ΔΙΑΚΗΡΥΞΙΣ – ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΕΓΟΜΕΝΗΣ «ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ» ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

 

ΔΙΑΚΗΡΥΞΙΣ – ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΕΓΟΜΕΝΗΣ «ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ» ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΙΣ – ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ

ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΕΓΟΜΕΝΗΣ «ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ» ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Α. Νικολάου. Δρ. Θεολογίας

Με αφορμή την πρόσφατη εκκλησιαστική περιπέτεια του Μητροπολίτου Πάφου Τυχικού και την απαίτηση αποδοχής της λεγομένης Συνόδου της Κρήτης, ενώ τέσσερις Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες δεν συμμετείχαν σε αυτήν και πολλοί Αρχιερείς, κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί σε Κύπρο, Ελλάδα και σε όλη την Ορθοδοξία εξακολουθούν να διατυπώνουν σοβαρές αντιρρήσεις ως προς το περιεχόμενο και το κύρος της.

«Στήκετε καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις».(Β΄ Θεσσ. 2, 15)

Εμμένοντες στην πίστη των Αγίων Αποστόλων, των Αγίων Πατέρων και των Αγίων και Οικουμενικών Συνόδων, υψώνουμε φωνή ομολογίας.

Δεν διεκδικούμε νέα πίστη.

Δεν αναζητούμε νέα εκκλησιολογία.

Δεν δεχόμαστε να παρουσιασθεί η Παράδοση των Αγίων ως παρωχημένη, σκληρή ή ακατάλληλη για τον σύγχρονο άνθρωπο.

Με πόνο αλλά και με παρρησία δηλώνουμε ότι δεν αποδεχόμαστε τη λεγομένη «Αγία και Μεγάλη Σύνοδο» της Κρήτης ως Σύνοδο δεσμευτική για το πλήρωμα της Ορθοδοξίας, ούτε αποδεχόμαστε τις εκκλησιολογικές διατυπώσεις που, κατά την ομολογιακή μας συνείδηση, γεννούν σύγχυση περί της Μίας Εκκλησίας του Χριστού.

……………………………………………………………………


ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΣ ΠΑΝΟΡΘΟΔΟΞΗ


Μία σύναξη που προβάλλεται ως έκφραση της καθολικής συνειδήσεως της Ορθοδοξίας δεν μπορεί να παραβλέπει την απουσία τεσσάρων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών.

Η Απουσία της Αντιοχείας, της Ρωσίας, της Γεωργίας και της Βουλγαρίας δεν αποτελεί λεπτομέρεια, αλλά σοβαρό εκκλησιολογικό γεγονός.

Η Εκκλησία δεν είναι κοινοβουλευτικός μηχανισμός, ώστε η αλήθεια να καθορίζεται από αριθμητικές πλειοψηφίες ή από διαδικαστικές αποφάσεις.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Βικέντιος Ληρίνης:

«Να κρατούμε εκείνο το οποίο πιστεύθηκε παντού, πάντοτε και από όλους».

Η καθολικότητα της Εκκλησίας δεν είναι ένας τίτλος που απονέμεται διοικητικά, αλλά η συμφωνία με την αποστολική και πατερική Παράδοση.

…………………………………………………………………………………..


ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΑΓΙΑ» ΚΑΘΕ ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΟΥ ΑΥΤΟΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΕΤΣΙ


Η ιστορία της Εκκλησίας γνωρίζει Συνόδους που συγκλήθηκαν με μεγάλες αξιώσεις, αλλά αργότερα απορρίφθηκαν από την εκκλησιαστική συνείδηση.

Ο τίτλος δεν αγιάζει το περιεχόμενο.

Η ονομασία δεν καθιστά αυτομάτως ορθόδοξη μία διατύπωση.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής:

«Η ορθόδοξη πίστη είναι η αληθινή ομολογία της Εκκλησίας».

Και η ιστορία του Αγίου Μαξίμου μας διδάσκει ότι η αλήθεια δεν ταυτίζεται πάντοτε με την εξωτερική δύναμη, τις πλειοψηφίες ή τις πιέσεις της εποχής.

……………………………………………………………………………….


ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΜΕΓΑΛΗ» ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΤΗΣ, ΑΛΛΑ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΗΣ


Μεγάλη δεν είναι μία Σύνοδος επειδή το διακηρύσσει.

Μεγάλη γίνεται εκείνη η Σύνοδος που υπερασπίζεται την αλήθεια, διατυπώνει καθαρά την ορθόδοξη πίστη και απορρίπτει την πλάνη.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος:

«Δεν είναι το πλήθος που καθορίζει την αλήθεια».

Η αλήθεια της Εκκλησίας δεν ζυγίζεται με αριθμούς, ούτε επικυρώνεται από τη δημοσιότητα.

Μία ομολογία αληθείας αξίζει περισσότερο από χίλιες σιωπές συμβιβασμού.

…………………………………………………………………….


ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΤΕΡΟΔΟΞΩΝ ΩΣ «ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ» ΜΕ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ


Το επίμαχο κείμενο της Κρήτης αναφέρεται στην αποδοχή της «ιστορικής ονομασίας» άλλων ετεροδόξων χριστιανικών «Εκκλησιών και Ομολογιών».

Ακόμη και αν προβάλλεται η ερμηνεία της «ιστορικής ονομασίας», η χρήση αυτή δημιούργησε και εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρότατη εκκλησιολογική σύγχυση.

Εμείς ομολογούμε:

Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Κυπριανός Καρχηδόνος:

«Δεν μπορεί να έχει τον Θεό ως Πατέρα όποιος δεν έχει την Εκκλησία ως Μητέρα».

Η Εκκλησία δεν είναι μία αόρατη συνομοσπονδία αντιμαχομένων ομολογιών.

Είναι το ένα Σώμα του Χριστού.

…………………………………………………………………..


ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΥΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΔΙΗΡΗΜΕΝΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ «ΚΛΑΔΩΝ»


Η Εκκλησία του Χριστού δεν διαλύθηκε.

Δεν κατακερματίστηκε.

Δεν έχασε την ενότητά της.

Δεν αποτελείται από ισότιμους κλάδους που τώρα αναζητούν μεταξύ τους μία νέα ενότητα.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος:

«Το όνομα της Εκκλησίας δεν είναι όνομα χωρισμού, αλλά ενώσεως και συμφωνίας».

Η ενότητα της Εκκλησίας δεν είναι ένα μελλοντικό ανθρώπινο σχέδιο.

Είναι δώρο του Χριστού και πραγματικότητα μέσα στη Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία.

………………………………………………………………………..


ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟ ΟΤΑΝ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΣΥΓΚΡΗΤΙΣΤΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ


Η αγάπη προς κάθε άνθρωπο είναι χριστιανική εντολή.

Η προσευχή υπέρ της σωτηρίας όλων είναι καθήκον μας.

Ο διάλογος ως μαρτυρία της αληθείας δεν ταυτίζεται με την προδοσία της πίστεως.

Όμως δεν αποδεχόμαστε διάλογο που οδηγεί:


στη σχετικοποίηση των δογμάτων,
στην εξίσωση της αληθείας με την πλάνη,
στη θεωρία των «αδελφών Εκκλησιών» με εκκλησιολογική ισοτιμία,
στη δημιουργία μιας νέας υπερομολογιακής χριστιανικότητας.


Πατερική μαρτυρία

Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς:

«Ο Οικουμενισμός είναι η κοινή ονομασία των ψευδοχριστιανισμών της Δυτικής Ευρώπης».

Η αγάπη δεν απαιτεί να αρνηθούμε την αλήθεια.

Η αληθινή αγάπη καλεί στην αλήθεια· δεν την κρύβει.

………………………………………………………………….


ΔΕΝ ΔΕΧΟΜΑΣΤΕ ΑΣΑΦΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ»


Η γλώσσα περί «αποκαταστάσεως της χριστιανικής ενότητας» πρέπει να ερμηνεύεται με απόλυτη ακρίβεια.

Η Εκκλησία δεν έχασε την ενότητά της.

Δεν έπαψε να υπάρχει.

Δεν περιμένει να ανασυσταθεί μέσα από μία συμφωνία ομολογιών.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός:

«Ουδέποτε εχωρίσθημεν από σας, αλλά εχωρίσθημεν από την αίρεση».

Η αληθινή ενότητα δεν οικοδομείται με υποχωρήσεις στα δόγματα.

Πρώτα η αλήθεια της πίστεως· και μέσα σε αυτήν η αληθινή ενότητα.

……………………………………………………………………


ΚΑΜΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΘΟΛΩΝΕΙ ΤΗΝ ΟΜΟΛΟΓΙΑ


Η Ορθοδοξία μπορεί να μαρτυρεί ενώπιον του κόσμου.

Μπορεί να συνομιλεί.

Μπορεί να εξηγεί την πίστη της.

Αλλά δεν μπορεί να προσέρχεται σε καμία οικουμενική διαδικασία με τίμημα τη σιωπή για την αλήθεια.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης:

«Όταν κινδυνεύει η πίστη, δεν επιτρέπεται σιωπή».

Η σιωπή σε θέματα πίστεως δεν είναι πάντοτε ειρήνη.

Μερικές φορές γίνεται συνενοχή.

Η Ορθοδοξία δεν προσέρχεται στον κόσμο για να διαπραγματευθεί την αλήθεια, αλλά για να μαρτυρήσει τον Χριστό.

……………………………………………………………………..


ΚΑΜΙΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΡΑΝΩ ΤΗΣ ΚΡΙΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ


Η ιστορία απέδειξε ότι υπήρξαν σύνοδοι που απορρίφθηκαν.

Υπήρξαν πατριάρχες που έπεσαν σε πλάνη.

Υπήρξαν επίσκοποι που υπέγραψαν λανθασμένες ομολογίες.

Υπήρξαν όμως και Άγιοι που έμειναν μόνοι απέναντι σε αυτοκράτορες, πατριάρχες και πλειοψηφίες.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής:

«Αν όλη η οικουμένη κοινωνεί, εγώ δεν κοινωνώ με την πλάνη».

Η αλήθεια δεν γίνεται πλάνη επειδή την εγκαταλείπουν πολλοί.

Και η πλάνη δεν γίνεται αλήθεια επειδή την αποδέχονται πολλοί.

……………………………………………………………

ΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΥΣ


Δεν ζητούμε μία «σύγχρονη» Ορθοδοξία.

Δεν ζητούμε μία Ορθοδοξία προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις της παγκοσμιοποιήσεως.

Δεν ζητούμε μία Εκκλησία αρεστή σε όλους, εφόσον για να γίνει αρεστή θα πρέπει να σιωπήσει για την αλήθεια.

Πατερική μαρτυρία

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης:

«Η Ορθοδοξία δεν χρειάζεται εκσυγχρονισμό· χρειάζεται ορθόδοξο φρόνημα».

Και ο λόγος των Αγίων μάς καλεί να μη μεταβάλλουμε την πίστη για να ταιριάξουμε στο πνεύμα της εποχής.

Δεν αλλάζουμε την πίστη για να συμφωνήσει με τον κόσμο.

Καλούμε τον κόσμο να μεταμορφωθεί εν Χριστώ.

………………………………………………..

ΤΕΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ

Διά τούτο, με φόβο Θεού, αλλά και με παρρησία συνειδήσεως, δηλώνουμε:

Δεν αποδεχόμαστε την επιβολή της λεγομένης «Αγίας και Μεγάλης Συνόδου» της Κρήτης ως αναμφισβήτητης και καθολικώς δεσμευτικής εκφράσεως της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Δεν αποδεχόμαστε τον τίτλο να υποκαθιστά την κρίση της αληθείας.

Δεν αποδεχόμαστε καμία εκκλησιολογική ασάφεια που θολώνει την ομολογία της Μίας Εκκλησίας.

Δεν αποδεχόμαστε τη θεωρία της διηρημένης Εκκλησίας και των ισότιμων κλάδων.

Δεν αποδεχόμαστε την εξίσωση της Ορθοδοξίας με τις αιρετικές ομολογίες.

Δεν αποδεχόμαστε έναν οικουμενισμό που θυσιάζει την αλήθεια στο όνομα μιας εξωτερικής ενότητας.

Και γι’ αυτό, κατά την ομολογιακή μας συνείδηση, δηλώνουμε ότι δεν αναγνωρίζουμε τη συγκέντρωση της Κρήτης ως «Αγία», «Μεγάλη» και καθολικώς δεσμευτική Σύνοδο της Ορθοδοξίας, εφόσον τα κείμενά της και ο τρόπος της συγκλήσεώς της εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο σοβαρής θεολογικής αντιρρήσεως και εκκλησιολογικής αμφισβητήσεως.

…………………………………………………………

ΔΕΝ ΜΙΣΟΥΜΕ ΠΡΟΣΩΠΑ – ΑΓΩΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ

Δεν στρεφόμαστε εναντίον ανθρώπων.

Δεν επιθυμούμε διαιρέσεις.

Δεν χαιρόμαστε για τις δοκιμασίες κανενός.

Προσευχόμαστε για όλους.

Αλλά η αγάπη προς τους ανθρώπους δεν μπορεί να σημαίνει σιωπή όταν θεωρούμε ότι κινδυνεύει η καθαρότητα της ομολογίας.

…………………………………………………………

ΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕ

Μία Εκκλησία.

Μία Πίστη.

Ένα Βάπτισμα.

Ένα Σώμα Χριστού.

Μία Αλήθεια.

Δεν αναζητούμε νέα πίστη.

Δεν επινοούμε νέα εκκλησιολογία.

Δεν διαπραγματευόμαστε την Παράδοση.

Δεν υποτάσσουμε την αλήθεια στο πνεύμα της εποχής.

Και με τη βοήθεια του Θεού παραμένουμε στην πίστη:

των Αγίων Αποστόλων,

των Αγίων Πατέρων,

των Αγίων Ομολογητών,

των Αγίων Μαρτύρων,

και των Αγίων και Οικουμενικών Συνόδων.

«Στήκετε καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις».

Η Ορθοδοξία δεν είναι ιδεολογία.

Είναι η ζωή της Εκκλησίας εν Χριστώ.

Η Αλήθεια δεν ψηφίζεται.

Δεν εκσυγχρονίζεται.

Δεν διαπραγματεύεται.

Ο Χριστός είναι «ὁ αὐτὸς χθὲς καὶ σήμερον καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας». Αμήν.

 

Διατριβή της Θεολογικής Ακαδημίας Μόσχας περί του πρωτείου του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως

  

Ο Ηγούμενος Διονύσιος (Σλιόνοφ) έλαβε διδακτορικό στη θεολογία για μια μελέτη που υποστήριζε ότι οι αξιώσεις του Φαναρίου για εξουσία είναι ασυμβίβαστες με τη συνοδική δομή της Εκκλησίας.

Η Θεολογική Ακαδημία της Μόσχας διοργάνωσε την υπεράσπιση διδακτορικής διατριβής του Ηγούμενου Διονυσίου (Σλένοφ), ηγούμενου της Σταυροπηγιακής Μονής Αγίου Ανδρέα της Μόσχας και επικεφαλής του μεταπτυχιακού προγράμματος της Ακαδημίας.

Η διατριβή έχει τίτλο «Υπερασπιζόμενοι τη Συνοδική Δομή της Ορθόδοξης Εκκλησίας: Η Θεωρία του Πρωτείου του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και η Κριτική της».

Στη μελέτη του, ο Ηγούμενος Διονύσιος υποστηρίζει ότι η σύγχρονη «θεωρία του πρωτείου» του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως – δηλαδή, ο ισχυρισμός ότι κατέχει ειδική υπερδικαιοδοτική εξουσία σε ολόκληρη την ορθόδοξη διασπορά και το δικαίωμα να εκδικάζει προσφυγές από κληρικούς άλλων Εκκλησιών – δεν έχει κανονική, θεολογική ή ιστορική βάση και έρχεται σε άμεση αντίθεση με την συνοδική εκκλησιολογία που παραδοσιακά υποστηρίζεται στην Ορθοδοξία.

Μεταξύ των βασικών συμπερασμάτων της διατριβής είναι τα εξής:

Η θεωρία περί του πρωτείου του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως έρχεται σε βαθιά σύγκρουση με την συνοδική εκκλησιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας: μόνο ο Χριστός είναι η Κεφαλή της Εκκλησίας, ενώ οι Τοπικές Εκκλησίες είναι ισότιμα ​​μέλη ενός σώματος. Συνεπώς, κανένας Προκαθήμενος δεν μπορεί να κατέχει εξουσία ανώτερη από αυτή των άλλων.

Η θεωρία, σύμφωνα με τον συγγραφέα, βασίζεται σε αυθαίρετες ερμηνείες κανόνων, θεολογικών όρων και μεμονωμένων ιστορικών προηγούμενων που το Φανάρι παρουσιάζει ως παγκοσμίως δεσμευτικούς κανόνες. Συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι ο Κανόνας 28 της Συνόδου της Χαλκηδόνας, σχετικά με την εξουσία «μεταξύ των βαρβάρων», αρχικά ίσχυε μόνο για τρεις βυζαντινές επισκοπές και όχι για ολόκληρη την παγκόσμια διασπορά, ενώ ο τίτλος «Οικουμενική» ήταν ιστορικά τιμητικός και δεν παρείχε κυβερνητική εξουσία.

Η «οικονομία» που επεκτάθηκε από το Φανάρι στα μέλη της UOC-KP και της UAOC το 2018, χωρίς μετάνοια εκ μέρους τους, δεν θεράπευσε το σχίσμα, υποστηρίζει η διατριβή, αλλά αντίθετα έθεσε τις βάσεις για ανοιχτό διωγμό της κανονικής Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – συμπεριλαμβανομένης νομοθεσίας που ουσιαστικά απαγορεύει την UOC, δικαστικών διαδικασιών κατά ιεραρχών και βίαιων κατασχέσεων εκκλησιών.

Η εφαρμογή της θεωρίας του πρωτείου, καταλήγει ο συγγραφέας, είναι η κύρια αιτία της σημερινής εκκλησιαστικής διαίρεσης, συγκρίσιμης σε κλίμακα με το σχίσμα του 1054, ενώ η υπεράσπιση των αρχών της συνοδικότητας είναι ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια Ορθοδοξία στο σύνολό της.

Ο συγγραφέας τονίζει ότι η διατριβή δεν ισχυρίζεται ότι εξαντλεί το θέμα και σκιαγραφεί τομείς για περαιτέρω έρευνα – συμπεριλαμβανομένης μιας λεπτομερούς ανάλυσης προηγούμενων αυτοκεφαλίας, μιας βαθύτερης μελέτης της σλαβικής εκκλησιαστικής ιστορίας και της συνεχιζόμενης επιστημονικής και θεολογικής συζήτησης για την υπεράσπιση της συνοδικής δομής της Εκκλησίας.

spzh.eu

Η μη σιωπή της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας προς υπεράσπιση της κανονικής Συνοδικότητας

 

Η μη σιωπή της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας προς υπεράσπιση της κανονικής Συνοδικότητας

Η ΜΗ ΣΙΩΠΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΝΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΟΤΗΤΑΣ

Σε καιρούς δοκιμασιών για την Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία, η αντικειμενική εκκλησιαστικο-ιστορική αλήθεια χρειάζεται σαφή και ανοιχτή δημοσιότητα. Φέρνουμε εις γνώσιν σας μια βαθιά εκκλησιαστικο-δημοσιογραφική και θεολογική ματιά στην πολυετή υπεράσπιση της αλήθειας υπέρ της κανονικής Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (ΟΟΕ) και στον έλεγχο των παρεκκλίσεων του πατριάρχη Βαρθολομαίου.

Αυτή η πνευματική εγρήγορση και το χρονικό του αγώνα συνοψίζονται λεπτομερώς στην εξαιρετική εισήγηση «Η μη σιωπή της ΒΟΕ ενάντια στον ουκρανικό αυτοκεφαλισμό – μήτρα ενός παγκόσμιου σχίσματος», την οποία συνέταξε η Βουλγάρα θεολόγος και εκκλησιαστική αναλύτρια Βασιλιάνα Μέρχεμπ. Το έργο αναγνώστηκε πανηγυρικά στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού στις 27 Ιανουαρίου 2025, στο πλαίσιο των διακεκριμένων XXXIII Διεθνών Χριστουγεννιάτικων Εκπαιδευτικών Αναγνώσεων στη Μόσχα. Με φόντο τις υπόλοιπες Τοπικές Εκκλησίες, αυτή η ανάλυση δείχνει ότι η ΒΟΕ, παρά τη σιωπή που της καταλογίζεται σε θεσμικό επίπεδο, επιδεικνύει εξαιρετική δραστηριότητα όσον αφορά τους διωγμούς της ΟΟΕ μέσω του συνοδικού πληρώματος του κλήρου και των λαϊκών της.

Μπορείτε να διαβάσετε το πλήρες κείμενο της εισήγησης εδώ:

https://mroc.pravobraz.ru/vasilianna-merxeb-nemolchanie-bolgarskoj-pravoslavnoj-cerkvi-protiv-ukrainskogo-avtokefalizma-matricy-dlya-vselenskogo-raskola/ – ρωσικό κείμενο

https://glasove.com/komentari/vreme-e-za-vsepravoslaven-sabor-koyto-da-osadi-deystviyata-na-vartolomey-i-da-prekrati-razkola-v-ukrayna – βουλγαρική μετάφραση

Άρθρο στον ιστότοπο του Ρωσικού Μετοχίου στη Σόφια σχετικά με τη βουλγαρική συμμετοχή: http://podvorie-sofia.bg/делегация-подворья-приняла-участие-в-xxx/

Οι Βούλγαροι αρχιερείς ύψωσαν επανειλημμένα τη φωνή τους. Ακόμη και πριν από τον «Τόμο του '19», ο μακαριστός πλέον Πατριάρχης Νεόφυτος δήλωσε σαφώς την υποστήριξή του προς την ΟΟΕ.

Στην επιστολή της 15.12.2015 διαβάζουμε: «Σοβαρή ανησυχία προκαλούν τα πολυάριθμα γεγονότα παραβίασης των δικαιωμάτων των πιστών ορθόδοξων χριστιανών της μόνης κανονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Ουκρανία. … ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι πληροφορίες για προσπάθειες αφαίρεσης από την κανονική Εκκλησία δύο ιερών προσκυνημάτων ολόκληρης της Παγκόσμιας Ορθοδοξίας – της Λαύρας Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Ποτσάεφ και της παγκοσμίως γνωστής Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου … Εν προκειμένω, η ΒΟΕ-ΒΠ (Βουλγαρικό Πατριαρχείο) δηλώνει την κατηγορηματική της θέση ότι η υλοποίηση ενός τέτοιου σεναρίου θα μπορούσε όχι μόνο να αποσταθεροποιήσει την κατάσταση στην Ουκρανία, αλλά και να καταστήσει αδύνατη για την ορθόδοξη ιεραρχία, τον κλήρο και τους πιστούς άλλων χωρών την επίσκεψη στα εν λόγω ιερά προσκυνήματα, καθώς δεν έχουμε ευχαριστιακή και προσευχητική κοινωνία με θρησκευτικές δομές που έχουν εκπέσει σε σχίσμα».

Και στην επιστολή της 12.06.2017 προσθέτει: «το σχισματικό "Πατριαρχείο Κιέβου" – αυτή η αυτοανακηρυχθείσα αντικανονική δομή, που δεν έχει καμία σχέση με την κανονική παγκόσμια Ορθοδοξία – μαζί με εξτρεμιστές καταπατά την ιερή κληρονομιά ολόκληρου του ουκρανικού λαού. … Πρέπει να τονιστεί ότι η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η μόνη κανονική Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία … Οποιαδήποτε καταπάτηση των συμφερόντων της μπορεί να αποβεί ολέθρια και καταστροφική τόσο για ολόκληρο τον ουκρανικό λαό όσο και για την ουκρανική κρατική υπόσταση. Η ΒΟΕ-ΒΠ έχει περάσει και η ίδια από τη φρίκη του σχίσματος και γι' αυτό είμαστε ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε αυτό το εξαιρετικά σημαντικό για ολόκληρη την Ορθοδοξία ζήτημα και οφείλουμε να παρέχουμε κάθε είδους υποστήριξη στους αδελφούς μας από την κανονική Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία».

Ενάντια στις αντιεκκλησιαστικές ενέργειες τάχθηκαν και άλλοι αρχιερείς. Στις 09.10.2018, οι μητροπολίτες Λόβετς Γαβριήλ, Βάρνης και Μεγάλης Πρεσλάβας Ιωάννης, και Βιδινίου Δανιήλ (νυν Πατριάρχης Βουλγαρίας) δήλωσαν την κατηγορηματική τους θέση: «Η αποδοχή των αξιώσεων του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως για δικαίωμα δικαιοδοσίας επί της Μητροπόλεως Κιέβου σημαίνει κυριολεκτικά τον κατακερματισμό της ενότητας της Ορθόδοξης Εκκλησίας. … Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για όλους εκείνους τους ανθρώπους στην Ουκρανία, των οποίων η ζωή θα τεθεί σε κίνδυνο όταν θα σταθούν να υπερασπιστούν τα ιερά – ναούς και μοναστήρια, όταν θα ακυρωθεί η εγγραφή της κανονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υπό τη σημερινή της ονομασία, όπως υπόσχονται ανοιχτά οι πολιτικοί στην Ουκρανία; … Αναπέμπουμε προσευχές και εκφράζουμε την ελπίδα ότι θα ξεκινήσει μια πανορθόδοξη συζήτηση και θα συγκληθεί Πανορθόδοξη Σύνοδος για την επίλυση του εκκλησιαστικού ζητήματος στην Ουκρανία».

Τον Μάρτιο του 2019, ο νυν Πατριάρχης Δανιήλ δήλωσε: «Πρέπει να λάβουμε σταθερή θέση και να προστατεύσουμε την κανονική τάξη της Αγίας Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία αποτελεί εγγύηση για τη διατήρηση της εκκλησιαστικής ενότητας και το θεμέλιο για την υπέρβαση της σημερινής κρίσης. Δεν έχουμε δικαίωμα στην αδιαφορία και σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να επιτρέψουμε τη δικαιολόγηση αξιώσεων που έχουν καταστροφικές συνέπειες για την Ορθόδοξη Εκκλησία, οι οποίες είναι ήδη προφανείς στη σημερινή κατάσταση. Η τήρηση της αρχής της συνοδικότητας, η πανορθόδοξη συζήτηση του ουκρανικού εκκλησιαστικού ζητήματος είναι [ο μόνος] δρόμος για την επιτυχή επίλυσή του. Μαρτυρούμε ότι η Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία (Βουλγαρικό Πατριαρχείο) το γνωρίζει αυτό πολύ καλά από την πικρή της εμπειρία».

Ο Μητροπολίτης Λόβετς Γαβριήλ έγραψε επίσης το 2023 για επίσημη υποστήριξη: «Κάθε πόλεμος εναντίον της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι πόλεμος εναντίον του Αρχιποίμενος και Σωτήρος Κυρίου Ιησού Χριστού».

Ως πατριάρχης, ο Δανιήλ γράφει στις 18.08.2024 στον μητροπολίτη Ονούφριο: «Αποδειχθήκατε άξιος διάδοχος των μεγάλων ιεραρχών και ομολογητών που αρχιεράτευσαν στη μητροπολιτική έδρα του Κιέβου. … Ο χρόνος της πρωθιεραρχίας σας συνέπεσε με σκληρές δοκιμασίες για τον ουκρανικό λαό και την Εκκλησία του. Αντέξατε και συνεχίζετε με τη βοήθεια του Θεού να αντιστέκεστε απέναντι σε κάθε προσπάθεια εισαγωγής διχασμού, διατηρώντας την ενότητα, την ακεραιότητα και την κανονικότητα της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας». Και εκφράζει κατηγορηματικά τη θέση του ενώπιον του πρέσβη των ΗΠΑ στις 20.08.2024: «Η κανονική Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία, με επικεφαλής τον Μακαριώτατο Μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Ονούφριο, υφίσταται διάφορους περιορισμούς: περιορισμό της θρησκευτικής ελευθερίας, περιορισμό της ελευθερίας της πίστεως, βίαιη δήμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας και ενθάρρυνση της ρητορικής μίσους. … Η ΟΟΕ, με την οποία όλες οι Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες βρίσκονται σε ευχαριστιακή κοινωνία, υφίσταται σοβαρούς πραγματικούς και νομικούς περιορισμούς στην ποιμαντική της δραστηριότητα ως αποτέλεσμα της πολιτικής διακρίσεων ορισμένων παραγόντων στην Ουκρανία».

Μια σειρά από μοναχούς ύψωσαν επίσης τη φωνή τους. Οι ηγούμενοι και ηγουμένες εννέα μοναστηριών της ΒΟΕ εξέδωσαν Έκκληση τον Μάρτιο του 2023: «Το χτύπημα στη μονή είναι χτύπημα στην πολυπληθέστερη ομολογία της Ουκρανίας, χτύπημα στον ορθόδοξο ουκρανικό λαό και σε ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία, χτύπημα στο ζωντανό Σώμα του Χριστού». Ο αείμνηστος ηγούμενος σχιαρχιμανδρίτης Αμβρόσιος μαζί με την αδελφότητα της Μονής Ζωγράφου μοιράστηκαν: «Τώρα συμπάσχουμε με τις μεγάλες θλίψεις που βρήκαν την Εκκλησία του Χριστού στην Ουκρανία. … Παρ' όλα αυτά πιστεύουμε ότι με την αγαθή πρόνοια του Θεού, η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία θα βγει εξαγνισμένη μέσα από το καμίνι των διωγμών. Ενώνουμε και τις δικές μας ταπεινές προσευχές με τις δικές σας».

Ο Λαός του Θεού επίσης δεν σιωπά. Σε μια «Ανοιχτή Επιστολή - Έκκληση», που κατατέθηκε στις 9 Μαΐου 2023 με σχεδόν 2000 υπογραφές, περιέχεται η παρακάτω προτροπή: «Σας παρακαλούμε θερμά για μια πνευματικά υπεύθυνη και άμεση αντίδραση, να καλέσετε τις υπόλοιπες Τοπικές Εκκλησίες να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για τον άμεσο τερματισμό της καταστροφικής πολιτικής κατά της ΟΟΕ.» Για την έκκληση αυτή, το έγκριτο ελληνικό έντυπο εκκλησιαστικό όργανο «Ορθόδοξος Τύπος» σημειώνει: «Ο «Ορθόδοξος Τύπος» δημοσιεύει σήμερα την επιστολή των Βουλγάρων πιστών, οι οποίοι απευθύνονται με παρρησία στους αρχιερείς τους και υπερασπίζονται θερμά την αλήθεια για το ουκρανικό ζήτημα. Και εμείς, οι πιστοί Έλληνες, τι κάναμε; Πού είναι ο ζήλος των αδελφών μας; Έχουμε επίγνωση ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει οδηγηθεί σε σχίσμα εξαιτίας της δικής μας αδιαφορίας;»

Στην ίδια επιστολή, οι ορθόδοξοι Βούλγαροι ελέγχουν τις δογματικο-κανονικές ασυνέπειες του πατρ. Βαρθολομαίου:

«– δογματική: η ομολογία της εκκλησιολογικής αίρεσης του παπισμού που περιέχεται στο κείμενο του ουκρανικού "Τόμου '19", η οποία δηλώνει, αντίθετα προς το δόγμα ότι ο Χριστός είναι η "Κεφαλή της Εκκλησίας, η οποία είναι το Σώμα Του" (Εφεσ. 1:22-23), ότι Κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και όχι ο Χριστός: "…η αυτοκέφαλη εκκλησία της Ουκρανίας αναγνωρίζει ως κεφαλή τον αγιώτατο αποστολικό και πατριαρχικό Οικουμενικό Θρόνο, όπως και οι άλλοι πατριάρχες και προκαθήμενοι".

– δογματικο-κανονική: άμεση επέμβαση στα όρια άλλης Τοπικής Εκκλησίας και στη δικαιοδοσία που της ανήκει, μέσω της αναγνώρισης και της παραχώρησης "αυτοκεφαλίας" σε αναθεματισμένους "αυτοχειροτόνητους" και σχισματικούς, αντίθετα προς: τους Αποστολικούς Κανόνες 32 και 35· τους Κανόνες 5, 6 και 16 της Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου· τον Κανόνα 2 της Δεύτερης Οικουμενικής Συνόδου· τον Κανόνα 8 της Τρίτης Οικουμενικής Συνόδου· τον Κανόνα 17 της Τέταρτης Οικουμενικής Συνόδου· τον Κανόνα 25 της Έκτης Οικουμενικής Συνόδου· τους Κανόνες 13, 15, 22 της Συνόδου της Αντιοχείας· τον Κανόνα 3 της Συνόδου της Σαρδικής·

– κανονική: συλλείτουργο με τη σχισματική "Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (ΟΕΟ)" αντίθετα προς: τους Αποστολικούς Κανόνες 10 και 11· τον Κανόνα 2 της Συνόδου της Αντιοχείας· τον Κανόνα 9 της Συνόδου της Καρθαγένης·

– κανονική: στο κείμενο του "Τόμου" που εκδόθηκε για την "ΟΕΟ", ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως διεκδικεί το δικαίωμα ενός ανώτατου αμετάκλητου διαιτητικού δικαστηρίου επί όλων των κληρικών από όλες τις Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες: "…στον Οικουμενικό Πατριάρχη, ο οποίος έχει την κανονική ευθύνη να λαμβάνει αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις για τους επισκόπους και τους λοιπούς κληρικούς των τοπικών Εκκλησιών", αντίθετα προς τους κανόνες 9 και 17 της Τέταρτης Οικουμενικής Συνόδου».

Για την αντίσταση του βουλγαρικού λαού μαρτυρεί και η αντίδραση στις 16.03.2024, όταν ο πατρ. Βαρθολομαίος, χωρίς τη συγκατάθεση της Ιεράς Συνόδου, έφερε στην εξόδιο ακολουθία του εκλιπόντος Πατριάρχη Βουλγαρίας Νεοφύτου τον επικεφαλής της σχισματικής "ΟΕΟ", "μητρ. Επιφάνιο". Τότε οι λαϊκοί τον υποδέχτηκαν με τις κραυγές: "Σεργκέι Ντουμένκο, έξω! Σχισματικοί και αιρετικοί, έξω! Αιρετικέ, φύγε από 'δω!".

Η κοινωνική συνείδηση αγρυπνεί, γεγονός που φαίνεται από τα λόγια μιας σειράς δημοσίων προσώπων και πολιτικών. Ο Κονσταντίν Κοσταντίνοφ δηλώνει: «αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία είναι ένα μοντέλο που θα προσπαθήσουν να εφαρμόσουν και σε άλλα κράτη, αν δεν το εμποδίσουμε». Ο ευρωβουλευτής Πέταρ Βόλγκιν απηύθυνε γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «Ποια μέτρα λαμβάνει η Επιτροπή για να παρακολουθεί την κατάσταση και να εγγυηθεί ότι οι περιορισμοί στη δραστηριότητα των θρησκευτικών οργανώσεων στην Ουκρανία δεν θα συνιστούν διακρίσεις, αλλά θα συνάδουν με τις ευρωπαϊκές αξίες;»

Σας παρουσιάζουμε μια σύντομη επισκόπηση δημοσιεύσεων και βίντεο με δεκάδες και εκατοντάδες χιλιάδες προβολές, που αποδεικνύουν την κοινωνική αντίδραση:

«Το Μαϊντάν του Βαρθολομαίου», 15.10.2018
https://glasove.com/na-fokus/vartolomeev-majdan

«Οι εκλογές στην Ουκρανία στο πλαίσιο του εκκλησιαστικού σχίσματος», 08.04.2019
https://glasove.com/komentari/izborite-v-ukrajna-v-konteksta-na-cyrkovniya-razkol

«Το χρονικό της καταστροφής της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στη δυτική Ουκρανία», 01.05.2023
https://glasove.com/na-fokus/hronika-na-unishtozhavaneto-na-ukrainskata-pravoslavna-tsarkva-v-zapadna-ukrayna

«Ρουμιάνα Τσενάλοβα: Η απόφαση της πλειοψηφίας στην Ιερά Σύνοδο γύρω από τον Νικόλαο της Φιλιππούπολης να βραβεύσει τον Βαρθολομαίο είναι σκανδαλώδης», 29.09.2024
https://glasove.com/intervyuta/rumyana-chenalova-reshenieto-na-mnozinstvoto-v-svetiya-sinod-okolo-nikolay-plovdivski-da-nagradi-vartolomey-e-skandalno

«Αρχιεπίσκοπος Ιεροσολύμων Θεοδόσιος: Όλες οι ορθόδοξες εκκλησίες πρέπει να καταβάλουν προσπάθειες για τον τερματισμό των διωγμών κατά των χριστιανών στην Ουκρανία», 24.10.2024
https://glasove.com/intervyuta/arhiepiskop-teodosiy-ot-yerusalim-vsichki-pravoslavni-tsarkvi-tryabva-da-polozhat-usiliya-za-prekratyavane-na-goneniyata-sreshtu-hristiyanite-v-ukrayna

«Καθηγ. Νταρίνα Γκριγκόροβα: Το πογκρόμ της ορθοδοξίας είναι κρατική πολιτική στην Ουκρανία», 29.10.2024
https://www.youtube.com/watch?v=g16oZUZAJVA

«Η Ρουμιάνα Τσενάλοβα για τη μάχη κατά της καταστροφής της ορθοδοξίας», 25.11.2024
https://pogled.info/tv/rumyana-chenalova-za-bitkata-za-unishtozhenie-na-pravoslavieto.176072

«Η επιστροφή στην ορθοδοξία είναι ο μόνος δρόμος για να παραμείνουμε στον χάρτη. Καθηγ. Ντ. Γκριγκόροβα», 24.06.2025
https://www.youtube.com/watch?v=4IZu4v1Td1g

«Ο ΕΙΡΗΝΗ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ ΚΑΤΕΡΡΕΥΣΕ! | ΚΑΛΕΣΜΕΝΗ - ΚΑΘΗΓ. ΝΤΑΡΙΝΑ ΓΚΡΙΓΚΟΡΟΒΑ», 03.12.2025
https://www.youtube.com/watch?v=JJHwR7UYvOU

«Καθηγ. Νταρίνα Γκριγκόροβα: Η Ουκρανία δεν είναι εξαίρεση, αλλά μοντέλο: πώς δοκιμάζεται το μέλλον της Ευρώπης», 10.02.2026
https://www.youtube.com/watch?v=099Wy0LMHtU

Εν κατακλείδι, όλες αυτές οι συγκεντρωμένες μαρτυρίες δείχνουν σαφώς ότι η ορθόδοξη συνείδηση στη Βουλγαρία είναι ζωντανή και ενεργή. Η τεκμηριωμένη αντίσταση αποκαλύπτει την κατηγορηματική στάση του λαού και του κλήρου προς υπεράσπιση της κανονικής τάξης στην Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Ενώπιον αυτού του πρωτοφανούς διωγμού, η σιωπή ισοδυναμεί με συνενοχή, ενώ η μαρτυρία της Αλήθειας είναι ο μόνος νόμιμος δρόμος για τη διατήρηση της κανονικής συνοδικότητας. Παραμένει η ελπίδα ότι η φωνή του εκκλησιαστικού πληρώματος θα χρησιμεύσει ως σταθερό θεμέλιο για την υπέρβαση του σχίσματος και την αποκατάσταση της ειρήνης της χάριτος.

Συντακτική επιτροπή «Χριστοφόροι»,

https://www.facebook.com/hristonostsi/posts/pfbid0KkzNpNcsZgBjKEjqzMZ5mZSzGYRu1R5jDRPuyUrmdJbuPwgbTvZt7bTxC3LiTZezl

 

Ἡ καλουμένη «ἐκκλησιολογικὴ βάση» λειτουργίας τοῦ Π.Σ.Ε.

  

Τοῦ κ. Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

Σὲ κείμενο ποὺ δημοσιεύτηκε στὴ Romfea.gr (3/12/2021), τὸ ὁποῖο τιτλοφορεῖται «Μεσσηνίας: «Ὁ οἰκουμενικὸς ρόλος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ ἡ συμμετοχὴ τῆς Ὀρθοδοξίας στὸ ΠΣΕ», ἀναφέρονται μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς: «Τὸ Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν ἤδη γιὰ μία δεκαετία (1938-1948), εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσει ἕνα οὐσιαστικὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖο ἐτίθετο κατ’ ἐπανάληψη ἀπὸ τοὺς Ὀρθοδόξους – μέλη, καὶ τὸ ὁποῖο ἀφοροῦσε τὴ φύση καὶ τὴν ἐκκλησιολογικὴ βάση λειτουργίας τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου Ἐκκλησιῶν. Τὸ 1950, στὴ Δήλωση τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς, στὸ Τορόντο τοῦ Καναδᾶ, δόθηκε ἡ ἀπάντηση, μὲ τὸ κείμενο: «Ἡ Ἐκκλησία, οἱ Ἐκκλησίες καὶ τὸ Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν», τὸ ὁποῖο μέχρι σήμερα ἀποτελεῖ τὸ πλέον ὑπεύθυνο κείμενο περὶ τῆς φύσης καὶ τῆς ἐκκλησιολογικῆς ταυτότητας τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου Ἐκκλησιῶν, ἐνῷ ἡ Α΄ Γενικὴ Συνέλευση τοῦ Ἄμστερταμ (1948) τὸ εἶχε θέσει ἐπίσημα ὡς ἐρώτημα».

Στὴ Δήλωση τοῦ Τορόντο, δόθηκε ὅμως ἡ ἀπάντηση ποὺ ἀφοροῦσε τὴ φύση καὶ τὴν ἐκκλησιολογικὴ βάση λειτουργίας τοῦ λεγόμενου Π.Σ.Ε.; Μποροῦμε νὰ ὁμιλοῦμε γιὰ ἐκκλησιολογικὴ βάση; Καὶ μόνη ἡ ὀνομασία «ἐκκλησιολογικὴ βάση» στὰ πλαίσια τοῦ συνονθυλεύματος τοῦ Π.Σ.Ε., μὲ τὴν πνιγηρὴ παρουσία τόσων αἱρετικῶν κοινοτήτων καὶ ὁμάδων, ἀποτελεῖ ἐκκλησιολογικῆ στρέβλωση. Ἀποτελεῖ ὄντως ἡ Δήλωση τοῦ Τορόντο, τὸ πλέον ὑπεύθυνο κείμενο περὶ τῆς φύσης καὶ τῆς ἐκκλησιολογικῆς ταυτότητας τοῦ Π.Σ.Ε.; Μποροῦμε ἐπίσης νὰ ὁμιλοῦμε γιὰ “ἐκκλησιολογικὴ ταυτότητα” τοῦ Π.Σ.Ε.;

Αὐτὰ ποὺ καταγράφουν οἱ κληθεῖσες “ἐκκλησιολογικὲς” προϋποθέσεις τῆς “Δήλωσης τοῦ Τορόντο”, δίνουν τὴν ἀπάντηση στὰ ἐρωτήματα αὐτά. Ἡ «Δήλωση τοῦ Τορόντο», τιτλοφορεῖται «Ἡ Ἐκκλησία, οἱ Ἐκκλησίες καὶ τὸ Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν», μὲ τίτλο ποὺ δεικνύει ὅτι ἄλλο ἡ Ἐκκλησία καὶ ἄλλο οἱ Ἐκκλησίες μέλη τοῦ Π.Σ.Ε.

Ἂν αὐτὸ τὸ συσχετίσει κανεὶς μὲ τὴν καλούμενη “ἐκκλησιολογικὴ προϋπόθεση” τῆς “Δήλωσης τοῦ Τορόντο” ἡ ὁποία τονίζει ὅτι, “οἱ ἐκκλησίες ἀναγνωρίζουν ὅτι τὸ νὰ ἀποτελεῖ κάποιος μέλος τῆς ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ εἶναι περιεκτικότερο ἀπὸ τὸ νὰ ἀποτελεὶ μέλος τῆς ἴδιας του τῆς ἐκκλησίας”*, αὐτόματα ἀντιλαμβάνεται κανεὶς τὸ μέγεθος τῆς ἐκκλησιολογικῆς στρέβλωσης.

Ἡ προϋπόθεση αὐτὴ ὑποδεικνύει καθοδηγητικὰ μὲ τὸν τονισμὸ “περιεκτικότερο”, σὲ ποιὰ Ἐκκλησία ἔχει μεγαλύτερη σημασία νὰ ἀνήκουν τὰ μέλη τοῦ Π.Σ.Ε. Ὑπογράφοντας καὶ ἐμεῖς ὡς Ὀρθόδοξοι μία τέτοια προϋπόθεση, σαφέστατα παραδεχόμαστε ὅτι δὲν ἔχει τόση σημασία νὰ ἀνήκομε στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἀλλὰ εἶναι περιεκτικότερο νὰ ἀνήκουμε στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, λὲς καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

Ἀναιρεῖ ἢ δὲν ἀναιρεῖ αὐτὴ ἡ προϋπόθεση – παραδοχή, τὴν ἐκκλησιαστική μας αὐτοσυνειδησία ὡς Ὀρθοδόξων; Μπορεῖ νὰ προβληθεῖ ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι δόθηκε ἡ ἀπάντηση ποὺ ἀφοροῦσε τὴ φύση καὶ τὴν ἐκκλησιολογικὴ βάση λειτουργίας τοῦ λεγόμενου Π.Σ.Ε.; Αυτό ποὺ ἐπισημαίνεται μὲ τὸ «περιεκτικότερο» στὴ Δήλωση, αὐτόματα ὑποβαθμίζει τὸ γεγονὸς νὰ ἀνήκεις στὴν ἴδια σου τὴν ἐκκλησία.

Στὴν παράγραφο 5 τῆς Δήλωσης αὐτῆς ἀναφέρεται ὅτι, “Οἱ ἐκκλησίες – μέλη τοῦ Π.Σ.Ε. ἀναγνωρίζουν στὶς ἄλλες ἐκκλησίες στοιχεῖα τῆς ἀληθοῦς ἐκκλησίας”*. Ποιὰ ἀναγνώριση στοιχείων ἀληθοῦς ἐκκλησίας μποροῦμε νὰ ἀναγνωρίσουμε γιὰ παράδειγμα στὶς αἱρετικὲς κοινότητες καὶ ὁμάδες τῶν Πεντηκοστιανῶν, τῶν Λουθηρανῶν, τῶν Μεθοδιστῶν καὶ λοιπῶν αἱρετικῶν κοινοτήτων τοῦ Π.Σ.Ε.;

Στὴν παράγραφο 8 τῆς Δήλωσης τοῦ Τορόντο, ἀναφέρεται ὅτι “οἱ ἐκκλησίες – μέλη εἰσέρχονται σὲ πνευματικὲς σχέσεις, γιὰ νὰ οἰκοδομηθεῖ τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ ἀνακαινισθεῖ ἡ ζωή τῶν ἐκκλησιῶν”*. Τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ θὰ οἰκοδομηθεῖ ἀπὸ τὶς “πνευματικὲς” σχέσεις μὲ αἱρετικὲς κοινότητες καὶ ὁμάδες μέλη τοῦ Π.Σ.Ε., ὄπως γιὰ παράδειγμα μὲ τὶς καλούμενες “ἐκκλησίες” τῶν Μεννονιτῶν σὲ Γερμανία καὶ Ὁλλανδία, τὶς ποικίλες “ἐκκλησίες” τῶν Μεθοδιστῶν, τὶς λεγόμενες “Ἀναμορφωμένες Χριστιανικὲς ἐκκλησίες” στὴ Σερβία, Μαυροβούνιο καὶ Σλοβακία μελῶν τοῦ Π.Σ.Ε.;

“Διὰ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, διὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνον οἱ ἄνθρωποι φθάνουν εἰς τὸν τελικὸν σκοπὸν καὶ τὸ τελικὸν νόημα τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως σὲ ὅλους τούς κόσμους»** παρατηρεῖ μεταξὺ ἄλλων ὁ Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς, ἑρμηνεύοντας τὸν λόγο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου «Μέχρι καταντήσωμεν…εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ» (Ἐφ. 4,13).

Συνεπῶς τὸ κείμενο τῆς Δήλωσης τοῦ Τορόντο, δὲν ἀποτελεῖ ὑπεύθυνο κείμενο περὶ τῆς φύσης καὶ τῆς “ἐκκλησιολογικῆς” ταυτότητας τοῦ καλούμενου Π.Σ.Ε. Ἀποτελεῖ ἁπλὰ ἕνα κείμενο, τὸ ὁποῖο καταγράφει τὶς μάταιες προσπάθειες συνύπαρξης στὸ συνονθύλευμα τοῦ λεγόμενου Π.Σ.Ε.

Τέτοιες προϋποθέσεις σχετικοποιοῦν τὴν ἐκκλησιαστική μας αὐτοσυνειδησία ὡς Ὀρθοδόξων, ὅτι δηλαδὴ “ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, εἶναι ἡ Μία, Ἁγία, Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ Ἐκκλησία”. Πρόκειται γιὰ ἐκκλησιολογικὲς στρεβλώσεις καὶ ὄχι “ἐκκλησιολογικὲς” προϋποθέσεις.

Σημειώσεις:

*«Ἡ συμβολὴ τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καὶ θεολογίας στὸ Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν» (Στυλιανοῦ Χ. Τσομπανίδη).

**Ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς «Ἄνθρωπος καὶ Θεάνθρωπος – Μελετήματα Ὀρθοδόξου Θεολογίας».

 

Τι σημαίνει ότι η Εκκλησία είναι «Αποστολική»;

  

π. Αναστάσιος Γκοτσόπουλος

Εφημέριος Ι. Ν. Αγ. Νικολάου Πατρών

Η αποστολικότητα της Εκκλησίας: θεολογική θεμελίωση και εκκλησιολογική σημασία

  Η αποστολικότητα αποτελεί ένα από τα τέσσερα θεμελιώδη γνωρίσματα της Εκκλησίας, όπως αυτά διατυπώνονται στο Σύμβολο της Πίστεως: «Εἰς Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικὴν καὶ Ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν». Ο όρος «Αποστολική» δεν αναφέρεται αποκλειστικά στην ιστορική προέλευση της Εκκλησίας από τους Αποστόλους, αλλά εκφράζει τη διαχρονική και οργανική συνέχειά της με τον αποστολικό Σύλλογο, τόσο ως προς τη θεσμική της συγκρότηση όσο και ως προς την πιστή διαφύλαξη της αποστολικής πίστεως. Η αποστολικότητα αποτελεί, συνεπώς, ουσιώδες εκκλησιολογικό γνώρισμα, το οποίο διασφαλίζει την ταυτότητα, τη γνησιότητα και τη συνέχεια της Εκκλησίας μέσα στην ιστορία.

1. Η βιβλική θεμελίωση της αποστολικότητας

Η αποστολικότητα της Εκκλησίας εδράζεται πρωτίστως στη βιβλική μαρτυρία. Ο απόστολος Παύλος χαρακτηρίζει την Εκκλησία ως οικοδόμημα «ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν, ὄντος ἀκρογωνιαίου αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Εφεσ. 2, 20). Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τον Χριστό ως τον ακρογωνιαίο λίθο της Εκκλησίας, ενώ οι Απόστολοι αποτελούν το θεμέλιο επί του οποίου οικοδομείται ολόκληρο το εκκλησιαστικό σώμα.

Παράλληλα, ο απόστολος Πέτρος περιγράφει τους πιστούς ως «λίθους ζῶντας», οι οποίοι ενσωματώνονται στην πνευματική οικοδομή της Εκκλησίας (1 Πέτρ. 2, 5). Η αποστολικότητα, επομένως, δεν συνιστά απλώς ιστορική αναφορά στους πρώτους μαθητές του Χριστού, αλλά εκφράζει τη συνεχή ένταξη της εκκλησιαστικής ζωής στο θεμέλιο που αυτοί έθεσαν με τη διδασκαλία και τη μαρτυρία τους.

2. Η «αποστολική διαδοχή» ως έκφραση της ιστορικής συνέχειας

Η ιστορική διάσταση της αποστολικότητας εκφράζεται μέσω του θεσμού της αποστολικής διαδοχής. Με τον όρο αυτό νοείται η αδιάκοπη και συνεχής μετάδοση της τελετουργικής των μυστηρίων Θ. Χάριτος μέσω της διαδοχικής χειροτονίας των επισκόπων, η οποία ανάγεται τελικά στους ίδιους τους Αποστόλους.

Σύμφωνα με την ορθόδοξη εκκλησιολογία, οι Απόστολοι, κατ’ εντολή του Κυρίου, εγκατέστησαν τους πρώτους επισκόπους, μεταδίδοντάς τους τη χάρη και την ευθύνη της ποιμαντικής διακονίας. Οι επίσκοποι αυτοί χειροτόνησαν τους διαδόχους τους, οι οποίοι με τη σειρά τους συνέχισαν την ίδια αποστολή. Έτσι συγκροτείται μία αδιάσπαστη αλυσίδα χειροτονιών, η οποία εκτείνεται από την αποστολική έως τη σημερινή εποχή.

Συνεπώς η αποστολική διαδοχή λειτουργεί ως έκφραση της ιστορικής συνέχειας της Εκκλησίας και ως εξωτερική μαρτυρία της οργανικής της σχέσης με την αποστολική κοινότητα.

3. Η αποστολικότητα της πίστεως και της διδασκαλίας

Η ορθόδοξη εκκλησιολογία, ωστόσο, δεν εξαντλεί την αποστολικότητα στη διαδοχή των χειροτονιών. Εξίσου ουσιώδης είναι η αδιάλειπτη διατήρηση της αποστολικής πίστεως και της εκκλησιαστικής Παραδόσεως.

Η Εκκλησία καλείται να διαφυλάσσει αναλλοίωτη την πίστη που παρέλαβε από τους Αποστόλους (Ιουδ. 4) απορρίπτοντας κάθε δογματική καινοτομία που αλλοιώνει το περιεχόμενο της αποκαλυφθείσας αλήθειας. Η αποστολικότητα, συνεπώς, είναι συγχρόνως ιστορική και δογματική: αφορά τόσο τη συνέχεια της ιεραρχικής δομής όσο και τη συνέχεια της ορθής πίστεως.

Στο πλαίσιο αυτό, για την ορθόδοξη εκκλησιολογία η ιστορική διαδοχή των επισκόπων δεν επαρκεί από μόνη της για τη διατήρηση της αποστολικότητας, εφόσον αυτή δεν συνοδεύεται από τη διαφύλαξη της αποστολικής διδασκαλίας. Η εισαγωγή δογματικών αποκλίσεων συνιστά διακοπή της συνέχειας με την αποστολική Παράδοση, ακόμη και όταν διατηρείται η κανονική διαδοχή της επισκοπής.

Αντιστοίχως, η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί ότι η απώλεια της αποστολικής διαδοχής συνεπάγεται διακοπή της ιστορικής συνέχειας με την αρχαία Εκκλησία. Υπό αυτή την εκκλησιολογική προϋπόθεση ερμηνεύεται η θέση της έναντι των προτεσταντικών κοινοτήτων, οι οποίες, σύμφωνα με την ορθόδοξη θεώρηση, δεν διατήρησαν την αποστολική διαδοχή, καθώς και έναντι της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, στην οποία αναγνωρίζεται μεν ιστορική επισκοπική διαδοχή, πλην όμως διατυπώνεται η θέση ότι δογματικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε απόκλιση από την αποστολική Παράδοση.

Η αποστολικότητα αποτελεί θεμελιώδη εκκλησιολογική κατηγορία, η οποία εκφράζει τη διαχρονική ταυτότητα της Εκκλησίας ως του Σώματος του Χριστού μέσα στην ιστορία. Η έννοια αυτή περιλαμβάνει δύο αλληλένδετες διαστάσεις: αφενός τη θεσμική και ιστορική συνέχεια μέσω της αποστολικής διαδοχής και αφετέρου τη δογματική συνέχεια μέσω της απαρέγκλιτης διαφύλαξης της αποστολικής πίστεως. Οι δύο αυτές όψεις δεν λειτουργούν αυτοτελώς αλλά συμπληρωματικά, καθώς η αυθεντικότητα της εκκλησιαστικής ζωής προϋποθέτει τόσο τη νόμιμη συνέχεια της αποστολικής διακονίας όσο και την ακεραιότητα της αποστολικής διδασκαλίας.

Η προσέγγιση αυτή συνοψίζεται εύστοχα από τον Ανδρέα Θεοδώρου, ο οποίος υπογραμμίζει ότι η γνησιότητα της Εκκλησίας δεν διασφαλίζεται μόνο από τη διαδοχή των χειροτονιών, αλλά και από την αδιάλειπτη διαφύλαξη της αποκαλυφθείσας αλήθειας, όπως αυτή παραδόθηκε από τους Αποστόλους και διατηρείται στη ζωή της Εκκλησίας (Ανδρ. Θεοδώρου, Απαντήσεις σε ερωτήματα δογματικά, Αποστολική Διακονία, Αθήνα, 2η έκδ., 1977, σσ. 144–145).

eeod.gr