"ΑΝΟΙΞΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ"

Κυριακή, Αυγούστου 11, 2024

ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ[:Ματθ.9,27-35]

ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΥΦΛΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΑΙΜΟΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΚΩΦΟΥ

«Καὶ παράγοντι ἐκεῖθεν τῷ Ἰησοῦ ἠκολούθησαν αὐτῷ δύο τυφλοὶ κράζοντες καὶ λέγοντες· ἐλέησον ἡμᾶς, υἱὲ Δαυΐδ(:και ενώ έφευγε από εκεί ο Ιησούς, Τον ακολούθησαν δύο τυφλοί, οι οποίοι φώναζαν δυνατά και έλεγαν:

“Σπλαχνίσου μας και θεράπευσέ μας, ένδοξε απόγονε του Δαβίδ”).ἐλθόντι δὲ εἰς τὴν οἰκίαν προσῆλθον αὐτῷ οἱ τυφλοί, καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· πιστεύετε ὅτι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι; λέγουσιν αὐτῷ· ναί, Κύριε(:και όταν έφθασε στο σπίτι, ήλθαν κοντά Του οι τυφλοί, και ο Ιησούς τους λέει: “Πιστεύετε ότι έχω τη δύναμη να κάνω αυτό που μου ζητάτε;” Και εκείνοι του απαντούν: “Ναι, Κύριε”).τότε ἥψατο τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν λέγων· κατὰ τὴν πίστιν ὑμῶν γενηθήτω ὑμῖν(:τότε άγγιξε με τα δάκτυλά Του τα μάτια τους και τους είπε: “Ας γίνει αυτό που ζητάτε σύμφωνα με την πίστη σας”). καὶ ἀνεῴχθησαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί (:και aνοίχτηκαν τα μάτια τους)»[Ματθ.9, 27-30].

Τι τέλος πάντων ήταν εκείνο που ωθούσε εκείνους τους δύο τυφλούς ώστε να φωνάζουν δυνατά; Με σκοπό πάλι να μας διδάξει ότι πρέπει να αποφεύγουμε τη δόξα εκ μέρους των πολλών· διότι επειδή βρισκόταν η οικία κοντά, τους οδηγεί εκεί για να τους θεραπεύσει κατ’ ιδίαν. Και αυτό επίσης καθίσταται φανερό και από το ότι τους έδωσε εντολή να μην αναφέρουν το συμβάν σε κανένα. Και δεν είναι μικρή αυτή η κατηγορία για τους Ιουδαίους, κατά τη στιγμή που αυτοί οι οποίοι είχαν τυφλά τα μάτια τους, πιστεύουν στον Ιησού μόνο από όσα ακούνε, ενώ οι Ιουδαίοι εμπόδιζαν και τους οφθαλμούς τους να βλέπουν όσα γίνονταν από Αυτόν, και μολονότι έβλεπαν τα θαύματα και είχαν ως μάρτυρα των όσων συνέβαιναν τους οφθαλμούς τους, προέβαιναν σε τελείως αντίθετες ενέργειες.

Πρόσεξε επίσης και την προθυμία τους, που γίνεται φανερή και από την κραυγή τους και από το περιεχόμενο της παρακλήσεώς τους· διότι όχι απλώς και μόνο πλησίασαν τον Ιησού, αλλά και φωνάζοντας δυνατά και δεν πρόβαλλαν με την παράκλησή τους τίποτε άλλο παρά μόνο να τους ευσπλαχνιστεί. Και Τον αποκαλούσαν «υιό του Δαβίδ» επειδή εθεωρείτο η ονομασία αυτή πολύ τιμητική. Πραγματικά, σε πολλές περιπτώσεις και οι προφήτες αποκαλούσαν έτσι τους βασιλείς εκείνους που ήθελαν να τους τιμήσουν και να τους παρουσιάσουν ως πολύ σπουδαίους.

Αφού λοιπόν τους οδήγησε στην οικία, τους υποβάλλει δεύτερη ερώτηση· διότι σε όλες τις περιπτώσεις επιδίωκε να θεραπεύει κατόπιν παρακλήσεων των ασθενών, για να μη νομίσει κανείς ότι ενεργούσε τα θαύματα αυτά απλώς και μόνο από φιλοδοξία· και όχι μόνο γι' αυτό, αλλά και για να δείξει ότι οι δύο αυτοί τυφλοί ήταν άξιοι θεραπείας, και επιπλέον για να μη λέγει κανένας, ότι εάν από την ευσπλαχνία Του μόνο έσωζε, έπρεπε όλους να τους σώζει· διότι και η φιλανθρωπία έχει κάποια αιτία, την πίστη δηλαδή εκείνων που σώζονται. Και βέβαια δεν ζητεί επίμονα μόνο γι΄αυτόν τον λόγο την πίστη από αυτούς, αλλά και επειδή Τον ονόμασαν «υιό του Δαβίδ», για να τους εξυψώσει πνευματικά και να τους διδάξει ποια γνώμη πρέπει να έχουν γι’ Αυτόν, τους λέγει: «Πιστεύετε ὅτι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι;(:πιστεύετε ότι έχω τη δύναμη να κάνω αυτό που μου ζητάτε;”)»[Ματθ.9,28]. Δεν είπε: «Πιστεύετε ότι μπορώ να παρακαλέσω τον Πατέρα μου, ότι μπορώ να προσευχηθώ», αλλά ότι «εγώ μπορώ να κάνω αυτό που ζητείτε».

Τι απαντούν λοιπόν εκείνοι; «Ναί, Κύριε». Δεν Τον ονομάζουν πλέον υιό του Δαβίδ, αλλά ανέρχονται πνευματικά υψηλότερα και ομολογούν ότι είναι Κύριος. Και τότε λοιπόν και ο Ιησούς θέτει τη χείρα Του επάνω τους και λέγει: «Κατὰ τὴν πίστιν ὑμῶν γενηθήτω ὑμῖν(:Ας γίνει αυτό που ζητάτε σύμφωνα με την πίστη σας”)»[Ματθ.9,29]. Το κάνει αυτό επίσης για να ενδυναμώσει την πίστη τους και να δείξει ότι και αυτοί συνεισέφεραν στην επιτέλεση του θαύματος και επιπλέον για να επιβεβαιώσει ότι τα λόγια τους δεν ήσαν λόγια κολακείας· διότι δεν είπε «Ας ανοίξουν οι οφθαλμοί σας», αλλά «ας γίνει σε σας αυτό που ζητείτε σύμφωνα με την πίστη σας», πράγμα που λέγει σε πολλούς από εκείνους που Τον πλησίασαν, με σκοπό να καταστήσει γνωστή την πίστη της ψυχής τους πριν από τη θεραπεία των σωμάτων τους, ώστε να καταστήσει εκείνους περισσότερο ενάρετους και ευδόκιμους σε πίστη και έργα και στους άλλους να προκαλέσει περισσότερη προθυμία.

Κατά τον ίδιο τρόπο ενήργησε και στον παραλυτικό, καθόσον πριν να θεραπεύσει το σώμα του, την ψυχή του εξυψώνει που ήταν πεσμένη, λέγοντας τα εξής: «Θάρσει, τέκνον· ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου(:έχε θάρρος, παιδί μου˙ έχουν συγχωρηθεί οι αμαρτίες σου)»[Ματθ.9,2]. Και την θυγατέρα του αρχισυναγώγου αφού την ανέστησε την κράτησε από το χέρι της και μέσω της τραπέζης, της δίδαξε τον Ευεργέτη της[πρβλ. Λουκά 8, 55-56: «Καὶ ἐπέστρεψε τὸ πνεῦμα αὐτῆς, καὶ ἀνέστη παραχρῆμα, καὶ διέταξεν αὐτῇ δοθῆναι φαγεῖν. καὶ ἐξέστησαν οἱ γονεῖς αὐτοῖς. ὁ δὲ παρήγγειλεν αὐτοῖς μηδενὶ εἰπεῖν τὸ γεγονός(:τότε η ψυχή της επέστρεψε στο σώμα και αναστήθηκε αμέσως. Και ο Ιησούς διέταξε να της δώσουν φαγητό να φάει, για να πάρει δυνάμεις μετά από την εξάντληση που της είχε φέρει η χρόνια και θανατηφόρα ασθένειά της. Οι γονείς της έμειναν εκστατικοί και κυριεύτηκαν από βαθύ και μεγάλο θαυμασμό. Ο Ιησούς όμως τους έδωσε την εντολή να μην πουν σε κανέναν αυτό που έγινε, για να μην ερεθίζεται ο φθόνος των εχθρών Του)»].

Και στην περίπτωση του εκατόνταρχου ενήργησε κατά τον ίδιο τρόπο, εξαρτώντας τα πάντα από την πίστη[πρβλ. Ματθ. 8, 10-13: «ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐθαύμασε καὶ εἶπε τοῖς ἀκολουθοῦσιν· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐδὲ ἐν τῷ Ἰσραὴλ τοσαύτην πίστιν εὗρον. λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν ἥξουσι καὶ ἀνακλιθήσονται μετὰ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, οἱ δὲ υἱοὶ τῆς βασιλείας ἐκβληθήσονται εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων. καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς τῷ ἑκατοντάρχῳ· ὕπαγε, καὶ ὡς ἐπίστευσας γενηθήτω σοι. καὶ ἰάθη ὁ παῖς αὐτοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ(:όταν ο Ιησούς άκουσε τα λόγια του αυτά, θαύμασε και είπε σε εκείνους που Τον ακολουθούσαν: “Αληθινά σας λέω, τόσο μεγάλη πίστη δεν βρήκα ούτε ανάμεσα στους Ισραηλίτες, οι οποίοι είναι ο εκλεκτός λαός του Θεού. Σας διαβεβαιώνω λοιπόν ότι πολλοί σαν τον εκατόνταρχο θα έλθουν από ανατολή και δύση, απ’ όλα τα μέρη του κόσμου, και θα καθίσουν μαζί με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ στο ευφρόσυνο δείπνο της βασιλείας των ουρανών, ενώ εκείνοι που κατάγονται από τον Αβραάμ και σύμφωνα με τις επαγγελίες και υποσχέσεις του Θεού είναι κληρονόμοι της βασιλείας, θα ριχθούν έξω απ’ αυτήν, στο σκοτάδι που είναι τελείως απομακρυσμένο από τη βασιλεία του Θεού. Εκεί θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους”. Και είπε ο Ιησούς στον εκατόνταρχο: “Πήγαινε στο σπίτι σου κaι ας γίνει σε σένα όπως το πίστεψες (ότι δηλαδή μόνο με τον λόγο μου και από μακριά μπορώ να θεραπεύσω το δούλο σου)”. Και πράγματι εκείνη τη στιγμή θεραπεύθηκε ο δούλος του)»].

Και τους μαθητές Του επίσης όταν τους έσωζε από την τρικυμία της θάλασσας, τους απάλλασσε κατά πρώτον από την ολιγοπιστία τους [πρβλ. Ματθ. 8,26: «Τί δειλοί ἐστε, ὀλιγόπιστοι; Τότε ἐγερθεὶς ἐπετίμησε τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ, καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη (:“Γιατί είστε δειλοί, ολιγόπιστοι;”. Τότε, αφού σηκώθηκε όρθιος, διέταξε με αυστηρότητα τους ανέμους και τη θάλασσα, και αμέσως έγινε γαλήνη μεγάλη)»].

Κατά τον ίδιο τρόπο λοιπόν ενεργεί και στην περίπτωση αυτή. Γνώριζε μεν και πριν εκείνοι φωνάξουν, τις απόκρυφες σκέψεις της διάνοιάς τους, όμως για να εμβάλει και σε άλλους τον ίδιο ζήλο, τους φανερώνει και στους άλλους διακηρύσσοντας με την πράξη της θεραπείας τους την πίστη που κρυβόταν μέσα τους.

Στη συνέχεια μετά τη θεραπεία δίνει εντολή να μην αναγγείλουν το συμβάν σε κανένα· και δεν δίνει απλώς εντολή, αλλά μάλιστα με τόνο πολύ αυστηρό· διότι, λέγει, «καὶ ἐνεβριμήσατο αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγων· ὁρᾶτε μηδεὶς γινωσκέτω(:και ο Ιησούς με αυστηρότητα τούς πρόσταξε λέγοντας: “Προσέχετε, κανείς μη μάθει το θαύμα που σας έκανα”)»[Ματθ.9,30]. «Οἱ δὲ ἐξελθόντες διεφήμισαν αὐτὸν ἐν ὅλῃ τῇ γῇ ἐκείνῃ (:αυτοί όμως, όταν βγήκαν από το σπίτι, διέδωσαν τη φήμη του Ιησού ως Μεσσία και θαυματουργού σε όλη τη χώρα εκείνη)»[Ματθ.9,31].

Δεν μπόρεσαν βέβαια να συγκρατηθούν οι τυφλοί, αλλά αντίθετα έγιναν κήρυκες και ευαγγελιστές του θαύματος· και μολονότι έλαβαν εντολή να μην αναγγείλουν το γεγονός, δεν μπόρεσαν να το κρατήσουν μυστικό. Εάν όμως σε άλλες περιπτώσεις φαίνεται να λέγει: «Πήγαινε και διηγήσου τη δόξα του Θεού»[ πρβ. Μάρκ.5,19: «ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε(:“Πήγαινε στο σπίτι σου κοντά στους δικούς σου και διηγήσου σε αυτούς όσα σου έκανε ο Κύριος και πόσο σε ελέησε, αφού σε ελευθέρωσε από τόσο πλήθος δαιμόνων”)» και Λουκά 8,39: «ὑπόστρεφε εἰς τὸν οἶκόν σου καὶ διηγοῦ ὅσα ἐποίησέ σοι ὁ Θεός(:Γύρισε πίσω στο σπίτι σου και να διηγείσαι όσα σου έκανε ο Θεός, ο οποίος σε απάλλαξε από τα δαιμόνια)»] δεν δηλώνει αυτό αντίθεση προς αυτό που αναφέρθηκε προηγουμένως, αλλά αντιθέτως αυτό ακριβώς δηλώνει, σε μεγάλο μάλιστα βαθμό· διότι μας διδάσκει να μη λέμε τίποτε για τους εαυτούς μας, αλλά και να εμποδίζουμε αυτούς που θέλουν να μας εγκωμιάσουν. Όταν όμως η δόξα αναφέρεται στον Θεό, όχι μόνο δεν μας εμποδίζει, αλλά και προστάσσει να το πράττουμε αυτό.

«Αὐτῶν δὲ ἐξερχομένων(:και καθώς οι δύο αυτοί έβγαιναν από το σπίτι)», λέγει ο ευαγγελιστής, «ἰδοὺ προσήνεγκαν αὐτῷ ἄνθρωπον κωφὸν δαιμονιζόμενον(:ιδού, έφεραν προς τον Ιησού έναν άνθρωπο που ήταν κυριευμένος από δαιμόνιο και ήταν κουφός και άλαλος)». Η πάθησή του αυτή δεν ήταν εκ φύσεως, αλλά προερχόταν από ισχυρή επίδραση του δαίμονος· για τούτο και χρειαζόταν άλλους για να τον οδηγήσουν στον Ιησού. Ούτε βέβαια μπορούσε μόνος του να παρακαλέσει τον Κύριο, διότι ήταν άφωνος, ούτε άλλους να ικετεύσει, διότι ο δαίμονας τού έδεσε τη γλώσσα και μαζί με τη γλώσσα και την ψυχή του δέσμευσε. Για τον λόγο αυτό δεν απαιτεί πίστη από αυτόν, αλλά αμέσως θεραπεύει την ασθένειά του· διότι λέγει ο ευαγγελιστής: «καὶ ἐκβληθέντος τοῦ δαιμονίου ἐλάλησεν ὁ κωφός(:και μόλις ο Χριστός έδιωξε το δαιμόνιο αυτό, ο κουφός μίλησε)».

«Καὶ ἐθαύμασαν οἱ ὄχλοι λέγοντες ὅτι οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως ἐν τῷ Ἰσραήλ(:Και τα πλήθη του λαού θαύμασαν και έλεγαν: “Ποτέ δεν φάνηκαν τέτοια θαύματα στο έθνος του Ισραήλ˙ ούτε όταν οι προφήτες και οι υπόλοιποι άγιοι άνδρες θαυματουργούσαν ανάμεσά του”)»[Ματθ.9,33].Αυτό βέβαια κατεξοχήν ενοχλούσε τους Φαρισαίους, το ότι δηλαδή θεωρούσαν οι άνθρωποι του λαού τον Ιησού ως ανώτερο όλων, όχι μόνο εκείνων που ζούσαν τότε, αλλά και αυτών που έζησαν παλαιότερα. Τον θεωρούσαν επίσης ως ανώτερο όχι επειδή θεράπευε απλώς, αλλά επειδή θεράπευε εύκολα και αμέσως και πλήθος νοσημάτων και μάλιστα που ήταν αθεράπευτα. Και αυτή λοιπόν ήταν η γνώμη του πλήθους του λαού και έτσι εκδήλωνε έτσι τον θαυμασμό του.

Οι Φαρισαίοι όμως ενεργούσαν κατά εντελώς αντίθετο τρόπο· διότι όχι μόνο συκοφαντούσαν τα όσα συνέβαιναν, αλλά και δεν ντρέπονταν να αντιφάσκουν προς τα λεγόμενά τους· διότι τέτοια είναι η πονηρία. Και τι λένε λοιπόν; : «Ἐν τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια (:με τη βοήθεια και τη συνεργασία του αρχηγού των δαιμόνων βγάζει τα δαιμόνια από τους δαιμονισμένους)». Τι θα μπορούσε να θεωρηθεί πιο ανόητο από αυτό; Διότι βέβαια είναι αδύνατο, όπως λέγει στη συνέχεια ο Ιησούς, ο δαίμονας να εκδιώκει τον δαίμονα, επειδή εκείνος συνηθίζει να οργανώνει και να συνενώνει τα δικά του και όχι να τα διαλύει· ενώ ο Χριστός όχι μόνο εξέβαλε δαίμονες αλλά και λεπρούς καθάριζε, και νεκρούς ανάσταινε, και τη θάλασσα χαλιναγωγούσε και τα αμαρτήματα συγχωρούσε και ουράνια βασιλεία κήρυττε και τους ανθρώπους οδηγούσε στον Πατέρα, πράγματα τα οποία ούτε θα μπορούσε ποτέ να εγκρίνει ο δαίμονας, ούτε βέβαια και θα ήταν δυνατόν ποτέ να τα πραγματοποιήσει· διότι οι δαίμονες οδηγούν τους ανθρώπους στα είδωλα και τους απομακρύνουν από τον Θεό και τους πείθουν να μην πιστεύουν στη μέλλουσα ζωή.

Ο δαίμονας όταν υβρίζεται, δεν ευεργετεί, αφού μάλιστα και όταν δεν υβρίζεται, βλάπτει αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν και τον τιμούν. Ο Κύριος όμως πράττει το αντίθετο· διότι μετά από αυτές τις ύβρεις και τις λοιδορίες, λέγει ο ευαγγελιστής: «Καὶ περιῆγεν ὁ Ἰησοῦς τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ(:και περιόδευε ο Ιησούς όλες τις πόλεις και τα χωριά, διδάσκοντας στις συναγωγές τους και κηρύττοντας το χαρμόσυνο κήρυγμα της βασιλείας του Θεού και θεραπεύοντας κάθε ασθένεια και αδιαθεσία στον λαό)»[Ματθ.9,35].Και όχι μόνο δεν τιμώρησε αυτούς για την αναισθησία τους , αλλά ούτε καν τους επιτίμησε, και έτσι απέδειξε και την πραότητά Του και συγχρόνως μέσω αυτής έλεγξε την κατηγορία των Φαρισαίων. Συγχρόνως επίσης επιθυμούσε με τα θαύματα που επρόκειτο να επιτελέσει στη συνέχεια να καταστήσει ακόμη μεγαλύτερη την απόδειξη και τότε να τους ελέγξει και με τους λόγους Του.

Μετέβαινε λοιπόν και στις πόλεις και στα χωριά και στις συναγωγές τους, διδάσκοντάς μας να αμείβουμε κατά αυτόν τον τρόπο αυτούς που μας κατηγορούν, όχι δηλαδή με άλλες κατηγορίες, αλλά με μεγαλύτερες ευεργεσίες· διότι εάν ευεργετείς τους συνανθρώπους σου όχι για να σε δουν οι άνθρωποι αλλά για τη δόξα του Θεού, όσα και αν σου κάνουν, μη σταματήσεις να τους ευεργετείς, για να λάβεις ακόμη πιο μεγάλη αμοιβή· διότι βέβαια αυτός που σταματά την ευεργεσία μετά τη συκοφαντία δείχνει ότι προσπαθεί να ασκήσει αυτό το έργο, όχι για να δοξάσει τον Θεό, αλλά για να λάβει τον έπαινο των ανθρώπων. Για τον λόγο αυτό, θέλοντας να μας διδάξει ο Χριστός, ότι από αγαθότητα και μόνο προέβαινε στις ενέργειες αυτές, όχι μόνο δεν περίμενε να έλθουν προς Αυτόν οι ασθενείς, αλλά και ο Ίδιος μετέβαινε προς εκείνους, χαρίζοντάς τους τα δύο πιο μεγάλα αγαθά· το πρώτο ήταν το ευαγγέλιο της βασιλείας των ουρανών, και το δεύτερο η θεραπεία όλων των ασθενειών. Και δεν παρέβλεπε καμία πόλη, ούτε παρέλειπε κανένα χωριό, αλλά επισκεπτόταν κάθε τόπο.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

· https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/08/in-matthaeum.pdf

· Ιωάννου του Χρυσοστόμου Άπαντα τα έργα, Υπόμνημα στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, ομιλία ΛΒ΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1990, τόμος 10, σελίδες 366-377.

· Βιβλιοθήκη των Ελλήνων, Άπαντα των αγίων Πατέρων, Ιωάννου Χρυσοστόμου έργα, τόμος 65, σελ. 134-139.

· (http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html

· Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.

· Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.

· Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.

· http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia_Diathikh/Biblia/Palaia_Diathikh.htm

· http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm

Σάββατο, Αυγούστου 10, 2024

Μητρόπολη Πάφου:

Περὶ ἐπιταφίου θρήνου καὶ ἐγκωμίων τῆς Παναγίας.

Εἶναι στὴν Παράδοσή μας;

Ἐν Πάφῳ τὴν 8η Αὐγούστου 2024
τοῦ ἁγίου Αἰμιλιανοῦ τοῦ ὁμολογητοῦ, ἐπισκόπου Κυζίκου
Γραφεῖο κατὰ τῶν αἱρέσεων

"Ἡ Μ.Εκκλησία κατακρίνουσα πᾶν ὅ,τι καινοφανὲς καὶ κακόζηλον,
ἔστω καὶ γινόμενον πρὸς τὶμὴν τῆς Θεοτόκου,
ἀποδοκιμάζει ταῦτα ἐπισήμως καὶ ἀπαγορεύει μάλιστα αυστηρῶς"

Τὰ τελευταῖα χρόνια ἔχει παρατηρηθεῖ σὲ κατὰ τόπους ἐνορίες μία ἀνάρμοστη προσθήκη στὸ τυπικὸ τῆς Ἐκκλησίας μας "πρὸς πλείοντα τάχα δόξαν"1 καὶ τιμὴ τῆς Ὑπεραγίας ἡμῶν Θεοτόκου. Ἡ ἀντικανονικὴ αὐτὴ ἀλλαγὴ ἔγκειται στὸ γεγονὸς τῆς τέλεσης "ἐπιταφίου θρήνου τῆς Παναγίας" πρὸς μίμηση τῆς ἀκολουθίας τοῦ ἐπιταφίου τοῦ Μ.Σαββάτου.
Ἂν καὶ μπορεῖ νὰ φαίνεται ὅτι μὲ τὰ ἐγκώμια, δίνουμε μεγαλύτερη τιμὴ στὴν Παναγία μας, ὀφείλουμε νὰ ἔχουμε τὴν ταπείνωση νὰ ἀκολουθοῦμε τὴν Παράδοση καὶ τὴ λειτουργικὴ τάξη τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅπως ἀκριβῶς... τὴν παραλάβαμε, ἐφόσον πιστεύουμε ὅτι οἱ θεῖοι Πατέρες "τὰ πάντα καλῶς διαταξάμενοι"2. Τὰ ἐγκώμια, μᾶς ἔχουν παραδοθεῖ μόνο πρὸς τιμὴ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἄλλωστε, ὁ "ἐπιτάφιος θρῆνος" μὲ τὰ "ἐγκώμια τῆς Παναγίας" δὲν βρίσκονται σὲ κανένα ἐπίσημο λειτουργικὸ βιβλίο ποὺ χρησιμοποιοῦμε στὶς ἐκκλησίες μας. Ἡ τάξη τῆς ἀκολουθίας εἶναι καθορισμένη ὅπως αὐτὴ φαίνεται στὸ Μηναῖο τοῦ Αὐγούστου καὶ στὸ βιβλίο "Τάξις ἱερῶν ἀκολουθιῶν"3 τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου, ὅπου κανένα ἀπὸ τὰ δύο δὲν περιέχει "ἐπιτάφιο θρῆνο".

Κάνοντας μία σύντομη ἱστορικὴ ἀναδρομὴ στὸ τυπικὸ τῆς ἡμέρας σὲ ἄλλες τοπικὲς Ἐκκλησίες, θὰ ἐντοπίσουμε πὼς ἐγκώμια κατ΄εξαίρεση ψάλλονται μόνο στὸ πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων καὶ συγκεκριμένα στὴν Γεθσημανὴ ὅπου βρίσκεται καὶ ὁ τάφος τῆς Παναγίας. Δηλαδὴ κατ΄ όμοιο τρόπο, ὅπως γίνονται καὶ ἄλλες εἰδικὲς ἀκολουθίες μόνο σὲ ὁρισμένο τόπο γιὰ συγκεκριμένο λόγο, ὅπως εἶναι ἡ ἀκολουθία τῆς ἁφῆς Ἁγίου Φωτός, τοῦ Ἁγίου Μύρου στὸ πατριαρχεῖο Κωνσταντινουπόλεως, οἱ προεόρτιες ἀκολουθίες τοῦ ἁγίου Δημητρίου στὸ ναό του στὴν Θεσσαλονίκη κτλ.

Ἀντιθέτως, τὸ τυπικὸ ποὺ ἀκολουθεῖ ἡ Ἐκκλησία τῆς Κύπρου εἶναι τὸ "Τυπικόν τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας" γνωστὸ ὡς ΤΜΕ, ποὺ ἔχει ἰσχὺ μέχρι τὶς μέρες μας. Στὸ τυπικὸ τῆς ΙΕ’ Αὐγούστου, ἡ σχετικὴ 4η σημείωση γιὰ τὰ ἐγκώμια ἀναφέρει χαρακτηριστικά: "Εὐθὺς μετὰ τὴν Καταβασίαν τῆς θ’ συνειθίζεται ἐνιαχοῦ, ὅπου πανηγυρίζεται ἡ ἑὸρτὴ αὕτη μεγαλοπρεπῶς, πρὸς πλείονα τάχα δόξαν καὶ τιμὴν τῆς Θεοτόκου, ἵνα ψάλλωνται τὰ λεγόμενα ἐγκώμια τῆς Παναγίας, κατὰ μίμησιν τῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν, τῶν ψαλλομένων ἐν τῷ Ὄρθρῳ τοῦ Μ. Σαββάτου. Ἡ Μ.Εκκλησία κατακρίνουσα πᾶν ὅ,τι καινοφανὲς καὶ κακόζηλον, ἔστω καὶ γινόμενον πρὸς τὶμὴν τῆς Θεοτόκου, ἀποδοκιμάζει ταῦτα ἐπισήμως καὶ ἀπαγορεύει μάλιστα αυστηρῶς."4

Στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο τὰ ἐγκώμια πρὸς τιμὴ τῆς Θεοτόκου, πρωτοεμφανίστηκαν σὲ Κυκλαδίτικα νησιά, γεγονὸς ποὺ ἀνάγκασε τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐκδώσει σχετικὴ ἐγκύκλιο τὸ 1865 καὶ νὰ ἀπαγορεύσει αὐτὴ τὴν ἀκολουθία ὡς ἀσυνήθης "καὶ πάντη ξένη εἰς τὴν καθ’ ὅλου ὀρθόδοξον Ἀνατολικὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν"5

Ἂς διατηρήσουμε λοιπόν, καὶ νὰ μὴ μεταβάλλουμε κατὰ τὴν ἐκκοσμικευμένη τάση τῆς ἐποχῆς μας, τὰ παραδιδόμενα, συνεχίζοντας νὰ τιμοῦμε τοὺς ἁγίους, τὴν Παναγία καὶ τὸν Κύριό μας, ὅπως ἀκριβῶς μας παραδόθηκε μακρυὰ ἀπὸ νεωτερισμοὺς εἴτε αὐτοὶ φαίνονται εὐσεβεῖς εἴτε ὄχι.

Τὴν ΙΕ’ Αὐγούστου ἑορτάζουμε τὴν Μετάστασιν τῆς Θεομήτορος, καὶ ὅπως ψάλλουμε "ἐν τῇ Κοιμήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες Θεοτόκε"6 – πρὸς τί ὁ θρῆνος ἐν τῷ τάφῳ; "Ὅτε ἐξεδήμησας Θεοτόκε Παρθένε, ... σύμπας ὁ θεῖος τῶν Ἀποστόλων χορός, ... τὸ θεοδόχον σου σῶμα κηδεύσαντες, ἔχαιρον πανύμνητε."7 Χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις λοιπόν, ἂν εἴχαμε κηδεία θὰ εἴχαμε καὶ νηστεία. Κάτι τέτοιο μπορεῖ νὰ ὁμοιάσει μὲ τὴν αἱρετικὴ θεώρηση τῶν πραγμάτων, ὅπως δηλαδή τό ἀντιλαμβάνονται οἱ παπικοί, τὴν ἐμμονὴ σὲ ἕναν ἀδικαιολόγητο θρῆνο ἀγνοῶντας τὴν Χαρὰ τῆς Ἀναστάσεως, ἦθος ποὺ εἶναι ἐντελῶς ξένο ὡς πρὸς τὴν Ὀρθόδοξη πνευματικὴ ζωή.
"Πανηγυριζέτωσαν οἱ θεόφρονες"8 λοιπὸν ἐν κατανύξει καὶ σεμνοπρεπώς, ἀπέχοντας ἀπὸ κάθε τι τὸ ξένο ὡς πρὸς τὴν πατερικὴ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας. Μόνον ἔτσι θὰ ἑορτάσουμε ἀσφαλῶς καὶ ὀρθοδόξως τὶς ἑορτὲς τῆς Ἐκκλησίας μας.

1.ΤΜΕ Κωνσταντινουπόλεως 1988, σελίδα 318
2.Συναξάριον ἁγίας καὶ Μ.Πέμπτης
3.impaphou.org/typikai-diataxeis
4.ΤΜΕ Κωνσταντινουπόλεως 1988, σελίδα 318
5.Ἐγκύκλιος 185. Ἀριθ. Πρώτ. 4319. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 21 Ἀπριλίου 1865.

Πὲρὶ ἀπαγορεύσεως Ἐπιταφίου ὕμνου εἰς τὴν ἑὸρτὴν τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου.
Πρὸς τοὺς κατὰ τὸ Κράτος Σεβ. ἱεράρχας.
Πρὸ τινων ὀλίγων ἐνιαυτῶν ἐπληροφορήθη ἡ Σύνοδος, ὅτι ἔν τισι τῶν Κυκλάδων Νήσων παρεισαχθεῖσα ἐψάλλετο κατὰ τὴν ἑορτὴν τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τῇ 15 Αὐγούστου ἀκολουθία Ἐπιταφίου ὕμνου κατὰ μίμησιν τῆς κατὰ τὴν νύκτα τῆς ἁγίας καὶ Μεγάλης Παρασκευῆς ψαλλομένης· καὶ ἐπειδὴ ἡ τοιαύτη ἀκολουθία εἶναι ἀσυνήθης καὶ πάντη ξένη εἰς τὴν καθ ̓ ὅλου ὀρθόδοξον ̓Ἀνατολικὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν, μήτε ἐγκεκριμένη, μὴδ ̓ ἀνεγνωρισμένη πούποτε, ἡ Σύνοδος ἀπηγόρευσεν αὐτὴν, παραγγείλασα τὰ δέοντα πρὸς τὸὺς ἁρμοδίους ἱεράρχας.
Ἐπειδὴ δ ̓ ἐπ ̓ ἐσχάτων ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ Σ. Ἐπισκόπου Καρυστίας εἰς φυλλάδιον τοιοῦτος Ἐπιτάφιος ὕμνος εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου, καὶ ἐπειδὴ τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ παρὰ τινος, ὅτι ἡ Σύνοδος παραδέχεται καὶ ἐπιδοκιμάζει τὸ ὡς εἴρηται ξένον τοῦτο ἔθιμον, διὰ τοῦτο ἀναγγέλλουσα τοῦτο πρὸς ὑμᾶς, ἐντέλλεται ὑμῖν, ἵνα μὴ ἐπιτρέψητε τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ εἰς τὴν καθ ̓ ὑμᾶς Ποιμαντορίαν, καὶ ἐὰν ποὺ τυχὸν παρεισέφρησε, νὰ ἐμποδίσητε τὴν περαιτέρω χρῆσιν αὐτοῦ. ἡ Ἐκκλησία ἐκανόνισεν ἀνέκαθεν τὰς ἱὲρὰς ἀκολουθίας τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ, καὶ κατανυκτικώτατά εἰσι τὰ εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου ψαλλόμενα ἄσματα, οὐδὲ ἀνάγκη ἑτέρων ὑπάρχει, καὶ κατὰ βούλησιν ἑκάστου πεποιημένων.

Ὁ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΦΙΛΟΣ Πρόεδρος
Ὁ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑΣ καὶ ΣΠΑΡΤΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ
Ὁ ΝΑΞΟΥ ΠΑΡΘΕΝΙΟΣ
ὁ Γραμματεὺς Κύριλλος Χαιρωνίδης ↩︎

6.ἈπολυτίκιοντῆςἙορτῆς
7.ΔοξαστικὸἀποστίχωντῆςἙορτῆς
8. Ἡ ἀκροστιχὶς τοῦ πρώτου κανόνα τῆς Ἑορτῆς

Ἐκ τοῦ Γραφείου κατὰ τῶν αἱρέσεων
τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πάφου

Η πανσεβάσμια κοίμηση της

Υπεραγίας Θεοτόκου

(Γέροντας Φιλόθεος Ζερβάκος)

“Ας επικαλούμαστε πάντοτε την Παναγία, γέροντες, νέοι, γυναίκες, παιδιά. Όλοι στο στόμα μας ας έχουμε το όνομα της Παναγίας”

Ὅταν ὁ πατριάρχης Ἰακώβ, ἀναχωρῶντας ἀπό τή πατρική ἑστία, ἐξ αἰτίας τῆς κατ’ αὐτοῦ ἀπειλῆς τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ Ἠσαύ, ἔφθασε κοντά στή δύση τοῦ ἡλίου σέ ἔρημο τόπο, πῆρε ἕναν λίθο, τόν ἔβαλε κάτω ἀπό τό κεφάλι του καί κοιμήθηκε.

Εἶδε τότε σκάλα στηριγμένη στή γῆ, τῆς ὁποίας ἡ κεφαλή ἔφθανε στόν οὐρανό καί οἱ Ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἀνέβαιναν καί κατέβαιναν σέ αὐτήν, ὁ δέ Κύριος στηριζόταν πάνω της... Ὅταν σηκώθηκε ὁ Ἰακώβ ἀπό τόν ὕπνο, εἶπε: «Ὡς φοβερός ὁ τόπος οὗτος! Οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ’ ἤ οἶκος Θεοῦ καί αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ» (Γέν. 28:17).

Ἡ σκάλα ἐκείνη ἡ μυστική ἦταν τύπος καί εἰκόνα τῆς νοητῆς κλίμακας, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καί Ἀειπαρθένου Μαρίας, τῆς ὁποίας τήν σεβάσμια Κοίμηση περιχαρώς ἑορτάζουμε.

Μετά τήν παράβαση καί παρακοή τῶν πρωτοπλάστων, μεταξύ οὐρανοῦ καί γῆς δέν ὑπῆρχε καμία ἐπικοινωνία. Πεθαίνοντας οἱ ἄνθρωποι μετέβαιναν στόν Ἅδη. Πέρασαν περίπου πέντε χιλιάδες ἔτη καί δέν βρισκόταν μέσον γιά νά ἐπικοινωνήσει ἡ γῆ μέ τόν οὐρανό, ὁ ἄνθρωπος μέ τόν Θεό. Ὑπῆρχε τεῖχος. Ὑπῆρχε φραγμός ἀδιάρρηκτος. Βρέθηκε, τέλος, τό μέσον πού χάλασε τόν μεσότοιχο, διέρρηξε τόν φραγμό, κατέβασε ἀπό τούς οὐρανούς τόν Θεό, ἀνέβασε τόν ἄνθρωπο στόν οὐρανό, ἕνωσε τά ἐπίγεια μέ τά ἐπουράνια καί ἔγινε εὔκολη ἡ διάβαση καί ἡ ἀνάβαση τῶν ἀνθρώπων ἀπό τή γῆ στά οὐράνια. Ὅλα, ὅλα αὐτά γνωρίζετε, ἀγαπητοί μου, ποιός τά ἐπετέλεσε; Ἡ πανύμνητη Παρθένος πού ἑορτάζουμε σήμερα!

Ω μεγαλεῖα, μεγαλεία τῆς Παρθένου! Τά μεγαλεῖα σου, Παρθένε, ποιός θά τά διηγηθεῖ! Ἄν ἐκεῖνος ὁ οὐρανόπεμπτος ἀρχάγγελος Γαβριήλ, πού ὑπηρέτησε στό μέγα αὐτό μυστήριο, ἐξεπλάγη ἀπό θαυμασμό, πῶς ἐμεῖς οἱ ταλαίπωροι, ὑλικοί καί χοϊκοί νά μήν ἔλθουμε σέ ἀπορία καί ἔκσταση; Ἀλλά ἄς παραλείψουμε τά τοῦ ὕψους τοῦ μυστηρίου, καί ἄς στραφοῦμε στό ζήτημα τῆς σωτηρίας. Στό πῶς δηλαδή θά σωθοῦμε καί πῶς θά μπορέσουμε νά ἀνεβοῦμε στόν οὐρανό μέσῳ τῆς νοητῆς κλίμακας, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

Ὅσοι, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἐπιθυμεῖτε νά ἀνεβεῖτε ἀπό τή γῆ στόν οὐρανό, νά γίνετε πολῖτες της ἄνω Ἱερουσαλήμ, συμπολῖτες τῶν Ἀγγέλων καί οἰκεῖοι τοῦ Θεοῦ, υἱοί Θεοῦ καί θεοί κατά χάριν, ἐλᾶτε καί ἀκοῦστε. Στρέψετε τά αὐτιά τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος καί προσέξτε τούς λόγους μου, τοῦ ἐλαχίστου καί εὐτελοῦς. Σᾶς μιλῶ μέ ἀγάπη καί ἀλήθεια καί μέ συγκίνηση καρδιᾶς. Σᾶς λέω μέ πλήρη πεποίθηση ὅτι δέν θά βρεῖτε ἄλλο μέσον οὔτε εὐκολότερο οὔτε ἀσφαλέστερο νά ἀνεβεῖτε στούς οὐρανούς ἀπό αὐτή τή νοητή κλίμακα, τήν Παναγία Παρθένο καί Θεοτόκο Μαρία.

Κανείς ἄς μή διστάσει. Κανείς ἄς μή δειλιάσει. Κανείς ἄς μήν ἀμφιβάλλει. Καί ἄν κανείς εἶναι βεβαρημένος καί βαρυφορτωμένος ἀπό πολλές καί ποικίλες ἁμαρτίες, ἄς γίνει πρόθυμος, ἄς ἔχει θάρρος, ἄς μήν ἀπελπίζεται.

Ἀλλά πῶς καί μέ ποιόν τρόπο εἶναι δυνατόν νά ἀνεβοῦμε ἀπό τή γῆ στούς οὐρανούς; Τόσο ὕψος! Αὐτό εἶναι κόπος, κίνδυνος, φόβος. Αὐτό κι ἐγώ τό ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι κόπος καί πόνος, ἀλλά ὑπάρχει μέσον εὔκολο, ἡ Παναγία Παρθένος, ἡ νοητή κλίμακα, μέσῳ τῆς ὁποίας θά ἀνέλθουμε στούς οὐρανούς.

Ὅσοι πιστεύετε στόν Θεό, πιστεύετε ὅτι ὑπάρχει μέλλουσα κρίση καί ἀνταπόδοση καί ὅτι «οἱ τά ἀγαθά ποιήσαντες ἀπελεύσονται εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, οἱ δέ τά φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως» (Ἰω. 5:29), καί γι’ αὐτό ζεῖτε ἐνάρετη ζωή, γιά νά ἀξιωθεῖτε τῆς οὐρανίου βασιλείας, μή λησμονεῖτε, ἀλλά πάντοτε, στό στάδιο τῆς παρούσας ζωῆς, νά ἐπικαλεῖσθε τήν Θεοτόκο, διότι αὐτή μέ τή μεσιτεία της μπορεῖ νά σᾶς εἰσαγάγει στούς οὐρανούς.

Ὅσοι εἶστε ἁμαρτωλοί, ἀπορρῖψτε μέ εἰλικρινῆ καί καθαρή μετάνοια καί ἐξομολόγηση τίς ἁμαρτίες καί ἐπικαλεσθεῖτε μέ ὅλη σας τήν ψυχή τή Θεοτόκο, γιά νά μπορέσετε νά ἀνεβεῖτε στούς οὐρανούς. Δέν βρίσκεται ἄλλο μέσον νά σᾶς βοηθήσει περισσότερο ἀπό τήν Παναγία. «Πολλά ἰσχύει δέησις Μητρός πρός εὐμένειαν Δεσπότου».

Αὐτή εἶναι ἡ πρόξενος τῆς σωτηρίας μας. Αὐτή κατέρριψε τόν μεσότοιχο τῆς μεταξύ ἡμῶν καί τοῦ Θεοῦ ἔχθρας. Αὐτή συμφιλίωσε ἐμᾶς μέ τόν Θεό καί μᾶς ἀπάλλαξε ἀπό τή αἰώνια καταδίκη καί μᾶς προξένησε τήν ἀφθαρσία. Αὐτή εἶναι ἡ γέφυρα ἡ μετάγουσα πρός τήν αἰώνιον ζωήν, ἡ κλίμακα πού μᾶς ἀνεβάζει στούς οὐρανούς καί ἡ ὁλκάς (τό πλοῖο) πού μᾶς ὁδηγεῖ στό ἀκύμαντο λιμάνι τοῦ Παραδείσου. Αὐτή εἶναι τῶν ἁμαρτωλῶν ἡ σωτηρία καί τῶν Ἀγγέλων ὁ γλυκασμός. Ὁ ἰατρός τῶν νοσούντων καί ἡ τροφή τῶν πεινώντων. Τῶν πονεμένων ὁ πλοῦτος καί τῶν τυφλῶν ἡ βακτηρία. Τῶν ἀδικουμένων προστάτης καί τῶν ξένων ἡ παράκληση.

Καί τί νά πῶ; Στούς πάντες εἶναι τά πάντα ἡ Μητέρα τοῦ Θεοῦ καί μητέρα ἡμῶν τῶν χριστιανῶν. Ὅλοι ὅσοι βρισκόμαστε σέ θλίψεις, συμφορές καί ἀνάγκες πρός αὐτήν καταφεύγουμε, καί ὅλοι ὅσοι μέ πίστη προστρέχουμε, τά αἰτήματα λαμβάνουμε. «Οὐδείς προστρέχων ἐπί σοί κατησχυμένος ἀπό σοῦ ἐκπορεύεται, ἁγνή Παρθένε Θεοτόκε...».

Ὅσοι ὅμως εἶναι ἄπιστοι, ὅσοι εἶναι βλάσφημοι καί ὑβριστές τῆς Θεοτόκου, ὄχι μόνον τά αἰτήματά τους δέν λαμβάνουν, ἀλλά θά ἔχουν καί ἀντίδικη τήν Παναγία, ἐάν δέν σπεύσουν νά μετανοήσουν.

Ἄς σπεύσουμε, ἀγαπητοί φιλόχριστοι, μέ τή μετάνοια καί τήν ἐξομολόγηση νά καθαρίσουμε τόν ἑαυτό μας ἀπό κάθε ἁμαρτία, πρίν ἔλθει ἡ ὥρα καί ἡ στιγμή τοῦ θανάτου. Ἄς ἐπικαλούμαστε πάντοτε τήν Παναγία, γέροντες, νέοι, γυναῖκες, παιδιά. Ὅλοι στό στόμα μας ἄς ἔχουμε τό ὄνομα τῆς Παναγίας. Τό πρωί ὅταν σηκωνόμαστε, τό βράδυ ὅταν πρόκειται νά ἀναπαυθοῦμε, τό ὄνομα τῆς Παναγίας, τοῦ Ἰησοῦ καί τῶν Ἁγίων Τοῦ ἄς μή λείπει ἀπό τό στόμα μας. Καί ὅταν εἴμαστε ὑγιεῖς καί ὅταν ἀσθενεῖς καί ὅταν ψυχορραγοῦμε, ἄς ἐκπνεύσουμε μέ τό ὄνομα τῆς Παναγίας καί τοῦ Ἰησοῦ στό στόμα, γιά νά δοξασθοῦμε μαζί τους στούς αἰῶνες. Ἀμήν.

(Ἀπό τό περιοδικό «Ὅσιος Φιλόθεος τῆς Πάρου» 29, Ἐκδ. Ὀρθόδοξος Κυψέλη, σελ. 67.)

Τρίτη, Αυγούστου 06, 2024

Πατὴρ Ἰωάννης Ῥωμανίδης: «Τὸ ἄκτιστο Φῶς, εἶναι τὸ ἴδιο τὸ Φῶς τῆς Μεταμορφώσεως»

Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Πατερικὴ Θεολογία», τοῦ πατρὸς Ἰωάννου Σ. Ῥωμανίδου (†)

Ὅταν κάποιος δῆ τὸν Θεόν, ἡ πίστις καὶ ἡ ἐλπὶς καταργοῦνται καὶ μένει μόνον ἡ ἀγάπη. Αὐτὸ τὸ λέγει ξεκάθαρα ὁ ἀπόστολος Παύλος. Ἡ πίστις δηλαδὴ πρὸς τὸν Θεὸν μαζὶ μὲ ὅλα τὰ συναφῆ νοήματά της, καθὼς καὶ ἡ ἐλπίδα πρὸς τὸν Θεὸ μαζὶ μὲ ὅλα τὰ συναφῆ νοήματά της καταργοῦνται, ὅταν κανεὶς βλέπη τὸν Θεόν, ποὺ εἶναι ἡ Ἀγάπη. Τὰ νοήματα ἀντικαθίστανται τότε ἀπὸ τὴν ἴδια τήν θέα τοῦ ἀγαπωμένου. Τότε ὁ ἄνθρωπος δοξάζεται, δηλαδὴ βλέπει τὸν Χριστὸ ἐν δόξῃ, και μετέχει στήν δόξα τοῦ Χριστοῦ. Ὑφίσταται μέθεξι Θεοῦ.
Οἱ ἄνθρωποι συνήθως ἀντιμετωπίζουν τοὺς συνανθρώπους των μὲ βάση τὶς ἤδη διαμορφωμένες γι’ αὐτοὺς ἀντιλήψεις. Ἀντιθέτως, ἐκεῖνος ποὺ ἀντικρύζει τὸν Χριστὸν κατὰ τὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως, δηλαδὴ ἐκεῖνος στὸν ὁποῖον ἀποκαλύπτεται ὁ Χριστὸς μὲ τὴν δεδοξασμένη Θεανθρώπινη Του φύσι, δὲν μπορεῖ νὰ κρατήση τότε στὸν νοῦ του κανένα ἀνθρώπινο νόημα ἢ προηγούμενη... γνώμη, ποὺ ἐνδεχομένως εἶχε σχηματίσει γιὰ τὸν Χριστό, διότι δὲν ὑπάρχει τίποτε ἀπολύτως στὴν ὑλικὴ ἢ ἄϋλη δημιουργία, τίποτε τὸ κτιστὸ ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ἀνθρώπινο σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ νὰ μοιάζη μὲ τὴν ἄκτιστη πραγματικότητα τῆς δόξης τοῦ δεδοξασμένου Χριστοῦ, τὸν ὁποῖον τώρα ἀντικρύζει.

Ἁπλῶς δέχεται τὸν Χριστὸ ὅπως τὸν βλέπει. Οὔτε νὰ Τὸν περιγράψη μπορεῖ οὔτε νὰ μιλήση γι’ Αὐτὸν μὲ ἀντικειμενικότητα μπορεῖ. Διότι δὲν ὑπάρχουν ἀνθρώπινες λέξεις, ποὺ νὰ μποροῦν νὰ περιγράψουν τὴν ἄκτιστη πραγματικότητα τοῦ Χριστοῦ, τῆς θεϊκῆς φύσεως τοῦ Χριστοῦ. Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει καμμία ὁμοιότης μεταξὺ κτιστοῦ καὶ ἀκτίστου.

Ἐδῶ θὰ πρέπει νὰ τονίσουμε τὸ ἑξῆς: Ἡ ἐμπειρία τῆς θεώσεως στὴν Χριστιανικὴ παράδοσι δὲν ἔχει καμμία σχέσι μὲ κανενὸς εἴδους ἔκστασι. Δὲν εἶναι ἔκστασις οὔτε ἔχει νὰ κάνη μὲ τὸ λογιστικό τοῦ ἀνθρώπου μόνο, διότι κατὰ τὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως μετέχει ὅλος ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ σῶμα του δηλαδή, μὲ ὅλες τὶς αἰσθήσεις του ἐν πλήρει λειτουργία. Ὁ ἄνθρωπος, ὅταν βλέπη τὸν Χριστὸν ἐν δόξῃ, βρίσκεται σὲ κατάστασι πλήρους ἐγρηγόρσεως. Ὁπότε δὲν βλέπει μόνο ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ βλέπει καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου.

…Τὸ ἄκτιστο Φῶς, ὅταν ὀρᾶται, εἶναι πολὺ πιὸ φωτεινὸ σὲ ἔντασι ἀπὸ τὸ φῶς τοῦ ἡλίου καὶ διαφορετικῆς φύσεως ἀπὸ αὐτό. Εἶναι τὸ ἴδιο τὸ Φῶς τῆς Μεταμορφώσεως. Ἀλλὰ τὸ Φῶς αὐτὸ δὲν εἶναι κἂν φῶς, ὅπως τὸ ἐννοοῦμε, ὅπως τὸ γνωρίζομε ἐμεῖς τὸ φῶς. Γιατί; Διότι ὑπερβαίνει τὸ φῶς!

Ὁ ἄνθρωπος ποὺ βρίσκεται στὴν κατάστασι αὐτὴ τοῦ δοξασμοῦ, ὅταν παρέλθη ἡ ὅρασις τοῦ Φωτός, συνεχίζει νὰ συναναστρέφεται κανονικὰ μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους τοῦ περιβάλλοντός του, γιὰ ὅσο διάστημα συνεχίζεται αὐτὴ ἡ θεωτικὴ ἐνέργεια ἐπάνω του. Αὐτὸ τὸ βλέπομε καθαρὰ στοὺς βίους τῶν Ἁγίων. Βλέπομε δηλαδὴ ὅτι, ὅταν βρίσκεται ὁ ἄνθρωπος σὲ ὑπὲρ φύσιν κατάστασι, συνεχίζει νὰ συναναστρέφεται τοὺς ἄλλους γύρω του μὲ μόνη τὴ διαφορὰ ὅτι δὲν τρώγει, δὲν πίνει, δὲν κοιμᾶται, δὲν πηγαίνει γιὰ φυσική του ἀνάγκη κατὰ τὴν διάρκεια τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διότι βρίσκεται σὲ ὑπὲρ φύσιν κατάστασι καὶ τὸν συντηρεῖ στὴν ζωὴ μόνη ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ὁπότε, ἂν αὐτὴ ἡ κατάστασις διαρκέση π.χ. 40 ἡμέρες καὶ 40 νύχτες, ὅπως συνέβη στὸν Μωϋσῆ στὸ ὅρος Σινά, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος γιὰ τόσες ἡμέρες καὶ νύχτες δὲν κοιμᾶται, δὲν κουράζεται, δὲν τρώει, δὲν πίνει κλπ. Εἶναι δηλαδὴ ἐλεύθερος ἀπὸ τὰ ἀδιάβλητα πάθη, τὰ φυσικὰ πάθη τοῦ σώματος. Καὶ τοῦτο συμβαίνει, διότι γίνεται τότε μία ἀναστολὴ τῆς λειτουργίας τοῦ πεπτικοῦ συστήματος καθὼς καὶ τοῦ ὕπνου καὶ ὁ ἄνθρωπος γίνεται ἐπίγειος ἄγγελος. Κατὰ τὰ ἄλλα ὅμως συμπεριφέρεται ὅπως οἱ ἄλλοι. Περπατάει, μιλάει, συναναστρέφεται μὲ τοὺς ἄλλους, μπορεῖ νὰ διδάσκη κλπ. καὶ ταυτόχρονα νὰ βρίσκεται καὶ στὴν κατάστασι αὐτή.

" ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ" , ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

"ΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ " ΟΣΙΟΥ ΕΦΡΑΙΜ ΤΟΥ ΣΥΡΟΥ

Μητρ. Φλωρίνης Αυγουστίνος Καντιώτης,

Για να δης τον ήλιο, πρέπει να έχης μάτια

Του μακαριστού επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτη

«Καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς» (Ματθ. 17,2)

Σήμερα ἑορτὴ καὶ πανήγυρις, ἀγαπητοί μου. Ἑορτάζει ὄχι ἕνας ἅγιος ἀλλὰ ὁ βασιλεὺς τῶν ἁγίων, ὄχι ἕνας δοῦλος ἀλλὰ ὁ Ἀφέντης, ὅπως λένε οἱ ἁπλοῖ, ποὺ δὲν ξέρουν γράμματα μὰ νιώθουν τὴ θρησκεία μὲ τὴν καρδιά τους.

ῆγα σ᾽ ἕνα χωριὸ κ᾽ ἐκεῖ μοῦ λέει μιὰ ἁπλοϊκὴ γυναίκα· –Καλὰ τὰ λέτε σεῖς, ἀλλὰ νὰ δοῦμε καὶ τί λέει ὁ Ἀφέντης. –Ποιός Ἀφέντης, τῆς λέω, ὁ ἄντρας σου; –Ποιός ἄντρας μου; ἕνας εἶνε ὁ Ἀφέντης, ὁ Χριστός, ποὺ κυβερνᾷ τὰ σύμπαντα… Ἦταν πιστὴ γυναίκα.

Σήμερα λοιπὸν ἑορτάζει ὁ δεσπότης Χριστός. Γι᾽ αὐτὸ καὶ αὐτὴ ἡ ἑορτὴ λέγεται δεσποτική, εἶνε ἑορτὴ τοῦ Δεσπότου.

Θὰ μιλήσω ἁπλᾶ, νὰ μὲ καταλάβετε.

* * *

Τί ἔδειξε σήμερα ὁ Χριστός, ἀγαπητοί μου; Ἔδειξε τὴν «δόξαν» του. Τί θὰ πῇ «δόξα» του; Νά, ἄνοιξε μιὰ στιγμὴ τὸ παλάτι του καὶ φάνηκε τὸ μεγαλεῖο του. Ἔχει παλάτι ὁ Χριστός!

Μοῦ ᾽λεγε κάποτε ἕνας βλάχος· –Ὅταν ζοῦσε ὁ βασιλιᾶς Γεώργιος ὁ Β΄, εἶχε περάσει ἀπ᾽ τὸ χάνι μου καὶ τοῦ ᾽δωσα κ᾽ ἔφαγε πεπόνι. Μετὰ τοῦ ἔγραψα καὶ μὲ δέχτηκε στὴν Ἀθήνα, κι ὅταν μπῆκα στὸ παλάτι, ντρεπόμουν νὰ πατήσω· τί χαλιά, τί ἔπιπλα! –Ἔμεινες πολὺ ἐκεῖ; –Ὄχι, μισὴ ὥρα, ἀλλὰ μοῦ μένει ἀξέχαστο!…

Ὅπως λοιπὸν ἕνας βασιλιᾶς δέχεται γιὰ λίγο τοὺς ταπεινοὺς ὑπηκόους του καὶ τοὺς μένει ἀξέχαστο τὸ μεγαλεῖο του, ἔτσι κι ὁ ἀφέντης ὁ Χριστὸς ἄνοιξε σήμερα τὸ παλάτι του, ἄφησε νὰ μποῦν μιὰ στιγμὴ οἱ τρεῖς μαθηταί του· κι αὐτοὶ τόσο θαμπώθηκαν, ποὺ δὲν τοὺς ἔκανε καρδιὰ νὰ φύγουν πιὰ ἀπὸ κοντά του.

Ἔδειξε τὴ «δόξα» του. Ποῦ τὴν ἔδειξε; Πάνω σ᾽ ἕνα βουνό, στὸ Θαβώρ. Ἐκεῖ στὴν κορυφὴ ἔγιναν σήμερα καταπληκτικὰ πράγματα.

Ὁ Χριστὸς ἐδῶ στὴ γῆ ἦταν σὰν ἕνας ἁπλὸς ἄνθρωπος. Ἂν τὸν ἔβλεπες, δὲν τοῦ ᾽δινες σημασία. Δὲν γεννήθηκε ἀπὸ πλούσια μητέρα, δὲν ἔζησε σὲ παλάτια, δὲν εἶχε χρήματα, δὲν ντυνόταν στὰ μεταξωτά· φοροῦσε ῥοῦχα ἁπλᾶ, χωριάτικα, ποὺ ὕφανε μὲ τὰ χέρια της στὸν ἀργαλειὸ ἡ Παναγία μας. Δὲν εἶχε ἅμαξα, οὔτε κἂν γαϊδουράκι. Τὴν ἡμέρα τῶν Βαΐων κάποιος τοῦ δάνεισε ἕνα γαϊδουράκι, ἀνέβηκε στὴ ῥάχη του καὶ ἔτσι μπῆκε στὰ Ἰεροσόλυμα. Ἦταν φτωχὸς – πάμπτωχος, συναναστρεφόταν καὶ κουβέντιαζε μὲ τοὺς φτωχοὺς χωριάτες, τοὺς ψαρᾶδες, τὰ μικρὰ παιδιά, τὶς ἁπλοϊκὲς γυναῖκες. Ποιός μποροῦσε νὰ καταλάβῃ ὅτι αὐτὸς εἶνε ὁ Θεός; Κανείς.

Σήμερα ὅμως ἔδειξε τὴ δόξα του. Πῶς; Ἐνῷ συνωμιλοῦσε μὲ τοὺς τρεῖς ἀποστόλους, ξαφνικὰ ἡ μορφή του ἄλλαξε. «Ἔλαμψε», λέει τὸ εὐαγγέλιο, «τὸ πρόσωπό του σὰν τὸν ἥλιο καὶ τὰ ῥοῦχα του ἔγιναν ἄσπρα σὰν τὸ φῶς» (Ματθ. 17,2), πιὸ λευκὰ κι ἀπὸ τὸ χιόνι. Καὶ μόνο αὐτό; Δεξιὰ κι ἀριστερά του παρουσιάζονται δυὸ μεγάλοι προφῆτες, ὁ Μωυσῆς καὶ ὁ Ἠλίας, ποὺ εἶχαν πεθάνει ὁ ἕνας 1.500 καὶ ὁ ἄλλος 900 χρόνια πρὸ Χριστοῦ. Καὶ τώρα νάτοι ἐκεῖ ὁλοζώντανοι κουβεντιάζουν μαζί του. Ὁ Πέτρος βλέποντας τὸ θαυμάσιο αὐτὸ θέαμα ἐνθουσιάστηκε καὶ λέει· Κύριε, τί ὡραῖα εἶνε νὰ μείνουμε γιὰ πάντα ἐδῶ! ἂς φτειάξουμε τρεῖς σκηνές, μία γιὰ σένα, μία γιὰ τὸ Μωυσῆ, καὶ μία γιὰ τὸν Ἠλία (βλ. Ματθ. 17,4). Καὶ ἐνῷ ἔλεγε αὐτά, τοὺς σκέπασε ἕνα φωτεινὸ σύννεφο, καὶ μέσα ἀπὸ ᾽κεῖ ἀκούστηκε ἡ φωνὴ τοῦ οὐρανίου Πατρὸς νὰ λέῃ· «Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε» (ἔ.ἀ. 17,5).

* * *

Ἀπ᾽ ὅλα τὰ περιστατικὰ τῆς Μεταμορφώσεως, ἀγαπητοί μου, θὰ σταθοῦμε σὲ ἕνα. Γιατὶ ἂν θελήσουμε νὰ ποῦμε πολλὰ καὶ θεολογικά, θά ᾽νε δύσκολο. Ὅπως ἡ μάνα μασάει τὴν τροφὴ γιὰ νὰ μπορέσῃ τὸ παιδὶ νὰ τὴν καταπιῇ, ἔτσι κ᾽ ἐμεῖς θὰ προσπαθήσουμε νὰ τὰ κάνουμε λιανά, γιὰ νὰ καταλάβετε κάτι ἀπὸ τὴν ἑορτή.

Λέει τὸ εὐαγγέλιο ὅτι «ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος», τὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ἔλαμψε σὰν τὸν ἥλιο. Ἂν παρατηρήσετε τὴν εἰκόνα τῆς Μεταμορφώσεως –γιατὶ ὅλα στὴν ἐκκλησία ἔχουν σημασία–, θὰ δῆτε ὅτι γύρω ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ εἶνε ζωγραφισμένος ἕνας κύκλος φωτεινός, ὁ Χριστὸς εἶνε μέσα σ᾽ ἕνα δίσκο ποὺ ἐκπέμπει ἀκτῖνες. Γιατί; Γιατὶ ὁ Χριστὸς εἶνε ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης. Ἀπ᾽ ὅλα τὰ πράγματα ποὺ ὑπάρχουν στὸν κόσμο ἐκεῖνο ποὺ εἰκονίζει καλύτερα τὴ θεϊκὴ δόξα τοῦ Χριστοῦ εἶνε ὁ ἥλιος.

Τί εἶνε αὐτὸς ὁ ἥλιος; Δὲν τὸ σκεπτόμαστε· ἀνατέλλει, μὰ ποιός λέει «Δόξα σοι, ὁ Θεός»; Ὁ φυσικὸς ὁ ἥλιος φαίνεται σὰν μιὰ μπάλλα ἀπ᾽ αὐτὲς ποὺ παίζουν τὰ παιδιά, ἀλλὰ εἶνε ἕνα τεράστιο πύρινο σῶμα, ἕνα ἀστέρι ὅλο φωτιά. Πῶς καίει; μὲ βενζίνα, μὲ κάρβουνο, μὲ πυρηνικὴ ἐνέργεια; Μυστήριο. Καίει χιλιάδες τώρα χρόνια, κ᾽ ἔχει θερμοκρασία 6 – 7 χιλιάδες βαθμούς. Ἂν πέσῃ πάνω του ἕνα βουνό, τὸ λειώνει· ἂν πέσῃ ἄνθρωπος, γίνεται ἀτμός – ποῦ νὰ πλησιάσῃ κανεὶς ἐκεῖ! Πῶς στέκεται ἐκεῖ πέρα; Ποιός τὸν ἔφτειαξε, ποιός τὸν δημιούργησε; Ὁ Θεός! δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἀπάντησι· φτάνει ὁ ἥλιος ν᾽ ἀποδείξῃ τὴν ὕπαρξί του.

Κάποιος φοιτητὴς τῆς ἰατρικῆς πῆγε σ᾽ ἕνα χωριὸ καὶ ἔλεγε στοὺς χωρικούς· Τώρα πιὰ ἡ ἐπιστήμη ἀπέδειξε, ὅτι δὲν ὑπάρχει Θεός… Τὴν ὥρα ἐκείνη περνοῦσε ἀπὸ ᾽κεῖ ἕνας παπᾶς ὀλιγογράμματος μὰ πιστός, καὶ τοὺς ρωτάει· –Τί λέει αὐτὸς ἐδῶ; –«Ποιός τὸν εἶδε», λέει «τὸ Θεό;». –Ἔτσι ἔ;… Ἦταν μεσημέρι, Ἰούλιος μήνας, ὁ ἥλιος ἔλειωνε τὶς πέτρες. Πλησιάζει ὁ παπᾶς τὸ νεαρὸ καὶ τοῦ λέει· –Ἔλα, σὲ παρακαλῶ, ἀνέβα σ᾽ αὐτὸ τὸ πεζούλι καὶ κοίταξε τὸν ἥλιο. –Τί λές, παππούλη, τὸν ἥλιο νὰ κοιτάξω; στραβώθηκα! –Ἄ λοιπόν, τὸν ἥλιο δὲν μπορεῖς νὰ τὸν δῇς, καὶ ἔχεις τὴν ἀξίωσι νὰ δῇς Ἐκεῖνον ποὺ ἔκανε τὸν ἥλιο;…

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἔχει μιὰ θαυμάσια ὁμιλία στὴ σημερινὴ ἑορτή. Ἐκεῖ λέει τὸ ἑξῆς. Ὅ,τι εἶνε ὁ ἥλιος στὴ φυσικὴ ζωή, αὐτὸ εἶνε ὁ Χριστὸς στὴν πνευματικὴ ζωή· εἶνε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Ὁ ἥλιος διώχνει τὸ σκοτάδι ἀπὸ τὴν πλάσι, καὶ ὁ Χριστὸς διαλύει τὴν πλάνη καὶ τὴν ἁμαρτία ἀπὸ τὶς καρδιές.

Ἀλλὰ γιὰ νὰ δοῦμε τὸν ἥλιο χρειάζονται μάτια· ἕνας τυφλὸς δὲν βλέπει τίποτα. Ἔτσι καὶ γιὰ νὰ δῇ κάποιος τὸ Χριστό, πρέπει νά ᾽χῃ μάτια. Ὄχι τὰ μάτια αὐτά, τὰ φυσικά· τέτοια ἔχουν καὶ τὰ ζῷα. Κι αὐτὰ τὰ μάτια βέβαια ἔχουν ἀξία, ἀλλὰ μικρή. Ποιός ἔχει μάτια πνευματικά, ὅπως ἔχουν οἱ ἅγιοι! ποιός ἔχει μάτια σὰν τῶν ἁγίων ἀποστόλων, τοῦ ἁγίου Νικολάου, τῆς ἁγίας Βαρβάρας, τῆς ἁγίας Ἑλένης…!

Ρωτᾶτε, ποιός ἔχει τὰ μάτια αὐτά; Ὅποιος πιστεύει, ὅποιος ζῇ σύμφωνα μὲ τὸ Εὐαγγέλιο, ὅποιος ἔχει καθαρὴ τὴν καρδιὰ κατὰ τὸ λόγο τοῦ Χριστοῦ «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Ματθ. 5,8). Νά ποιός μπορεῖ νὰ δῇ τὸ Θεό.

Τώρα ἐμεῖς; Ἀλλοίμονο, θὰ μᾶς κάψῃ ὁ Θεός. Φωνάζω καὶ λένε μερικοὶ ὅτι μιλάω αὐστηρά. Πιστέψτε με, ἀδέρφια μου· ὅ,τι λέω, τὸ λέω πρῶτα γιὰ τὸν ἑαυτό μου. Φύγαμε μακριὰ ἀπ᾽ τὸ Θεό. Ἄλλοτε τὴν Κυριακὴ ἦταν ὅλοι στὴν ἐκκλησία, καὶ τὴν ὥρα τῆς λειτουργίας, ὅταν ὁ παπᾶς κρατοῦσε τὰ ἅγια, –δὲν εἶνε ψέμα– ἔβλεπαν τὸ Χριστό, ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέλους, βούιζαν τ᾽ αὐτιά τους ἀπὸ οὐράνιες φωνές! Τώρα, ὅπως μπαίνουμε ἔτσι καὶ βγαίνουμε· μαῦροι μπαίνουμε μαῦροι καὶ βγαίνουμε. Γιατί; γιατὶ δὲν ἔχουμε τὰ πνευματικὰ μάτια.

* * *

Καὶ μιὰ ἀκόμη παρατήρησι, ἀγαπητοί μου. Βλέπετε τόν ἥλιο; τί ἡλικία ἔχει; Ἄλλοι λένε μερικὲς χιλιάδες, ἄλλοι λένε μερικὰ ἑκατομμύρια χρόνια. Τὸ βέβαιο εἶνε, ὅτι θά ᾽ρθῃ μιὰ μέρα ποὺ ὁ ἥλιος θὰ σβήσῃ· τὸ βεβαιώνει ἡ Γραφή (βλ. Ματθ. 24,29), τὸ λέει ἀκόμη καὶ ἡ ἐπιστήμη. Ἐνῷ ὅμως ὁ ἥλιος αὐτὸς θὰ σβήσῃ, κάποιος ἄλλος ἥλιος δὲν θὰ σβήσῃ· ὁ πνευματικὸς ἥλιος, πού ᾽νε ὁ Χριστός, δὲν θὰ σβήσῃ ποτέ.

Πρὶν πολλὰ χρόνια ἤμουν στὴ Θεσσαλονίκη καὶ βλέπω ξαφνικὰ κάποιον νὰ τρέχῃ φωνάζοντας «Θὰ σβήσω τὸν ἥλιο!…». Δὲν εἶχε τὰ λογικά του. Σκαρφάλωσε σὲ μιὰ κολώνα κι ἀπὸ ᾽κεῖ ἔφτυνε τὸν ἥλιο, μέχρι ποὺ ἦρθε ἡ πυροσβεστικὴ καὶ τὸν κατέβασε. Ταλαίπωρος αὐτός! μὰ πιὸ ταλαίπωροι κάποιοι ἄλλοι ποὺ λένε «Θὰ καταργήσουμε τὴ θρησκεία, θὰ σβήσουμε τὴν Ἐκκλησία». Ὅσο μπόρεσε ἐκεῖνος νὰ σβήσῃ τὸν ἥλιο μὲ τὸ σάλιο του, τόσο θὰ μπορέσουν κι αὐτοὶ νὰ σβήσουν τὸ Θεό. Μιὰ μέρα καὶ τὰ ἄστρα καὶ ὁ ἥλιος καὶ ὅλα θὰ σβήσουν· ἕνας θὰ μείνῃ, ἀδέρφια μου, ὁ ἥλιος Χριστός, ποὺ ποτέ δὲν θὰ βασιλέψῃ.

Νὰ παρακαλοῦμε τὸ Θεό, ὅταν σβήσῃ αὐτὸς ὁ κόσμος, οἱ ψυχές μας νά ᾽νε κοντὰ στὸ Θεό· κι ὅταν φύγουμε ἀπὸ τὴ μάταιη αὐτὴ ζωὴ κι ἀνεβοῦμε στὰ γαλάζια παλάτια τ᾽ οὐρανοῦ, νὰ δοῦμε ἐκεῖ τὸ Χριστὸ πρόσωπο πρὸς πρόσωπο καὶ μαζὶ μὲ τοὺς ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέλους αἰωνίως νὰ τὸν ὑμνοῦμε.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Γεωργίου Πρώτης – Φλωρίνης τὴν 6-8-1970

Δευτέρα, Αυγούστου 05, 2024

ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΝΕΑ ΟΥΝΙΑ - ΨΕΥΔΟΕΝΩΣΗ

Τρίτη, Ιουλίου 30, 2024

Ποιά εἶναι τὰ θανάσιμα καὶ ποιά τὰ συγγνωστὰ ἁμαρτήματα

(Ἅγιος Ἰγνάτιος Μπριαντσανίνωφ)

«Θανάσιμα ἁμαρτήματα γιὰ τὸν χριστιανὸ εἶναι ἡ αἵρεση, τὸ σχίσμα, ἡ βλασφημία...»

Κάθε θανάσιμο ἁμάρτημα ποὺ διαπράττει ὁ ὀρθόδοξος χριστιανός, ἂν δὲν θεραπευθεῖ μὲ τὴν πρέπουσα μετάνοια, γίνεται αἰτία αἰώνιου κολασμοῦ του. Θανάσιμα ἁμαρτήματα γιὰ τὸν χριστιανὸ εἶναι ἡ αἵρεση, τὸ σχίσμα, ἡ βλασφημία, ἡ ἐξωμοσία, ἡ ἀπόγνωση, ἡ αὐτοκτονία, ἡ μοιχεία, κάθε παρὰ φύση σαρκικὴ ἁμαρτία, ἡ αἱμομειξία, ἡ μέθη, ἡ ἱεροσυλία, ὁ φόνος, ἡ ληστεία καὶ κάθε μεγάλη, σκληρὴ καὶ ἀπάνθρωπη ἀδικία. Ἀπ’ αὐτὲς μόνο μία, ἡ αὐτοκτονία, δὲν μπορεῖ νὰ θεραπευθεῖ μὲ τὴ μετάνοια.

Ὅλες, πάντως, θανατώνουν τὴν ψυχή, καθιστῶντας τὴν ἀνίκανη νὰ κληρονομήσει τὴν αἰώνια μακαριότητα, ὡς τὴν κάθαρσή της μὲ εἰλικρινῆ μετάνοια. Καὶ μιὰ φορὰ μόνο νὰ πέσει ὁ ἄνθρωπος σὲ κάποια θανάσιμη ἁμαρτία, πεθαίνει ψυχικά. «Γιατί ὅποιος τηρήσει ὅλες τὶς διατάξεις τοῦ θείου νόμου καὶ παραβεῖ μία, θεωρεῖται παραβάτης ὅλου τοῦ νόμου. Ἐκεῖνος, βλέπετε, ποὺ εἶπε «Μὴ μοιχεύσεις», εἶπε καὶ «Μὴ φονεύσεις». Ἄν, λοιπόν, δὲν μοιχεύσεις, ἀλλὰ φονεύσεις, εἶσαι παραβάτης τοῦ νόμου» (Ἰακ. 2:10-11).

Ὅποιος ἁμάρτησε θανάσιμα, ἂς μὴν ἀπελπίζεται. Ἂς καταφύγει στὴ θεραπευτικὴ μετάνοια. Σ’ αὐτὴν τὸν καλεῖ ὡς τὴν τελευταία στιγμὴ τῆς ζωῆς του ὁ Σωτῆρας, ποὺ διακηρύσσει μὲσ’ ἀπὸ τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο: «Ἐκεῖνος ποὺ πιστεύει σ’ ἐμένα, καὶ ἂν πεθάνει θὰ ζήσει» (Ἰω. 11:26).

Μεγάλη συμφορὰ εἶναι ἡ παραμονὴ τοῦ ἀνθρώπου σὲ θανάσιμη ἁμαρτία, μεγάλη συμφορὰ εἶναι ἡ μετατροπὴ τῆς θανάσιμης ἁμαρτίας σὲ συνήθεια! Δὲν ὑπάρχουν καλὲς πράξεις, ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ λυτρώσουν ἀπὸ τὸν Ἅδη μιὰ ψυχή, ἂν αὐτή, πρὶν χωριστεῖ ἀπὸ τὸ σῶμα, δὲν καθαριστεῖ ἀπὸ κάθε θανάσιμο ἁμάρτημά της.

Πότε ἕνα ἁμάρτημα εἶναι συγγνωστό; Ὅταν κανείς, γιὰ παράδειγμα, παρασυρθεῖ λίγο ἀπὸ τὴ γαστριμαργία καὶ φάει κάτι παραπάνω ἀπὸ τὸ ἀναγκαῖο, ὅταν παρασυρθεῖ λίγο ἀπὸ τὴ φιληδονία καὶ κοιτάξει φευγαλέα κάποιο πρόσωπο μὲ πονηρὴ ἐπιθυμία ἢ δεχθεῖ αἰσχρὴ φαντασία, ὅταν προφέρει ἀπρόσεκτα κάποιον ἀνώφελο λόγο, ὅταν πεῖ ἕνα μικρὸ ψέμα ἢ κλέψει ἕνα εὐτελὲς πρᾶγμα ἢ καυχηθεῖ ἢ θυμώσει γιὰ μιὰ στιγμή, ὅταν πικραθεῖ ἢ μνησικακήσει γιὰ λίγο ἐναντίον του πλησίον.

Γιὰ ὅλα αὐτὰ εὔκολα θὰ συγχωρηθεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸν φιλεύσπλαχνο Θεό, ἐφόσον τὴν πτώση του, ποὺ ὀφείλεται στὴν ἀνθρώπινη ἀδυναμία, τὴν ἀκολουθήσει συναίσθηση καὶ μετάνοια. Τὸ συγγνωστὸ ἁμάρτημα δὲν στερεῖ ἀπὸ τὸν χριστιανὸ τὴ θεία χάρη, δὲν θανατώνει τὴν ψυχή του, ὅπως κάνει τὸ θανάσιμο ἁμάρτημα. Καὶ τὸ συγγνωστὸ ἁμάρτημα, ὡστόσο, εἶναι ψυχικὰ ἐπιζήμιο, ὅταν δὲν μετανοοῦμε γι’ αὐτό, ἀλλά, ἀπεναντίας, τὸ ἐπαναλαμβάνουμε, βαραίνοντας συνεχῶς τὸν ζυγό του.

Οἱ ἅγιοι πατέρες λένε ὅτι ὁ ἄνθρωπος πνίγεται ἔχοντας δεμένο στὸν λαιμό του εἴτε ἕνα βαρὺ λιθάρι εἴτε ἕνα σακὶ μὲ ἄμμο. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι στὴν ἄβυσσο τοῦ Ἅδη μπορεῖ νὰ μᾶς παρασύρει τόσο ἕνα μόνο θανάσιμο ἁμάρτημα ὅσο καὶ τὸ πλῆθος τῶν συσσωρευμένων συγγνωστῶν. Τί τὸ ὑπερβολικὰ κακὸ ἔκανε ὁ πλούσιος τῆς εὐαγγελικῆς παραβολῆς (Λούκ. 16:19-31), ἀπολαμβάνοντας τὸν πλοῦτο του; Ἡ αἰτία τῆς καταστροφῆς του, ὅπως τὴν παρουσιάζει τὸ Εὐαγγέλιο, δὲν ἦταν παρὰ ἡ γεμάτη διασκεδάσεις ζωή του, ποὺ τὸν ὁδήγησε στὴν ὁλοκληρωτικὴ λήθη τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς αἰωνιότητας. Ἡ διασκέδαση τοῦ ἔγινε πάθος, ἐμποδίζοντάς τον νὰ ἀντιληφθεῖ ποιά εἶναι ἡ ἀληθινὴ ζωή.

«Πρέπει νὰ προσέχουμε τὴν ψυχή μας», συμβουλεύει ὁ ὅσιος Μακάριος ὁ Μέγας (Λόγος περὶ ἐλευθερίας νοός, 4), «καὶ νὰ ἀποτρέπουμε τὴν ἐπικοινωνία της μὲ βέβηλους καὶ πονηροὺς λογισμούς. Γιατί, ὅπως ἀκριβῶς τὸ σῶμα, ὅταν ἑνώνεται μὲ ἄλλο σῶμα, μολύνεται καὶ γίνεται ἀκάθαρτο, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ διαφθείρεται, ὅταν ἑνώνεται μὲ πονηροὺς καὶ μιαροὺς λογισμούς, συμφωνῶντας μάλιστα μ’ αὐτούς. Κι αὐτὸ συμβαίνει ὄχι μόνο μὲ τοὺς πονηροὺς ἀλλὰ καὶ μὲ τοὺς ἄλλους κακοὺς λογισμούς, ὅπως, γιὰ παράδειγμα, τοὺς λογισμοὺς ἀπιστίας, δόλου, κενοδοξίας, ὀργῆς, φθόνου καὶ φιλονικίας. Στὴν ἀπόρριψη ὅλων αὐτῶν τῶν λογισμῶν καλούμαστε μὲ τὴν ἀποστολικὴ προτροπή: «Ἂς καθαρίσουμε τὸν ἑαυτό μας ἀπὸ καθετὶ ποὺ μολύνει τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴ» (Β’ Κόρ. 7:1)».

(Ἀπὸ τὸ βιβλίο: Ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαντσανίνωφ, Ἐπισκόπου Καυκάσου καὶ Μαύρης Θάλασσας, Ἔργα 5. Λόγος γιὰ τὰ πνεύματα – λόγος γιὰ τὸν θάνατο (ἀποσπάσματα). Ἱερὰ Μονὴ Παρακλήτου, Ὠρωπὸς Ἀττικῆς 2014)

Δευτέρα, Ιουλίου 29, 2024

Η ΠΑΝΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΟΥ 1593μ.Χ ΥΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΤΗ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ ΔΙΑ ΤΟ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΟ

Ἡ Πανορθόδοξος Σύνοδος τοῦ 1593 μ.Χ. ὑποδεικνύει τὴν συναίνεσιν διὰ τὸ Αὐτοκέφαλον

Τοῦ Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

Πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ στὴν προσπάθειά τους νὰ δικαιολογήσουν μονομερῆ ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, χωρὶς τὴ συναίνεση τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, πρόβαλαν τὸ ἐπιχείρημα ὅτι μετὰ τὸ Αὐτοκέφαλο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, τὸ ὁποῖο ἐπικυρώθηκε κατὰ τὴν Γ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, δὲν τέθηκε ξανὰ θέμα συναίνεσης. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἀληθεύει.

Ἀπὸ τὰ κείμενα , τῆς Διορθοδόξου Προπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς στὸ Σαμπεζὺ γιὰ τὸ ζήτημα τοῦ Αὐτοκεφάλου, δυστυχῶς δὲν πείθονται.

Οὔτε καὶ αὐτὸ ποὺ ἐπισημαίνεται στὴ μελέτη τοῦ κ. Φειδᾶ. ποὺ τιτλοφορεῖται : «Τό αὐτοκέφαλον καὶ τό αὐτόνομον ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ» ὅπου ἀναφέρει, ὅτι «κανονικῶς ἁρμόδιον διὰ τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ ‘’αὐτοκεφάλου’’ ὄργανον εἶναι ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος καὶ κατ’ ἀκολουθίαν διὰ τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν ἡ Πανορθόδοξος Σύνοδος...», καθὼς καὶ τό ‘’ὁμόθυμος σύνοδος ἢ ὁμόθυμος συμφωνία πάντων τῶν πατριαρχικῶν θρόνων ἀποτελοῦν τὸ κανονικὸν ὄργανον ἀνακηρύξεως τοῦ αὐτοκεφάλου ἢ τοῦ αὐτονόμου ἐκκλησίας τινός, πᾶσα δὲ ἄλλη διαδικασία εἶναι ἀντικανονικὴ καὶ ὄχι μόνο δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν ἑνότητα, ἀλλὰ τοὐναντίον διὰ τῆς καταπατήσεως τῆς κανονικῆς παραδόσεως διαβιβρώσκει καὶ διασπᾶ τὴν ἐν τῇ ὀρθῇ πίστει καὶ ἀγάπη ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας’’, τὸ δέχονται.

Ἐπιμένουν σὲ προνόμιο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ποὺ θέλει τὴν ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας χωρὶς τὴ συναίνεση τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἀσχέτως τῆς καταπατήσεως τῆς κανονικῆς παραδόσεως . Διαβιβρώσκει καὶ διασπᾶ τὴν ἐν τῇ ὀρθῇ πίστει καὶ ἀγάπη ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας’’, ὅπως χαρακτηριστικὰ σημειώνει ὁ ἐν λόγῳ καθηγητής.

Ἂς προσέξομε τί καταγράφει στὸ σύγγραμμά του ποὺ τιτλοφορεῖται : «Τὸ Αὐτοκέφαλον τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου» (Λευκωσία 1977), ὁ μ. Ἀνδρέας Μιτσίδης (Δ.Φ.), ὁ ὁποῖος διετέλεσε Ἐπιθεωρητὴς Μέσης Ἐκπαίδευσης τοῦ Ὑπ. Παιδείας Κύπρου.

Τὸ 1593 συνῆλθεν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πανορθόδοξος Σύνοδος, τῆς ὁποίας μετέσχον ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ἰερεμίας Β΄ ὁ Τρανὸς (1536-1595), ὁ Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας Μελέτιος Α΄ ὁ Πηγὰς (1590-1601), ἀντιπροσωπεύων καὶ τὸν Πατριάρχην Ἀντιοχείας Ἰωακεὶμ Στ΄ (1593-1601), ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Σοφρώνιος Δ΄ (1579-1608) καὶ πολλοὶ Μητροπολῖται.

Ἡ Σύνοδος αὕτη ἀπεφάσισεν, ὅπως «τὸν θρόνον τῆς εὐσεβεστάτης πόλεως Μοσχόβου εἶναι τε καὶ λέγεσθαι Πατριαρχεῖον διὰ τὸ βασιλείας ἀξιωθῆναι παρὰ Θεοῦ τὴν χώραν ταύτην, πᾶσαν τε Ρωσίαν καὶ τὰ ὑπερβόρεια μέρη ὑποτάττεσθαι τῷ πατριαρχικῷ θρόνῳ Μοσχόβου καὶ πάσης Ρωσίας, καὶ τῶν ὑπερβορείων μερῶν...) (Ἀρχιμανδρίτου Καλλινίκου Δελικάνη, Τὰ ἐν τοῖς Κώδιξι τοῦ Πατριαρχικοῦ Ἀρχειοφυλακείου σωζόμενα ἐπίσημα ἐκκλησιαστικὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ σχέσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου πρὸς τὰς Ἐκκλησίας Ἀλεξανδρείας Ἀντιοχείας, Ἱεροσολύμων καὶ Κύπρου (1574-1863) (Κωνσταντινούπολις 1904).

Αὐτὸ ποὺ δίνει περισσότερο φῶς στὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι τὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴ μελέτη του μ. Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καὶ Πάσης Ἑλλάδος Χριστοδούλου ποὺ τιτλοφορεῖται : «Μελέτιος ὁ Πηγάς – Κεφάλαιον Γ΄ : Ὁ Μελέτιος ὡς Πατριάρχης Ἀλεξανδρειας» , εἰδικότερα σὲ αὐτὸ ποὺ ἀναφέρεται στὸ Ρωσικὸ θέμα καὶ τὴ Σύνοδο τοῦ 1593.

Στὴ μελέτη του αὐτὴ ποὺ μεταξὺ ἄλλων σημειώνει τὰ ἑξῆς : «Κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Ἰερεμίας Β΄ τὴν κανονικὴν τάξιν παριδών, ἀνεκήρυξεν αὐτοβούλως εἰς Πατριαρχεῖον τὸν Μητροπολιτικὸν θρόνον Μοσκοβίας. Πληροφορηθεὶς τοῦτο ὁ Μελέτιος ἀπηύθηνεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Πατριάρχην Ἰερεμίαν δριμέως ψέγων αὐτὸν διά την τολμηθεῖσαν παραβίασιν τῆς Κανονικῆς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τάξεως. ‘’Οἴδα’’, ἔγραφε, ‘’ἐπὶ τῇ ἀναγωγῇ εἰς Πατριαρχεῖον της Μοσκόβου Μητροπόλεως, οὐ γὰρ σὲ διαλανθάνει , οὐχ ἑνὸς εἶναι τοῦτο Πατριάρχου (εἰ μὴ τὴ Παλαιὰ Ρώμη ἐπανακολουθεὶν ἔγνωκεν ἡ Νέα) ἀλλὰ Συνόδου καὶ Συνόδου Οἰκουμενικῆς (τῶν Ὀρθοδόξων δηλαδή). Τοῦτον γὰρ τρόπον καὶ τὰ μέχρι σήμερον Πατριαρχεῖα κατέστη, διὰ τοῦτο ἔδει σου τὴν ἱερὰν ψυχὴν καὶ τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν συμπαραλαβεὶν τὴν ψῆφον. Δεῖ γὰρ πάντας εἰδέναι (ὡς κατὰ τὴν Γ΄ Σύνοδον οἱ Πατέρες διορίζονται) τὸ πραττόμενον ὅτι περὶ κοινοῦ τινὸς πράγματος ἐστὶν ἡ σκέψις· φανερὸν δὲ ὅτι θρόνος οὐδεὶς Πατριαρχικὸς ἑτέρῳ ὑπόκειται, ἀλλὰ τὴ καθολικὴ συνδέεται Ἐκκλησία’’. Διὰ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης ἐπὶ τῆς Κανονικῆς αὐτοῦ βάσεως τὸ θέμα τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ αὐτοκεφάλου καὶ τῆς ἀνυψώσεως Μητροπόλεως τινὸς εἰς Πατριαρχικὴν ἀξίαν, γεγονὸς ἐνέχον μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν πορείαν τῆς Ἐκκλησίας».

‘’Δριμέως ψέγων αὐτόν’’, σημειώνει ὁ μ. Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος. Ἡ αἰτία ἦταν ὅτι ‘’ἀνεκήρυξεν ὁ Πατριάρχης Ἰερεμίας αὐτοβούλως εἰς Πατριαρχεῖον τὸν Μητροπολιτικὸν θρόνον Μοσκοβίας’’. ‘’Ἀπηύθηνεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Πατριάρχην Ἰερεμίαν’’, γιατί δὲν τηρήθηκε ἡ Κανονικὴ Τάξη γιὰ τὸ θέμα τοῦτο. Ἡ Κανονικὴ Τάξη στὸ συνοδικὸ πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας παρέπεμπε. Τὸ τονίζει ἐμφανέστατα στὴν ἐπιστολὴ ὁ Ἅγιος Μελέτιος ὅτι ‘’οὐχ ἑνὸς εἶναι τοῦτο Πατριάρχου, ἀλλὰ Συνόδου καὶ Συνόδου Οἰκουμενικῆς’’.

Θὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὅτι προηγήθηκε στὶς 26 Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους 1589 χειροτονία τοῦ Μητροπολίτη Μόσχας σὲ Πατριάρχη, ἀπὸ τὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη Ἰερεμία Β΄. Τὴ συναίνεση καὶ τῶν ὑπολοίπων Πατριαρχείων εἶχε ἤδη ὑποδείξει καὶ ὁ Πατριάρχης Ἀντιοχείας Ἰωακεὶμ Στ΄ στὸν Τσάρο Θεόδωρο τὸ ἔτος 1586. Ἔτσι ὅταν ἔφθασε ὁ Ἅγιος Μελέτιος στὴν Κωνσταντινούπολη, ἀντιπροσωπεύων καὶ τὸν Πατριάρχην Ἀντιοχείας Ἰωακεὶμ Στ΄, συγκροτήθηκε Ἐνδημοῦσα Σύνοδος στὸν Ἱερὸ Ναό της Παμμακαρίστου στὶς 12 Φεβρουαρίου 1593.

Ὅπως ἀναφέρει στὴ μελέτη του αὐτὴ , σημειώνει ὁ μ. Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, ‘’σκοπὸς τῆς Συνόδου ταύτης ἦτο ἡ ρύθμισις τῆς ρωσικῆς αὐτοκεφαλίας καὶ ἡ ἐπίλυσις σοβαρῶν τινῶν ζητημάτων τάξεως καὶ πειθαρχίας’’. Αὐτοκεφαλία λοιπὸν δὲν εἶναι διμερὲς ζήτημα, ὅπως ἔγινε προσπάθεια νὰ προβληθεῖ ὡς τέτοιο, ἀλλὰ πρόβλημα ποὺ ἀφορᾶ ὅλη τὴν Ἐκκλησία καὶ συνεπῶς ἡ συναίνεση τῶν ὑπολοίπων Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν εἶναι ἀπαραίτητη.

‘’Οὐ γὰρ σὲ διαλανθάνει οὐχ ἑνὸς εἶναι τοῦτο Πατριάρχου’’, ἔγραφε ἐξ ἀφορμῆς τῆς μονομεροῦς ἐκχώρησης Αὐτοκεφάλου, ὁ Ἅγιος Μελέτιος, ὁ διατελέσας καὶ Τοποτηρητὴς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου κατὰ τὰ ἔτη 1597-1598. Αὐτὸ καταδεικνύει τὴ σημασία τῆς συναίνεσης στὸ μεγάλο αὐτὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι ὅμως λίγοι ἐκεῖνοι ποὺ ἔχουν ‘’ἀφαιρέσει’’ τὴν προϋπόθεση τῆς συναίνεσης τῶν ὑπολοίπων Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν.

‘’Ἡ Σύνοδος ἐπικυρώσασα τὸ δωροθὲν εις τὴν ρωσικὴν Ἐκκλησία, αὐτοκέφαλον, καὶ διὰ πράξεως Συνοδικῆς’’ , ἐπέλυσε τὸ γεννηθὲν διὰ τῆς αὐθαιρέτου ἐνεργείας τοῦ Πατριάρχου Ἰερεμίου ρωσικὸν ζήτημα καὶ ἀπεκατέστησεν τὴν τρωθεῖσαν κανονικὴν τάξιν’’, σημειώνει ὁ μακαριστός Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος.

Αὐτὸ μάλιστα ποὺ καταληκτικὰ τονίζει μὲ τό «ἡ σώφρων του Μελετίου φωνή» , ἂς εἶναι στὶς μέρες μας σωτήριο παράδειγμα γιὰ ἀποκατάσταση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας.

*www.myriobiblos.gr : «Μελέτιος ὁ Πηγάς – Κεφάλαιον Γ΄ : Ὁ Μελέτιος ὡς Πατριάρχης Ἀλεξανδρειας».