ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΑΓΗΣ ΜΠΑΣΙΑΣ: ΕΝΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΔΙΑ ΧΡΙΣΤΟΝ ΣΑΛΟΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

         Τά Ἑπτάνησα εἶναι κοιτίδα πολλῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἕνας ἀπό αὐτούς ὑπῆρξε ὁ νεοφανής ἅγιος Παναγῆς Μπασιάς ἀπό τό Ληξούρι της Κεφαλονιάς. Ἔζησε στήν ἐποχή, ὅταν τά Ἑπτάνησα ἄλλαζαν συνεχῶς κατακτητές καί ἡ Ἐκκλησία μας στέναζε κάτω ἀπό τίς ἀφόρητες πιέσεις τῶν αἱρετικῶν παπικῶν, οἱ ὁποῖοι γιά ὁλόκληρες ἑκατονταετίες συνεργάζονταν στενά μέ τούς κατακτητές δυτικούς γιά τόν ἀφελληνισμό τῶν κατοίκων καί τήν ὑποταγή στόν αἰρεσιάρχη πάπα.

Γεννήθηκε στό Ληξούρι τό 1801. Γονεῖς ἦταν ὁ Μιχαήλ Τυπάλδος Μπασιάς καί ἡ Ρεγγίνα τό γένος Δελλαπόρτα, εὐσεβεῖς καί εὐκατάστατοι. Ἔλαβε σοβαρή γραμματική μόρφωση. Γνώριζε ἐπίσης τήν Ἰταλική, Γαλλική καί Λατινική γλῶσσα.

Ἀρχικά διορίστηκε γραμματοδιδάσκαλος καί ἐξάσκησε τό λειτούργημα τοῦ διδασκάλου, ἀλλά σύντομα ἐμπνεύστηκε ἀπό τά ριζοσπαστικά κηρύγματα τῶν Κοσμᾶ Φλαμιάτου καί Εὐσεβίου Πανά, μεγάλων ἐκκλησιαστικῶν ἀναστημάτων τῆς ἐποχῆς, οἱ ὁποῖοι ὑπεράσπιζαν τήν Ἑλλάδα καί τήν Ὀρθοδοξία καί συντάχτηκε μαζί τους. Οἱ ἄγγλοι (κυρίαρχοι τῆς Ἑπτανήσου) ὑποτιθέμενοι προστάτες, τυραννοῦσαν τό λαό καί ἐπιβουλεύονταν τό ὀρθόδοξο φρόνημά του. Ἄφησε λοιπόν τό δημόσιο σχολεῖο, τό ὁποῖο προπαγάνδιζε τήν ἀγγλική κυριαρχία, καί ἄρχισε νά παραδίδει μαθήματα κατ’ οἶκον.

Σέ ἡλικία 20 ἐτῶν, μετά τόν θάνατον τοῦ πατέρα τοῦ, ἔχοντας ἔμφυτη κλίση γιά τόν μοναχισμό καί ἐπηρεαζόμενος ἀπό τήν προσωπικότητα τοῦ Πολιούχου μεγάλου Ἀσκητοῦ, Ἁγίου Γερασίμου καί τοῦ γείτονά τοῦ, ἐπίσης μεγάλου Ἀσκητοῦ, Ἁγίου Ἀνθίμου, ἐγκατέλειψε τά πάντα καί πῆγε στό νησάκι «Ξηροσκόπελο», στήν Κάτω Λειβαθώ, στή Μονή Βλαχερνών, τόπος ἐξορίας Κληρικῶν ἀπό τούς Ἄγγλους. Ἐκεῖ συνάντησε καί τόν ἐξόριστο περίφημο Ζακύνθιο Κληρικό Νικόλαο Καντούνη καί ἔλαβε τό μοναχικός σχῆμα καί μοναχικό ὄνομα Παΐσιος.

Δέν ἔμεινε ὅμως ἐκεῖ πολύ διάστημα, διότι ἀναγκάστηκε νά γυρίσει στό Ληξούρι νά προστατέψει τή χήρα μητέρα του καί τήν ἀπροστάτευτη ἀδελφή του. Ἄν καί ζοῦσε στόν κόσμο, ὁλόκληρη ἡ ζωή του ἀποδείχτηκε ἕνας συνεχής ἀσκητικός ἀγῶνας καί μιά συνεπής βίωση τῶν μοναχικῶν ἰδεωδῶν καί ἀρχῶν. Στά 1836 χειροτονεῖται διάκονος καί Πρεσβύτερος ἀπό τόν Ἀρχιεπίσκοπο Κεφαλληνίας Παρθένιο Μακρή. Στό ἑξῆς ζοῦσε γιά τήν Ἐκκλησία, γιά τό Χριστό καί γιά τούς πιστούς ἀδελφούς του. Ἀρνήθηκε νά διοριστεῖ σέ ἐνορία καί ἐγκαταστάθηκε στή μικρή Μονή τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος. Γιά πενῆντα χρόνια λειτουργοῦσε καθημερινά, κήρυττε μέ φλόγα ψυχῆς. Ἔτρεχε στά σπίτια τῶν κατοίκων γιά νά τούς βοηθήσει ὑλικά καί πνευματικά. Τό πρόβλημα τοῦ καθενός γινόταν καί δικό του πρόβλημα. Πούλησε ὅλα του τα ὑπάρχοντα καί τά μοίρασε στούς φτωχούς. Ἀναδείχτηκε ἐπίσης ἐξαίρετος ἐξομολόγος. Πλήθη βασανισμένων ἀνθρώπων ἔτρεχαν γιά νά πάρουν παρηγοριά καί νά ἐλαφρώσουν τά βαριά φορτία τους ἀπό τόν αὐτόν ἐνάρετο κληρικό.

Μέ τήν προσωπική του κάθαρση καί ἁγιότητα, ἔλαβε ἀπό τό Θεό τό χάρισμα τῆς προφητείας καί προέλεγε τά μέλλοντα συμβαίνειν σέ πρόσωπα, οἰκογένειες καί γενικότερα τῆς κοινωνίας. Ἀξιώθηκε ἐπίσης νά ἐπιτελεῖ στό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ θαύματα.

Ταυτόχρονα εἶχε ἀναπτύξει καί μιά ἀξιοθαύμαστη ἐθνική καί πατριωτική δράση. Στίς 21 Μαΐου 1864 γεύτηκε τή χαρά τῆς Ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μέ τήν Μητέρα Ἑλλάδα, γιά τήν ὁποίαν ἐργάστηκε καί ὁ ἴδιος μέ τόν ἰδικό του ἀντιστασιακό τρόπο, στό πλευρό τῶν ἡρώων ριζοσπαστῶν, διατηρῶντας καί καλλιεργῶντας τήν Ὀρθόδοξη παράδοση, σέ τόσο δύσκολες πολιτικές καί κοινωνικές περιόδους.

Τό 1867 μέ τούς φοβερούς σεισμούς τῆς Παλλικῆς γκρεμίστηκε τό σπίτι του καί ἔκτοτε φιλοξενήθηκε στό σπίτι τοῦ ἐξαδέλφου τοῦ Ἰωάννου Γερουλάνου, πατέρα τοῦ γνωστοῦ χειρουργοῦ καί ἀκαδημαϊκοῦ Μαρίνου Γερουλάνου.

Ἦταν ταπεινός. Δέν ἤθελε νά μιλοῦν γι’ αὐτόν καί γιά τοῦτο ἀποφάσισε νά ἀσκήσει τήν ἀρχαία καί μεγάλη ἀρετή της διά Χριστόν σαλότητας. Προσποιούταν τόν πνευματικά ἀνάπηρο, νά θεωροῦν οἱ ἄλλοι τά πνευματικά του χαρίσματα καί τίς ἀρετές του ὡς προϊόντα ἀνθρώπου χαμηλῆς νοημοσύνης. Παρ’ ὅλα αὐτά ἔχαιρε ἐκτίμησης ἀπό τό σύνολο τῶν κατοίκων, ἐκτός ἐλαχιστότατων περιπτώσεων. Ὡς καί ὁ γνωστός ληξουριώτης ἀντικληρικός λογοτέχνης Ἀνδρέας Λασκαράτος τόν συμπαθοῦσε καί τόν ἐκτιμοῦσε!

Ἀπό τίς κακουχίες, τί στερήσεις καί τόν ἀσκητικό του ἀγῶνα κλονίστηκε ἡ ὑγεία του ἔμεινε πέντε χρόνια κλινήρης. Τόν εἶχε ἐπισκεφθεῖ στό σπίτι του ὁ Μητροπολίτης Κεφαλληνίας Γερμανός Καλλιγάς, τοῦ ὁποίου προεῖπε τήν ἐκλογή του ὡς Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν! Κοιμήθηκε εἰρηνικά, σέ ἡλικία 88 ἐτῶν, τήν 7η Ἰουνίου 1888. Ἡ κηδεία του ἔγινε πάνδημη. Τόν ἀποχαιρέτισε ὅλος ὁ λαός της Κεφαλονιάς, μέ ἐπί κεφαλῆς τόν Ἀρχιεπίσκοπο Γερμανό Καλλιγά.

Ἡ φήμη του δέν ἔσβησε ποτέ ἀπό τίς μνῆμες τῶν εὐσεβῶν Κεφαλλήνιων. Ὥσπου ἡ μητέρα μας Ἐκκλησία στά 1986 τόν κατέταξε στά ἁγιολόγιά της. Ἡ ἀνακομιδή τῶν ἱερῶν λειψάνων του ὑπῆρξε μεγάλο γεγονός, τῶν ὁποίων ἡ εὐωδία ἐπιβεβαίωσε τήν ἁγιότητά του. Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στίς 7 Ἰουνίου, ἡμέρα τῆς ὁσιακῆς κοίμησής του. Τά χαριτόβρυτα λείψανά του φυλάσσονται στόν Ἱερό Ναό Ἁγίου Σπυρίδωνος Ληξουρίου.

Ἀπό ὅλες τίς ἀρετές του ξεχωρίζει ἡ ταπείνωσή του, ἡ ὁποία, ἐξυψώνει τόν ἄνθρωπο καί τόν τοποθετεῖ κάτω ἀπό τό θρόνο τοῦ Θεοῦ. Σέ ἀντίθεση μέ τήν ὑπερηφάνεια, ἡ ὁποία γκρεμίζει τόν ἄνθρωπο στά πιό βαθιά βάραθρα τῆς κολάσεως. Ἡ ὑπερηφάνεια εἶναι ἡ ἀγιάτρευτη ρίζα τοῦ κακοῦ στόν ἄνθρωπο, ἡ ὁποία τόν κρατᾶ μακριά ἀπό τήν ἁγιαστική χάρη τοῦ Θεοῦ καί πώς ἡ ταπείνωση εἶναι τό σωτήριο ἀντίδοτο τῆς καταστροφικῆς πορείας, πού ὁδηγεῖ τόν ἄνθρωπο ἡ ἐγωπάθεια. Εἶναι τό χειρότερο ἐμπόδιο γιά τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτή ἡ ἐγωιστική αὐτάρκεια, ὡς μιά λίαν νοσηρή κατάσταση ἐμποδίζει τή συναίσθηση τῆς ἀμαρτωλότητας καί τή διάθεση γιά μετάνοια. Ἐγωισμός καί μετάνοια εἶναι δυό ἔννοιες ἐντελῶς ἀντίθετες καί ἀσυμβίβαστες μεταξύ τους. Ἡ μία ἀναιρεῖ τήν ἄλλη. Οἱ πύλες τῆς ψυχῆς τοῦ ἐγωπαθοῦς ἀνθρώπου εἶναι ἑρμητικά κλειστές γιά τή θεία χάρη καί κατά συνέπεια εἶναι ἀδύνατη ἡ σωτηρία του, ὅσο ἐμμένει στήν ἐγωιστική τοῦ περιχάραξη. Ὁ ἅγιος Παναγῆς, ὑπῆρξε ἡ ἐνσάρκωση τῆς ταπεινοφροσύνης, ὁ ὁποῖος δίδασκε τήν ταπεινότητα περισσότερο μέ τή ζωή τοῦ παρά μέ τά λόγια του.

Τέτοιους κληρικούς, σάν καί τόν ἅγιο Παναγῆ Μπασιά, ἔχουμε ἀνάγκη αὐτές τίς δύσκολες καί ἀποκαλυπτικές ἡμέρες πού ζοῦμε.

 

 

 

Ὁ Π.Ο.Υ. ἐν μέσῳ πολλῶν ἀντιδράσεων ἀπέτυχε νά υἱοθετήσει τή «Συνθήκη γιά τίς πανδημίες»

 

Γράφει ὁ Νικόδημος Καλλιντέρης

 

Σημαντική εἴδηση πού στήν Ἑλλάδα πέρασε στά ψιλά... Κοινῶς, «θάφτηκε»!

Παρά τά δύο χρόνια κατά τά ὁποῖα διεξάγονταν διαπραγματεύσεις, τελικά τά 194 κράτη-μέλη τοῦ Παγκόσμιου Ὀργανισμοῦ Ὑγείας (Π.Ο.Υ.) δέν κατόρθωσαν νά συμφωνήσουν στήν υἱοθέτηση τῆς «Συνθήκης γιά τίς Πανδημίες» (Pandemic Treaty).

Ἡ ἐν λόγῳ Συνθήκη, ἰδίως στήν ἀρχική της μορφή, δημιουργοῦσε ἕνα ἄκρως συγκεντρωτικό μοντέλο διαχείρισης τῶν ὑγειονομικῶν κρίσεων πού περιελάμβανε μεταξύ ἄλλων δεσμευτικές γιά τά κράτη-μέλη ἀποφάσεις γιά τήν ἐπιβολή ἐγκλεισμῶν (lockdowns), ὑποχρεωτικῶν ἐμβολιασμῶν, κλείσιμου ἐθνικῶν συνόρων, πιστοποιητικῶν ἐμβολιασμῶν καί ὑγείας καί ἄλλων περιοριστικῶν μέτρων. Ὁ Π.Ο.Υ. καί οἱ μή δημοκρατικά νομιμοποιημένοι ἀλλά δοτοί ἀξιωματοῦχοι του, διά τῆς Συνθήκης θά ἀποκτοῦσαν μιά ἄνευ προηγουμένου ἰσχύ στή χάραξη μιᾶς παγκόσμιας πολιτικῆς ὑγείας σέ ἔκτακτες περιστάσεις!

Σέ πολλές χῶρες ὑπῆρξαν ἀπό τήν πρώτη στιγμή σθεναρές ἀντιδράσεις ἀπό πολιτικούς, κόμματα καί τήν κοινωνία τῶν πολιτῶν μέ ἀποτέλεσμα στίς τελικές διαπραγματεύσεις νά παρουσιαστεῖ ἕνα ἐν μέρει διαφορετικό ἀπό τό ἀρχικό κείμενο, τό ὁποῖο καί πάλι ὅμως δέχτηκε τά πυρά πολλῶν εἰδικῶν γιά τήν ὑφαρπαγή ἐξουσίας ἀπό τά ἐθνικά κράτη καί τή συγκέντρωσή της στούς γραφειοκράτες τοῦ Π.Ο.Υ.

Ὁ Π.Ο.Υ. ἐπρόκειτο νά υἱοθετήσει τή Συμφωνία στήν ἐτήσια συνέλευσή του πού λαμβάνει χώρα αὐτές τίς ἡμέρες στή Γενεύη τῆς Ἑλβετίας. Ὁ ἐμφανῶς ἀπογοητευμένος μέ τήν ἐξέλιξη Γενικός Διευθυντής τοῦ Π.Ο.Υ. Tedros Adhanom Ghebreyesus δήλωσε ὅτι «αὐτό δέν εἶναι ἀποτυχία. Θά προσπαθήσουμε τά πάντα - πιστεύοντας ὅτι ὅλα εἶναι δυνατά - καί θά τό κάνουμε αὐτό γιατί ὁ κόσμος χρειάζεται ἀκόμα μιά Συνθήκη γιά τίς πανδημίες».

Ἀπό τούς πολιτικούς πού ἔδωσαν μάχη γιά τήν ἀνάδειξη τῶν κινδύνων γιά τά δικαιώματα τῶν πολιτῶν καί τούς δημοκρατικούς θεσμούς ἀπό τίς προβλέψεις τῆς Συνθήκης ξεχώρισε ὁ Ὁλλανδός Εὐρωβουλευτής Rob Roos, ὁ ὁποῖος μέ τίς συνεχεῖς παρεμβάσεις του τούς τελευταίους μῆνες ἐξήγησε τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο ἡ Συνθήκη θά μεταβίβαζε τεράστια πολιτική ἰσχύ στήν Κίνα καί στούς λομπίστες τῶν φαρμακοβιομηχανιῶν τήν ὥρα πού ὁ ἁπλός πολίτης θά ἔστεκε ἀδύναμος ἀπέναντι στούς μή ἐκλεγμένους γραφειοκράτες τοῦ Π.Ο.Υ. Ἐπίσης, ἐντόπισε τούς κινδύνους μιᾶς ἑνιαίας καί παγκόσμιας πολιτικῆς ὑγείας γιά τήν ἀντιμετώπιση μιᾶς ἐνδεχόμενης πανδημίας λέγοντας ὅτι «κατά τή διάρκεια μιᾶς πανδημίας, ἡ καλύτερη προσέγγιση δέν θά εἶναι ἡ ἴδια παντοῦ. Κάποιος σκέφτεται τίς διαφορές στόν πολιτισμό ἀλλά καί τήν πυκνότητα τοῦ πληθυσμοῦ ἤ πῶς ἐπιτυγχάνεται ἡ κατάλληλη ἰσορροπία μεταξύ τοῦ κινδύνου καί τῆς ἐλευθερίας σέ κάθε πολιτισμό».

Εἶναι πάντως ἀπογοητευτικό πού παρά τό πάθημα τῆς πρόσφατης ὑγειονομικῆς κρίσης τοῦ κορωνοϊοῦ μέ τά αὐταρχικά μέτρα καί τίς ἀντιεπιστημονικές ὑποχρεωτικότητες, δέν βγάλαμε τά ὀρθά συμπεράσματα. Καί κάπως ἔτσι ἐξηγεῖται ἡ σιωπή νεκροταφείου στή χώρα μας γιά τό τόσο σοβαρό θέμα τόσο σέ θεσμικό τοὐλάχιστον ἐπίπεδο...

 

Νικόδημος Καλλιντέρης

 

ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΚΟΙΝΟ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΜΕΤΑΝΟΗΤΟΥΣ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥΣ

Αφορμή γιά τό παρόν ἐκδοτικό σημείωμα ἔδωσαν οἱ πρόσφατες δηλώσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου, πού ἔγιναν τήν Κυριακή 31 Μαρτίου 2024, ἡμέρα ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα ἀπό τούς παπικούς καί προτεστάντες.

Ὁ Πατριάρχης στόν «ἐγκάρδιο χαιρετισμό ἀγάπης», ὅπως τόν χαρακτήρισε, εἶπε ὅτι εἶναι σκάνδαλον ὁ χωριστός ἑορτασμός τοῦ Πάσχα ἀπό τούς Χριστιανούς καί ὅτι εἶναι εὐκαιρία ἡ συγκυρία τῆς συμπτώσεως τῆς ἡμερομηνίας ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα σέ Ἀνατολή καί Δύση κατά τό ἔτος 2025 νά ἀποτελέσει ἀπαρχή καθιερώσεως κοινῆς ἡμερομηνίας ἑορτασμοῦ ἀπό ὅλους τούς Χριστιανούς.

Αὐτό πού γιά τό κοσμικό πνεῦμα – καί πάντοτε τά κίνητρα καί κριτήρια παρομοίων κινήσεων διαχριστιανικῶν καί διαθρησκειακῶν προσεγγίσεων εἶναι κοσμικά– αὐτό λοιπόν πού γιά τά κοσμικά κριτήρια φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως μιά ἰδέα ὄχι κακή, ἄν τό μελετήσουμε καλύτερα μέ κριτήρια Ὀρθόδοξα και πατερικά, δέν εἶναι δύσκολο νά δοῦμε πόσον ἕωλο, ἀστήρικτο −καί ἐν τέλει− ἀπαράδεκτο καί ἀντορθόδοξον εἶναι.

Ὅπως, πολύ σωστά, παρατηρεῖ ἡ Ἀδελφότης Θεολόγων «Ὁ Σωτήρ» σέ ὁμολογιακό κείμενο, πού ἐξέδωσε ἐπ᾽ αὐτοῦ, μέ τίτλο «Πρὸς Θεοῦ! Ὄχι ἄλλο σχίσμα!»(16.04.2024), σκάνδαλο δέν ἀποτελεῖ ὁ χωριστός ἑορτασμός ἀλλ᾽ ἡ ἀποστασία τῆς δυτικῆς Χριστιανοσύνης ἀπό τήν πίστη, πού διακρατεῖ ἀκαινοτόμητον ἡ Ἁγία μας Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία. Ὁ χωριστός ἑορτασμός τοῦ Πάσχα, ὄχι μόνον δέν ἀποτελεῖ σκάνδαλον, ἀντιθέτως ἀποτελεῖ εὐλογία καί ἀπόδειξη ὅτι παραμένουμε στό ἀσφαλές ἔδαφος, ἐντός τοῦ ὁποίου οἱ Ἅγιες Οἰκουμενικές Σύνοδοι καί οἱ ἅγιοι Πατέρες ὅρισαν νά κινούμεθα.

 Δηλαδή, ἐξ ἐπόψεως Ὀρθοδόξου, τά πράγματα εἶναι ἀκριβῶς στήν ἀντίθετη κατεύθυνση ἀπ᾽ αὐτήν πού τά θέλει ἐν προκειμένῳ τό κοσμικό –οἰκουμενιστικό– συγκρητιστικό πνεῦμα.

Εἶναι μάλιστα ἀκραία ἀσέβεια νά λέγει κάποιος ὅτι θά τιμήσει τήν Α´ Οἰκουμενική Σύνοδο, καταργώντας συγχρόνως τήν δική της ἀπόφαση γιά τόν ἑορτασμό τοῦ Πάσχα κατά τήν πρώτη Κυριακή μετά τήν πρώτη πανσέληνο ἀπό τήν ἐαρινή ἰσημερία. Αὐτή ἡ ἀπόφαση τηρεῖται ἀπαρεγκλίτως ἐδῶ καί 1.700 χρόνια.

Αὐτή ἡ στόχευση τοῦ κοινοῦ ἑορτασμοῦ ἔχει προϊστορία στό πλαίσιο τῆς οἰκουμενιστικῆς κινήσεως καί εὔκολα καταλαβαίνει ὁ καθένας, μέ βάση ὅσα λέγονται καί πράττονται, ὅτι θά εἶναι τό πρῶτο βῆμα γιά τό λεγόμενον Κοινόν Ποτήριον, δηλαδή τήν πλήρη ἕνωση καί κοινωνία μέ τούς αἱρετικούς, χωρίς ὅμως αὐτοί νά μετανοήσουν καί νά ἀποκηρύξουν τίς πλάνες των. Εἶναι ἐκπληκτικό καί συνάμα βαθύτατα λυπηρό τό γεγονός ὅτι τόν κοινό ἑορτασμό, προστάδιο τῆς πλήρους ἑνώσεως, ἐπιδιώκουν νά τόν κάνουν καί μέ τρόπο τελείως ἀνορθόδοξο.

Τό πολίτευμα τῆς Ὀρθοδοξίας εἶναι συνοδικό. Ἡ συνοδικότης ὅμως κατά τήν πορεία ἐπιδιώξεως τοῦ συνεορτασμοῦ περιφρονεῖται πλήρως. Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης ἀντί νά συσκέπτεται συνοδικῶς μέ τούς λοιπούς 14 Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καί αὐτοί μέ τίς συνόδους των, συναντᾶται καί διαβουλεύεται ἐπ᾽ αὐτοῦ μέ τόν πάπα, μέ καρδιναλίους καί μέ ἀρχηγούς κρατῶν!

 Ἐάν ὑπῆρχε σεβασμός τῆς συνοδικότητος ἐν τῇ πράξει, θά μποροῦσε νά ξεπερασθεῖ καί ἡ διαίρεση ἐντός τοῦ σώματος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Αὐτό εἶναι τό πραγματικό σκάνδαλο καί ὄχι ἡ διαφορετική ἡμερομηνία ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα σέ Ἀνατολή καί Δύση. Τό πραγματικό σκάνδαλον εἶναι το σχίσμα, πού προέκυψε ἐπί τῶν ἡμερῶν μας, ἐξ ἀφορμῆς τῆς δημιουργίας ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο τῆς «Ἐκκλησίας» τῶν καθηρημένων, ἀχειροτονήτων καί αὐτοχειροτονημένων στήν Οὐκρανία ὑπό τόν Ἐπιφάνιον Ντουμένκο.

Ὅπως ἐπίσης σκάνδαλο καί χαίνουσα πληγή εἶναι τό Παλαιοημερολογητικό σχίσμα. Θά ἦταν εὐχῆς ἔργον ἐπί τῆς ἀντικανονικῆς αὐτῆς πρωτοβουλίας τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου νά δοῦμε τοποθετήσεις Συνόδων Τοπικῶν Ἐκκλησιῶν, ἐπιμέρους Μητροπολιτῶν, Θεολόγων, Ἱερῶν Μονῶν, Χριστιανικῶν Ἀδελφοτήτων καί Συλλόγων. Μέχρι στιγμῆς τό μόνο πού ὑπέπεσε στήν ἀντίληψή μας εἶναι ἡ χαροποιός Πασχάλιος Ποιμαντορική Ἐγκύκλιος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κυθήρων και Αντικυθήρων κ.  Σεραφείμ καί ἡ ἐπίσης χαροποιός Ἀνακοίνωση τῆς Ἀδελφότητος Θεολόγων «Ὁ Σωτήρ», τήν ὁποίαν ἀναφέραμε στήν ἀρχή.

 Ἐλπίζουμε καί εὐχόμεθα ὅτι ὁ πιστός κλῆρος καί λαός θά ἀπορρίψουν κάθε ἀντικανονική πρωτοβουλία καί ἐξαγγελία γιά κοινούς ἑορτασμούς, πού μόνον προβλήματα καί ἐν τέλει σχίσματα θά δημιουργήσουν, πρᾶγμα πού τελείως ἀπευχόμεθα. Μᾶς φθάνουν ὅσα προβλήματα ἔχουμε ὡς λαός καί ὡς Ἔθνος.

Η ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ «ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ»  ΜΑΡΤΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2024 • ΤΕΥΧΟΣ 155

 

 

Γιατί έπεσε η Βυζαντινή αυτοκρατορία;

(+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

 

Γιατί ἔπεσε ἡ Βυζαντινὴ αὐτοκρατορία;

 (†Επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

«Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσων» (Ψαλμ. 126,1)

«Μνήσθητι, Κύριε, ὅ,τι ἐγενήθη ἡμῖν· ἐπίβλεψον καὶ ἰδὲ τὸν ὀνειδισμὸν ἡμῶν.Κληρονομία ἡμῶν μετεστράφη ἀλλοτρίοις, οἱ οἶκοι ἡμῶν ξένοις. Ὀρφανοὶ ἐγενήθημεν… Ἐδιώχθημεν, ἐκοπιάσαμεν, οὐκ ἀνεπαύθημεν… Οἱ πατέρες ἡμῶν ἥμαρτον, οὐχ ὑπάρχουσιν· ἡμεῖς τὰ ἀνομήματα αὐτῶν ὑπέσχομεν… Ἔπεσεν ὁ στέφανος ἡμῶν τῆς κεφαλῆς· οὐαὶ δὴ ἡμῖν, ὅτι ἡμάρτομεν» (Θρ. Ἰερ. 5,1-2,5,7,16)

Τίποτε, ἀγαπητοί μου, δὲν εἶνε τυχαῖο στὸν κόσμο. Οὔτε μιὰ σταγόνα νεροῦ οὔτε ἕναφύλλο ἀπὸ τὰ δέντρα δὲν πέφτει χωρὶς κάποια αἰτία. Κάθε πρᾶγμα ἢ γεγονὸς ἔχει τὴν αἰτία του. Ὁ νόμος τῆς αἰτιότητος εἶνε παγκόσμιος.

Ἡ αἰτία ἐπιφέρει ἀποτέλεσμα , καὶ τὸ ἀποτέλεσμα προϋποθέτει αἰτία, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα γίνεται αἰτία ἑνὸς νέου ἀποτελέσματος. Δημιουργεῖται ἔτσι μία μακρὰ ἁλυσίδα ἀπὸ αἰτίες καὶ ἀποτελέσματα, ποὺ ἐλάχιστοι μόνο κρίκοι της εἶνε ὁρατοί· οἱ ὑπόλοιποι κρύβονται ὅπως οἱ κρίκοι μιᾶς ἁλυσίδας ποὺ ῥίχνεται στὰ βαθειὰ τῆς θαλάσσης.Οἱ ἄνθρωποι ἐρευνοῦν γιὰ νὰ βροῦν τὰ βαθύτερα αἴτια. Ἀξιέπαινη ἡ ἔρευνα τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ᾿ ὄχι σπάνια ἡ ἔρευνα γιὰ νὰ βρεθῇ ἡ αἰτία ἀποτυγχάνει· ὁ νοῦς τῶν ἐπιστημόνων πλανᾶται, λοξοδρομεῖ, πέφτει σὲ λαβύρινθο ἀμφιβολιῶν καὶ βγάζει σφαλερὰ συμπεράσματα, ποὺ δὲν δίνουν τὴν εἰκόνα τῆς πραγματικῆς αἰτίας τῶν γεγονότων. Πόσοι π.χ. ἀσθενεῖς δὲν πεθαίνουν κάθε χρόνο ἀπὸ κακὴ διάγνωσι; ἡ βαθύτερη αἰτία τῆς ἀσθενείας τους, παρ᾿ ὅλη τὴν ἔρευνα τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης, δὲν ἀνακαλύφθηκε· ὡς αἰτία θεωρήθηκε κάτι ἄλλο, ἄσχετο μὲ τὴν ἀσθένειά τους. Μία κακὴ ἑρμηνεία γεγονότων γίνεται πηγὴ συμφορῶν.

Ἔτσι λοιπὸν καὶ προκειμένου γιὰ τὴν αἰτία ποὺ προκάλεσε τὴν πτῶσι τοῦ Βυζαντίου. Ἀπὸ ὅσα μαρτυροῦν αὐτόπτες καὶ αὐτήκοοι βγαίνει τὸ συμπέρασμα, ὅτι «ἡ ἀπερίγραπτη ἐκείνη συμφορὰ δὲν ἐπῆλθε μόνη της· ἦταν ἀποτέλεσμα μιᾶς γενικῆς ἐξαχρειώσεως τοῦ ἔθνους, ὅτι κυρία αἰτία δὲν ἦταν τόσο ἡ δύναμι τοῦ κατακτητοῦ ὅσο οἱ ἁμαρτίες ποὺ πλημμύρισαν τὸν πολιτικό, κοινωνικὸ καὶ ἰδιωτικὸ βίο» (Νικηφόρος Καλογερᾶς μτφρ.) .

Πράγματι ἡ Πόλις καὶ μαζί της ἡ Βυζαντινὴ αὐτοκρατορία ἔπεσε γιὰ τὶς ἁμαρτίες τῶν κατοίκων της .Μπορεῖ ὁ μαθητὴς τῆς σχολῆς τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ (σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία μόνο ὁ οἰκονομικὸς παράγων εἶνε ἐκεῖνος ποὺ ῥυθμίζει τὴν ἐξέλιξι τῶν κοινωνιῶν), νὰ μᾶς εἰρωνευθῇ γιὰ τὴν ἀφελῆ, κατ᾿ αὐτόν, ἑρμηνεία ποὺ δίνουμε. Ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἀποκλείει ἀπὸ τὴν ἱστορία τὴν ὕπαρξι ἠθικοῦ καὶ πνευματικοῦ παράγοντος καὶ ἀποδίδει τὰ πάντα στὴ συστολὴ ἢ διαστολὴ τοῦ στομάχου καὶ Θεὸ ἔχει τὴν ὕλη, αὐτὸς μυωπάζει καὶ δὲν μπορεῖ νὰ δῇ τὰ ἀπώτερα αἴτια καὶ τοὺς παράγοντες ἐκείνους ποὺ ἡ ἐπίδρασί τους στὴν ἐξέλιξι τῶν ἀνθρωπίνων κοινωνιῶν εἶνε τεραστία. Πίσω ἀπὸ τὴν ὕλη κρύβεται τὸ πνεῦμα. Πίσω ἀπὸ τοὺς φυσικοὺς νόμους ὑπάρχουν οἱ ἠθικοὶ νόμοι, ποὺ ἡ μὲν αὐστηρὴ τήρησί τους ἐπιφέρει τὴν κοινωνικὴ ἀκμὴ καὶ πρόοδο, ἐνῷ ἡ ἀσύστολη παράβασί τους ἀπὸ τοὺς ἄρχοντες καὶ τὸ λαὸ ἐπιφέρει τὴν ἐξασθένησι, τὸν ἐκφυλισμὸ καὶ τὸν ὁλοκληρωτικὸ ὄλεθρο τῶν ἐθνῶν.

Ἕνα μικρὸ ἔθνος, ποὺ οἱ πολῖτες του ζοῦν μὲ φόβο Θεοῦ κ᾽ εἶνε πρόθυμοι νὰ ἀκοῦνε καὶ γρήγοροι καὶ δραστήριοι στὸ νὰ ἐφαρμόζουν τοὺς ἠθικοὺς νόμους του, εἶνε ἀδύνατον νὰ νικηθῇ, ἔστω καὶ ἂν ὁ ἐχθρὸς ποὺ τοῦ ἐπιτίθεται διαθέτῃ δεκαπλάσιες καὶ εἰκοσαπλάσιες δυνάμεις· διότι ἕνας πιστὸς δοῦλος τοῦ Θεοῦ θὰ καταδιώξῃ χίλιους ἀπίστους καὶ ἀσεβεῖς (Δευτ. 32,30. Ἰησ. Ναυῆ 23,10).

Ἔχει μαζί του σύμμαχο τὸν Κύριο! Ποιός ἄλλος μεγαλύτερος σύμμαχος ὑπάρχει ἀπὸ αὐτόν; Ἀντιθέτως ἕνα μεγάλο ἔθνος, ποὺ οἱ πολῖτες του εἶνε καθημερινοὶ παραβάτες τῶν ἠθικῶν νόμων καὶ φρικτοὶ ὑβρισταὶ τῆς θείας μεγαλωσύνης τοῦ Δημιουργοῦ καὶ ζοῦν μιὰ ζωὴ ἁρπαγῆς καὶ ἀκολασίας, τὸ ἔθνος αὐτὸ θὰ καταρρεύσῃ. Τίποτε δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ τοῦ προσφέρῃ ὁ πιὸ ἰσχυρὸς ἐξοπλισμός, οἱ πλωτοὶ κολοσσοὶ στὴ θάλασσα, τὰ ὑπερφρούρια στὸν ἀέρα, τὰ τεχνητὰ τείχη στὴν ξηρά. Γιὰ ᾽κεῖνον ποὺ φοβᾶται τὸ Θεὸ ὁ ἱστὸς τῆς ἀράχνης γίνεται φρούριο ἀπόρθητο, ἐνῶ γιὰ τὸν ἀσεβῆ, τὸν ἀναιδῆ περιφρονητὴ τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου, θὰ ἔρθῃ στιγμὴ ποὺ καὶ τὰ χαλύβδινα τείχη ποὺ τὸν προστατεύουν θὰ γίνουν πιὸ ἀδύναμα κι ἀπὸ ἱστὸ ἀράχνης, ξερὴ καλαμιὰ ποὺ καίγεται μ᾽ ἕνα σπίρτο. Τίποτε δὲν πρόκειται νὰ σώσῃ τὸν ὑπερήφανο ἀσεβῆ, τὸν ἀμετανόητο λαό. Ὅπως λέει ὁ Κύριος μὲ τὸ στόμα τοῦ προφήτου Ὀβδιού, «Ἐὰν μετεωρισθῇς ὡς ἀετὸς καὶ ἐὰν ἀνὰ μέσον τῶν ἄστρων θῇς νοσσιάν σου, ἐκεῖθεν κατάξω σε», δηλαδή· Ἂν ὑψωθῇς σὰν ἀετὸς κι ἂν στήσῃς τὴ φωλιά σου ἀνάμεσα στὰ ἄστρα, ἀπὸ ᾽κεῖ θὰ σὲ κατεβάσω (Ὀβδ. 4).

Ὁ Θεὸς δὲν στέκεται σὰν ἕνας ἀπαθὴς θεατὴς τῆς ἱστορίας τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων. Εἶνε ὁ δίκαιος Κριτής . Φαίνονται τὰ ἴχνη του διὰ μέσου τῶν σελίδων τῆς παγκοσμίου ἱστορίας. Διαβαίνει ἀμείβοντας τὴν ἀρετή, τιμωρώντας τὴν κακία, καὶ ἀπ᾽ τὸ πικρὸ ἡ ἄπειρη Σοφία του ξέρει νὰ βγάζῃ τὸ γλυκύ· ἀπ᾽ τὴν κοπριὰ τὰ εὐωδιαστὰ ἄνθη τῆς εἰλικρινοῦς μετανοίας καὶ ἱερᾶς κατανύξεως, κι ἀπὸ τὴ δουλεία τοῦ 1453 νὰ βγάζῃ τὸ ἡρωικὸ 1821.

Κάθε χρόνο, ἀγαπητοί μου, μὲ ἀφορμὴ τὴν ἐπέτειο τοῦ θλιβεροῦ γεγονότος τῆς ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἂς μελετοῦμε σοβαρὰ τὴν ἱστορία καί, βλέποντας ὅτι ἡ κυρία αἰτία τῆς συμφορᾶς ἐκείνης ἦταν ἡ ἁμαρτία ποὺ ἐπλεόνασε, ἂς ἀντλήσουμε πολύτιμα διδάγματα . Τὰ παθήματα τῶν προγόνων ἂς γίνουν μαθήματα γιὰ μᾶς. Τὸ ἕνα, ποὺ πρέπει νὰ ἑλκύσῃ ἀμέριστη τὴν προσοχὴ κλήρου καὶ λαοῦ, εἶνε τοῦτο· ὅλοι ἐμεῖς ποὺ κατοικοῦμε τὴ μαρτυρικὴ αὐτὴ γωνιὰ τοῦ κόσμου, «ποὺ φτάσαμε στὰ τέλη τῶν αἰώνων» (Α΄ Κορ. 10,11) , ἂν ἀγαποῦμε τὸν Κύριο, ἂς τηροῦμε τὶς ἐντολές του, ἂς «ἀποστυγῶμεν τὸ πονηρόν» ἂς ἀπεχθανώμαστε δηλαδὴ τὸ κακό (῾Ρωμ. 12,9) ὁπουδήποτε κι ἂν τὸ συναντήσουμε· συγκεκριμένα δηλαδή, νὰ μισοῦμε δυνατὰ τὴ θεομπαιξία, τὴ σιμωνία, τὴ βλασφημία, τοὺς ὅρκους, τὴ φιλοδοξία, τὴν ἁρπαγή, τὴν ἀκολασία, τὴν κακὴ ἐπιθυμία, τὴ φιλαργυρία, «τὴν πλεονεξίαν, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρία» (Κολ. 3,5). Αὐτὰ τὰ πάθη ἔγιναν οἱ νεκροθάφτες τῆς Βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας. Αὐτὰ στάθηκαν οἱ ἰσχυρότεροι σύμμαχοι τοῦ κατακτητοῦ. Χωρὶς τὴ δική τους βοήθεια ποτέ ὁ Μωάμεθ ὁ Β΄ δὲν θὰ ἔμπαινε στὴν Πόλι, ἡ σημαία τοῦ σταυροῦ θὰ κυμάτιζε στὸν τροῦλλο τῆς Ἁγίας Σοφίας, καὶ διαφορετικὴ θὰ ἦταν ἡ ἐξέλιξι τῶν γεγονότων.

Ἀδελφοὶ Ἕλληνες! Μὲ πόνο ψυχῆς καὶ δάκρυα σᾶς προσφωνῶ κατὰ τὴ θλιβερὴ αὐτὴ ἐπέτειο. Ἂς βάλουμε τὸ χέρι στὴν καρδιὰ κι ἂς ρωτήσουμε καθένας τὸν ἑαυτό του κι ὁ ἕνας τὸν ἄλλο· Ζῇ μέσα μας ἡ ὀρθὴ πίστι, ἡ ἀνυπόκριτη ἀγάπη στὸν Κύριο καὶ τὸν πλησίον;

Ἂν εἶνε μαζί μας ὁ Κύριος, τότε ἡ πατρίδα μας θὰ εἶνε ἀπόρθητο φρούριο. Ἂν ὅμως πλήθυνε ἡ ἀνομία, πάγωσε ἡ ἁγνὴ ἀγάπη, νεκρώθηκε ἡ Ὀρθόδοξος πίστις, ὑψώθηκαν ἀνάμεσά μας ξένοι βωμοί, νέα εἴδωλα τοῦ ψευτοπολιτισμοῦ, τότε νέα συμφορά, μεγαλύτερη σὲ βάθος καὶ ἔκτασι ἀπὸ τὴν ἅλωσι τῆς Κωνσταντινουπόλεως, θὰ πέσῃ στὸ ταλαίπωρο ἔθνος μας. Ὁ «Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται» , δὲν ἐμπαίζεται (Γαλ. 6,7) . Εἶνε «πῦρ καταναλίσκον» , φωτιὰ ποὺ κατατρώει (Δευτ. 4,24· 9,3. Ἑβρ. 12,29). Κανένας ἔξυπνος οἰκονομικὸς συνδυασμός, καμμιά συμμαχία μὲ ξένα κράτη δὲ θὰ μᾶς σώσῃ, ἂν ἀπιστοῦμε καὶ νεοειδωλολατροῦμε καὶ βλασφημοῦμε καπηλικῶς τὰ θεῖα. Ἱστὸ ἀράχνης ὑφαίνουμε, ἕνα λεπτὸ καλάμι θὰ μᾶς διαλύσῃ.

Ἀδελφοὶ Ἕλληνες! Ἀπὸ μᾶς, ὅσο ὑπάρχει ἀκόμη καιρός, ἐξαρτᾶται ἡ ἀποτροπὴ μιᾶς νέας συμφορᾶς. Ἐμπρός μας σήμερα 

βρίσκονται «ἡ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος»(βλ. Δευτ.30,19. Σ. Σειρ. 15,17) · ἡ ζωὴ μαζὶ μὲ τὸ Χριστό, ὁ θάνατος μακριὰ ἀπὸ τὸ Χριστό. Ἂς ἐκλέξουμε τὴ Ζωὴ τὴν ἀθάνατη.Ἂς γευθοῦμε τὴν ἀθάνατη Ζωή, τὸ Χριστό ,κοινωνώντας μαζί του μὲ λόγια, μὲ ἔργα καὶ μὲ τὰ μυστήρια. Ὁ Χριστὸς νὰ πηγαίνῃ μπροστὰ καὶ νὰ ὁδηγῇ. Ὁ Χριστὸς ἂς βασιλεύσῃ μέσα στὴν καρδιά μας. Αὐτὸς ἂς ῥυθμίζῃ τὴν ἀτομική, τὴν οἰκογενειακὴ καὶ τὴν ἐθνική μας ζωή. Αὐτὸς καὶ μόνο νὰ εἶνε ὁ Θεός μας· τὸ ὄνομά του ἔχουμε ἐπικαλεσθῆ· ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὸν δὲν ξέρουμε ἄλλον. Ἂν προσπέσουμε ἐμπρός του μὲ μετάνοια νινευϊτικὴ ζητώντας τὸ ἄπειρο ἔλεός του, τότε ὑπάρχει ἐλπίδα, ἐλπίδα ὄχι ἀπατηλή, ὅτι ἡ πατρίδα μας ἀπ᾽ τὸ σκοτάδι θὰ βγῇ σὲ νέο φῶς, θὰ δῇ καλύτερες ἡμέρες, καὶ σὰν ὀρθρινὸ ἀστέρι θὰ λάμπῃ πάλι ἀνάμεσα στοὺς λαοὺς Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως!

 

Ἀποσπάσματα ἄρθρου του +Επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου στὸ περιοδικὸ «Κιβωτός» (ἔτος Β΄, τεῦχ. 17-18/Μάϊος-Ἰούνιος 1953)

 

 

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ

Εν Πειραιεί τη 27η Μαΐου 2024

ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ «ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ» ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ;

(Σχόλιο στην πρόσφατη «χειροτονία» διακόνισσας)

 

Ὅπως ἔχουμε καί ἄλλοτε τονίσει, ἡ καθιέρωση ἀπό ὁρισμένες προτεσταντικές κοινότητες, ὅπως αὐτῆς τῶν Ἀγγλικανών, τῆς «χειροτονίας» τῶν γυναικῶν σ’ ὅλους τούς βαθμούς τῆς Ἱερωσύνης, μέχρι καί τοῦ Ἐπισκόπου, ὀφείλεται στήν ἐπικράτηση καινοφανῶν θεολογικῶν ἀντιλήψεων στούς κόλπους τοῦ Προτεσταντισμοῦ σχετικά μέ τό θέμα αὐτό, πού εἶναι σαφῶς ξένες πρός τό περιεχόμενο τῆς ἀντιστοίχου διδασκαλίας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας. Ἔχουν δέ τήν ἀφετηρία τους, κατά κύριον λόγον, στήν ἀπόρριψη ὑπό τῶν Προτεσταντῶν σύνολης τῆς Ἐκκλησιαστικῆς καί Πατερικῆς μας Παραδόσεως.

Μετά τή «Σύνοδο» τῆς Κρήτης, στίς συνοδικές ἀποφάσεις τῆς ὁποίας, ὡς γνωστόν, τό ἔργο καί ἡ «θεολογική» παραγωγή τοῦ Π.Σ.Ε. καταφάσκεται καί ἐπαινεῖται, (ἀντί ἀπορρίψεως), ἀναζωπυρώθηκε καί πάλι τό ἐν λόγῳ θέμα ἀπό γνωστούς κύκλους, στήν προσπάθειά τους νά φέρουν σέ ἀκόμη μεγαλύτερη προσέγγιση τήν Ὀρθοδοξία μέ τόν Προτεσταντισμό μέσα στά πλαίσια τοῦ οἰκουμενιστικοῦ γίγνεσθαι.

Πρίν μερικά χρόνια, καί συγκεκριμένα τό 2020, πραγματοποιήθηκε στή Θεσσαλονίκη Διεθνές Συμπόσιο μέ τίτλο: «Διακόνισσες: Παρελθόν – Παρόν – Μέλλον». Σύμφωνα μέ σχετική ἀνοικτή ἐπιστολή τῆς διοργανωτικῆς ἐπιτροπῆς πρός τίς Τοπικές Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες: «Τό συμπόσιο ἐξέτασε ἀπό ἐπιστημονική καί ἐκκλησιαστική προοπτική τόν θεσμό τῶν διακονισσών τῆς Ἐκκλησίας, τόσο κατά τούς πρώτους ὅσο καί κατά τούς ἑπόμενους αἰῶνες, καθώς καί τίς σύγχρονες ἀντιδράσεις καί ἐπιφυλάξεις τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καί ἄλλων χριστιανικῶν παραδόσεων». Ἀκολουθοῦν στήν ἐπιστολή οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν τήν ἀναβίωση τοῦ θεσμοῦ των διακονισσών ὡς «ἐπείγουσα ἀνάγκη».

Φαίνεται ὅτι οἱ εἰσηγήσεις καί τά πορίσματα τοῦ Συμποσίου ἐκείνου τῆς Θεσσαλονίκης ἄρχισαν νά ὑλοποιοῦνται καί νά ἐφαρμόζονται στήν πράξη μόλις τό 2024 μέ πρωτοπόρο τήν Ι. Μητρόπολη Ζιμπάμπουε τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας. Ὅπως πληροφορηθήκαμε ἀπό τό διαδίκτυο, ὁ Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε κ. Σεραφείμ προχώρησε πρόσφατα στή «χειροτονία» διακόνισσας, ἐπικαλούμενος πρακτικές ἀνάγκες, προκειμένου νά διευκολυνθεῖ, τό ἱεραποστολικό ἔργο τῆς Μητροπόλεως: «Ἡ ἱεραποστολή στήν Ἀφρική ἔχει ἀνάγκη τίς διακόνισσες, κυρίως γιά τό ποιμαντικό ἔργο καί γιά τίς βαπτίσεις τῶν ἐνηλίκων γυναικῶν, καθώς καί σέ ἰδιαίτερες περιπτώσεις...».[1]

 Ὡστόσο ὅπως ἐπισημαίνει ὁ Σέβ. Μητροπολίτης Ἀντινόης κ. Παντελεήμων, βαθύς γνώστης τοῦ ἱεραποστολικοῦ ἔργου τῆς Ἀφρικῆς, σέ ἐπιστολή του πρός τόν Πατριάρχη Ἀλεξανδρείας Θεόδωρο τόν Β΄, (17.5.2024): «Στήν Ἱερά Μητρόπολη Ζιμπάμπουε δέν ὑπάρχει τόση μεγάλη προσέλευση τῶν νεοφωτίστων, ὥστε νά ἀπαιτεῖ τήν κατάσταση χειροτονίας Διακόνισσας. Ἐξ’ ἄλλου, ὅπως Ὑμεῖς ὁ ἴδιος γνωρίζετε, καί μέ ὅλο τόν σεβασμό, ὁ Σεβασμιώτατος Ἀδελφός κ. Σεραφείμ, ἀπουσιάζει τον περισσότερο καιρό ἀπό τήν ἕδρα του. Ποῦ, λοιπόν ἡ ἀνάγκη χειροτονίας Διακόνισσας;;;».

Οἱ βαθύτεροι λόγοι, κατά τήν ταπεινή μας γνώμη, δέν μπορεῖ νά εἶναι ἄλλοι ἀπό τήν προώθηση τοῦ οἰκουμενιστικοῦ πνεύματος, τό ὁποῖο ὡς γνωστόν ἀπαιτεῖ τήν προσέγγιση καί τόν συγκερασμό ὅλων τῶν χριστιανικῶν ὁμολογιῶν καί ὅλων τῶν θρησκειῶν.

Σύμφωνα μέ τήν εἴδηση: «Ἡ Angelic Molen ἀπό τό Χαράρε τῆς Ζιμπάμπουε χειροτονήθηκε διακόνισσα στό Ἑλληνορθόδοξο Πατριαρχεῖο Ἀλεξανδρείας καί πάσης Ἀφρικῆς ἀπό τόν μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ....Η διακόνισσα Ἀγγελική....έχει ἐργαστεῖ γιά τήν ὀρθόδοξη νεολαία τῆς Ζιμπάμπουε, οἰκοδομῶντας ἕνα θεμέλιο ποιμαντικῆς φροντίδας στήν κοινότητά της, ὅπως ἀναφέρει ἡ τοπική ἐκκλησία. Ἡ ἴδια ἔχει ὀργανώσει ἐκκλησιαστικό σχολεῖο, ὁμάδες γιά μητέρες καί συναντήσεις νέων. Αὐτή τήν περίοδο σπουδάζει στό πανεπιστήμιο Γεωγραφία καί Περιβαλλοντικές Σπουδές»[2].

Εἶναι σημαντικό τό ὅτι ὁ Σέβ. Μητροπολίτης Ζιμπάπουε κ. Σεραφείμ ἐνήργησε κατόπιν συνοδικῆς ἀποφάσεως τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας. Στίς ἐργασίες τῆς ἐν λόγῳ Συνόδου ὁ Σέβ. κ. Σεραφείμ παρουσίασε σχετικό ὑπόμνημα καί κατόπιν «ἀκολούθησε γόνιμη συζήτηση πού ὁλοκληρώθηκε μέ ὁμόφωνη Συνοδική ἀπόφαση μετά ἀπό πρόταση τοῦ Ἀλεξανδρινοῦ Προκαθημένου γιά τήν Ἀναβίωση τοῦ θεσμοῦ τῶν Διακονισσών»[3].

Σέ σχετική ἀνακοίνωσή του τό Πατριαρχεῖο διευκρινίζει ὅτι «οἱ διακόνισσες δέν κατεστάθησαν ποτέ στήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας ὡς γυναῖκες- λειτουργοί τῶν Ἱερῶν Μυστηρίων, ἀλλά ὡς ἀφιερωμένες γυναῖκες-βοηθοί τοῦ ἐν γένει ποιμαντικοῦ, λειτουργικοῦ καί ἁγιαστικοῦ ἔργου τῆς Ἐκκλησίας, ἀπευθυνομένων μόνον σέ γυναῖκες, ὅπου οἱ τοπικές συνθῆκες καί τά ἤθη τίς ἀπέκλειαν ἀπό τήν ἐκκλησιαστική ζωή»[4].

Παρά ταῦτα ὅμως τό φωτογραφικό ὑλικό παρουσιάζει τήν ἐν λόγῳ «διακόνισσα» νά εἶναι ἐνδεδυμένη τά ἄμφια τοῦ διακόνου, νά εἰσέρχεται διά τῆς Ὡραίας Πύλης στό Ἱερό Βῆμα καί νά παραστέκεται, ὅπως οἱ διάκονοι, στήν Ἁγία Τράπεζα. Ἐπίσης εἰκονίζεται νά κρατᾶ τό ἅγιο Ποτήριο καί νά κοινωνεῖ τούς πιστούς!

Στό Διορθόδοξο Θεολογικό Συνέδριο πού πραγματοποιήθηκε στή Ρόδο τό 1988,[5] ἕνας ἐκ τῶν εἰσηγητῶν, ὁ μακαριστός καθηγητής Εὐάγγελος Θεόδωρου ἀνέπτυξε τό θέμα μέ τίτλο: «Ὁ θεσμός των διακονισσών εἰς τήν ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν καί ἡ δυνατότης ἀναβιώσεως αὐτοῦ».

 Στήν ἐν λόγῳ εἰσήγηση, μεταξύ ἄλλων, παραθέτει ἀρχαῖο κώδικα πού περιλαμβάνει τυπικό «ἐπί χειροτονία διακονίσσης». Σ’ αὐτό ἀναφέρονται τά ἑξῆς: «...Κατά δέ τόν τῆς μεταλήψεως τῶν θείων μυστηρίων καιρόν κοινωνεῖ μέν, [ἡ διακόνισσα], τοῦ θείου σώματος καί αἵματος μετά τούς διακόνους, λαμβάνουσα δέ τό ποτήριον ἐκ τῶν τοῦ ἀρχιερέως χειρῶν οὐδενί μεταδίδωσιν, ἀλλ’ εὐθύς ἐπιτίθησι αὐτῷ τή ἁγία τραπέζη».[6]

Σέ ἄλλο σχετικό κώδικα ἀναφέρονται τά ἑξῆς: «...[ὁ ἀρχιερεύς ἐπεύχεται τή διακονίσση κατά τήν ὥρα τῆς χειροτονίας της]...και τοῖς ἁγίοις οὕτω ναοῖς προσκαρτερείν οὐ μήν καί τοῖς ἀχράντοις μυστηρίοις ὑπηρετεῖν ἐπιτρέπει, ἤ ριπίδιον ἐγχειρίζεσθαι, ὡς ἐπί τοῦ διακόνου...».[7]

Ἀπό τίς παραπάνω ἀρχαῖες μαρτυρίες γίνεται ξεκάθαρο, ὅτι ἡ διακόνισσα οὔτε νά κοινωνεῖ εἶχε τήν ἐξουσία, οὔτε νά ἐπιτελεῖ χρέη διακόνου.

Μέ τό θέμα τοῦ ἀρχαίου θεσμοῦ των διακονισσών ἔχει ἀσχοληθεῖ τό Γραφεῖο μας μέ σχετικό δημοσίευμα μέ τίτλο:

«Ὁ θεσμός των διακονισσών στήν ὀρθόδοξη παράδοση καί στούς κόλπους της παναιρέσεως τοῦ οἰκουμενισμοῦ», (19.3.2020).

Στό δημοσίευμα αὐτό μεταξύ ἄλλων ἀναφέραμε ὅτι στήν ἀρχαία Ἐκκλησία ὑπῆρχε ὄντως καί λειτουργοῦσε ὁ θεσμός των διακονισσών. Ὁ 48ος Ἱερός Κανών τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου ὁρίζει ὅτι ἡ σύζυγος τοῦ ἐπισκόπου «εἰ καί ἀξία φανείη, πρός τό τῆς διακονίας ἀναβιβαζέσθω ἀξίωμα». Ὁ 15ος Ἱερός Κανών τῆς Δ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἐπίσης ὁρίζει «διάκονον μή χειροτονεῖσθαι γυναῖκα πρό ἐτῶν τεσσαράκοντα καί ταύτην μετά ἀκριβούς δοκιμασίας». Oι «Ἀποστολικές Διαταγές» ἀφ’ ἑνός μνημονεύουν τόν θεσμό των διακονισσών καί ἀφ’ ἑτέρου τόν συνδέουν μέ τήν ἄσκηση τοῦ ὅλου πνευματικοῦ ἔργου τῆς Ἐκκλησίας: «...καί γάρ εἰς πολλάς χρείας γυναικός χρήζομεν διακόνου. Καί πρῶτον μέν ἐν τῷ φωτίζεσθαι γυναίκας, ὁ διάκονος χρίσει μέν μόνον τό μέτωπον αὐτῶν τῷ ἁγίῳ ἐλαίῳ καί μετά τοῦτον δέ ἡ διάκονος ἀλείψει αὐτάς. Οὐ γάρ ἀνάγκη τάς γυναίκας ὑπό ἀνδρῶν κατοπτεύεσθαι».[8] Ὁ Ἅγιος Ἐπιφάνιος Κύπρου, συνοψίζοντας τήν περί τοῦ θεσμοῦ τῶν διακονισσών ἐκκλησιαστική συνείδηση, παρατηρεῖ ὅτι ὁ θεσμός ἦταν ἀναγκαῖος ἕνεκα τῆς «σεμνότητος τοῦ γυναικείου γένους, ἤ δι’ ὥραν λουτροῦ, ἤ ἐπισκέψεως πάθους, ἤ πόνου καί ὅτε γυμνωθείη σῶμα γυναίου, ἵνα μή ὑπό ἀνδρῶν ἱερουργούντων θεαθείη».[9] Ὁ Θεόδωρος Βαλσαμών μᾶς πληροφορεῖ ὅτι αἱ πρός χειροτονίαν διακόνισσες ἐξελέγοντο ἀπό τίς τάξεις τῶν μοναζουσῶν, ἦταν ἐκλεκτές μοναχές, ἤ μεγαλόσχημες, ἤ καί ἠγουμένες γυναικείων μοναστηριῶν.[10]

Κλασικό παράδειγμα ἡ ἁγία Ὀλυμπιάδα ἡ διακόνισσα, ἡ ὁποία ἀναδείχθηκε ἡγουμένη σέ γυναικεῖο μοναστήρι, πού ἵδρυσε πλησίον τοῦ Iερού Ναοῦ τῆς ἁγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως.... Ἄλλοι τομεῖς δράσεως καί διακονίας ἦταν ἡ μεταφορά καί μετάδοσις κατ’ οἶκον τῆς Θείας Κοινωνίας σέ ἀσθενεῖς γυναῖκες, τό «σαβάνωμα» τῶν κεκοιμημένων χριστιανῶν γυναικῶν, ἡ προσφορά τους στά ἔργα τῆς ἀγάπης τῆς φιλανθρωπίας καί τῆς ἱεραποστολῆς, στήν κατήχηση τῶν ἐθνικῶν γυναικῶν καί γενικότερα στό διδακτικό καί κατηχητικό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, πάντοτε σέ συνεργασία μετά τοῦ Ἐπισκόπου. Ὑπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα γυναικῶν πού προσέφεραν ἀνεκτίμητες ὑπηρεσίες στούς παρά πάνω τομεῖς δράσεως τῆς Ἐκκλησίας, ἀναφερόμενες τόσο στήν Καινή Διαθήκη, ὅσο καί στήν Ἐκκλησιαστική μας παράδοση. Οἱ «Ἀποστολικές διαταγές» μας διασώζουν ἀκόμη σειρά τυπικῶν χειροτονίας τῶν διαφόρων τάξεων τοῦ κλήρου, μεταξύ δέ αὐτῶν συμπεριλαμβάνουν καί «τυπικόν χειροτονίας διακονισσών», τό ὁποῖο διέφερε σέ ἐλάχιστα σημεῖα πρός τό «τυπικό χειροτονίας διακόνου».

Ἐκτός ἀπό τίς εὔστοχες παρατηρήσεις τοῦ Σέβ. Μητροπολίτου Ἀντινόης πού ἀναφέραμε πιό πάνω, στήν ἐν λόγῳ «χειροτονία» ἀντέδρασε καί ὁ Σέβ. Μητροπολίτης Ἰκονίου κ. Θεόληπτος, ὁ ὁποῖος τόνισε πώς «Ἡ χειροτονία της διακόνισσας στήν Ι.Μ. Ζιμπάμπουε εἶναι ἐξευτελισμός...Με μεγάλη ἔκπληξη διάβασα στό διαδίκτυο ὅτι ἕνας Μητροπολίτης τοῦ δευτερόθρονου Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας χειροτόνησε μιά διακόνισσα στήν μακρινή Ζιμπάμπουε. Αὐθαίρετα μιά Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία προχώρησε καί ἐπανέφερε ἕνα παλαιό θεσμό πού ἔχει ἀτονήσει ἀπό τόν 3ο αἰῶνα μ. Χ....»[11]. Καί καταλήγει: «Τό ἄλλο θέμα εἶναι ὁ τρόπος τῆς χειροτονίας των διακονισσών πού δέν ἔχει καμία μά καμία σχέση μέ αὐτό πού ἔγινε στή Ζιμπάμπουε....Αυτή ἡ χειροτονία πού ἔγινε εἶναι ὁ ἐξευτελισμός στόν ἀνώτατο βαθμό τῆς χειροτονίας τῶν Διακόνων ... Στῶμεν καλῶς, στῶμεν μετά φόβου»[12]!

Στό σημεῖο αὐτό νά προσθέσουμε ὅτι τό ἱεραποστολικό κλιμάκιο τῆς Ι. Μητροπόλεως Ζιμπάμπουε εἶναι ἕνα ἀπό τά πολλά ἀνάλογα Ὀρθόδοξα κλιμάκια πού λειτουργοῦν στήν ἀφρικανική Ἤπειρο. Κανένα ὅμως ἀπό τά πάμπολλα αὐτά κλιμάκια δέν προχώρησε σέ «χειροτονία» διακονίσσης, ἁπλούστατα διότι δέν θεώρησε ἀναγκαία μιά τέτοια «χειροτονία». Μποροῦμε νά ποῦμε, ὅτι μόνο στό ἱεραποστολικό κλιμάκιο τῆς Ι. Μητροπόλεως Ζιμπάμπουε ὑπῆρξε τόσο ὀξύ καί ἐπεῖγον πρόβλημα, ὥστε νά εἶναι ἐπιτακτική ἡ ἀνάγκη «χειροτονίας» διακονίσσης;

Ὅταν πρίν ἀπό 20ετία εἶχε ἀνακινηθεῖ θέμα «χειροτονίας διακονισσών» στήν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ὁ μακαριστός Μητροπολίτης Χαλκίδος κυρός Χρυσόστομος, ὡς εἰσηγητής, εἶχε ἐπισημάνει ὅτι, «Οὐδέποτε εἰς τήν συνείδησιν τῆς Ἐκκλησίας ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίληψις διαφόρων κύκλων αἱρετικῶν (γνωστικῶν, μοντανιστών, μαρκιωνιτών) κατά τήν ὁποία αἱ γυναῖκες εἶναι δυνατόν νά ἀποκτήσουν ἱερουργικά, ἱερατικά καθήκοντα, ἀνάλογα μέ ἐκεῖνα τοῦ πρεσβυτέρου ἤ καί τοῦ ἐπισκόπου...Στη συζήτηση πού εἶχε γίνει τό 2004, ἡ Ἱεραρχία εἶχε καταλήξει ὅτι ὁ θεσμός τῶν διακονισσών οὐδέποτε καταργήθηκε καί πώς ἐπαφίεται στή ‘διακριτική εὐχέρεια τοῦ ἐπιχωρίου ἐπισκόπου ἡ καθοσίωση τῶν γεροντισσῶν τῶν ἱερῶν μονῶν τῆς ἐπαρχίας αὐτοῦ, γιά τίς ἀνάγκες τῆς ἱερᾶς μονῆς καί μόνο’»[13].

Πιστεύουμε ἀκράδαντα ὅτι οἱ βαθύτεροι λόγοι αὐτῆς τῆς «χειροτονίας» εἶναι ἄλλοι, σίγουρα ὄχι ποιμαντικῆς φύσεως. Εἶναι συχνό τό φαινόμενο σήμερα νά συμπροσεύχονται ὑψηλά ἱστάμενα ἐκκλησιαστικά πρόσωπα, μέ «ἱέρειες» καί «ἐπισκοπίνες», πού σημαίνει ἔμμεση ἀναγνώριση τῆς «ἱεροσύνης τῶν γυναικῶν»! Πρίν λίγο καιρό ὁ Σέβ. Ἀρχιεπίσκοπος Ἀμερικῆς κ. Ἐλπιδοφόρος ἀνακηρύχτηκε ἀντιπρόεδρος τοῦ «Ἐθνικοῦ Συμβουλίου Ἐκκλησιῶν τοῦ Χριστοῦ τῶν ΗΠΑ», μέ πρόεδρο τήν «Ἐπισκοπίνα» Elizabeth Eaton, τῆς Λουθηρανικῆς Εὐαγγελικῆς «Ἐκκλησίας» τῆς Ἀμερικῆς![14]

Ὑπάρχει καί μιά ἄλλη διάσταση τοῦ ζητήματος τῆς «γυναικείας ἱεροσύνης», ἡ ὁποία ὑπαγορεύεται ἀπό ἰσχυρά διεθνῆ φεμινιστικά κέντρα. Ὁ θεολόγος καί συγγραφέας κ. Κ. Νούσης σημείωσε: «Ἡ κακή ὄψη τοῦ φεμινισμοῦ θέλει, ἀφοῦ εἰσῆλθε σχεδόν παντοῦ καί ἐπικράτησε ἐπιθετικῷ τῷ τρόπῳ, νά ἁλώσει καί τήν Ὀρθόδοξη Παράδοση. Ἡ προχθεσινή χειροτονία κινεῖ εὔλογα ὑποψίες οἰκουμενιστικοῦ χαρακτῆρος, ἔστω καί ἄν εἶναι ἀβάσιμες, καθ' ὅσον ἀνοίγει τόν δρόμο τῆς ἐξομοίωσής μας μέ τίς δυτικές χριστιανικές ὁμολογίες (βλ. Προτεσταντισμός καί Ἀγγλικανισμός)....»[15].

Κλείνοντας, ἐκφράζουμε τόν φόβο μας ὅτι ἡ ὄψιμη αὐτή ἀναβίωση τοῦ θεσμοῦ των διακονισσών ἔχει ὡς ἀπώτερο στόχο τήν προώθηση καί καθιέρωση τῆς γυναικείας Ἱερωσύνης καί στούς δύο ἑπόμενους βαθμούς, τοῦ Πρεσβυτέρου καί τοῦ Ἐπισκόπου, μέσα στό χῶρο τῆς Ὀρθοδοξίας.

Πιστεύουμε ὅτι τό θέμα τῆς ἀναβιώσεως τοῦ θεσμοῦ των διακονισσών δέν ἀποτελεῖ στήν παροῦσα χρονική συγκυρία πρώτη προτεραιότητα στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας.

Ἡ πρώτη προτεραιότητα σήμερα, κατά τήν ταπεινή μας γνώμη, εἶναι ἡ ἀκύρωση τῶν ἀποφάσεων τῆς «Συνόδου» τῆς Κρήτης», ἡ Συνοδική ἀντιμετώπιση τῆς παναιρέσεως τοῦ Οἰκουμενισμοῦ καί στή συνέχεια ἡ θεραπεία τοῦ γνωστοῦ ὑφισταμένου σχίσματος μέ ἀφορμή τό οὐκρανικό Αὐτοκέφαλο.

Ἐν προκειμένῳ, παρακαλοῦμε ταπεινά τό δευτερόθρονο Πατριαρχεῖο Ἀλεξανδρείας, νά ἀνακαλέσει τήν ἐν λόγῳ «χειροτονία», στήν ὁποία δυστυχῶς δέν τηρήθηκαν τά ἀρχαῖα τυπικά πού καθορίζουν τόν τρόπο τῆς «χειροτονίας» της διακονίσσης, ἀλλά καί τά καθήκοντα της.

Ἡ παροῦσα χρονική συγκυρία εἶναι τελείως ἀκατάλληλη γιά τέτοιου εἴδους ἐνέργειες, καθ’ ὅν χρόνον ἡ παγκόσμια Ὀρθοδοξία μετράει τίς πληγές τῆς ἀπό τήν προηγηθεῖσα «Σύνοδο» τῆς Κρήτης καί τό οὐκρανικό Αὐτοκέφαλο. Ἄς μήν δημιουργοῦμε ἀφορμές γιά καινούργια σχίσματα καί διαιρέσεις.

Ἐκ τοῦ Γραφείου ἐπί τῶν Αἱρέσεων καί Παραθρησκειών

                    

[1] https://orthodoxia.info/news/to-patriarcheio-alexandreias-tin/

[2] https://orthodoxia.info/news/zimpampoye-cheirotonithike-proti-gyn/

[3]https://www.romfea.gr/patriarxeia-ts/patriarxeio-alexandreias/63275-i-i-m-zimpampoue-gia-to-thema-tis-xeirotonias-diakonissas

[4] Ὅπου ἀνωτέρω

[5] Διορθόδοξο Θεολογικό Συνέδριο: «Ἡ θέσις τῆς γυναικός ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ καί τά περί τῆς χειροτονίας τῶν γυναικῶν», Ρόδος, 30 Ὀκτωβρίου – 7 Νοεμβρίου 1988, Ἐκδ. «Τέρτιος», Κατερίνη 1994.

[6] Ο.π. σελ. 330

[7] Ο.π. σελ. 330-331.

[8] Ἀποστολικαί Διαταγαί ΙΙΙ,16,2.

[9] Ἐπιφανίου, Κατά αἱρέσεων, 5,9 PG 42,744.

[10] Ἑρμηνεία εἰς τόν μή΄ Κανόνα τῆς ἐν Τρούλλῳ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, Migne, Ε.Π. 137,658.

[11] https://romioitispolis.gr/ikonioy-theoliptos-i-cheirotonia-tis-diakonissas-stin-i-m-zimpampoye-einai-exeytelismos/

[12] Ὅπου ἀνωτέρω

[13]https://www.orthodoxtimes.gr/ixeis-afixeis-apo-to-patriarcheio-alexandreias-gia-to-thema-tis-cheirotonias-diakonissas/

[14] https://www.ekirikas.com/o-archiepiskopos-elpidoforos-antipro/

[15]https://www.romfea.gr/katigories/10-apopseis/63265-akyrotea-i-xeirotonia-tis-protis-orthodoksis-diakonissas