Από την «Αγία Ελληνική Οικογένεια»... στο «Δεν υπάρχει ελληνική οικογένεια». Η πορεία μιας κοινωνίας που κινδυνεύει να ξεχάσει ποια είναι.
Από την «Αγία Ελληνική Οικογένεια»... στο «Δεν υπάρχει ελληνική οικογένεια». Η πορεία μιας κοινωνίας που κινδυνεύει να ξεχάσει ποια είναι.
Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης
«Δεν υπάρχει η ελληνική οικογένεια του μέλλοντος. Πρέπει να μιλήσουμε για το inclusion και τη διαφορετικότητα.»
Αυτή ήταν η πρόσφατη δήλωση της Υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Ομολογώ πως, όταν την άκουσα, δεν με ξένισε μόνο το περιεχόμενό της. Με προβλημάτισε ακόμη περισσότερο ο συμβολισμός της. Γιατί δεν ειπώθηκε από έναν πανεπιστημιακό ή έναν σχολιαστή της επικαιρότητας. Ειπώθηκε από την πολιτική προϊσταμένη του ίδιου του Υπουργείου που φέρει στον τίτλο του τη λέξη «Οικογένεια».
Και τότε αναρωτήθηκα:
Πώς φτάσαμε από την Αγία Ελληνική Οικογένεια, τη μικρή Εκκλησία του σπιτιού, το θεμέλιο της ελληνικής κοινωνίας επί αιώνες, στο σημείο να ακούγεται από επίσημα χείλη ότι «δεν υπάρχει ελληνική οικογένεια του μέλλοντος»;
Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι η πραγματική τραγωδία της εποχής μας.
Δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτική διαφωνία.
Πρόκειται για μια βαθύτερη πολιτισμική και πνευματική μετατόπιση.
Για αιώνες ο Ελληνισμός δεν διασώθηκε επειδή διέθετε πάντοτε ισχυρά κράτη, πλούτο ή υπεροπλία. Διασώθηκε επειδή υπήρχαν σπίτια που λειτουργούσαν ως μικρές κιβωτοί πίστης, μνήμης και παράδοσης. Σπίτια όπου η γιαγιά μάθαινε στα εγγόνια την προσευχή, ο παππούς διηγούνταν την ιστορία του τόπου, η μητέρα κρατούσε αναμμένο το καντήλι και ο πατέρας δίδασκε με το παράδειγμά του ότι η ευθύνη προηγείται της ευκολίας και η θυσία της ιδιοτέλειας.
Αυτή ήταν η ελληνική οικογένεια.
•Όχι ένας κοινωνιολογικός όρος.
•Όχι μια διοικητική κατηγορία.
•Όχι μια ιδεολογική κατασκευή.
•Αλλά η πρώτη πατρίδα κάθε ανθρώπου.
Εκεί όπου ένα παιδί άκουγε τις πρώτες του λέξεις, έκανε τον πρώτο σταυρό του, μάθαινε να λέει «ευχαριστώ», «συγγνώμη» και «δόξα τῷ Θεῷ». Εκεί όπου καταλάβαινε ότι η ζωή δεν έχει νόημα μόνο όταν παίρνεις, αλλά κυρίως όταν προσφέρεις.Δεν είναι τυχαίο ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία αποκαλεί την οικογένεια «κατ’ οἶκον Ἐκκλησία».Δεν την αντιμετωπίζει ως έναν απλό θεσμό.Τη βλέπει ως τόπο αγάπης, θυσίας, συγχώρησης και πνευματικής καλλιέργειας. Ως τον χώρο όπου ο άνθρωπος μαθαίνει να νικά τον εγωισμό του και να ανακαλύπτει το πρόσωπο του άλλου.
•Εκεί γεννιέται η εμπιστοσύνη.
•Εκεί θεμελιώνεται ο χαρακτήρας.
•Εκεί καλλιεργείται η ευθύνη.
•Εκεί μεταδίδονται η γλώσσα, η ιστορία, η πίστη και οι αξίες που κράτησαν όρθιο το Γένος μας στους αιώνες.Από αυτά τα σπίτια πέρασαν οι γενιές που κράτησαν ζωντανό τον Ελληνισμό στη Ρωμανία, στην Τουρκοκρατία, στους εθνικούς αγώνες, στις προσφυγιές, στις κατοχές και στις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας μας.
Δεν επιβιώσαμε μόνο χάρη στα όπλα.
•Επιβιώσαμε επειδή υπήρχαν οικογένειες.
Και σήμερα;
•Σήμερα η Ελλάδα γερνά.
•Τα χωριά αδειάζουν.
•Τα σχολεία κλείνουν.
•Οι γεννήσεις μειώνονται.
Χιλιάδες νέα ζευγάρια αναβάλλουν την απόφαση να αποκτήσουν παιδιά, όχι επειδή έπαψαν να αγαπούν την οικογένεια, αλλά επειδή η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, η εργασιακή ανασφάλεια και η έλλειψη προοπτικής κάνουν αυτό το όνειρο ολοένα δυσκολότερο.Αυτή θα έπρεπε να είναι η μεγάλη εθνική συζήτηση.
•Πώς θα στηριχθεί η μητρότητα.
•Πώς θα ενισχυθεί η πατρότητα.
•Πώς θα μπορέσουν οι νέοι να δημιουργήσουν οικογένεια.Πώς θα αποκτήσει ξανά ελπίδα μια χώρα που συρρικνώνεται.
Αντί όμως να συζητούμε αυτά, πολλές φορές αναλωνόμαστε σε όρους, συνθήματα και επικοινωνιακές διατυπώσεις που δεν απαντούν στο βασικό ερώτημα.
Ποιος θα κρατήσει όρθια την Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες;
Καμία κοινωνία δεν σώθηκε επειδή βρήκε πιο σύγχρονες λέξεις.Σώθηκε όταν διατήρησε ζωντανές τις αξίες που έδιναν συνοχή στους ανθρώπους της.Ο σεβασμός προς κάθε άνθρωπο είναι αυτονόητος.Η αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου είναι αδιαπραγμάτευτη.Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να μιλάμε για την αξία της οικογένειας ή να την αντιμετωπίζουμε ως κάτι ξεπερασμένο αλλά ακριβώς το αντίθετο.
Σε μια εποχή μοναξιάς, ανασφάλειας και δημογραφικής κατάρρευσης, η οικογένεια είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ.
Ως πατέρας τριών παιδιών, αρνούμαι να δεχθώ ότι η ελληνική οικογένεια αποτελεί παρελθόν.
Η ελληνική οικογένεια του μέλλοντος υπάρχει.
•Είναι κάθε νέο ζευγάρι που αγωνίζεται με αξιοπρέπεια.Είναι κάθε μητέρα που ξενυχτά δίπλα στο παιδί της.Είναι κάθε πατέρας που επιστρέφει κουρασμένος από τη δουλειά, αλλά βρίσκει τη δύναμη να αγκαλιάσει τα παιδιά του.
•Είναι κάθε παππούς και κάθε γιαγιά που μεταδίδουν μνήμη, πίστη και αγάπη.
•Είναι κάθε σπίτι όπου ανάβει ακόμη ένα καντήλι.
•Είναι κάθε οικογενειακό τραπέζι όπου οι άνθρωποι κοιτάζονται στα μάτια και όχι στις οθόνες.Είναι κάθε παιδικό γέλιο που θυμίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να ελπίζει.
Η ελληνική οικογένεια δεν είναι ένα απολίθωμα του παρελθόντος.Δεν είναι ένα μουσειακό έκθεμα.Είναι η κιβωτός της γλώσσας, της ιστορίας, της πίστης και της μνήμης μας.
Και όσο θα υπάρχουν γονείς που θα αγαπούν περισσότερο απ' όσο φοβούνται, που θα θυσιάζονται περισσότερο απ' όσο απαιτούν και που θα μεγαλώνουν τα παιδιά τους με ήθος, πίστη και ευθύνη, η ελληνική οικογένεια δεν θα πάψει ποτέ να υπάρχει.
•Γιατί τα κράτη οικοδομούνται με νόμους.
•Οι οικονομίες αναπτύσσονται με επενδύσεις.
•Οι κοινωνίες οργανώνονται με θεσμούς.
•Όμως τα έθνη επιβιώνουν μόνο όταν οι οικογένειές τους παραμένουν ζωντανές.
Γι' αυτό, όσο υπάρχουν σπίτια που γεμίζουν με παιδικές φωνές, όσο υπάρχουν γονείς που διδάσκουν με το παράδειγμά τους την αγάπη, τη θυσία και την ευθύνη, όσο υπάρχει η «κατ’ οἶκον Ἐκκλησία» που κρατά αναμμένη τη φλόγα της πίστης και της παράδοσης, τόσο θα υπάρχει και η ελληνική οικογένεια.
Και όσο υπάρχει η ελληνική οικογένεια, θα υπάρχει και η Ελλάδα.
Στυλ. Καβάζης
Κόνιτσα, 1948. Ένα τραπέζι φτωχό σε αγαθά, αλλά πλούσιο σε ψυχή. Λίγες ελιές, ένα κρεμμύδι και μισό καρβέλι ψωμί ήταν αρκετά, γιατί γύρω του καθόταν η μεγαλύτερη περιουσία ενός ανθρώπου: η οικογένειά του. Εκεί όπου τα μάτια των γονιών έδιναν ασφάλεια, η πίστη έδινε δύναμη και η αγάπη έκανε την καθημερινότητα ευλογία. Γιατί κάποτε τα σπίτια δεν μετριούνταν από όσα είχαν, αλλά από όσα μπορούσαν να προσφέρουν.
