης τε καὶ φθορᾶς,* ἐκ νόσων παντοίων* καὶ θλίψεων ποικίλων* καὶ τοῖς ἐν μετανοίᾳ,* δάκρυα δώρησαι.

Σκέπαζε, Προκόπιε θαυμαστέ,* πάντας τοὺς συζύγους* καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν σοφέ.* Φύλαττε ἐκ νόσων,* σατανικῶν παγίδων* καὶ ὀλιγοπιστίας* ἱκέτας, ἔνδοξε.

῎Εχοντες προστάτην, θαυματουργὲ,* σὲ τὸν Στρατηλάτην,* Ἐκκλησίας τὴν κορυ­φήν,* χαίρομεν ἀσμένως,* κηρύττομεν δεόντως,* Χριστοῦ τὰ μεγαλεῖα,* Μάρτυς Προκόπιε.

Πᾶσαι τῶν  ̉Αγγέλων αἱ στρατιαί,* Πρόδρομε Κυρίου,*  ̉Αποστόλων ἡ δωδεκάς,* οἱ ῞Α­γιοι Πάντες* μετά τῆς Θεοτόκου,* ποιήσατε πρεσβείαν* εἰς τὸ σωθῆναι ἡμᾶς.

῾Ο Χορός: Τὸ Τρισάγιον, Δόξα Πατρὶ..., Πάτερ ἡμῶν... καὶ ὁ ῾Ιερεύς: ῞Οτι σοῦ ἐστιν... καὶ τὸ ̉Απολυτίκιον τοῦ ῾Αγίου.

Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

̉Αγρευθεῖς οὐρανόθεν πρὸς τὴν εὐσέβειαν, κατηκολούθησας χαίρων ὥσπερ ὁ Παῦλος Χριστῷ, τῶν Μαρτύρων καλλονὴ Μάρτυς Προκόπιε, ὅθεν δυνάμει τοῦ Σταυροῦ, ἀριστεύσας εὐκλεῶς, κατήσχυνας τὸν Βελίαρ, οὐ τῆς κακίας ἄτρωτους, σῷζε τοὺς πόθω σὲ γεραίροντας.

Πά­λιν Δέησις  καὶ εἶτα ὁ ῾Ι­ε­ρεὺς ποι­εῖ τὴν ἀ­πό­λυ­σιν. Τῶν πιστῶν ἀσπαζομένων τὰς ἱεράς εἰκόνας ψάλ­λομεν τά ἑξῆς:

Ἦχος β΄. Ὅτε ἐκ τοῦ ξύλου.

Πάντας τοὺς προστρέχοντας θερμῶς,* τῇ σῇ κραταιᾷ προστασίᾳ* καὶ ἀντιλήψει, σοφέ,* φύλαττε πρεσβείαις σου καὶ σῶσον, ῞Αγιε,* τὰς αἰτήσεις ἐκπλήρωσον,* καὶ ἐξ ὁλεθρίων,* πειρασμῶν τοῦ ὄφεως,* ῥῦσαι, θεόφρον, ἀεί.* Λύχνε τοῦ Χριστοῦ, φωτοφόρε,* εὔχου ὦ Προκόπιε ἔτι* καὶ ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἀνυμνούντων σε.

Δέσποινα πρόσδεξαι,* τὰς δεήσεις τῶν δούλων Σου* καὶ λύτρωσαι ἡμᾶς* ἀπὸ πάσης ἀνάγκης καὶ θλίψεως.

Τήν πᾶσαν ἐλπίδα μου* εἰς Σέ ἀνατίθημι,* Μῆτερ τοῦ Θεοῦ,* φύλαξόν με* ὑπό τήν σκέπην Σου.

Δι̉ εὐχῶν τῶν ῾Αγίων Πατέρων ἡμῶν. Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν έλέησον ἡμᾶς.

 Αμήν.


[1] Εἰς τὰ δύο πρῶτα τροπάρια ἑκάστης ᾠδῆς λέγομεν: ῞Αγιε τοῦ Θεοῦ, πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν, εἰς δὲ τὰ δύο τελευ­ταῖα: Δό­ξα Πα­τρὶ…,  Καὶ νῦν…



 

Άγιος Νεομάρτυς Μιχαήλ Πακνανάς, ο κηπουρός

ΑΓΙΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΣ ΜΙΧΑΗΛ ΠΑΚΝΑΝΑΣ Ο ΚΗΠΟΥΡΟΣ
       Στη μεγάλη ομάδα των Νεομαρτύρων εξέχουσα θέση κατέχουν τα νέα παιδιά, αγόρια και κορίτσια, τα οποία προτίμησαν να υποφέρουν, να χύσουν το αίμα τους και να χάσουν τη ζωή τους για την πίστη τους στο Χριστό. Ένας από αυτούς τους καλλίνικους Μάρτυρες υπήρξε και ο άγιος Νεομάρτυρας Μιχαήλ Πακνανάς ο Κηπουρός.
       Γεννήθηκε στην σκλαβωμένη από τους τούρκους Αθήνα, περί το 1751 από φτωχούς, αλλά ευσεβείς γονείς. Η απάνθρωπη καταπίεση από τους αλλόθρησκους δυνάστες, μα και η μεγάλη φτώχεια των γονέων του δεν του επέτρεψαν να μάθει γράμματα. Όμως μορφώθηκε πνευματικά εν Χριστώ από τους απλοϊκούς γονείς του, οι οποίοι του ενέπνευσαν την προσήλωσή του στην Ορθοδοξία, ως την μόνη αληθινή πίστη. Έμεινε με τους γονείς του, βοηθώντας τους στην καλλιέργεια ξένων κήπων. Μετά από λίγα χρόνια πέθανε ξαφνικά ο πατέρας του. Ο Μιχαήλ αγόρασε ένα γαϊδουράκι και περιόδευε τις γειτονιές της Αθήνας πωλώντας κοπριά για τους κήπους των Αθηναίων. Συχνά έκανε και το μεταπράτη, κουβαλώντας προμήθειες από την πόλη στους χωρικούς της Αττικής. Η εργασία του ήταν κοπιαστική και επικίνδυνη, μα εκείνος δοξολογούσε καθημερινά το Θεό, που έβγαζε το ψωμί του τίμια και ήταν ορθόδοξος χριστιανός. 
         Στην εποχή του βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη γιγάντια επιχείρηση εξισλαμισμού των υποδούλων Χριστιανών από την οθωμανική εξουσία. Κι αυτό διότι οι εξισλαμισμένοι, μαζί με την πίστη τους, έχαναν και την εθνική τους συνείδηση. Ο Μιχαήλ, δεκαοχτώ χρονών παλικάρι, είχε γίνει στόχος των τουρκικών αρχών. Κάποια μέρα που ο Μιχαήλ έμπαινε στην πόλη με το ζωντανό του, συνάντησε ένα απόσπασμα χωροφυλάκων, ανθρώπων του τοπικού Βοεβόδα (τοπάρχη). Τον είχαν βάλλει στο μάτι από καιρό με σκοπό να τον αναγκάσουν να εξισλαμισθεί. Αγράμματος και απλοϊκός, όπως ήταν, πίστευαν ότι θα τον έπειθαν. Σκάρωσαν μια δαιμονική σκευωρία για να τον συλλάβουν. Τον συκοφάντησαν ότι δήθεν μεταφέρει με το ζώο του μπαρούτι στους αρματωμένους κλέφτες Έλληνες των γύρω βουνών. Τον συνέλαβαν και τον έκλεισαν σε μπουντρούμι. Τον επισκέπτονταν καθημερινά και προσπαθούσαν με κολακείες και απειλές να «τουρκέψει». Να ανταλλάξει το Ευαγγέλιο με το Κοράνιο, το Χριστό με το Μωάμεθ. Όμως εκείνος στεκόταν αμετάπειστος. Η ορθόδοξη πίστη είχε βαθιές ρίζες στην ψυχή του και δεν ήταν εύκολο για εκείνους να την ξεριζώσουν.
       Πέρασε πολύς καιρός, χωρίς να επιτύχουν το στόχο τους. Ο Μιχαήλ δεν υπέκυπτε. Τότε άρχισαν τις φοβέρες, λέγοντάς τους ότι η υπομονή τους είχε εξαντληθεί και ότι θα τον θανάτωναν αν δεν ασπασθεί το Ισλάμ. Κάποιος πιστός Χριστιανός, ονόματι Γεώργιος, φοβούνταν ότι ο δεκαοχτάχρονος Μιχαήλ θα λύγιζε και θα αλλαξοπιστούσε. Δωροδόκησε λοιπόν τους φύλακες και ζήτησε να τον επισκεφτεί. Τον βρήκε, όχι πανικόβλητο, αλλά ήρεμο και γονατιστό να προσεύχεται με δάκρυα και να ψέλνει τροπάρια της Εκκλησίας. Έπιασε συζήτηση μαζί του και προσπαθούσε να τον στηρίξει και να του εμβαθύνει την πίστη στο Χριστό. Να τον ενθαρρύνει να δεχτεί το μαρτύριο και να μην δειλιάσει μπροστά στα βασανιστήρια και το θάνατο. Ο Γεώργιος αγκάλιασε τον Μάρτυρα, τον ασπάστηκε και έφυγε.
       Οι βασανισμοί συνεχίζονταν καθημερινά. Τον χτυπούσαν αλύπητα για ώρες και εκείνος φώναζε με όλη τη δύναμη της ψυχής του: «δεν τουρκίζω, δεν τουρκίζω· είμαι χριστιανός»! Τον παρουσίασαν στον Βοεβόδα. Εκείνος άρχισε να του τάζει αξιώματα, τιμές και πλούτη αν αλλαξοπιστούσε. Ο Μιχαήλ επαναλάμβανε την στερεότυπη άρνησή του:  «δεν τουρκίζω, δεν τουρκίζω· είμαι χριστιανός»! Μετά
άρχισαν οι φοβέρες, αλλά αυτός έμεινε εδραίος στην πίστη του στο Χριστό. Όταν είδε ο Βοεβόδας ότι δεν μπόρεσε να τον μεταπείσει, τον παρέδωσε σε έναν θηριώδη άνθρωπο, τον Καλοπασσιά από τα Γιάννενα, ο οποίος βρισκόταν εκείνες τις μέρες στην Αθήνα. Ο αιμοδιψής εκείνος άνθρωπος ήταν ο φόβος και ο τρόμος των φυλακισμένων. Έλπιζε πως και μόνο η θέα του, θα μπορούσε να κάμψει την άρνησή του να αλλαξοπιστήσει. Ο Μιχαήλ στάθηκε μπροστά του με ασυνήθιστο θάρρος. Αγνόησε επιδεικτικά τα ταξίματα και τις φοβέρες του και φώναζε με όλη τη δύναμή του, να ακουστεί όσο μακριά γινόταν: «δεν τουρκίζω»!
        Μετά από αυτό τον οδήγησαν στον τούρκο δικαστή για να δικαστεί. Αλλά και σ’ αυτόν η μόνη του απολογία ήταν η φράση του: «δεν τουρκίζω»! Εκείνος γεμάτος οργή και θυμό έβγαλε την απόφαση: θάνατος δι’ αποκεφαλισμού! Ο Μιχαήλ άκουσε με πρωτόγνωρη ηρεμία τη θανατική του καταδίκη! Τον άρπαξαν οι οπλισμένοι δήμιοι και τον έσυραν στον τόπο της εκτέλεσης. Εκείνος τους ακολουθούσε με χαρά, λες και πήγαινε σε πανηγύρι! Απέβαλλε κάθε ίχνος φόβου και αγωνίας, διότι ήξερε ότι λίγες στιγμές τον χώριζε από τη συνάντησή του με το Δεσπότη Χριστό. Στο δρόμο όποιους Χριστιανούς συναντούσε τους έλεγε: «συγχωρέστε με, αδέλφια, κι ο Θεός να σας συγχωρέσει»! Εκείνοι τον κοίταζαν φοβισμένοι, εξαιτίας της παρουσίας των τούρκων, αλλά με το βλέμμα τους του έδιναν κουράγιο.
       Όταν έφτασαν στον τόπο της εκτέλεσης, ο Μιχαήλ γονάτισε και προσευχήθηκε θερμά. Κατόπιν έσκυψε το κεφάλι του και περίμενε το φονικό σπαθί. Όμως ο άπιστος δήμιος τον άρπαξε από τα μαλλιά και του έβαλε το σπαθί στο λαιμό, πιστεύοντας ότι ο Μάρτυρας θα δείλιαζε, μπροστά στο θάνατο και θα αρνούνταν το Χριστό. Όμως εκείνος του φώναζε: «Χτύπα για χάρη της πίστης»!  Ο δήμιος άρχισε να κόβει αργά και βασανιστικά το λαιμό του, ελπίζοντας ότι την ύστατη στιγμή θα μεταπείθονταν. Το αίμα έτρεχε ποτάμι και ο πόνος ήταν φρικτός, αλλά εκείνος φώναζε ακόμα δυνατότερα: «Χτύπα για την πίστη μου»! Ο θηριώδης δήμιος γεμάτος αγανάκτηση, με ένα δυνατό χτύπημα, έκοψε την τίμα κεφαλή του και η ψυχή του φτερούγησε στα ουράνια! Ήταν 9 ή Ιουλίου του έτους 1770, ή 1771, σύμφωνα με διαφορετικές πηγές. Η μνήμη του εορτάζεται στις 9  Ιουλίου.