Ἰδοὺ αἱ λεγόμεναι “ἐκκλησιολογικαὶ’’ προϋποθέσεις τῆς Δηλώσεως τοῦ Τορόντο

  

(Ποῖος συμφωνεῖ μὲ αὐτὰς εἰς τὴν Κύπρον;)

Τοῦ κ. Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

Ἕνα θέμα ποὺ δὲν τολμήθηκε ποτὲ ὁποιαδήποτε θεολογικὴ ἀνάλυση, ἀπὸ τοὺς ἀπολογητὲς τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης, εἶναι καὶ οἱ λεγόμενες “ἐκκλησιολογικὲς” προϋποθέσεις τῆς Δήλωσης τοῦ Τορόντο, οἱ ὁποῖες ἔχουν παρεισφρήσει στὶς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης. Ἐνῶ πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν παν­επιστημιακῶν, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν ἀπολογητὲς τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης, στὸ θέμα τοῦτο τηροῦσαν ἀφωνία.

Εἶναι γνωστὸ ὅτι οἱ καλούμενες “ἐκκλησιολογικὲς προϋποθέσεις” στὴ «Δήλωση τοῦ Τορόντο», ἔχουν ἐπιβληθεῖ ἀπὸ τὴν πνιγηρὴ πλειοψηφία τῶν αἱρετικῶν προτεσταντικῶν ὁμάδων τοῦ Π.Σ.Ε. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸ νὰ «προσλαμβάνωμεν τὸ ἀλλότριο, φθείροντες τὸ ἡμέτερον», λέγει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος (PG 35, 1124).

Εἶναι ἀλήθεια ὅτι στὶς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης, γίνεται σαφὴς ἀναφορὰ στὶς “ἐκκλησιολογικὲς” προϋποθέσεις τῆς Δήλωσης τοῦ Τορόντο, χωρὶς ὅμως νὰ καταγράφονται ἀναλυτικά. Αὐτὸ συνέβαλε στὴν εὐκολότερη ἀποδοχή τους.

Στὴ γνωστὴ «Δήλωση τοῦ Τορόντο», ποὺ τιτλοφορεῖται «Ἡ Ἐκκλησία, οἱ Ἐκκλησίες καὶ τὸ Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν», ἀναφέρεται στὴν παράγραφο 5 ὅτι «Οἱ ἐκκλησίες-μέλη τοῦ Π.Σ.Ε. ἀναγνωρίζουν στὶς ἄλλες ἐκκλησίες στοιχεῖα τῆς ἀληθοῦς ἐκκλησίας*». Μπορεῖ νὰ ὑπάρξει ἀναγνώριση στοιχείων τῆς ἀληθοῦς Ἐκκλησίας στοὺς Πεντηκοστιανούς, τοὺς Λουθηρανούς, στοὺς Μεθοδιστὲς καὶ στὶς λοιπὲς αἱρετικὲς ὁμάδες μέλη τοῦ Π.Σ.Ε.;

Στὴν παράγραφο 8 τῆς «Δήλωσης τοῦ Τορόντο», ἀναφέρεται ὅτι, «Οἱ ἐκκλησίες-μέλη εἰσέρχονται σὲ πνευματικὲς σχέσεις, γιὰ νὰ οἰκοδομηθεῖ τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ ἀνακαινισθεῖ ἡ ζωὴ τῶν ἐκκλησιῶν*».

Πότε στὴν Ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας, ἔχει εἰπωθεῖ τέτοιος λόγος; Θὰ μποροῦσε ποτὲ κανεὶς ἐκ τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, νὰ ἀναφέρει ὅτι, τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ θὰ οἰκοδομηθεῖ ἀπὸ τὶς πνευματικὲς σχέσεις μὲ αἱρετικὲς κοινότητες;

Στὴ Δήλωση τοῦ Τορόντο τονίζεται καὶ τὸ ἀκόλουθο : «οἱ ἐκκλησίες ἀναγνωρίζουν ὅτι τὸ νὰ ἀποτελεῖ κάποιος μέλος τῆς ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ εἶναι περιεκτικότερο ἀπὸ τὸ νὰ ἀποτελεῖ μέλος τῆς ἴδιας του τῆς ἐκκλησίας»*.

Κατ’ οὐσία ἡ καλούμενη αὐτὴ “ἐκκλησιολογικὴ προϋπόθεση”, ὄχι μόνο σχετικοποιεῖ τὴν ἐκκλησιαστική μας αὐτοσυνειδησία ὡς Ὀρθοδόξων, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀναιρεῖ μὲ ἕνα περίεργο τρόπο, καθότι ὑποδεικνύει καθοδηγητικὰ μὲ τὸν τονισμὸ “περιεκτικότερο” (more inclusive), σὲ ποιὰ ἐκκλησία ἔχει μεγαλύτερη σημασία νὰ ἀποτελοῦμε μέλη. Ὑπογράφοντας μία τέτοια προϋπόθεση, σαφέστατα παραδεχόμαστε ὅτι δὲν ἔχει τόση σημασία νὰ ἀνήκομε στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἀλλὰ εἶναι περιεκτικότερο νὰ ἀνήκουμε στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, λὲς καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ἀναιρεῖ ἢ δὲν ἀναιρεῖ ἡ προϋ­πόθεση – παραδοχή, τὴν ἐκκλησιαστική μας αὐτοσυνειδησία ὡς Ὀρθοδόξων;

Οἱ λεγόμενες “ἐκκλησιολογικὲς προϋποθέσεις”, ἀποτελοῦν τὸ καταστάλαγμα τοῦ συνονθυλεύματος τοῦ Π.Σ.Ε., καὶ σκοπὸ εἶχαν νὰ καταγράψουν προϋποθέσεις, οἱ ὁποῖες ὑπηρετοῦν τὴ “συνύπαρξη” ἐντὸς αὐτοῦ.

Πρόσφατα στὴν Κύπρο, ἡ ἀποδοχὴ τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης στὸ σύνολό τους, ἦταν βασικότατη προϋπόθεση, γιὰ νὰ μὴ τεθεῖ σὲ ἀργία Ἐπίσκοπος. Σὲ καμιὰ Τοπικὴ Ἐκκλησία, ἀπὸ αὐτὲς ποὺ δέχθηκαν τὶς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης, δὲν ἔχει ἐπισυμβεῖ κάτι τέτοιο.

Ἀλήθεια ποιὸς στὴν Κύπρο ἔχει τοποθετηθεῖ συγκεκριμένα ἐπὶ τῶν λεγομένων “ἐκκλησιολογικῶν” προϋποθέσεων τῆς Δήλωσης τοῦ Τορόντο, μὲ ἀναγνώριση στοιχείων τῆς ἀληθοῦς Ἐκκλησίας σὲ αἱρετικὲς κοινότητες κ.λπ.;

Σὲ κείμενο τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου, τὸ ὁποῖο τιτλοφορεῖται “Ὑπόμνημα σχετικὰ μὲ τὰ κείμενα τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας”**, τὸ ὁποῖο εἶχε κατατεθεῖ στὴ συνεδρία τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου στὶς 11 Φεβρουαρίου 2016, καὶ περιλαμβάνεται στὸ βιβλίο “Ἐκκλησιολογικὴ παρέμβαση”, τοῦ Ἐπισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου (Ἔκδοση Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Κύπρου, Λευκωσία 2020), γίνεται σχολιασμὸς ἀνάμεσα στὰ ἄλλα καὶ γιὰ τὴν παράγραφο 5 τῆς Δήλωσης τοῦ Τορόντο.

Ὁ Θεοφιλέστατος Καρπασίας σχολιάζοντας μὲ ὀρθόδοξη σοβαρότητα τὴν κοινὴ αὐτὴ δήλωση σημειώνει μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς : “«Ἡ κοινὴ αὐτὴ δήλωση» ἀναγνωρίζει μ’ ἕνα ἄμεσο τρόπο τὴ λεγόμενη «θεωρία τῶν κλάδων» τοῦ Προτεσταντισμοῦ, ἡ ὁποία διδάσκει ὅτι κάθε «Ἐκκλησία» – Ὁμολογία κατέχει μέρος τῆς ἀλήθειας καὶ ἡ συνένωση ὅλων θὰ ἀποτελέσει τὴ μία ὁλοκληρωμένη ἀλήθεια”**. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸ λοιπὸν νὰ «προσλαμβάνωμεν τὸ ἀλλότριο, φθείροντες τὸ ἡμέτερον», λέγει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος (PG 35, 1124).

Σημειώσεις:

*«Ἡ συμβολὴ τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καὶ θεολογίας στὸ Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν» (Στυλιανοῦ Χ. Τσομπανίδη)

** “Ἐκκλησιολογικὴ παρέμβαση”, Ἐπισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου, Ἔκδοση Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Κύπρου, Λευκωσία 2020.

 

 

 

 

 

Ο Θεοφιλ. Καρπασίας δια την ‘’θεωρίαν των κλάδων’’ εις την Δήλωσιν του Τορόντο

Σε κείμενο του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου, το οποίο τιτλοφορείται ‘’Υπόμνημα σχετικά με τα κείμενα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας’’*, το οποίο είχε κατατεθεί στη συνεδρία της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου στις 11 Φεβρουαρίου 2016, γίνεται σχολιασμός  και για την παράγραφο 5 της Δήλωσης του Τορόντο.  

 Η παράγραφος 5 της Δήλωσης του Τορόντο – Καναδάς 1950 ,  του Π.Σ.Ε.  αναφέρει ότι «Οι εκκλησίες-μέλη του Π.Σ.Ε.  αναγνωρίζουν στις άλλες εκκλησίες στοιχεία της αληθούς εκκλησίας**». 

 Ποια αναγνώριση στοιχείων αληθούς εκκλησίας, μπορούμε να αναγνωρίσουμε στους Πεντηκοστιανούς, τους Λουθηρανούς, στους Μεθοδιστές και στις  λοιπές αιρετικές ομάδες μέλη του Π.Σ.Ε.;

 Ο Θεοφιλέστατος Καρπασίας σχολιάζοντας με ορθόδοξη σοβαρότητα την κοινή αυτή δήλωση σημειώνει τα εξής : ‘’«Η κοινή αυτή δήλωση» αναγνωρίζει μ’ ένα άμεσο τρόπο τη λεγόμενη «θεωρία των κλάδων» του Προτεσταντισμού, η οποία διδάσκει ότι κάθε «Εκκλησία» - Ομολογία κατέχει μέρος της αλήθειας και η συνένωση όλων θα αποτελέσει τη μια ολοκληρωμένη αλήθεια’’*.   

 H κακοδοξία της ‘’θεωρίας των κλάδων’’, αμφισβητεί τη μοναδικότητα της Μίας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.  

 Επίσης η κακόδοξη αναγνώριση στοιχείων αληθούς Εκκλησίας στα άλλα μέλη του Π.Σ.Ε., συνεπάγεται αμφισβήτηση της μοναδικότητας της Εκκλησίας . 

 

*‘’Εκκλησιολογική παρέμβαση’’, Επισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου, Έκδοση Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, Λευκωσία 2020.

**«Η συμβολή της Ορθόδοξης Εκκλησίας και θεολογίας στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών» (Στυλιανού Χ. Τσομπανίδη.

Διατί παραθεωρείται ότι Πανορθοδόξως έχει ανασκευασθή η Δήλωσις του Τορόντο;

      Ο Επίσκοπος Καρπασίας στο σύγγραμμά του ‘’Εκκλησιολογική παρέμβαση’’ σημειώνει σχετικά τα ακόλουθα :

 ‘’Οφείλουμε να τονίσουμε στο σημείο αυτό ότι η αντιπροσωπεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας στη Β΄ Γενική Συνέλευση (EVANSTON 1954) (του Π.Σ.Ε. ) κατέθεσε δήλωση δια της οποίας έκανε ξεκάθαρο ότι :

«μόνον η επιστροφή όλων των ομολογιών εις την πίστιν της αρχαίας, ηνωμένης και αδιαιρέτου Εκκλησίας των επτά Οικουμενικών Συνόδων, ήτοι εις την καθαράν, αναλλοίωτον και κοινήν κληρονομίαν των προγόνων όλων των διηρεμένων Χριστιανών, θα πραγματοποιήση την ευκταίαν ένωσιν όλων των κεχωρισμένων Χριστιανών.  Διότι μόνον η ενότης όλων των Χριστιανών υπό μίαν κοινήν πίστιν θα έχει ως αποτέλεσμα την κοινήν αδελφοσύνην αυτών τοις μυστηρίοις και την αδιάσπαστον ενότητα αυτών ενός και του αυτού σώματος της μίας Εκκλησίας του Χριστού». Και κατέληγεν με την υπόμνηση ότι «οφείλομεν να διαδηλώσωμεν την πεποίθησιν ότι μόνον η Αγία Ορθόδοξος Εκκλησία διεφύλαξε πλήρη και άθικτον την άπαξ παραδοθείσαν τοις αγίοις πίστιν.  Όχι ένεκεν της ανθρωπίνης ημών αξιομισθίας, αλλά διότι ευαρεστείται ο Θεός, όταν διατηρή τον θησαυρόν Αυτού  εν οστρακίνοις σκέυεσιν, ίνα η υπερβολή της δυνάμεως ή  του Θεού».’’*

     Και σημειώνει ο Θεοφιλέστατος Καρπασίας με Ορθόδοξη σοβαρότητα τα ακόλουθα : ‘’Παρ’ όλα αυτά στην πράξη το Π.Σ.Ε. όχι μόνο δεν υιοθέτησε τη δήλωση αυτή, αλλά οι  ενέργειες και πρακτικές του καταδεικνύουν ότι ο στόχος των Προτεσταντικών Ομολογιών είναι η θεμελίωση και παγίωση της «θεωρίας των κλάδων». 

       Επειδή δεν έγινε κατορθωτό να υιοθετηθεί η ανασκευή αυτή το έτος 1954 από το λεγόμενο Π.Σ.Ε., θα πρέπει επακόλουθα η Ορθόδοξη Εκκλησία να τις υιοθετήσει, εντάσσοντάς τις μάλιστα στις αποφάσεις της Συνόδου της Κρήτης;   Και παρεπόμενα οι εμμένοντες στην διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας να λοιδορούνται ως ακραίοι;  

 Παρατηρώντας κανείς προσεκτικά την Πανορθόδοξη αυτή ανασκευή, αντιλαμβάνεται το μέγεθος των εκκλησιολογικών στρεβλώσεων της Δήλωσης της Τορόντο. 

 Είναι πασιφανής η πνιγηρή πλειοψηφία των Προτεσταντικών παραφυάδων στο λεγόμενο Π.Σ.Ε.   και φυσικά δεν θα περίμενε κανένας να συμφωνήσουν σε κάτι τέτοιο. Ήταν αδύνατο να συμφωνήσουν οι εμμένοντες με τόσο πείσμα στις κακοδοξίες τους. 

 Το πρόβλημα είναι για όσους των Ορθόδοξων έκαναν   τις εκκλησιολογικές στρεβλώσεις της Δήλωσης του Τορόντο ‘’παντιέρα’’, ως δήθεν Ορθόδοξες εκκλησιολογικές προϋποθέσεις και ως μη ώφειλαν παρεισέφρησαν αυτές σε κείμενα των αποφάσεων της Συνόδου της Κρήτης. 

*‘’Εκκλησιολογική παρέμβαση’’, Επισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου, Έκδοση Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, Λευκωσία 2020. (Τα αναφερόμενα είναι από κείμενο του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Καρπασίας Χριστοφόρου, το οποίο τιτλοφορείται ‘’Υπόμνημα σχετικά με τα κείμενα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας’’*, το οποίο είχε κατατεθεί στη συνεδρία της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου στις 11 Φεβρουαρίου 2016).

 

 

 

 

Ιστορική διαδρομή  – Η βλάσφημη αίρεση των Λατίνων

περί του αλαθήτου του Πάπα

Σχετικά με την επιβολή της φρικτής αίρεσης των Λατίνων περί του «αλαθήτου» του Πάπα ως απαράβατου δόγματος πίστεως της Παπικής «Εκκλησίας» διαβάζουμε στο άρθρο «Ο Παπισμός χθες και σήμερα» (Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής) [2]:

ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΑΠΙΣΜΟΥ

[…]

Ζ’. Τους δύο τελευταίους αιώνες η Ρώμη, αντί να διδα­χθεί από τα λάθη του παρελθόντος, σκληραίνει περισσότερο τη στάση της.

 Η Α’ Βατικανή Σύνοδος (1870) επιβάλλει ως απαράβατο δόγμα πίστεως το πρωτείο εξουσίας και το αλάθητο του πάπα. Πρόκειται για την τελειωτική πτώση της Δυτικής «Εκκλησίας». Ο Χριστός, η μόνη αλάθητη Κεφαλή της Εκκλησίας, εξορίζεται από τη γη, και τη θέση Του καταλαμβάνει ο ειδωλοποιημένος ποντίφηκας της Ρώμης! Στη διαμαρτυρία καρδιναλίου για την αντιπαραδοσιακότητα του νέου δόγματος, ο πάπας Πίος Θ’ αντιτάσσει τον παροιμιώδη του λόγο: «Η παράδοση είμαι εγώ»! Από τους Λατίνους που διαφωνούν με τη δογματοποίηση του παπικού απολυταρχισμού, μια σημαντική μερίδα αποσχίζεται και δημιουργεί την «Παλαιοκαθολική Εκκλησία».

Η Β’ Βατικανή Σύνοδος (1962-1965), παρόλο που επαγγέλλεται την ανακαίνιση, διατηρεί το αλάθητο του πάπα και το επεκτείνει σε όλες τις αποφάσεις του. Ταυτόχρονα, η ίδια Σύνοδος καλεί τους Χριστιανούς όλων των δογμάτων σε παγχριστιανική ενότητα με κέντρο, όμως, τη Ρώμη και αρχηγό τον πάπα (ρωμαιοκεντρικός/παποκεντρικός οικουμενισμός)».

 

Παπικές κακοδοξίες

 Το παπικό πρωτείο εξουσίας και το αλάθητο. Εφόσον, με τις κακοδοξίες του Filioque και της κτιστής χάριτος, το Άγιο Πνεύμα υποβαθμίστηκε και ολόκληρη η Τριαδική θεότητα απωθήθηκε στον χώρο του εμπειρικά απρόσιτου, το κενό που δημιουργήθηκε έρχεται να το καλύψει ένας άνθρωπος, ο ποντίφηκας της Ρώμης. Αυτός ανακηρύσσεται αλάθητος και απόλυτος κύριος της παγκόσμιας Εκκλησίας.

 Για να μη νομιστεί ότι το παπικό πρωτείο εξουσίας και το αλάθητο ανήκουν πια στο παρελθόν της Δυτικής «Εκκλησίας», αναφέρουμε κάποιες πτυχές της σύγχρονης πρακτικής του πάπα και παραθέτουμε αποσπάσματα από το «Δογματικό Σύνταγμα περί Εκκλησίας»⁶ της Β’ Βατικανής Συνόδου (1965), που περιλαμβάνονται και στη σύγχρονη «Κατήχηση της Καθολικής Εκκλησίας»⁷:

«Ο επίσκοπος Ρώμης, με το αξίωμά του ως αντιπρόσωπος του Χριστού και ως ποιμένας όλης της Εκκλησίας, έχει πλήρη, υπέρτατη και παγκόσμια εξουσία μέσα στην Εκκλησία, την οποία μπορεί πάντοτε ελεύθερα να ασκεί».

«Δεν μπορεί να υπάρξει Οικουμενική Σύνοδος, αν δεν επικυρωθεί, ή τουλάχιστον αν δεν γίνει δεκτή, από τον διάδοχο του Πέτρου».

«Το αλάθητο, με το οποίο ο θείος Λυτρωτής θέλησε εφοδιασμένη την Εκκλησία του, το έχει ο επίσκοπος Ρώμης… Γι’ αυτό και οι αποφάσεις του, πολύ ορθά, θεωρούνται αμετάκλητες από τον δικό τους χαρακτήρα και όχι από τη συναίνεση της Εκκλησίας… Γι’ αυτό δεν έχουν ανάγκη από την επικύρωση των άλλων, ούτε επιδέχονται έκκλητο σε άλλο όργανο κρίσης».

Με τον αέρα της αλάθητης εξουσίας, ο πάπας Παύλος ΣΤ’ ανακήρυξε, το 1963, τη Β’ Βατικανή Σύνοδο ως Οικουμενική με τα εξής λόγια: «Εγώ, λοιπόν, ο Πάπας, που συγκεντρώνω στο πρόσωπό μου και στο άγιο αξίωμά μου όλη την Εκκλησία, ανακηρύσσω τη Σύνοδο αυτή ως Οικουμενική». Και υπέγραψε τις αποφάσεις της Συνόδου με τη φράση «Εγώ ΠΑΥΛΟΣ, Επίσκοπος της Καθολικής Εκκλησίας». Αλλά και ο εκάστοτε πάπας, θεωρώντας τον εαυτό του υπερεπίσκοπο, δεν υπογράφει ως «Επίσκοπος Ρώμης» αλλά ως «Επίσκοπος της Καθολικής Εκκλησίας» (μόνος αυτός!) ή απλώς με το όνομά του, π.χ. «Βενέδικτος ΙΣΤ’»».

Η Ορθόδοξη Εκκλησία απέρριψε τη φρικτή αίρεση των Λατίνων για το αλάθητο του Πάπα 

Η Ορθόδοξη Εκκλησία απέρριψε το παπικό δόγμα της Α´ Βατικάνειας Συνόδου (1870) που εδογμάτισε ότι ο Πάπας είναι η αλάθητη κεφαλή της Εκκλησίας, τη μεγάλη αίρεση για το αλάθητο του Πάπα. 

Διαβάζουμε σχετικά στο άρθρο του ομότιμου καθηγητή Πατρολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ., πρωτοπρ. Θεοδώρου Ζήση, με τίτλο «Διαστρέφουν την Διδασκαλία της Εκκλησίας ο Μητροπολίτης της Φλώρινας και άλλοι» (Δεκέμβριος 2024) [3]: 

«Οὔτε οἱ ἐπίσκοποι οὔτε οἱ σύνοδοι εἶναι ἀλάθητοι. Ἡ Ἐκκλησία ὡς σύνολο κλήρου καί λαοῦ εἶναι ἀλάθητη, γιατί ἀλάθητη εἶναι ἡ κεφαλή της, ὁ Χριστός, πού εἶναι ἡ αὐτοαλήθεια, καί ἀλάθητο εἶναι τό Ἅγιο Πνεῦμα, ἡ ψυχή τῆς Ἐκκλησίας, πού τήν καθοδηγεῖ «εἰς πᾶσαν τήν ἀλήθειαν», «τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας». Ἡ Ἐκκλησία εἶναι «στῦλος καί ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας»¹⁷. Ἑπομένως ἀλάθητη εἶναι ἡ κοινή συνείδηση τοῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, δηλαδή πάντες οἱ κληρικοί καί οἱ λαϊκοί ὅλων τῶν αἰώνων, τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποῖο μόνον λογίζεται στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὡς ἀλάθητο. Αὐτό ἔγραψαν τό 1848 οἱ Ὀρθόδοξοι Πατριάρχες τῆς Ἀνατολῆς ἀπαντώντας στόν πάπα Πίο Θ´: «Παρ᾽ ἡμῖν οὔτε Πατριάρχαι, οὔτε Σύνοδοι ἠδυνήθησαν ποτε εἰσαγαγεῖν νέα, διότι ὁ ὑπερασπιστής τῆς θρησκείας ἐστίν αὐτό τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, ἤτοι αὐτός ὁ λαός, ὅστις ἐθέλει τό θρήσκευμα αὐτοῦ αἰωνίως ἀμετάβλητον καί ὁμοειδές τῷ τῶν πατέρων αὐτοῦ»¹⁸. Γι᾽ αὐτό καί ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀπέρριψε τό παπικό δόγμα τῆς Α´ Βατικάνειας Συνόδου (1870), πού ἐδογμάτισε ὅτι ὁ πάπας εἶναι ἡ ἀλάθητη κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας, τήν μεγάλη αἵρεση γιά τό ἀλάθητο τοῦ πάπα, καί θά ἀπορρίπτει ὅποιον πατριάρχη, ἐπίσκοπο, σύνοδο ἐμφανίζεται ὡς ἀλάθητος. Ὕψιστη αὐθεντία εἶναι ἡ ἴδια ἡ Ἐκκλησία· οὔτε οἱ ἐπίσκοποι μόνοι, μολονότι κατέχουν διακεκριμένη θέση στήν Ἐκκλησία, οὔτε ὁ κλῆρος γενικῶς, ἄν καί εἶναι ἐκλεκτό μέρος τῆς Ἐκκλησίας, οὔτε οἱ λαϊκοί μόνοι· ὅλοι οἱ ἀνωτέρω εἶναι τμήματα μόνον τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας καί ὄχι ὁλόκληρο τό σῶμα. Γι᾽ αὐτό καί τό καθένα ἀπό τά τμήματα αὐτά μόνο του δέν θεωρεῖται ὅτι εἶναι ἐγγύηση γιά τήν ἀλήθεια¹⁹. Τήν ἀλήθεια τήν ἐγγυῶνται ἡ κεφαλή της, ὁ Χριστός, καί ἡ ψυχή της, τό Ἅγιο Πνεῦμα, πού ἐνεργοῦν ὄχι μόνον διά τῶν ἐπισκόπων, ἀλλά καί δι᾽ ἄλλων μελῶν τοῦ σώματος, πού ἐκφράζουν καί ὅταν ἐκφράζουν τήν διαχρονική ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας». 

[…]

«Ὁ Χριστός καί ἡ Ἐκκλησία του ὑπάρχουν ἐκεῖ πού ὑπάρχει ἡ ἀλήθεια καί ὄχι ἐκεῖ πού ὑπάρχει ἡ αἵρεση καί ἡ πλάνη. Ὅσοι εἶναι μέ τήν ἀλήθεια εἶναι μέσα στήν Ἐκκλησία, ὅσοι εἶναι μέ τήν αἵρεση εἶναι ἐκτός Ἐκκλησίας. Τό ἐκφράζει αὐτό ἄριστα ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς ἀκολουθώντας τήν προηγούμενη Πατερική Παράδοση, ἰδιαίτερα τόν Ἅγιο Μάξιμο, τόν ἐπαξίως καί ἁρμοζόντως ὀνομασθέντα Ὁμολογητή. Ἀμφότεροι εἶχαν ἀποτειχισθῆ, εἶχαν διακόψει τήν κοινωνία μέ τούς αἱρετικούς ἐπισκόπους τῆς ἐποχῆς τους, ὁ Ἅγιος Μάξιμος μέ τούς Μονοθελῆτες καί ὁ Ἅγιος Γρηγόριος μέ τούς Βαρλααμίτες».

Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς περί του αλαθήτου του Πάπα: «Tὸ δόγμα αὐτὸ εἶναι ἡ αἵρεση τῶν αἱρέσων, μία ἄνευ προηγουμένου ἀνταρσία κατὰ τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ»

Ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς, αρχιμανδρίτης και καθηγητής της Δογματικής στη Θεολογική Σχολή του Βελιγραδίου, ακολουθώντας τους μεγάλους αντιπαπικούς Αγίους της Ορθοδόξου Εκκλησίας, εξέφρασε με ακαταμάχητα επιχειρήματα την παντελή αλλοτρίωση του Παπισμού από τις ευαγγελικές αλήθειες, ουσιαστικώς την διαστροφή του Ευαγγελίου.

Καταδικάζοντας μία μόνο από τις αμέτρητες κακοδοξίες των Λατίνων, το «αλάθητο» του πάπα, το χαρακτήριζε όχι μόνο ως αίρεση, αλλά ως μια αίρεση των αιρέσεων, μία άνευ προηγουμένου ανταρσία κατά του Θεανθρώπου Χριστοῦ. 

Διότι καμμία αίρεση δεν εξεγέρθηκε τόσο ριζοσπαστικά καί τόσο ολοκληρωτικά κατά του Θεανθρώπου Χριστού και της Εκκλησίας Του, όπως έπραξε ο παπισμός διά του δόγματος περί του αλαθήτου του πάπα-ἀνθρώπου:

Διαβάζουμε στο βιβλίο του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς «Άνθρωπος και Θεάνθρωπος» (κεφ. «Σκέψεις περί του «αλαθήτου» του Ευρωπαίου ανθρώπου», σελ. 145) [4]:

«9. Τὸ ἀλάθητο εἶναι φυσικό θεανθρώπινο ἰδίωμα καὶ φυσικὴ θεανθρώπινη λειτουργία τῆς Ἐκκλησίας ὡς Θεανθρωπίνου Σώματος τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ὁποίου αἰώνια Κεφαλὴ εἶναι ἡ ἡ Ἀλήθεια, ἡ Παναλήθεια, ἡ Δευτέρα Ὑπόσταση τῆς Ὑπεραγίας Τριάδος, ὁ Θεάνθρωπος Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Διὰ τοῦ δόγματος περὶ τοῦ ἀλαθήτου τοῦ πάπα, στὴν πραγματικότητα ὁ πάπας ἀνακηρύχθηκε σὲ Ἐκκλησία καὶ ὁ πάπας-ἄνθρωπος κατέλαβε τὴν θέση τοῦ Θεανθρώπου. Αὐτὸς εἶναι ὁ τελικός θρίαμβος τοῦ ουμανισμοῦ, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ «ὁ δεύτερος θάνατος» τοῦ παπισμοῦ, μέσῳ δὲ αὐτοῦ καὶ μετ᾿ αὐτοῦ καὶ τοῦ κάθε οὑμανισμοῦ. Ὅμως, κατὰ τὴν Ἀληθινὴ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, ἡ ὁποία ἀπὸ τὴν ἐμφάνιση τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ ὑπάρχει στὸν ἐπίγειο κόσμο μας ὡς θεανθρώπινο σώμα, τὸ δόγμα περὶ τοῦ ἀλαθήτου τοῦ πάπα εἶναι ὄχι μόνο αἵρεση, ἀλλὰ παναίρεση. Διότι καμμία αἵρεση δὲν ἐξεγέρθηκε τόσο ριζοσπαστικὰ καὶ τόσο ὁλοκληρωτικὰ κατὰ τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ καὶ τῆς Ἐκκλησίας Του, ὅπως ἔπραξε τοῦτο ὁ παπισμὸς διὰ τοῦ δόγματος περὶ τοῦ ἀλαθήτου τοῦ πάπα-ἀνθρώπου. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία· τὸ δόγμα αὐτὸ εἶναι ἡ αἵρεση τῶν αἱρέσων, μία ἄνευ προηγουμένου ἀνταρσία κατὰ τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ. Τὸ δόγμα αὐτὸ εἶναι, φεῦ, ἡ πλέον φρικτή ἐξορία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τὴν γῆ· νέα προδοσία τοῦ Χριστοῦ· νέα σταύρωση τοῦ Κυρίου, ὄχι μόνο πάνω στὸν ξύλινο ἀλλὰ καὶ στὸν χρυσό σταυρὸ τοῦ παπικοῦ οὑμανισμοῦ. Καὶ ταῦτα πάντα εἶναι κόλαση, κόλαση γιὰ τὸ ἄθλιο γήινο ὄν, ποὺ λέγεται ἄνθρωπος».

Το μονοπάτι της απώλειας χαράσσεται από εκκλησιαστικούς άρχοντες μεταπατερικών συγκρητιστικών κέντρων μέσω των διαλόγων της «αγάπης», από τους οποίους απουσιάζει η Αλήθεια της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.

Η θέση του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς περί του αλαθήτου του Πάπα είναι ξεκάθαρη, ακόλουθη της διδασκαλίας των Αγίων Πατέρων της Ορθόδοξης Εκκλησίας: «Τὸ δόγμα περὶ τοῦ ἀλαθήτου τοῦ πάπα εἶναι ὄχι μόνο αἵρεση, ἀλλὰ παναίρεση».

[1] https://www.orthodoxtimes.gr

[2] https://www.impantokratoros.gr

[3] https://katanixi.gr

[4] Αγίου Ιουστίνου του Τσέλιε [Πόποβιτς], Άνθρωπος και Θεάνθρωπος, Γ’ Έκδοση, σ. 145

 

Ὄλγα, ἡ Ἡγεμονίς τοῦ μεγάλου ρωσικοῦ Κιέβου, ἑορταζομένη τὴν 11ην Ἰουλίου

 

Ὄλγα, ἡ Ἡγεμονίς τοῦ μεγάλου ρωσικοῦ Κιέβου, ἑορταζομένη τὴν 11ην Ἰουλίου

Ὄλγα, ἡ Ἡγεμονίς τοῦ μεγάλου ρωσικοῦ Κιέβου, ἑορταζομένη τὴν 11ην Ἰουλίου

Τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Νεκταρίου Ζιόμπολα

  Ἐπρόκειτο νὰ ἀποτελέσει σταθμό, ὥστε τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο νὰ ἐπιτύχει στὴ συνέχεια τὴν ἁλίευση τῆς ἀπεράντου Ρωσίας στὴν Ὀρθοδοξία. Ὑπῆρξε ἡ ἐπίσημη συνάντηση μεταξὺ τοῦ βυζαντινοῦ κράτους μὲ τὴν συνοδεία της. Τοῦτο ἔγινε ἐπὶ αὐτοκράτορος Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογέννητου τὸ 955.

Συνέβη ἡ πρέπουσα ὑποδοχὴ καὶ δεξίωση τῆς ἀρχόντισσας τῆς Ρωσίας εἰς τὸ λεγόμενο Χρυσοτρίκλινο παλάτι. Γοητεύθηκε ἀπὸ τὰ βλεπόμενα καὶ ἀκουόμενα.

Προέτρεψε νὰ δεχθοῦν αὐτὴ καθότι εἶχε δημιουργήσει τὸ πνευματικὸ ἔδαφος, ὥστε νὰ γίνει δεχτή στοὺς κόλπους τῆς χριστιανικῆς πίστεως. Προσωπικὴ ἡ θέλησή της νὰ βαπτισθεῖ  καὶ αὐτὸ μέτρησε. Τὸ ὄνομα Ὄλγα, λέξις σκανδιναυϊκὴ σημαίνουσα φλόγα, σημάδεψε τὶς σχέσεις τῶν δύο λαῶν. Μέτρησε ἐκεῖνο τὸ γεγονὸς ποὺ ἐπέλεξε καὶ ὑπῆρξε τὸ ἔναυσμα, ὥστε νὰ δεχθεῖ ὁ λαὸς τὴ θρησκεία τῆς ἀγάπης. Ἔζησε διάστημα καὶ ἔφυγε τὸ 969 ἀφήνοντας ὡς διάδοχο τὸν ἐγγονό της Βλαδίμηρο. Ἕνα μέρος τῶν ἐκεῖ ἐλάτρευον ἀκόμη τὶς δυνάμεις τῆς φύσεως ὡς εἰδωλολάτρες, τὸν ἥλιο, τὸν ἄνεμεο, τὸν κεραυνὸ ὡς καὶ πνεύματα τῶν ὑδάτων. Ὅμως τὰ τελευταῖα εἴδωλα πῆραν τέλος: Τὸ ἀργυροκέφαλον ἄγαλμα τοῦ θεοῦ Περούν, ὅπου μαζὶ μὲ ἄλλα ὡς εἴδωλα ἐκάησαν.

Σπάνια περίπτωση τῆς ἀλλαγῆς τρόπου ζωῆς ἄρχοντος καὶ ἐν γένει διοικήσεως τοῦ βαπτισθέντος Βλαδιμήρου. Πλέον ὥς τότε βάρβαρος καὶ ἄγριος Ρῶσος ἡγεμών, ὡς χριστιανὸς πλέον οὐσίας, μεταβαλὼν ἤθη καὶ βίον καὶ τιμηθεὶς ὡς ἅγιος. Πλέον πέραν τῆς προσωπικῆς του ζωῆς θέλησε νὰ καταστήσει τὸ Κίεβον ἄλλη Κωνσταντινούπολη. Διετέλεσε σύμμαχος τοῦ Βυζαντίου. Ἡ Χερσώνα, πόλι τῆς Κριμαίας διεδραμάτισε ρόλο μεταδώσεως τοῦ χριστιανισμοῦ στὴν ἀπέραντη Ρωσία.

Οὕτω πως ἔχει τὸ θέμα τῆς βασίλισσας Ὄλγας, τὸ ὁποῖον πέρασε σὲ Ρωσία καὶ Βυζάντιο καὶ σημάδεψε τὶς σχέσεις τῶν δύο λαῶν. Μέτρησε ὡς πρὸς τὴ συνέχεια καὶ ἡ σημασία τοῦ ὅτι μόνη της ἐπέλεξε τὴ βάπτισή της.

Τιμήθηκε δεόντως καὶ ὑπὸ τῆς ρωσικῆς βυζαντινῆς Ὀρθοδοξίας, καὶ ὡς πρὸς τὴν ἡμέρα ποὺ ἑορτάζεται. Ἡ ρωσικὴ Ἐκκλησία τῆς ἀπένειμε καὶ τὸν ὑψηλὸ τίτλο τῆς Ἰσαποστόλου, ἐπειδὴ ἔζησε θεάρεστα.

Ὁ Βλαδίμηρος εἰσήγαγε τὸ Εὐαγγέλιο καὶ τὴν Πίστη τοῦ Χριστοῦ ὡς ἐπίσημη ὁμολογία τοῦ κράτους του. Τὴ διάδοση τοῦ Χριστιανισμοῦ στοὺς Ρώσους τὴν εὐνόησαν καὶ οἱ ἐμπορικές τους σχέσεις. Νὰ τονισθεῖ ὅτι «τὸ προάστιον περὶ τοῦ Ναοῦ τῶν Βλαχερνῶν εἶχε καταστεῖ τότε ἕνα κέντρο Ἱεραποστολῆς».

Θέλων νὰ ἐξέλθη μὲ τὸν λαὸν αὐτοῦ τῆς εἰδωλολατρίας, ἔπεμψε πρέσβεις εἰς χώρας Μουσουλμάνων, Ἰουδαίων καὶ δυτικῶν (παπικῶν) καὶ ἀνατολικῶν Χριστιανῶν, διὰ νὰ ἐξετάσουν τὰ τῶν θρησκειῶν δογμάτων. Οὗτοι περιέγραψαν καὶ τὰς τελετὰς τῆς ρωμαϊκῆς (παπικῆς/Ἐκκλησίας) καὶ τῆς ἐν Κων/νουπόλει, ὅπου καταγοητεύθησαν ἀπὸ τὴν μεγαλοπρέπεια τῶν τελετῶν τῆς Ἁγίας Σοφίας, τελουμένων παρὰ τῶν αὐτοκρατόρων, Πατριάρχου καὶ μεγάλου χοροῦ Ἀρχιερέων καὶ τοῦ ἄλλου κλήρου, καὶ διέθεσαν τὸν ἡγεμόνα ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας καὶ ἀνατολικῶν Χριστιανῶν διὰ πρεσβειῶν στὸ ἴδιο θρήσκευμα – δόγμα τὸν δυνάστην ἐκεῖνον τοῦ Ἄρκτου (τοῦ Βορρᾶ). Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι οὗτος ἀπεφάσισε νὰ ἀσπασθῆ τὸν Χριστιανισμὸν καὶ νὰ δεχθῆ τὸ νέον θρήσκευμα παρ’ ἐκείνων ἀπὸ τῶν ὁποίων εἶχε δεχθῆ ἡ προμήτωρ αὐτοῦ Ὄλγα.

Πλέον ὁ ἕως τότε ἄγριος Ρῶσος ἡγεμών, ἐγένετο χριστιανὸς οὐσίας τοῦ βυζαντινοῦ οἴκου ἰσαπόστολος κληθεὶς ὑπὸ τῶν Ρώσων. Πλέον ἠθέλησε νὰ καταστείλη καὶ μεταβάλη σὲ ἄλλη Κωνσταντινούπολι ναὸν ὡς τῆς ἁγίας Σοφίας. Διετέλεσε σύμμαχος τοῦ Βυζαντίου. Διαδραμάτισε ρόλο, ἀπ’ ὅπου μεταδόθηκε ὁ Χριστιανισμὸς στὴν ἀπέραντη Ρωσία.

988-1988 Τὰ χίλια ἔτη Ὀρθοδοξίας εἰς τὸν Ρωσικὸν λαόν

 Ὅταν, τὸ 1988 συμπληρώθηκαν χίλια χρόνια ἀπὸ τὴ βάπτιση τοῦ Βλαδιμήρου ὡς ἀρχὴ στὸ Κίεβο ὑπὸ τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας, ἑορτάσθηκαν πανηγυρικά. Ἐγένετο θύμιση βάπτιση τῆς Ὄλγας καὶ τοῦ ἐγγονοῦ της Βλαδιμήρου ὡς καὶ πάμπολλες ἀρχικὰ σὲ χιλιάδες βαπτίσεις.

Πρὸ τοῦ σχίσματος τοῦ 1054 τὸ «Ρωσικὸν Χρονικὸν» περιέχει ἔντονη κατηγορία τῶν Φράγκων Λατίνων διὰ παραβάσεις, ὁπότε καὶ τὴν δυσμένεια τῶν Ρώσων πρὸς παπισμόν. Ὁ ἀποδιδόμενος εἰς Μητροπολίτην Γεώργιον «Διάλογος πρὸς Λατίνους» ἀναφέρει πολλαπλὲς κατηγορίες κατὰ τῶν Λατίνων.

Ἀργότερα διὰ κανονικῆς ἐνέργειας ἐπὶ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Ἰερεμίου τοῦ Β΄, ὁ μέχρι τότε Μητροπολίτης Μόσχας ἀνεκηρύχθη Πατριάρχης. Τοῦτο ἔγινε τὸ 1589, ποὺ σήμαινε ἅπλωμα τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανισμοῦ.

Ὁ μέχρι τότε Μητροπολίτης Μόσχας, «ἀνηγορεύθη πανηγυρικῶς Πατριάρχης Βλαδιμηρίας Μόσχας καὶ πάσης Ρωσίας, πρῶτος ὁ Ἰώβ».

Γενόμενος ὁ Μόσχας ἰσότιμος τῶν 4 Πατριαρχῶν. Ἐντεῦθεν πολὺς ὁ λόγος καὶ ἡ προσφορὰ τοῦ ἐκεῖ Πατριαρχείου.

Στὸ Κίεβο δεσπόζει καὶ ἡ λεγομένη Λαύρα τῶν Σπηλαίων. Αὐτὸς ὁ χῶρος τοῦ Μοναχισμοῦ ἱδρύθηκε τὸ 1050 ἀπὸ ἁγιορείτη ὅσιο.

Μοναδικὸ στὸν Ὀρθόδοξο κόσμο καὶ ὡς φαινόμενο, ἡ Λαύρα τῶν Σπηλαίων, τὸ κατ’ ἐξοχὴν σημεῖον συγκεντρώσεως ἁγίων καὶ ἱερῶν σκηνωμάτων, ὁλοσώμων δηλαδὴ Ἁγίων ποὺ ἐτάφησαν καὶ στὸν δέοντα καιρὸ ἐκταφῆς εὑρέθησαν ἀδιάφθορα καὶ εὐωδιάζοντα, τὰ ἱερὰ αὐτῶν σκηνώματα. Τελείως ἀποῦσα δυσοσμία.

Στὰ δύο αὐτὰ σημεῖα δεσπόζουν σὲ ὑπόγειους χώρους ποὺ συνεχῶς δέχονται προσκυνητὰς ἀπ’ ὅλη τὴν Ὀρθοδοξία. Καὶ εἶναι παρακαλῶ σὲ ἀριθμὸ 118 ἱερὰ λείψανα, ἀπὸ ὅπου δεσπόζει ὁ Μοναχικὸς βίος. Τοιαῦτα σημεῖα ἀδύνατο νὰ προέλθουν γενικὰ ἀνθρωπίνως· προϋποθέτουν ζωὴ ἀπόλυτα Ὀρθόδοξη Χριστιανική, αὐτὸ εἶναι τόσο ἀναγκαῖο διὰ τὴν ὕπαρξή των.

Ὅσοι ἐπισκέπτονται Ἅγιο Σπυρίδωνα, Ἅγιο Γεράσιμο καὶ Ἅγιο Ἰωάννη Ρῶσο, μποροῦν νὰ συλλάβουν τὴν ὕπαρξη τῶν 118. Καὶ αὐτὸ λοιπὸν τὸ ἄκρως χριστιανικὸ φαινόμενο ἀπὸ τὸ χῶρο, γενικὰ λέγω τῆς ἀπόλυτης ζωῆς τῆς Ὀρθοδόξου Πίστως. Θέμα εἰδικῆς μελέτης ἀπαιτοῦν τὸ ποῦ, πότε ἔζησε ὁ καθένας τους.

orthodoxostypos

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ο φωτισμένος ασκητής των νεώτερων χρόνων

 

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ο φωτισμένος ασκητής των νεώτερων χρόνων

Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ: Ο ΦΩΤΙΣΜΕΝΟΣ ΑΣΚΗΤΗΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΧΡΟΝΩΝ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

       Στις 14 Ιουλίου η Εκκλησία μας εορτάζει τη μνήμη του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη. Πρόκειται για μια σπουδαία εκκλησιαστική προσωπικότητα του 18ου αιώνα, η οποία έβαλε τη δική της σφραγίδα στην Εκκλησία και το Γένος μας την κρίσιμη εκείνη περίοδο, όπου η Οθωμανική αυτοκρατορία βρισκόταν στο απόγειο της δύναμής της. Συνετέλεσε επίσης στην αποσόβηση του κινδύνου της αλλοιώσεως του ορθοδόξου φρονήματος, από την επέλαση πολυαρίθμων παπικών και προτεσταντικών «ιεραποστόλων», οι οποίοι ασκούσαν ασφυκτικό προσηλυτισμό εις βάρος των υποδούλων Ορθοδόξων Ελλήνων. Ο άγιος Νικόδημος, με τον πολύπλευρο αγώνα του βοήθησε τα μέγιστα για τη σωτηρία της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού.

     Γεννήθηκε στη Νάξο το 1749. Το κοσμικό του όνομα ήταν Νικόλαος Καλλιβρούτσης. Οι γονείς του Αντώνιος και Αθανασία φρόντισαν να του δώσουν χριστιανική ανατροφή και να τον μορφώσουν με το υστέρημά τους. Φοίτησε αρχικά στη Σχολή του Αγίου Γεωργίου στη Νάξο, έχοντας διδάσκαλο τον αδελφό του αγίου Κοσμά του Αιτωλού, Χρύσανθο. Στη συνέχεια πήγε στη Σμύρνη για ανώτερες σπουδές, στην περίφημη Ευαγγελική Σχολή. Ήταν τέτοια η επίδοσή του ώστε ο μητροπολίτης Ιερόθεος τον προόριζε για μελλοντικό διευθυντή της Σχολής. Σπούδασε Θεολογία, Φιλολογία, Φιλοσοφία, Οικονομία, Ιατρική, Αστρονομία, ακόμα και Στρατιωτικά. Έμαθε άπταιστα γαλλικά, ιταλικά και λατινικά, έχοντας ισχυρότατη μνήμη.

     Στα 1770 επέστρεψε στην Νάξο και εργάστηκε ως γραμματέας στη Μητρόπολη. Το 1775 αποφάσισε να μονάσει. Ίσως να εμπνεύστηκε τη μοναχική ζωή από την μητέρα του, η οποία είχε καρεί και αυτή μοναχή στη Νάξο, με το μοναχικό όνομα Αγαθή. Πήγε στο Άγιο Όρος, στη Μονή Διονυσίου, όπου εκάρη μοναχός και έλαβε το μοναχικό όνομα Νικόδημος και υπέδειξε εξ’ αρχής υποδειγματική μοναχική ζωή. Οι πατέρες της Μονής, εκτιμώντας τη σπάνια μόρφωσή του και την καλλιγραφία του, του, του ανέθεσαν ως εργόχειρο, την αντιγραφή των κωδίκων της Μονής. Αυτό το θεώρησε πραγματική ευλογία και ευκαιρία να βρίσκεται στην πλουσιότατη βιβλιοθήκη της Μονής και στις βιβλιοθήκες των άλλων Μονών του Αγίου Όρους και να μελετά με πάθος τους Πατέρες της Εκκλησίας και τους αρχαίους συγγραφείς. Παράλληλα είχε αρχίσει να αλληλογραφεί με πολλούς λογίους της εποχής του. Ιδιαίτερα αλληλογραφούσε με τον μαρτυρικό Οικουμενικό Πατριάρχη και Εθνομάρτυρα άγιο Γρηγόριο Ε΄ και τον άγιο Αθανάσιο τον Πάριο. Νυχθημερόν έγραφε αδιάκοπα, συγγράφοντας πλειάδα βιβλίων και αναδεικνυόμενος ως ένας από τους γονιμότερους εκκλησιαστικούς συγγραφείς του 18ου αιώνα.

      Ως θεολόγος προσπαθούσε να εκφράζει τη βιβλική και αγιοπατερική διδασκαλία και να αποκρούει τις δυτικές επιδράσεις στη Θεολογία και την πράξη της Εκκλησίας, που κόμιζαν οι δυτικοί αιρετικοί «ιεραπόστολοι». Το σπουδαιότερο θεολογικό του έργο είναι το «Πηδάλιο», ο οποίος με τη βοήθεια του συμμοναστού του, ιερομονάχου Αγαπίου του Κρητός, στα 1790 κατόρθωσε να συγκεντρώσει, να κωδικοποιήσει και να ερμηνεύσει όλους τους Ιερούς Κανόνες της Εκκλησίας. Πρόκειται για πραγματικό άθλο για τα μέσα και τις συνθήκες της εποχής εκείνης. Η σπουδαιότητα του «Πηδαλίου» αποδεικνύεται από το ότι παραμένει ως τα σήμερα το μοναδικό εγχειρίδιο του Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου της Εκκλησίας μας! Η δε ερμηνεία του στους Ιερούς Κανόνες αποτελεί αξεπέραστη αυθεντία!

      Ο άγιος Νικόδημος συνέγραψε και άλλα έργα, ψυχοφελούς περιεχομένου, τα οποία χαρακτηρίζονται  ως εφάμιλλα των πνευματικών συγγραμμάτων των αρχαίων Πατέρων και ασκητών της Εκκλησίας μας. Αναφέρουμε μερικά από αυτά: «Αόρατος Πόλεμος», «Πνευματικά Γυμνάσματα», «Συμβουλευτικόν Εγχειρίδιον», κ.α.

      Ο άγιος Νικόδημος μας είναι γνωστός και από την πρωταγωνιστική δράση του στο λεγόμενο κίνημα των Κολλυβάδων. Το κίνημα αυτό ξεκίνησε από μια μερίδα αγιορειτών μοναχών, οι οποίοι αντιτάχτηκαν αρχικά στη συνήθεια να τελούνται τα ιερά μνημόσυνα την Κυριακή. Κατ’ αυτούς δεν επιτρέπεται η τέλεσή τους την Κυριακή, διότι είναι ημέρα χαρμόσυνη, ημέρα αφιερωμένη στην Ανάσταση του Κυρίου και πρότειναν να τελούνται το Σάββατο, ή άλλη ημέρα της εβδομάδος. Εναντίων των Κολλυβάδων συγκροτήθηκε αντικίνημα των λεγομένων Αντικολλυβάδων, οι οποίοι, επηρεασμένοι από τη νοοτροπία των αιρετικών της Δύσης, ανάλαβαν σοβαρή αντίδραση, ακόμα και διώξεις κατά των Κολλυβάδων. Πολύ γρήγορα το κίνημα των Κολλυβάδων πήρε τη μορφή αγώνα ανανέωσης της Εκκλησίας, ως επιστροφή στις γνήσιες πρακτικές της αρχαίας Εκκλησίας.

      Μερικές από τις ανανεωτικές προτάσεις των Κολλυβάδων ήταν η συχνή Θεία Κοινωνία των πιστών, η εμμονή στην παράδοση της Εκκλησίας και στο πνεύμα των Ιερών Κανόνων, η καταξίωση της ασκητικής ζωής, η μελέτη της Αγίας Γραφής, η απόρριψη των λατινογενών στοιχείων στη ζωή της Εκκλησίας, η απόρριψη της τυπολατρίας  και κυρίως η απόρριψη της εκκοσμίκευσης στην Εκκλησία. Παράλληλα προωθούσαν την παιδεία, ως βασικό παράγοντα της πνευματικής ολοκλήρωσης του ανθρώπου, διαμορφώνοντας έτσι έναν Ελληνικό και Ορθόδοξο Διαφωτισμό.

     Αξίζει να τονίσουμε τη θετική επίδραση του κολλυβαδικού κινήματος στον νέο Ελληνισμό, διότι, αυτό κυρίως, συνετέλεσε στην πνευματική αναγέννηση του λαού μας, στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Μεγάλες μορφές της εκκλησιαστικής και πνευματικής μας ζωής είχαν επηρεασθεί βαθύτατα από τους Κολλυβάδες Πατέρες, όπως ο άγιος Νικόλαος Πλανάς, ο Παπουλάκος, ο Παπαδιαμάντης, ο Μωραϊτίνης, ο άγιος Νεκτάριος, κ.α. Ο σύγχρονος γνήσιος μοναχισμός ακολουθεί τις αρχές του κολλυβαδικού κινήματος.  

      Ο άγιος Νικόδημος κοιμήθηκε στις 14 Ιουλίου του 1809 και σε ηλικία 60 ετών. Το 1955 ανακηρύχτηκε άγιος. Τα τελευταία του λόγια ήταν, ως απάντηση στους μαθητές του, οι οποίοι θαύμαζαν την ηρεμία των τελευταίων στιγμών του: «Το Χριστό έβαλα μέσα μου και πώς να μην ησυχάσω;»! Η οσιακή του ζωή και το πλουσιότατο συγγραφικό του έργο τον συγκαταλέγουν στους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας μας.      

Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Πνευματικά γυμνάσματα: Μελέτη Γ’

 

Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Πνευματικά γυμνάσματα: Μελέτη Γ’

ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

Πνευματικά γυμνάσματα :  ΜΕΛΕΤΗ Γ΄

Α΄. Τα μέσα που μας έδωσε ο Θεός, για να πετύχουμε τον τελικό σκοπό μας.

    Σκέψου, αδελφέ, το μεγάλο πλήθος των μέσων και οργάνων, που σε προμήθευσε ο Θεός, για να επιτύχεις με αυτά τον τελικό σκοπό σου, δείχνοντας έτσι με αυτό πόση φροντίδα και προθυμία έχει, για να σε κάνει αιώνια ευτυχισμένο. Αυτά τα μέσα είναι: α) Τα εξωτερικά καλά, δηλαδή η περιουσία, οι τιμές, ο πλούτος και η πρόσκαιρη ευτυχία. β) Τα καλά της φύσεως, δηλαδή ο νους, η φρόνησις, η ακεραιότητα των αισθήσεων και των μελών του σώματός σου. γ) Τα υπερφυσικά αγαθά, δηλαδή οι φωτισμοί του νου, η προκαταρκτική και αγιαστική χάρις, η οποία έλκει την θέληση προς το αγαθό, τα διάφορα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, οι θεοειδείς αρετές, τα θεία μυστήρια, οι Άγιες Γραφές, δηλαδή η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη, οι διδασκαλίες των πνευματοφόρων Πατέρων, οι επαγγελίες των μελλόντων αγαθών, οι απειλές των αιωνίων κολάσεων, η διαφύλαξη των Αγγέλων, αυτός ο Ίδιος ο Θεός, ο Οποίος δεν αρκέσθηκε μόνο να σε βοηθήσει, για να επιτύχεις τον σκοπό σου μέσω της δημιουργίας Του, αλλά ήλθε και αυτοπροσώπως, για να ζητήσει την σωτηρία σου με το να γίνει άνθρωπος και από απόλυτος σκοπός, που είναι ο τελικός σκοπός του ανθρώπου, θέλησε να γίνει σχεδόν μέσο και όργανο για την σωτηρία σου, όχι μόνο με τους λόγους Του και τα παραδείγματά Του, αλλά και με το Αίμα Του και την ζωή Του, και δεν λυπήθηκε καθόλου τον εαυτό Του, για να σου ανοίξει ελεύθερα τον δρόμο προς τον ουρανό.

     Λοιπόν, πόσο σε ωφελεί, αδελφέ, να υπηρετείς τον Θεό σε αυτόν τον κόσμο προσωρινά, για να Τον απολαύσεις στον άλλο παντοτινά. Διότι ο Κύριος γι' αυτόν τον σκοπό της σωτηρίας σου έβαλε σε κόπο να σε υπηρετούν όχι μόνον όλα Του τα κτίσματα, ακόμη και αυτά τα υψηλότερα του ουρανού, Άγγελοι και Αρχάγγελοι, αλλά εκτός από αυτά και το θείο Του πρόσωπο, με τις οδοιπορίες Του, τους ιδρώτες Του, την φτώχεια Του, τους διωγμούς Του, τα πάθη Του, τον θάνατό Του και γενικά με έναν θησαυρό αμέτρητο από ευεργεσίες ως κληρονομιά, όπως λέγει ο Παύλος: «Εἴτε κόσμος εἴτε ζωὴ εἴτε θάνατος εἴτε ἐνεστῶτα εἴτε μέλλοντα, πάντα ὑμῶν ἐστιν (:Είτε ολόκληρος ο κόσμος, είτε η ζωή, είτε ο θάνατος, είτε όσα υπάρχουν τώρα, είτε όσα θα υπάρχουν στο  μέλλον, όλα είναι δικά σας και θα υπηρετούν την σωτηρία σας)» [Α΄ Κορ. 3,22]. Δηλαδή όλα τα πράγματα είναι δικά σου, άνθρωπε, για να είσαι και εσύ όλος του Χριστού, κατά τον ίδιο Παύλο: «Ὑμεῖς δὲ Χριστοῦ (:Εσείς ανήκετε στον Χριστό)» [Α΄ Κορ. 3,23].

     Εάν, όμως, εσύ προς μεγάλη σου δυστυχία χάσεις την σωτηρία σου, τίνος θα είναι το φταίξιμο τότε; Βέβαια, δικό σου, διότι ο Θεός από την πλευρά του τι έπρεπε να κάνει για την σωτηρία σου και δεν το έκανε; Όπως λέει ο Ίδιος με τον προφήτη Ησαΐα: «Τί ποιήσω ἔτι τῷ ἀμπελῶνί μου καὶ οὐκ ἐποίησα αὐτῷ; διότι ἔμεινα τοῦ ποιῆσαι σταφυλήν, ἐποίησε δὲ ἀκάνθας(:Τι θα μπορούσα να είχα κάνει ακόμη για το αμπέλι μου και τι δεν έκανα γι'αυτό; Έκανα τα πάντα για να καρποφορήσει ωραία σταφύλια και περίμενα, εκείνο όμως έκανε αγκαθιές)» [5,4] Θαύμασε, λοιπόν, την άπειρη αγαθότητα, που δείχνει σε σένα ο Θεός, και ευχαρίστησέ Τον με όλη σου την καρδιά. Νιώσε ντροπή, που αγωνίστηκες περισσότερο για να κερδίσεις τα μηδαμινά και προσωρινά κτίσματα, από ό,τι αγωνίστηκες για να απολαύσεις τον κτίστη και αιώνιο Θεό σου και ζήτησέ Του ταπεινά συγχώρηση για την μεγάλη αδικία, που έκανες και που δεν φρόντισες γι' Αυτόν, και παρακάλεσέ Τον να σου δώσει την θεία Του χάρη, ώστε να μη λησμονηθούν από τον νου σου αυτές οι αλήθειες, αλλά να είναι οδηγοί σε όλα σου τα έργα. «Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου· αὐτά με ὡδήγησαν καὶ ἤγαγόν με εἰς ὄρος ἅγιόν σου καὶ εἰς τὰ σκηνώματά σου (: Στείλε μου το φως Σου για να με  βγάλει από το σκοτάδι της δυστυχίας μου και δείξε μου πόσο αληθινά είναι τα λόγια Σου, εκπληρώνοντας τις υποσχέσεις Σου. Το φως της βοήθειάς Σου και η πιστή εκπλήρωση των υποσχέσεών Σου, αυτά θα με οδηγήσουν με ασφάλεια και θα με φέρουν στο άγιο όρος Σου, το όρος της Σιών, και στα ιερά σκηνώματά Σου που βρίσκονται πάνω σε αυτό)» [Ψαλμ. 42,3].

Β΄. Εμείς κάνουμε κακή χρήση αυτών των μέσων.

    Σκέψου την κακή χρήση, που έχεις κάνει μέχρι τώρα στα μέσα και στα όργανα, που σου χάρισε ο Θεός, για να επιτύχεις την σωτηρία σου και πώς χρησιμοποίησες μέχρι τώρα τα εσωτερικά χαρίσματα του Πνεύματός Του. Ποιος ξέρει μήπως και συ έλαβες αφορμή από αυτά, για να αμαρτήσεις περισσότερο; Ποιος ξέρει μήπως από το φως εκείνο, με το οποίο σου φανέρωσε η πίστις την αγαθότητα και την υπομονή, που έχει ο Θεός στο να υποφέρει τους αμαρτωλούς, εσύ έβγαλες σκοτάδι και αμαρτίες; Ποιος ξέρει, μήπως από την ελπίδα και την ευκολία της συγχωρήσεως και θεραπείας που παίρνεις κατά την εξομολόγηση, παρακινήθηκες σε περισσότερες ύβρεις και κακίες απέναντι του Θεού; Ένα είναι βέβαιο ότι ανώφελα έλαβες τόσες εσωτερικές και εξωτερικές βοήθειες από την θεία χάρη, τις οποίες, εάν τις λάμβαναν πολλοί άπιστοι, πολλοί αιρετικοί και πολλοί άλλοι αμαρτωλοί, σίγουρα θα τις χρησιμοποιούσαν με μεγάλη επιμέλεια, ώστε με αυτές να σωθούν, όπως λέει ο Κύριος: «Εἰ ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἐγένοντο αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν ἐν σάκκῳ καὶ σποδῷ μετενόησαν (:Αν στην Τύρο και τη Σιδώνα, που ήταν ειδωλολατρικές πόλεις φημισμένες για την κακία τους, είχαν γίνει τα μεγάλα θαύματα που έγιναν σε σας, από καιρό οι κάτοικοί τους θα είχαν μετανοήσει. Και θα εξωτερίκευαν τη συντριβή για τις αμαρτίες τους, φορώντας σάκο για ένδυμα και ρίχνοντας στάχτη πάνω στα κεφάλια τους)» [Ματθ. 11,21].

    Έπειτα, σκέψου, ότι τόσο τα εξωτερικά καλά της τύχης, όσο και τα καλά της φύσεως, τα κακομεταχειρίσθηκες πολύ περισσότερο από ό,τι κακομεταχειρίσθηκες τα εσωτερικά και πνευματικά χαρίσματα, που σου δόθηκαν· διότι τα κτίσματα, που έπρεπε να ήταν για σένα μία σκάλα, για να ανεβαίνεις στον Κτίστη, εσύ τα έκανες τοίχο διαχωρισμού και με αυτά χωρίσθηκες από τον Θεό σου· και μάλιστα τα χρησιμοποίησες ως όπλα, για να Τον πολεμάς και με αυτά θέλησες μόνος σου να ικανοποιήσεις τις αισθήσεις σου, αν και η ικανοποίηση αποτελεί αισχύνη για τον μεγάλο ευεργέτη σου, τον Θεό.

     Αχ αδελφέ, αυτή είναι η υπηρεσία που προσφέρεις στον Θεό; Αλλά με αυτό φαίνεται σαν να Του λες: «Εγώ δεν θέλω να Σε υπηρετώ καθόλου». «Συνέτριψας τὸν ζυγόν σου, διέσπασας τοὺς δεσμούς σου, καὶ εἶπας· Οὐ δουλεύσω (:Συνέτριψες τον ζυγό των εντολών μου, έσπασες τις αλυσίδες του Νόμου μου και είπες “δεν θα Σε υπηρετήσω”)» [Ιερ. 2,20]. Μάλιστα με αυτό, που κάνεις, φανερώνεις, ότι θέλεις να υπηρετεί ο Θεός εσένα και μάλιστα υπηρετώντας εσένα, να επιβαρύνει τον εαυτό Του δίνοντάς σου δυνάμεις και βοήθειες, για να κάνεις τα κακά σου θελήματα, όπως λέει ο Ίδιος με τον προφήτη Ησαΐα: «Ἀλλά ἐν ταῖς ἁμαρτίαις σου καὶ ἐν ταῖς ἀδικίαις σου προέστην σου (: Ωστόσο Εγώ σε προστάτευα, ενώ εσύ επέμενες αμετανόητος στις αμαρτίες και τις αδικίες σου)» [Ησ. 43,24]. Μα ως πότε, αγαπητέ, θα παραμένει αυτή η διαμάχη ανάμεσα σε σένα και τον Θεό; Έως πότε ο Θεός να σου δίνει τα μέσα και τα όργανα για την σωτηρία σου και εσύ να τα χρησιμοποιείς εναντίον της τιμής Του και εναντίον της ίδιας της σωτηρίας σου; Ο Θεός να σου κάνει τόσο καλό και εσύ να Του ανταποδίδεις τόσο κακό;

      Ω ταλαίπωρος που είσαι! Όταν σε λίγον καιρό θα δώσεις απολογία γι’ αυτά και όταν ο Κύριός μας θα συγκρίνει εκείνα που έκανε Αυτός για σένα, με εκείνα που έκανες εσύ γι’ Αυτόν. Τώρα, αδελφέ μου, διόρθωσε αυτές τις αταξίες σου και ζήτησε συγχώρηση γι’ αυτές από τον λυτρωτή σου, πριν έλθει Αυτός και γίνει κριτής σου. Νιώσε ντροπή για την μεγάλη αχαριστία, που Τού έδειξες και με κατανυκτικά δάκρυα προσέλκυσέ Τον στην αγάπη σου· απόρησε για την ασωτεία σου, με την οποία σκόρπισες τόσους θησαυρούς, που τόσο πλουσιοπάροχα σου χάρισε ο Θεός, για να σε πλουτίσει αιώνια. Μίσησε την δυστυχισμένη ζωή, που τόσο τυφλός πέρασες μέχρι τώρα, σαν να μην υπήρχε Θεός, για να Τον υπηρετείς και να Τον κερδίσεις, και σαν να ήσουν εσύ ο μόνος Δεσπότης του κόσμου.

    Πάρε την απόφαση από εδώ και στο εξής να μη θέλεις άλλο πράγμα, παρά μόνο το πώς να αρέσεις στον Θεό και πώς να εξασφαλίσεις την σωτηρία σου. Τέλος, ζήτησε από Αυτόν χάρη να μπορέσεις να κατορθώσεις αυτό το μεγάλο έργο και να πάθεις ό,τι πάθεις, για να επιτύχεις τον σκοπό σου, ο οποίος είναι ο Θεός, με εκείνη την προθυμία και φροντίδα, που αρμόζει, όπως ο θεοφόρος Ιγνάτιος έγραφε προς Ρωμαίους: «Φωτιά και σταυρός και θηρίων επιθέσεις, ανατομές, διαιρέσεις, σκορπισμοί οστών, εκκοπές μελών, αλεσμοί όλου του σώματος και κόλασις του διαβόλου, ας έλθουν επάνω μου, μόνο να κερδίσω τον Ιησού Χριστό».

Γ΄. Πώς πρέπει να διορθώσουμε αυτή την κακή χρήση.

   Σκέψου ότι πρέπει να διορθώσεις την κακή χρήση που έκανες στα μέσα και στα όργανα, που σου έδωσε ο Θεός για την σωτηρία σου· και η διόρθωσις αυτή μπορεί να γίνει, όταν μεταχειρίζεσαι τα μέσα αυτά για τον σκοπό σου και να μην τα μεταχειρίζεσαι για τα μέσα τα ίδια· δηλαδή δεν πρέπει να αγαπάς τα μέσα αυτά καθ’ εαυτά, παρά μόνον όταν σε οδηγούν στον ποθούμενο σκοπό. Γι’ αυτό, λοιπόν, μοίρασε όλα τα αγαθά, που σου χάρισε ο Θεός σε τρεις τάξεις: α) Σε εκείνα που ωφελούν πάντοτε στο να επιτύχεις τον σκοπό σου (όπως είναι τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, τα θεία μυστήρια, οι αρετές, και μάλιστα τα έργα της ελεημοσύνης)· αυτά, λέω, πρέπει να τα χρησιμοποιείς με μεγάλη φροντίδα, διότι είναι τόσο άξια και τόσο απαραίτητα, για να επιτύχεις τον σκοπό της σωτηρίας σου, ώστε, αν ήταν δυνατόν, ένας που έχει κολασθεί, θα προτιμούσε να υποφέρει όλα τα βασανιστήρια της κόλασης για χιλιάδες χρόνια, μόνο και μόνο για να απολαύσει ένα από τα μέσα αυτά, για τα οποία εσύ τώρα αδιαφορείς.

   β) Σε εκείνα τα μέσα, που πάντοτε βλάπτουν τον σκοπό της σωτηρίας σου, διότι είναι απαγορευμένα από τον νόμο του Θεού και διότι είναι πάντοτε ενωμένα με την αμαρτία (όπως είναι τα τρυφηλά φαγητά και ποτά, τα όμορφα φορέματα, οι διασκεδάσεις, τα παιχνίδια, οι κακές συναναστροφές και συνομιλίες, οι περιπλανήσεις και τα άλλα ηδονικά και αναπαυτικά αντικείμενα των πέντε αισθήσεών μας)· όλα αυτά πρέπει να τα αποφεύγεις και να τα αποστρέφεσαι με όλη σου την καρδιά, και να τα αποκόπτεις τελείως από τον εαυτό σου ως αντίθετα της δόξας του Θεού και της δικής σου επιτυχίας. γ) Και σε εκείνα πάλι που μερικές φορές ωφελούν, για να επιτύχεις τον σκοπό σου και μερικές φορές βλάπτουν και εμποδίζουν· και η διόρθωσή τους γίνεται ως εξής: πρέπει να μην κλίνει η καρδιά σου σε κανένα, παρά μόνο τόσο, όσο χρειάζεται, για να σε οδηγήσουν στον Θεό και στον σκοπό της σωτηρίας σου.

    Παραδείγματος χάριν, δεν πρέπει να προτιμάς καλύτερα την υγεία από την ασθένεια, ή τα πλούτη από τη φτώχεια, ή την τιμή από την ατιμία, ή τη ζωή από τον θάνατο, διότι όλα αυτά καθ’ εαυτά είναι αδιάφορα· και τόσο να προτιμάς την ασθένεια, την φτώχεια και την ατιμία και όλα όσα ταπεινώνουν την ψυχή και το σώμα, διότι σε βοηθούν περισσότερο από τα άλλα να επιτύχεις την ευτυχία και την σωτηρία σου. Διότι ένας ξενιτεμένος δεν προτιμά τον ευκολότερο δρόμο, αλλά τον ασφαλέστερο, για να επιστρέψει στην πατρίδα του· και ένας ναύτης δεν επιθυμεί τον γλυκύτερο άνεμο, αλλά εκείνον, που τον φέρνει πιο σίγουρα στο λιμάνι· και ένας άρρωστος δεν ψάχνει για τα πιο γλυκά φάρμακα, αλλά τα πιο ωφέλιμα για την αρρώστια του. Αλλά εσύ, αδελφέ, τα χρησιμοποιείς όλα αυτά με αντίθετο τρόπο και αγαπάς εκείνη μόνο την υγεία, εκείνη μόνο την ανάπαυση, εκείνη μόνο την εξουσία και εκείνες μόνο τις ηδονές, που βλάπτουν την ψυχή σου.

     Γι' αυτό από τώρα και στο εξής μην θέλεις να είσαι, αγαπητέ, τόσο τυφλός, ώστε να νομίζεις για ωφέλιμα εκείνα που σε απομακρύνουν ή και εμποδίζουν από το μέγιστο αγαθό· και μην θέλεις να αλλάζεις τα ονόματα των πραγμάτων, που οδηγούν στην απώλειά σου, ονομάζοντας «καλό» το κακό και «κακό» το καλό, για να μην ακούσεις το «οὐαὶ καί ἀλλοίμονον», που λέει ο Κύριος διαμέσου του προφήτη Ησαΐα: «Οὐαὶ οἱ λέγοντες τὸ κακὸν καλὸν καὶ τὸ καλὸν κακόν(:Αλλοίμονο σε εκείνους οι οποίοι λένε και παριστάνουν το κακό ως καλό και το καλό ως κακό)» [Ησ. 5,20].

     Ξύπνα κάποτε από αυτόν τον θανατηφόρο ύπνο και, αν ο Θεός σου χάρισε υγεία, ομορφιά, γνώση, πλούτο, αξιώματα και άλλα όμοια φυσικά και απρόβλεπτα καλά, μην τα χρησιμοποιείς κακώς για την απώλειά σου, αλλά κάνε τα όργανα για την σωτηρία σου. Αποφάσισε να τρέχεις πάντοτε προς τον τελικό σκοπό σου με όλη σου την καρδιά, και αν βρεις τίποτε εμπόδια, γκρέμισέ τα και μην σταματήσεις ποτέ, μέχρι να επιτύχεις τον σκοπό σου, όπως κάνει ένας ποταμός, ο οποίος δεν εμποδίζεται από τα εμπόδια που βρίσκει μπροστά του, αλλά τρέχει γρήγορα και δεν σταματά καθόλου, μέχρι να φθάσει στην θάλασσα. «Πάντες οἱ χείμαρροι πορεύονται εἰς τὴν θάλασσαν (:Όλοι οι χείμαρροι πορεύονται και χύνονται στην θάλασσα)» [Εκκλ. 1,7].

     Γι’ αυτό τι σου χρησιμεύουν οι παράλογες επιθυμίες, που έχεις για τα κτήματα; Αυτές είναι εμπόδια για τον σκοπό της σωτηρίας σου και ξερίζωσε τις όλες από την καρδιά σου, μολονότι τις αγάπησες μέχρι τώρα ως κόρη οφθαλμού· διότι λέει ο Κύριος: «Εἰ δὲ ὁ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιὸς σκανδαλίζει σε, ἔξελε αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ (:Κι αν κάποιο πρόσωπο που είναι χρήσιμο, φιλικό και αγαπητό σε σένα σαν το δεξί  σου μάτι σού γίνεται αφορμή εμπαθούς επιθυμίας και αμαρτίας, χωρίσου οριστικά απ’ αυτό και πέταξέ το μακριά από σένα˙ όπως θα έκανες και με το μάτι σου, εάν κινδύνευε να πάθει και να βλαβεί απ’ αυτό όλο το σώμα σου)» [Ματθ. 5,29]. Τι σου χρειάζονται εκείνα τα ξεφαντώματα; Τι σου χρειάζονται οι τόσες περιπλανήσεις από εδώ και από εκεί, στις οποίες χάνεις τον καιρό, που θα έπρεπε να αφιερώσεις στο θέμα της σωτηρίας σου; Αυτά είναι εμπόδια και κόψε τα όλα, κι αν ακόμη τα αγαπάς σαν το δεξί σου χέρι. «Καὶ εἰ ἡ δεξιά σου χεὶρ σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον αὐτὴν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ (:Κι αν κάποιο πρόσωπο που σου είναι χρήσιμο σαν το δεξί σου χέρι σε σκανδαλίζει, κόψε τελείως αυτό το χέρι σου και πέταξέ το μακριά από σένα)» [Ματθ. 5,30]. Τι σε ωφελούν τα τόσα μπλεξίματα που χρησιμοποιείς στις υποθέσεις των άλλων, που δεν σε αφορούν; Αυτά είναι εμπόδια και κόψε τα και πέταξέ τα, μολονότι τα αγαπάς όπως τα πόδια σου. «Εἰ δὲ ἡ χείρ σου ἢ ὁ πούς σου σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον αὐτὰ καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ (:Κι αν το χέρι σου ή το πόδι σου, δηλαδή ένα πρόσωπο ή πράγμα που είναι πολύ στενά συνδεδεμένο μαζί σου και πολύ χρήσιμο σε σένα, σου γίνει αφορμή να αμαρτάνεις, κόψε το και ρίξε το μακριά σου)» [Ματθ. 18,8].

     Σου φαίνονται ασήμαντα αυτά που είπαμε; Γνώριζε, όμως, αγαπητέ, ότι αυτά είναι κυρίως οι πέτρες και τα εμπόδια που εμποδίζουν τον δρόμο της σωτηρίας σου και είναι ανάγκη να τα βγάλεις από την μέση, όπως σε προστάζει ο Θεός με τον Ησαΐα: «Καὶ τοὺς λίθους τοὺς ἐκ τῆς ὁδοῦ διασκορπίσατε Και τις πέτρες από τον δρόμο πετάξτε τις μακριά και καθαρίσετέ τον)» [ Ησ. 62,10]. Και από αυτά τα φαινομενικά ασήμαντα εξαρτάται ή να χάσεις ή να κερδίσεις την αιώνια ευτυχία, που είναι η απόλαυσις του Θεού. Λοιπόν, μίσησε, αδελφέ μου, τους διεστραμμένους δρόμους, που μέχρι τώρα περπατούσες· αποφάσισε στο εξής να χρησιμοποιήσεις όλους τους λογισμούς σου και όλες σου τις επιθυμίες για την ελπίδα της ευτυχίας, που σε περιμένει. Και επειδή σε έπλασε ο Κύριος μόνο για τον εαυτό Του, παρακάλεσέ Τον να σου δώσει χάρη και δύναμη, για να ξεκολληθείς από όλα και να ζεις μόνο γι’ Αυτόν και όλη σου η φροντίδα να είναι μόνο και μόνο πώς να επιτύχεις την σωτηρία σου, επειδή αυτός είναι ο σκοπός του κάθε ανθρώπου[πρβ. Εκκλ. 7,2: «τοῦτο τέλος παντὸς ἀνθρώπου (:Αυτός είναι ο σκοπός κάθε ανθρώπου)»].

          ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

           επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

·       Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, Πνευματικά γυμνάσματα, Μελέτη Γ’, απόδοσις στη νεοελληνική υπό Βενεδίκτου ιερομονάχου Αγιορείτου, έκδοσις Συνοδίας Σπυρίδωνος ιερομονάχου, ιερά καλύβη «Άγιος Σπυρίδων Α΄», Νέα σκήτη Αγίου Όρους, 2016, 4^η έκδοσις, σελίδες 21-27.

·       Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.

·       Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.

·       Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.

·       Η Παλαιά Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία, , Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», τόμος Β’ Αθήνα, 2024.

·       Π. Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία(απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016.