Αγιος Βησσαρίων Αʹ ὁ Γέρων ἢ ὁ πρώην ̉Επίσκοπος Τρίκκης (1490)

 

Αγιος Βησσαρίων Αʹ ὁ Γέρων ἢ ὁ πρώην ̉Επίσκοπος Τρίκκης (1490)

῞Αγιος Βησσαρίων Αʹ ὁ Γέρων

ἢ ὁ πρώην ̉Επίσκοπος Τρίκκης  (1490)

(῾Η μνήμη του ἑορτάζε­ται τὴν 1ῃ Κυριακὴ τοῦ μηνὸς  ̉ Οκτωβρίου)

῞Αγιος Βησσαρίων Αʹ ὁ Γέρων

῾Ο ῞Αγ. Βησσαρίων διετέλεσε  ̉̉Αρχιεπίσκοπος Λαρί­σης, μὲ ἕδρα τὰ Τρίκαλα,  κατὰ τὴν περίοδο 1490 -1499.

    ̉Ε­λάχι­στα εἶναι γνωστὰ γιὰ τὴ ζωὴ του. Γνωρίζουμε ὅτι διετέλεσε ἐπίσκοπος Δημητρι- άδος ἐνὼ παραιτήθ­ηκε ἀπὸ τὸν θρόνο τῆς Λαρίσης τὸ 1499 λόγω γήρατος. Καθώς ἐπὶ ὅλη σχεδὸν τὴ διάρκεια τῆς Τουρκοκρατίας ἦταν γνω­στὴ ἡ ὕπαρξη μόνον τοῦ Βησσαρίωνος Βʹ, κάποιες πηγὲς ποὺ ἀ­ναφέρονταν  στὸν  Βησσαρίωνα Αʹ, ὅπως  ἕνα  Πατριαρχι­κὸ Σιγγίλλιο ποὺ ἀναφέρεται στὴν ἄνοδό του στὸν θρό­νο τῆς Λαρίσης τὸ 1490, προκαλοῦσαν σύγχυση. ῾Η ὕ­παρξή του διαπιστώθηκε τὸ 1920, ὅταν ἀποκαλύφθηκε μία τοιχο­γραφία στὸν  ῾Ιερὸ  Ναὸν  τῶν ῾Αγίων  ̉Αναργύρων Τρικάλων. Στὴν τοιχογραφία ἀπεικονίζονται συνολικά ἑ­πτὰ ἅγιοι ἀρχιεπίσκοποι Λαρίσης, μεταξὺ αὐτῶν καὶ οἱ δύο Βησσαρίωνες, μὲ τὶς προσωνυμίες «ὁ πρώην» καὶ «ὁ τοῦ Σωτῆρος» ἀντίστοιχα.

  ῾Η μνήμη του ἑορτάζε­ται τὴν 1ῃ Κυριακὴ τοῦ μηνὸς  ̉ Οκτωβρίου.

Παρακλητικὸς Κανὼν

εἰς τὸν ῞Αγιον Βησσαρίων Αʹ τὸν Γέροντα ̉ Επίσκοπον Τρίκκης

Ποίημα τοῦ κ. Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου

Εὐλογήσαντος τοῦ ῾Ιερέως, τὸ Κύριε εἰσάκουσον, μεθ̉ ὃ τὸ Θεὸς Κύριος (τετράκις) καὶ τὰ ἑξῆς:

῏Ηχος δʹ. ῾Ο ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ...

Τῷ  ̉Αρχιθύτι ἐκτενῶς νῦν προσδράμωμεν* ἁ­μαρτω­λοί καὶ ταπεινοὶ καὶ προσπέσωμεν* ἐν μετα­νοίᾳ κραζοντας ἐκ μέσης ψυχῆς,* ῞Αγιε, βοήθη­σον καὶ   διάσωσον πάντας* ἐκ παντοίων θλίψεων καὶ ποικί­λων παγίδων˙* μὴ ἀποστρέψῃς ἱκέτας κε­νούς,* σὲ γὰρ μεσίτην*  καὶ φύλακα ἔχομεν.

Δόξα Πατρὶ...  τὸ ̉ Απολυτίκιον.  ῏Ηχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Τὸν Τρικκαίων ἡ πόλις ἡ περιώνυμος,* Βησσαρίω­να, τιμᾶ τὸν θαυματόβρυτον* καὶ ἀσπάζεται αὐ­τοῦ* τὸ θεῖον εἰκόνισμα,* ὅτι ἐβίωσε σεμνῶς* καὶ ἐποί­μανεν σοφῶς* ταύτην ὡς  ̉Αρχιθύτης* καὶ πρεσβεύει πρὸς τὸν Σωτήρα* διδόναι πᾶσι* τὸ θεῖον ἔλεος.

Καὶ νῦν ...  Θεοτοκίον.

Οὐ σιωπήσωμέν ποτε, Θεοτόκε,* τὰς δυναστείας σου λαλεῖν οἱ ἀνάξιοι˙* εἰμὴ γὰρ σὺ προΐστασο πρε­σβεύουσα,* τὶς ἡμᾶς ἐρρύσατο* ἐκ τοσούτων κινδύ­νων;* Τὶς δὲ διεφύλαξεν* ἕως νῦν ἐλευθέρους;* Οὐκ ἀποστῶμεν, Δέσποινα, ἐκ σοῦ˙* σοὺς γὰρ δούλους σώζεις ἀεὶ* ἐκ παντοίων δεινῶν.

Εἶτα ὁ Νʹ Ψαλμὸς καὶ ἀρχόμεθα τοῦ Κανόνος

ᾨδὴ αʹ.  Ἦχος πλ. δʹ. Ὑγρὰν διοδεύσας[1]…

Τὸν Πλάστην καὶ Κύριον τοῦ παντός* ἱκέτευε πά­ντες* σοῦ δεόμεθα ταπεινῶς,* ὅπως,  ̉Αρχιθύτα Βησ­σαρίων,* ἡμῖν παράσχῃ πταισμάτων τὴν ἄφεσιν.

Χριστὸν καθικέτευε ἐκτενῶς* δεόμεθα πάντες,* Βησ­σαρίων θαυματουργέ,* ὅπως προστατεύσῃ τὴν ῾Ελ­λάδαν* ἐκ τῶν κυκλοῦντων αὐτὴν* ἐχθρῶν, ἔνδοξε.

̉Ε λθῶν εἰς συναίσθησιν, θαυμαστέ* φοβοῦμαι τὴν κρίσιν* διό σπεύδω δεητικῶς* πρός σε, Βησσαρίων ἀθλοφόρε,* καὶ ἐκζητῶ σὴν βοήθειαν, πάντιμε.

Θεοτοκίον.

῾Οδὸν τὴν εὐθείαν τοῦ σοῦ Υἱοῦ* ὁ τάλας, Παρ­θένε,* ἐγκατέλειψα ἀληθῶς˙* διὸ σοι προσπί­πτω ἀνακρά­ζων* μὴ μὲ παρίδῃς τὸν ἄθλιον, Δέ­σποινα.

ᾨδὴ γʹ. Οὐρανίας ἁψῖδος...

Τὸν σεισμὸν καταπαύει λιταῖς σου ὁ ῞Υψιστος* διό, Βησσαρίων παμμάκαρ,* σοι καταφεύγομεν* καὶ ἐκ­ζητοῦμεν θερμῶς* τὴν σῇ βοήθειαν πάντες,* ἣν πα­ράσχου, ῞Αγιε,* τάχος δεόμεθα.

Τῆς ὀσφύος τὰ ἄλγη* ὁ Πλαστουργὸς Κύριος* καὶ ποικίλους ὄγκους ἰάται,* λιταῖς σου, ἔνδοξε,* διὸ θερμῶς  οἱ  πιστοὶ* μετὰ  δακρύων  αἰτοῦσι* τὴν προστασίαν σου, ῞Οσιε* καὶ μεσιτείαν σου.

Σοὶ προσφεύγομεν πάντες,* θαυματουργὲ ῞Αγιε,* καί σε ἱκετεύομεν πίστει* ῥύσαι ἱκέτας σου* ἐκ τῶν ποικίλων παθῶν* καὶ ἐκ δεινῶν νοσημάτων,* Βησσα­ρίων ἔνδοξε,* Τρίκκης τὸ καύχημα.

Θεοτοκίον.

Θεοτόκε Παρθένε,* χριστιανῶν καύχημα* σὲ καθικε­τεύομεν πάντες* σῶσον ἱκέτας σου* ἐκ νο­σημάτων πολλῶν* καὶ ἐκ χειρῶν ἀρχεκάκου* καὶ Υἱ­ὸν Σου, Δέ­σποινα,*  σὺ ἐξευμένισον.

Διάσωσον* ἀπὸ κινδύνων ἱκέτας σου, ̉ Αρχιθύτα,* ὅ­τι πάντες δεητικῶς* εἰς σὲ καταφεύγομεν* ὡς ἔ­χοντι τῷ Θεῷ παῤῥησία. 

 ̉Επιβλεψον* ἐν εὐμενεία, πανύμνητε Θεοτόκε,* ἐ­πὶ τὴν ἐμὴν χαλεπὴν τοῦ σώματος κάκωσιν* καὶ ἴα­σαι τῆς ψυχῆς μου τὸ ἄλγος.

Αἴτησις καὶ τὸ Κάθισμα. Ἦχος β΄. Πρεσβεία θερμὴ...

Σὺ πρέσβυς θερμὸς* καὶ τεῖχος ἀπροσμάχητον* ἐ­δεί­χθης, σοφέ,* καὶ κόσμου καταφύγιον* ἐκτε­νῶς βο­ῶμέν σοι,* Βησσαρίων ῞Αγιε, πρόφθασον* καὶ ἐκ κιν­δύνων λύτρωσαι ἡμᾶς,* τοὺς σοι πό­θῳ  καὶ πίστει  προσφεύγοντας.

ᾨδὴ δʹ. Εἰσακήκοα, Κύριε...

̉Ιατρὸς ὁ ἀνάργυρος* ἀνεδείχθης, μάκαρ, ὡς καὶ ἀλάνθαστος* πάντων τῶν νοσοῦντων, ἔνδοξε,* καὶ τῆς νεολαίας σὺ τὸ πρότυπον.

Τῆς καρδίας τὰ τραύματα* Βησσαρίων ἔνδοξε, σὺ ἐ­πούλωσον* καὶ ταπείνωσιν παράσχου μοι* ποιμε­νάρχα Τρίκκης ἱκετεύω σε.

῾Υγιείαν παράσχου μοι,* Βησσαρίων Ὅσιε ἱκε­τεύ­ω σε,* καὶ τὰ τέκνα μου προστάτευσον,* ἐκ παντοί­ων νόσων, ἀξιάγαστε.

Θεοτοκίον.

Παναγία Πανάχραντε,* ἀνεπαίσχυντα τέλη Σὺ πα­ράσχου  μοι,* καὶ  τὸν κλύδωνα  κατεύνασον,* τῶν ἐμῶν πταισμάτων Θεοδόξαστε.

ᾨδὴ εʹ. Φωτισον ἡμᾶς…

῎Αναρχον Θεόν,* Βησσαρίων, ἐξευμένισον* καὶ τὴν καρδίαν μου πλήρωσον χαρᾶς,* ἵνα δο­ξάζω σε ̉Ο­σίων ἀκροθίνιον.

Δέχου προσευχάς* καὶ δεήσεις, ἀξιάγαστε,* καὶ τὴν καρδίαν μου  πλήρωσον  χαρᾶς,* τῶν  ̉Ορθο­δόξων, Βησ­σαρίων, καταφύγιον.

Νόσων ἰατρὸς* ἀνεδείχθης, Θεοδόξαστε,* διὸ σοι πά­ντες προσφεύγομεν θερμῶς* καὶ ἐξαιτοῦμεν πα­ρασχεῖν ἡμῖν τὴν ἴσασιν. 

Θεοτοκίον.

̉Ιασαι Ἁγνή,* τῆς καρδίας μου τὰ τραύματα* καὶ τοῦ νοός μου, Κόρη, τὴν ἔπαρσιν,* καὶ ὑγείαν τῇ πρε­σβείᾳ σου παράσχου μοι.

ᾨδὴ στʹ. Τὴν δέησιν ἐκχεῶ…

Τὰ τέκνα τῶν ̉Ορθοδόξων φύλαττε* ἐκ τοῦ λοιμοῦ τῆς ἁμαρτίας, Θεόφρον,* καὶ ταῖς λιταῖς σου, τῆς Τρίκκης τὸ κλέος,* εἰς τὰς νομὰς τοῦ Κυρίου ὁδήγη­σον* δεόμεθά σου ταπεινῶς,* Βησσαρίων, πι­στῶν κατα­φύγιον.

̉Εκ βλάβης τῶν φρενῶν διαφύλαττε,* Βησσαρίων, τοὺς ἱκέτας σου τάχος* καὶ ἐκ ποικίλων παγίδων ἀ­παύστως,* ἃς ὁ ἐχθρὸς ἐξυφαίνει διάσωσον* δεόμε­θα γονυκλινῶς,* ̉Αρχιθύτα, ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι.  

῾Ως τεῖχος, καταφυγῆς καλοῦμέν σε,*  ̉Ορθοδόξων οἱ χοροί, θεοφόρε,* καὶ ἰατρὸν ἐν τοῖς νόσοις παμμά­καρ,* σὲ ὀνομάζομεν Ὅσιε πάντιμε,* καὶ δέο­μαί σου ἀγαθέ,* ἐκ παθῶν καὶ κινδύνων διάσωσον.

Θεοτοκίον.

Θυμώδης, ἐριστικὸς καὶ ἄφιλος,* ὁ ἀχρεῖός σου ἱκέ­της κατέστην,* σπεῦσον, Παρθένε, καὶ σῶ­σόν με τάχος,* ἵνα ῥυσθῶ αἰωνίου κολάσεως,* σοῦ δέομαι, Μῆτερ Θεοῦ,* ἐκ χειρῶν τοῦ ἀλάστορος ῥῦ­σαί με.

Διάσωσον* ἀπὸ κινδύνων ἱκέτας σου,  ̉Αρχιθύτα,* ὅ­τι πάντες δεητικῶς* εἰς σὲ καταφεύγομεν* ὡς ἔ­χοντι τῷ Θεῷ παῤῥησία. 

Α῎Αχραντε,* ἡ διὰ λόγου τὸν Λόγον ἀνερμηνεύ­τως* ἐπ̉ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τεκοῦσα δυσώ­πησον,* ὡς ἔ­χουσα μητρικὴν παῤῥησίαν.

 Δέησις καὶ τὸ Κοντάκιον. Ἦχος β´. Προστασία.

Σὲ προστάτην τῶν ̉Ορθοδόξων ὀνομάζομεν* καὶ ἀ­κοίμητον φρουρὸν ἁπάντων καλοῦμέν σε˙* μὴ πα­ρίδῃς* ἁμαρτωλῶν ἱκέτιδας φωνάς,* ἀλλὰ πρόφθα­σον, θαυματουργέ,* εἰς τὴν βοήθειαν ἡμῶν τῶν θερ­μῶς δεο­μένων σου.* ῾Ρῦσαι ἡμᾶς ἐκ πλά­νης* καὶ σῶ­σον ἐκ τοῦ καρκίνου* τοὺς καταφεύγο­ντας πρὸς σέ,* Βησσαρίων μα-κάριε. 

Καὶ εὐθὺς τὸ Προκείμενον.  Ἦχος δ´.

Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τοῦ Ὁσίου αὐ­τοῦ. (δίς)

Στίχος: Ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον καὶ προσέσχε μοι.

Τίμιος  ἐναντίον  Κυρίου  ὁ θάνατος τοῦ Ὁσίου αὐ­τοῦ.

῾Ο ῾Ιερεύς: Καὶ ὑπὲρ τοῦ καταξιωθῆναι  ἡμᾶς …

῾Ο Χορός: Κύριε ἐλέησον (τρίς)

῾Ο ῾Ιερεύς: Σοφία, ὀρθοὶ ἀκούσωμεν τοῦ ἁγίου …

῾Ο Χορός: Καὶ τῷ Πνεύματί σου.

῾Ο ῾Ιερεύς:  ̉Εκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην ἁγίου Εὐαγγελίου…

῾Ο Χορός: Δόξα σοι, Κύριε, Δόξα σοι.

Εἶπεν ὁ Κύριος˙ ἐγὼ εἰμι ἡ θύρα˙ δι᾽ ἐμοῦ ἐὰν τις εἰ­σέλθῃ σωθήσεται καὶ εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσε­ται καὶ νομὴν εὑρήσει. Ὁ κλέπτης οὐκ ἔρχε­ται εἰ μὴ ἵνα κλέψῃ καὶ θύσῃ καὶ ἀπολέσῃ˙ ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζω­ὴν ἔχωσιν καὶ περισσὸν ἔχωσιν. Ἐγὼ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός˙ ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑ­πὲρ τῶν προβάτων˙ ὁ μισθωτὸς καὶ οὐκ ὢν ποιμήν, οὗ οὐκ ἔστιν τὰ πρόβατα ἴδια, θεω­ρεῖ τὸν λύκον ἐρχόμε­νον καὶ ἀφίησιν τὰ πρόβατα καὶ φεύγει καὶ ὁ λύ­κος ἀρπάζει αὐτὰ καὶ σκορπίζει τὰ πρόβατα.῾Ο δὲ μισθω­τὸς φεύγει, ὅτι μισθωτός ἐ­στιν καὶ οὐ μέ­λει αὐ­τῷ περὶ τῶν προβάτων. ̉Εγὼ εἰ­μι ὁ ποιμὴν ὁ κα­λός, καὶ γινώ­σκω τὰ ἐμὰ καὶ γινώσκομαι ὑπὸ τῶν ἐμῶν˙ καθὼς γι­νώσκει με ὁ Πατὴρ, κἀγὼ γινώσκω τὸν Πα­τέρα˙ καὶ τὴν ψυχήν μου τί­θημι ὑπὲρ τῶν προβάτων. Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύ­της˙ κἀκεῖ­να δεῖ με ἀ­γαγεῖν καὶ  τῆς φωνῆς μου ἀ­κούσουσιν καὶ γενή­σονται μία ποίμνη, εἷς  ποιμήν.

῾Ο Χορός: Δόξα σοι, Κύριε, Δόξα σοι.

Δόξα Πατρὶ …

Ταῖς τοῦ σοῦ ῾Οσίου πρεσβείαις Ἐλεῆμον,* ἐξάλει­ψον τὰ πλήθη* τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.

Καὶ νῦν …

Ταῖς τῆς Θεοτόκου πρεσβείαις Ἐλεῆμον,* ἐξάλειψον τὰ πλήθη*  τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.

Στίχος: Ἐλέησόν με ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα …

Προσόμοιον. Ἦχος πλ. β´. Ὅλην ἀποθέμενοι…

Μὴ ἐγκαταλείπῃς με,* σὺ τοῦ Χριστοῦ στρατιώτα,* Βησσαρίων ἔνδοξε,* ἀλλὰ δέξαι δέησιν τοῦ ἱκέ­του σου,* θλῖψις γὰρ ἔχει με,* φέρειν οὐ δύναμαι,* ἀρχε­κάκου τὰ τοξεύματα,* σκέπην οὐ κέκτημαι,* οὐδὲ κα­τάφύγιον, ῞Αγιε,* πάντοθεν πολεμούμενος,* καὶ πα­ραμυθίαν οὐκ ἔχω πλήν σου,* δόξα τῶν  ̉Αγγέ­λων,* καὶ κλέος Ὀρθοδόξων, θαυμαστέ,* μὴ μοῦ πα­ρίδῃς τὴν δέησιν,* τὸ συμφέρον ποίησον.

῾Ο ῾Ιερεύς: Σῶσον, ὁ Θεός, τὸν λαὸν σου …

῾Ο Χορός: Κύριε, ἐλέησον (δωδεκάκις)

῾Ο ῾Ιερεύς: ̉ Ελέει καὶ οἰκτιρμοῖς …

῾Ο Χορός:  ̉Αμήν.

Καὶ ἀποπληροῦμεν τὰς λοιπὰς ᾨδὰς τοῦ Κανόνος.

ᾨδὴ ζʹ. Οἱ ἐκ τῆς ̉ Ιουδαίας…

Τρικυμίας τοῦ βίου,* καταπράϋνον δέομαι ὁ ἀνάξι­ος,* καὶ δίδως μοι εἰρήνην,* χαρὰν τε καὶ γαλή­νην,* ἵνα πόθῳ κραυγάζω σοι˙*  Ὁ τῶν Πατέρων ἡ­μῶν,* Θε­ὸς εὐλογητὸς εἶ.

Τῶν ἀτέκνων συζύγων,* καταφύγιον γέγονας, Θεο­δόξαστε,* καὶ τῶν σφοδρῶς ποθούντων,* τὸν βίον   τῶν  ̉Αγγέλων,* ποδηγέτης ἀλάνθαστος˙* Σέ, Βησσα­ρίων, πιστοί* ἁπαύστως ἀνυμνοῦσι.

Τοῦ σεισμοῦ τὴν μανίαν* καταπαύει ὁ Πλάστης, Βησσαρίων ἕνδοξε,* διὸ πιστῶν τὰ πλήθη* αἰ­τοῦσι σαῖς πρεσβεῖαις* καὶ  γονυκλινῶς σοῦ  δέο­νται,* τὸν  Ζωο­δότην Χριστόν, εὐμένισον λιταῖς Σου.  

Θεοτοκίον.

Θεοτόκε Παρθένε,* πρὸς σὲ πίστει προσέρχομαι ὁ ἀ­νάξιος* καὶ χείρας μου σοι αἴρω* καὶ πόθῳ ἀνακρά­ζω* ἀποδήμους διάσωσον* ἐκ τῶν χειρῶν πει­ραστοῦ* καὶ τῶν αἰρετιζόντων.     

ᾨδὴ ηʹ. Τὸν Βασιλέα...

Τὸν Βασιλέα* καὶ τῶν ἀνθρώπων Σωτήρα* καθικέ­τευε, πάτερ, ἀπαύστως,* ἵνα ἀπάλλαξῃ* ἱκέ­τας ἐκ τῶν νόσων.

Τὴν ἀνεργίαν* ταῖς σαῖς λιταῖς, Βησσαρίων,* Πλα­στουργὸς  ἐκδιώκει  ταχέως*  καὶ  πιστοῖς  πα­ρέχει,* μάκαρ, ἐργασίαν.

Τοὺς ̉Ορθοδόξους* σύ, Βησσαρίων τρισμάκαρ,* μὴ παρίδῃς,  φωσφόρε,  βοῶμεν,* ἀλλά  συ  παράσχου*­ ταπείνωσιν καὶ πίστιν.

Θεοτοκίον.

Σοὶ Θεοτόκε,* τῶν ̉Ορθοδόξων τὰ πλήθη* καταφεύ­γουσι πίστει  βοῶντα,* ῎Αχραντε Παρθένε* βοήθῃ σοῦ ἱκέτας.

ᾨδὴ θʹ. Κυρίως Θεοτόκον...

῾Ημᾶς ὁδοιποροῦντας* ὡς καὶ ἀγρυπνοῦντας* σύ,  ̉Αρχιθύτα Βησσαρίων, σκέπασον* καὶ τοὺς πρὸς σὲ προσδραμῶντας* χαρᾶς ἀξίωσον.

Νοσούντων καὶ πλεόντων* καὶ τῶν ἐν κινδύνοις* φρουρὸς, σοφέ, ἀνεδείχθης ἀκοίμητος* καὶ τῶν στενόντων* ἐκ πόνων τὸ παραμύθιον.

Παθῶν μου τὴν μανίαν,* νέκρωσον, Θεόφρον,* καὶ τοῦ νοὸς μου τὴν ζάλην κατεύνασον,* ἵνα ἀπαύ­στως δοξάζω* σὲ τόν, μακάριον.

Θεοτοκίον.

 ̉Αξίωσον ἱκέτην,*  ̉Αχραντε Παρθένε,* ἀκατακρί­τως λαβεῖν τὴν Μετάληψιν* τῶν Μυστηρίων Υἱοῦ Σου,* ἵνα δοξάζω σε

Καὶ εὐ­θὺς τὰ Με­γα­λυ­νά­ρια.

­῎Αξιόν ἐ­στιν ὡς ἀ­λη­θῶς,* μα­κα­ρί­ζειν σε τὴν Θε­ο­τό­κον,* τὴν ἀ­ει­μα­κά­ρι­στον καὶ παναμώ­μη­τον καὶ Μη­τέ­ρα τοῦ Θε­οῦ ἡ­μῶν.* Τὴν τι­μι­ω­τέ­ραν τῶν Χε­ρου­βείμ,* καὶ ἐνδοξοτέ­ραν* ἀ­συγ­κρί­τως τῶν Σε­ρα­φείμ,* τὴν ἀ­δι­α­φθό­ρως* Θε­ὸν Λό­γον τε­κοῦ­σαν,* τὴν ὄντως, Θε­ο­τό­κον,* σὲ με­γα­λύ­νο­μεν.

Δεῦτε,  ̉Αρχιθύτην τοῦ  ̉Ιησοῦ,* τιμήσωμεν πά­ντες* καὶ βοήσωμεν ἐκτενῶς* διάσωζε ἐκ πλά­νης,* θεῖ­ε ῾Ιεράρχα,* τοὺς πόθῳ ἐκζητοῦντας* τὴν προστασία Σου. 

̉Ιατρὸς ἐδείχθης, θαυματουργέ,* καὶ τῶν ἐν ἀνά­γκαις* ἀντιλήπτωρ καὶ ἀῤῥωγὸς* καὶ τῆς νεολαί­ας ἀκοίμητος προστάτης* καὶ πάντων τῶν ἐν θλίψῃ τὸ παραμύθιον.

Φύλαττε τὰ τέκνα σῶν ἱκετῶν* ἐκ πάσης κακίας* ἐ­φαρμάτων συνηθειῶν* καὶ ἐκ τῆς μανίας τοῦ γυμνισμοῦ, χριστόφρον,* σὺ Βησσαρίων, πάντων* τὸ καταφύγιον.

̉Ορφανῶν προστάτης καὶ βοηθός,* πεινῶντων τροφέας* καὶ ἀνέργων καταφυγή,* μάκαρ κατεστάθῃς* διὸ σε, Βησσαρίων,* δοξάζομεν ἁπαύ­στως* καὶ ὕμνους μέλπομεν. 

Δέχου παρακλήσεις σῶν ἱκετῶν,* μάκαρ Βησσαρί­ων,* μοναζόντων καταφυγὴ* καὶ τοὺς δεομέ­νους* ἀπάλλαξον ταχέως* ἐκ τῆς κενοδοξίας καὶ κατακρί­σεως. 

Πᾶσαι τῶν ἀγγέλων αἱ στρατιαί,* Πρόδρομε Κυρί­ου,*  ̉Αποστόλων ἡ δωδεκάς,* οἱ ἅγιοι Πάντες* με­τὰ τῆς Θεοτόκου,* ποιήσατε  πρεσβείαν* εἰς  τὸ  σωθῆναι ἡμᾶς.

 Εἶτα ὁ Χορὸς τὸ Τρισάγιον, Δόξα Πατρί... Παναγία Τριάς... Πάτερ ἡμῶν... ὁ Ἱερεύς: ῞Οτι Σοῦ... καὶ ὁ Χορός:  ̉Α­μήν.  

Καὶ τὸ ̉̉̉Απολυτίκιον. ῏Ηχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον…

Τὸν Τρικκαίων ἡ πόλις ἡ περιώνυμος,* Βησσαρίω­να, τιμᾶ τὸν θαυματόβρυτον* καὶ ἀσπάζεται αὐ­τοῦ* τὸ θεῖον εἰκόνισμα,* ὅτι ἐβίωσε σεμνῶς* καὶ ἐποί­μανεν σοφῶς* ταύτην ὡς  ̉Αρχιθύτης* καὶ πρεσβεύει πρὸς τὸν Σωτήρα* διδόναι πᾶσι* τὸ θεῖον ἔλεος.

Δέησις,  ̉Απόλυσις καὶ τῶν πιστῶν ἀσπαζομένων τὰς εἰκόνας ψάλλομεν:

῏Ηχος β’. ῞Οτε ἐκ τοῦ ξύλου…

Πάντας τοὺς προστρέχοντας πιστῶς* πρὸ τῆς ἱε­ρᾶς σου εἰκόνας,* ὦ Βησσαρίων σεμνέ,* δίδου σὺ με­τάνοιαν,* ὑπομονὴν καὶ χαράν,* φωτισμὸν καὶ ταπεί­νωσιν,* εἰρήνην καὶ πίστιν,* ἄγγελον ἀ­κοίμη­τον καὶ ὁδηγόν ἀσφαλῆ.* Πάτερ τῶν Τρικκαίων τό κλέ­ος,* πτωχῶν ἀνεδείχθης προστάτης* καὶ τῶν  ̉Ορ­θο­δόξων καταφύγιον.

Ἦχος πλ. δ΄.

Δέσποινα πρόσδεξαι* τὰς δεήσεις τῶν δούλων σου* καὶ λύτρωσε ἡμᾶς* ἀπὸ πάσης ἀνάγκης καὶ θλί­ψεως.

Ἦχος β΄.

Τὴν πᾶσαν ἐλπίδα μου* εἰς σὲ ἀνατίθημι,* Μῆτερ τοῦ Θεοῦ,* φύλαξόν με ὑπὸ τὴν σκέπην σου.

Ὁ Ἱ­ε­ρεύς: Δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, Κύ­ριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

̉Α­μήν.

---

[1] Εἰς τὰ δύο πρῶτα τροπάρια ἑκάστης ᾠδῆς λέγομεν: ῞Αγι­ε τοῦ Θεοῦ, πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν, εἰς δὲ τὰ δύο τελευταῖα: Δό­ξα Πα­τρὶ…, Καὶ νῦν…   

Αγία Δάμαρις: Η πρώτη Αθηναία χριστιανή

 

Αγία Δάμαρις: Η πρώτη Αθηναία χριστιανή

ΑΓΙΑ ΔΑΜΑΡΙΣ: Η ΠΡΩΤΗ ΑΘΗΝΑΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΗ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

       Ο ιερός συγγραφέας του βιβλίου των πράξεων των Αποστόλων, ευαγγελιστής Λουκάς, εξιστορώντας τα γεγονότα της επισκέψεως του Αποστόλου Παύλου στην Αθήνα το 51 μ. Χ. στο δέκατο έβδομο κεφάλαιο, αναφέρεται στα ελάχιστα πρόσωπα τα οποία πίστεψαν στο κήρυγμα του Αποστόλου και αποτέλεσαν τον πρώτο πυρήνα της τοπικής εκκλησίας των Αθηνών. Μεταξύ αυτών αναφέρεται και μία γυναίκα ονόματι Δάμαρις. Αναφέρει το ιερό κείμενο: «Τινὲς δὲ ἄνδρες κολληθέντες αὐτῷ ἐπίστευσαν, ἐν οἷς καὶ Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης καὶ γυνὴ ὀνόματι Δάμαρις καὶ ἕτεροι σὺν αὐτοῖς» (Πράξ.17,34).

      Είναι γνωστό πώς ο μεγάλος Απόστολος συνάντησε τεράστια δυσκολία στο ιεραποστολικό του έργο στο κλεινόν άστυ, έχοντας πενιχρά αποτελέσματα. Κατόρθωσε να πείσει ελάχιστα πρόσωπα, αλλά επιφανή, όπως τους ανώτατους δικαστικούς, Άγιο Διονύσιο Αρεοπαγίτη και Άγιο Ιερόθεο και μαζί τους μία μόνο γυναίκα την Δάμαρι, η οποία κατέστη η πρώτη Αθηναία χριστιανή.

     Δεν γνωρίζουμε τίποτε περισσότερο από την βιβλική αναφορά. Όμως εικάζουμε πως για να την αναφέρει το ιερό κείμενο σημαίνει ότι ήταν μία εξέχουσα γυναικεία προσωπικότητα της αθηναϊκής κοινωνίας, η οποία καταγόταν από ευγενή οικογένεια και κατείχε υψηλή κοινωνική θέση. Αυτό συμπεραίνεται και από το γεγονός ότι συμπεριλήφθηκε μεταξύ των δύο σπουδαίων ανδρών, του Διονυσίου και  του Ιερόθεου, οι οποίοι κατείχαν ανώτατα αξιώματα ήταν δηλαδή ανώτατοι δικαστικοί, μέλη του Αρείου Πάγου. Σχετίζονταν ίσως μαζί τους. Κάποιοι υποθέτουν ότι ήταν ιουδαϊκής καταγωγής και το όνομά της προέρχονταν από το εβραϊκό Θάμαρ. Πάντως το ιερό κείμενο δεν αναφέρει για ιουδαϊκή κοινότητα στην Αθήνα, στην οποία θα κατέφευγε ο Παύλος, όπως συνήθιζε. Με αυτά τα ελάχιστα πρόσωπα ίδρυσε την εκκλησία των Αθηνών, χειροτονώντας ως πρώτο Επίσκοπό της τον άγιο Ιερόθεο.           

       Η συσχέτισή της με τους δύο επιφανείς δικαστικούς άνδρες αφήνεται να εννοηθεί ότι είναι πολύ πιθανόν να είχε αποκτήσει υψηλή μόρφωση, παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες, ακόμα και στην Αθήνα, ήταν παραγκωνισμένες, κλεισμένες στους γυναικωνίτες και ελάχιστες είχαν τη δυνατότητα να σπουδάσουν. Φαίνεται πως η Δάμαρις ανήκε στην μειοψηφία των ελάχιστων μορφωμένων γυναικών, η οποία, έχοντας μεταφυσικές ανησυχίες, βρήκε τις απαντήσεις, που αποζητούσε στο κήρυγμα του Αποστόλου Παύλου. Βρήκε αυτό που έκρυβε στην ψυχή της, την λαχτάρα για σωτηρία, τη σωτηρία!     

      Παρά την φαινομενική αίγλη, που διατηρούσε στα χρόνια εκείνα η Αθήνα, στην ουσία βρισκόταν σε σοβαρή πνευματική και θρησκευτική παρακμή. Οι φημισμένες παλιές φιλοσοφικές σχολές είχαν χάσει το κύρος τους, στις οποίες δίδασκαν άσημοι καιροσκόποι και κερδοσκόποι δάσκαλοι με ρηχές φιλοσοφικές ιδέες και αστείες σοφιστείες. Αυτό αποδεικνύεται από τον τρόπο που συμπεριφέρθηκαν στον Απόστολο Παύλο. Ίσως να ένοιωσε την πρώτη μεγάλη απογοήτευσή του για αυτό  δεν επισκέφθηκε ποτέ ξανά την Αθήνα, παρά το γεγονός ότι είχε έλθει τουλάχιστον άλλες δύο φορές στην Ελλάδα.

    Εικάζουμε πως η εκκλησία των Αθηνών φυτοζωούσε, λόγω της ισχυρής παρουσίας των φανατικών ειδωλολατρών και του παγανιστικού ιερατείου, το οποίο από τα κλασσικά χρόνια καταδίωκε κάθε διαφορετική θρησκευτική πίστη και αμφισβήτηση της αρχαιοελληνικής θρησκείας, με τις φρικτές «περί ασεβείας» διώξεις, που εξαιτίας της έχασαν τις ζωές τους εκατοντάδες άνθρωποι και καταδιώχτηκαν χιλιάδες. Είναι πολύ πιθανόν η νεαρά Εκκλησία των Αθηνών να δοκίμασε την απόλυτη περιφρόνηση από τους υπερφίαλους παγανιστές και φανατικούς ειδωλολάτρες ή και διώξεις.  Όμως οι προσωπικότητες του Αγίου Ιεροθέου, ο οποίος έγινε ο πρώτος επίσκοπος Αθηνών και του Αγίου Διονυσίου με την τεράστια μόρφωση και κοινωνική επιρροή στην αθηναϊκή κοινωνία, συνετέλεσαν να διατηρηθεί η εκκλησία και να αρχίσει να αυξάνεται.

      Σε αυτή την προσπάθεια συνέβαλε τα μέγιστα και η Δάμαρις. Με την μόρφωσή της, την κοινωνική της θέση, τα φυσικά της χαρίσματα και τις αρετές της κατόρθωσε να προσελκύσει πολλές γυναίκες στην χριστιανική πίστη. Αυτή κατηχούσε τις γυναίκες, μπαίνοντας στους απομονωμένους γυναικωνίτες. Άλλωστε, όπως είναι γνωστό, ο λόγος της γυναίκας στον ειδωλολατρικό κόσμο δεν είχε την παραμικρή αξία στους άντρες, παρά μόνο στους γυναικείους κύκλους, στις οποίες θεωρούνταν υποτιμητικό να μιλάνε οι άνδρες. Σε αυτές κήρυττε με πάθος τις σωτήριες αρχές της νέας πίστης η Δάμαρις. Μπορούμε να φανταστούμε την έκπληξη, το θαυμασμό και τη χαρά αυτών των γυναικών, ακούγοντας για πρώτη φορά ότι είναι ισότιμες με τους άνδρες, ότι δεν είναι σκεύη ηδονής και σκλάβες, όπως τις μεταχειρίζονταν ο αρχαίος κόσμος, αλλά δημιουργήματα και εικόνες του Θεού. Ήταν πρωτάκουστο σ’ αυτές το γεγονός ότι μπορούσαν να συμμετέχουν στη ζωή της κοινότητας ισότιμα με τους άνδρες, καθότι αθηναίοι πολίτες λογίζονταν μόνο οι άνδρες αθηναίοι, μένοντας εκτός οι ξένοι, οι δούλοι και οι γυναίκες. Σε πληθυσμό μισού εκατομμυρίου κατοίκων, πολιτικά δικαιώματα είχαν λιγότεροι από δώδεκα χιλιάδες άνδρες!  

      Η ένθερμη και ένθεη Δάμαρις αφιέρωσε την ζωή της ολοκληρωτικά στην υπηρεσία της Εκκλησίας και ίσως την περιουσία της. Εικάζουμε επίσης πως η τοπική εκκλησία την χειροτόνησε διακόνισσα, για την διευκόλυνση του ιεραποστολικού της έργου, σύμφωνα με τη συνήθεια των πρωτοχριστιανικών κοινοτήτων.  Παράλληλα με το ιεραποστολικό της έργο, ασκούσε και σπουδαίο φιλανθρωπικό έργο, σε μία κοινωνία αγριότητας, απίστευτης ατομικότητας και απανθρωπιάς. Άλλωστε η φιλανθρωπία ήταν ένα από τα κύρια γνωρίσματα της ποιοτικής διαφοράς και του νέου τρόπου ζωής που επαγγέλλονταν το ευαγγελικό μήνυμα. Είναι γνωστό πως οι ειδωλολάτρες δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τον φιλανθρωπικό ζήλο των χριστιανών και η χριστιανική φιλανθρωπία ασκούσε τεράστια γοητεία στους κατατρεγμένους και περιθωριακούς ειδωλολάτρες,  στους δυστυχείς δούλους και στις γυναίκες, οι οποίοι ήταν απόκληροι της κοινωνίας, και έβρισκαν καταφύγιο και αξία στην σωστική αγκαλιά των τοπικών εκκλησιών.

      Δεν γνωρίζουμε για το τέλος της ζωής της. Ίσως να  υπέστη μαρτυρικό θάνατο από τους φανατικούς ειδωλολάτρες, οι οποίοι έβλεπαν να τίθεται στο περιθώριο η ειδωλολατρία, να ανατρέπονται τα όρια απομόνωσης των γυναικών και να εξαπλώνεται με ιδιαίτερη ορμή η χριστιανική πίστη.

     Η μνήμη της κοιμάται τιμάται στις 3 Οκτωβρίου μαζί με την μνήμη του Αγίου Διονυσίου. Η πόλη των Αθηνών, για να την τιμήσει της αφιέρωσε μια μεγάλη οδό στη συνοικία Παγκράτι, την οδό Δαμάρεως. Την ακολουθία της συνέγραψε ο γνωστός μεγάλος υμνογράφος π. Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης.

     Η μνήμη της αγίας Δαμάρεως μας θυμίζει το γεγονός πως, δια του ευαγγελικού κηρύγματος, η απ’ αιώνων καταφρονεμένη γυναικεία φύση γίνεται και πάλι αξία. Έχουμε την έμπρακτη αναγνώριση, για πρώτη φορά στην ιστορία, της γυναίκας, ως ισότιμο ανθρώπινο πρόσωπο με τον άνδρα. Για πρώτη φορά έγινε η μαρτυρία της αξιόπιστη, όπως και η συνεισφορά της στο κοινωνικό γίγνεσθαι πολύτιμη. Ως τότε, ούτε στα δικαστήρια γινόταν δεκτή η μαρτυρία της γυναίκας. Στα τιμημένα πρόσωπα αυτών των αγίων γυναικών της Εκκλησίας μας τιμάται η γυναικεία φύση, την οποία η προμήτορα Εύα, με την παρακοή της, την είχε απαξιώσει και οι άνδρες την είχαν θέσει στο απόλυτο περιθώριο. Ήρθε ο Χριστός, ο Οποίος γκρέμισε κάθε στεγανό, που διαχώριζε τα ανθρώπινα  παθών.  Αυτή την αλήθεια αργότερα ο απόστολος Παύλος διατύπωσε στη διδασκαλία του: «ούκ ένι άρσεν και θήλυ» (Γαλ.3,28). Οι πάντες, «όσοι εις Χριστόν εβαπτήσθημεν», είμαστε ένα σώμα, το Σώμα του Χριστού. Αν σήμερα οι γυναίκες πρόσωπα και μαζί  ήρε την απαξίωση της γυναίκας, ανάγοντάς την σε πραγματικό ανθρώπινο ον.

      Η γυναίκα απέκτησε τη χαμένη τιμή της από το Χριστό και καταξιώνεται πραγματικά στην Εκκλησία μας και όχι στους ψευδοφεμινισμούς του κόσμου! Οι άγιες είχαν την ευλογία να βιώσουν τον πρώτο και αληθινό φεμινισμό, την πραγματική αποκατάσταση της γυναίκας στην θέση που της αξίζει. Έναν φεμινισμό απόλυτα διαφορετικό από τον σημερινό, ο οποίος, αντί να απελευθερώνει τη γυναίκα την κάνει έρμαιο των αμαρτωλών απολαμβάνουν δικαιώματα, αυτά τα χρωστούν στο σωτήριο μήνυμα του Χριστού και όχι στην κατά κόσμον σοφία  και στους κοσμικούς θεσμούς!

Οσιος ̉Αντώνιος ὁ Νέος Θεολόγος̉ Επίσκοπος Τρίκκης (1362)

 

Οσιος ̉Αντώνιος ὁ Νέος Θεολόγος̉ Επίσκοπος Τρίκκης (1362)

῞Οσιος  ̉Αντώνιος

ὁ Νέος Θεολόγος̉ Επίσκοπος Τρίκκης (1362)

(῾Η μνήμη του ἑορτά­ζε­ται ἐν Τρικάλοις τὴν 1ῃ Κυριακὴ τοῦ μηνὸς ̉ Οκτωβρί­ου.)

῞Οσιος  ̉ Αντώνιος ὁ Νέος Θεολόγος

῾Ο ὅσιος  ̉Αντώνιος ἔζησε τὸν 14ο αἰ. Διηκόνησε τὴν  ̉Εκκλησία ὡς Μητροπολίτης Λαρίσης, μὲ ἕδρα τὰ Τρίκαλα, περίπου ἀπὸ τὸ 1333 μέχρι τὸ 1362.

   ῾Ο ῞Οσιος ἔγραψε λόγους πανηγυρικοὺς σὲ διάφορες Θεομητο­ρικὲς ἑορτὲς καὶ ἐγκώμια μαρτύρων καὶ ἁγίων, τὰ ὁ­ποία ἀποτελοῦν καὶ τὴ μοναδικὴν πηγὴν πληροφοριῶν – ἄ­μεσων καὶ ἔμμεσων - γιὰ τὴ ζωὴ του.  ̉Επίσης, συνέθεσε ἐκκλησιαστικοὺς ὕμ­νους μὲ πιὸ γνωστὸ τὸν κανόνα εἰς τὸν  ῞Αγιον  ̉Αχίλλιον († 350).

   Κοιμήθηκε εἰρηνικὰ καὶ ἡ ̉Εκκλησία μας τὸν κατέταξε μεταξὺ τῶν ἁγίων της.

   ῾Η μνήμη του ἑορτά­ζε­ται στά Τρίκαλα τὴν 1ῃ Κυριακὴ τοῦ μηνὸς  ̉ Οκτωβρί­ου.

Παρακλητικὸς Κανὼν

εἰς τὸν ῞Οσιον ̉ Αντώνιον τὸν Νέον Θεολόγον

̉ Επίσκοπον Λαρίσσης καὶ Τρίκκης

Ποίημα τοῦ κ. Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου.

Εὐλογήσαντος τοῦ ῾Ιερέως, τὸ Κύριε εἰσάκουσον, μεθ̉ ὃ τὸ Θεὸς Κύριος (τετράκις) καὶ τὰ ἑξῆς:

῏Ηχος δʹ. ῾Ο ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.

Τῷ  ̉Αρχιθύτι ἐκτενῶς νῦν προσδράμωμεν* ἁ­μαρ­τωλοὶ καὶ ταπεινοὶ καὶ προσπέσωμεν* ἐν με­τανοίᾳ κραζοντας ἐκ μέσης ψυχῆς,* ῞Αγιε, βοήθη­σον καὶ διάσωσον πάντας* ἐκ παντοίων θλίψεων καὶ ποι­κίλων παγίδων˙* μὴ ἀποστρέψῃς ἱκέτας κε­νούς,* σὲ γὰρ με­σίτην,*  ̉Αντώνιε, ἔχομεν.

Δόξα Πατρὶ... τὸ ̉ Απολυτίκιον ῏Ηχος πλ. γ’. Θείας πίστεως.

Σὲ ἀνέδειξε Τριὰς ῾Αγία* ὡς ἀκοίμητον φρουρὸν καὶ ῥύστην* τῆς Λαρίσης καὶ τῆς Τρίκκης,  ̉Αντώνιε.* Σὺ τὸν λαὸν τοῦ Κυρίου ἠγάπησας* καὶ θεαρέστως αὐτὸν ὑπηρέτησας˙* σοῦ γονυκλινῶς πάντες δεόμεθα, ῞Αγιε,* Χριστὸν τὸν Θεόν ἱκέτευε δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Καὶ νῦν ... Θεοτοκίον.

Οὐ σιωπήσωμέν ποτε, Θεοτόκε,* τὰς δυναστείας σου λαλεῖν οἱ ἀνάξιοι˙* εἰμὴ γὰρ σὺ προΐστασο πρεσβεύουσα,* τὶς ἡμᾶς ἐῤῥύσατο* ἐκ τοσούτων κιν­δύνων;* Τὶς δὲ διεφύλαξεν* ἕως νῦν ἐλευθέρους;* Οὐκ ἀποστῶμεν, Δέσποινα, ἐκ σοῦ˙* σοὺς γὰρ δούλους σώζεις ἀεὶ* ἐκ παντοίων δεινῶν.

Εἶτα ὁ Νʹ Ψαλμὸς καὶ ἀρχόμεθα τοῦ Κανόνος[1].

ᾨδὴ αʹ.  Ἦχος πλ. δʹ. Ὑγρὰν διοδεύσας…

Τὰς χείρας μου αἴρω ἱκετικῶς* πρὸς σὲ  ̉Αρχιθύτα* τῶν Τρικκαίων ἡ καλλονή,* εὐμένισον δέομαι ὁ τά­λας* τὸν Πανοικτήρμονα  Κτίστην,  ̉Αντώνιε.

Καρδίαν σὺ νήφουσαν, θαυμαστέ,* παράσχου ἱκέ­ταις* ὡς καὶ σώφρονα λογισμόν,* ἵνα τὸν Σω­τήρα τῶν ἀνθρώπων* ἐκ μέσης καρδίας πάντες δοξάζω­μεν.  

Βοήθει θεράποντας ἰατροὺς* ποιεῖν διαγνώσεις εὐ­στόχους καὶ ἀκριβεῖς* εἰς δὲ τοὺς νοσοῦντας χορη­γῆσαι* ἰατρικὴν ἀγωγὴν τὴν κατάλληλον.

Θεοτοκίον.

Νοῦν καί καρδίαν πάντων ἡμῶν* λιταῖς σου, Παρ­θένε,* ἐναρμόνησον ταπεινῶς* δεόμεθα πόθῳ οἱ ἱκέται* ταῖς τοῦ Υἱοῦ Σου ἐντεύξεισι, ῎Α­χραντε.

ᾨδὴ γʹ. Οὐρανίας ἁψῖδος…

̉Εκ τροχαίου, Θεόφρων,* σὺ διαφύλαξον* πά­ντας τοὺς προστρέχοντας πόθῳ* πρὸ τῆς εἰκό­νος Σου* καὶ  ἐξαιτοῦντας θερμῶς*  τὴν  σὴν  βοήθει­αν  πί­στει* καὶ Χριστὸν δοξάζοντας,* μάκαρ  ̉Αντώνιε.

̉Ανεργίαν διώκει ταῑς σαῖς λιταῖς, ῞Οσιε,* ὁ τῶν οὐ­ρανῶν Κυβερνήτης* διὸ σοι ἅπαντες* γονυ­κλι­νῶς, θαυμαστέ,* τὰς χείρας αἴρομεν πόθῳ* καὶ αἰτούμεθα πίστει* τὴν μεσιτείαν σου.

Πειρασμῶν καὶ κινδύνων* καὶ τῶν παθῶν κοίμη­σιν* καὶ πολυειδῶν νοσημάτων τὴν ἀπολύτρω­σιν,* αἴ­τει,  ̉Αντώνιε, παρὰ τοῦ πάντων Δεσπότου, ὑ­πὲρ τῶν τιμῶντων σε, ἀξιοτίμητε.

Θεοτοκίον.

̉̉Ορθοδόξων ἐδείχθης,* καταφυγὴ Δέσποινα,* καὶ τῶν μοναζόντων τὸ κλέος,* Θεομακάριστε,* τῶν ἀσθενούντων ἀεί,* σὺ ἰατρὸς καὶ προστάτις* καὶ χη­ρῶν ὑπέρμαχος, ἀκατανίκητος.

Διάσωσον* ἀπὸ κινδύνων ἱκέτας σου,  ̉Αρχιθύτα,* ὅ­τι πάντες δεητικῶς* εἰς σὲ καταφεύγομεν,* ὡς ἔ­χοντι τῷ Θεῷ παῤῥησία. 

̉̉Επιβλεψον* ἐν εὐμενεία, πανύμνητε Θεοτόκε,* ἐ­πὶ τὴν ἐμὴν χαλεπὴν τοῦ σώματος κάκωσιν* καὶ ἴα­σαι τῆς ψυχῆς μου τὸ ἄλγος.

Δέησις καὶ τὸ  Κάθισμα. Ἦχος β΄. Πρεσβεία θερμὴ...

Σὺ πρέσβυς θερμὸς* καὶ τεῖχος ἀπροσμάχητον* ἐ­δεί­χθης, σεμνέ,* καὶ κόσμου καταφύγιον* ἐκτε­νῶς  βο­ῶμεν  σοί,* θαυμαστὲ  ̉Αντώνιε, πρόφθα­σον* καὶ ἐκ κιν­δύνων λύτρωσαι ἡμᾶς,* τοὺς  σοι  πό­θῳ  καὶ πίστει  προσφεύγοντας.

ᾨδὴ δʹ. Εἰσακήκοα Κύριε...

Καταπράϋνον Ὅσιε,* τὴν ὀργὴν Κυρίου ταῖς ἱκεσίαις σου,* ὡς προστάτην  γὰρ  σὲ  ἔχομεν,* πάντες οἱ  ̉Ορθόδοξοι,  ̉Αντώνιε.

Τέκνα τάχος σὺ δώρησον* τοῖς ποθοῦσι,  ̉Αντώνιε πανάριστε,* καὶ παράσχου ῥώσιν ἅπασι* τοῖς σοι πόθῳ καὶ πίστει προστρέχουσι.

῾Ολοψύχως σοῦ δέομαι* τὰ τέλη ἀνώδυνα πᾶσι δώρη­σε* καὶ κατεύνασον τὸν τάραχον* τοῦ νο­ὸς μου, ῞Οσιε  ̉Αντώνιε.

Θεοτοκίον.

̉Εκ τροχαίου προστάτευσον* τοὺς ἱκέτας σου, Πα­νάχραντε Δέσποινα,* καὶ τοὺς εἰς Σὲ καταφεύγο­ντας* ὑ­γιείαν δίδου, Παναμώμητε.

ᾨδὴ εʹ. Φώτισον ἡμᾶς…

Κύριον θερμῶς* καθικέτευε,  ̉Αντώνιε,* ὅπως πα­ράσχῃ ἡμῖν ὑπομονὴν* ὡς καὶ εἰρήνην* τοῖς οἴ­κοις ἡμῶν, πανάριστε.

῞Υπνον ἐλαφρὸν* καὶ ἀνάπαυσιν τοῦ σώματος* παράσχου πάντες δεόμεθα θερμῶς* καὶ ταῖς λι­ταῖς Σου* τῆς ψυχῆς τὰ πάθη κοίμησον.

Πάντας τοὺς πιστοὺς* ἐντρυφήσαι καταξίωσον* ἐν ταῖς Γραφαῖς,  ̉Αντώνιε θαυμαστέ,* καὶ βιώ­σαι τοῖς Χριστοῦ λόγοις καὶ προστάγμασι.

Θεοτοκίον.

Δίδου φωτισμόν τοὺς ἀδίκως πολεμοῦντας με* καὶ διαφύλαττε αὐτούς, Μαριάμ,* ἐκ πάσης βλά­βης* καὶ στενώσεως σοῦ δέομαι.

ᾨδὴ στʹ. Τὴν δέησιν ἐκχεῶ…

̉̉Ορθόδοξοί σε προστάτην ἔχομεν* καὶ φρουρὸν ἀ­κοίμητον, ̉Αρχιθύτα,* σὺ τῶν δαιμόνων τὰ βέ­λη διώκεις,* σὺ* καὶ τὰς νόσους ἰᾷ, Τρίκκης τὸ καύ­χημα,* διὸ  μοναζόντων  πληθὺς* σὲ  ἀνυμνοῦσιν  ἁ­παύστως,  ̉Α­ντώνιε. 

Φρουρὸν σε τῆς νεολαίας ἅπαντες* ὀνομάζο­μεν,  ̉Α­ντώνιε μάκαρ,* καὶ ἰατρὸν τοῦ καρ­κίνου, Θε­ό­φρον,* καὶ τῶν γερόντων προστάτην ἀ­κοίμητον˙* διὸ τῶν πιστῶν οἱ χοροὶ* σοι προσφεύγουσι πόθῳ, τρι­σένδοξε.

Προστάτην τῶν ̉Ὀρθοδόξων ἅπαντες* καλοῦ­μεν σέ,  ̉Αντώνιε  ̉Αρχιθύτα,* τῆς δὲ ῾Ελλάδος ὑπέρ­μαχον μέγαν* καὶ μοναζόντων φρουρὸν ἀκατάβλη­τον˙* δεόμεθά σου ταπεινῶς* ἐκ τῆς πλάνης πάντας προ­φύλαξον.

Θεοτοκίον.

Δεήσεις καὶ παρακλήσεις σὺ δέχου,* Μαριὰμ τοῦ Δεσπότου ἡ Μήτηρ,* καὶ τῷ Υἱῷ σου προσάγα­γε ταύτας,* ἵνα ῥυσθῶμεν κινδύνων καὶ θλίψεων* καὶ δίδου ἡμῖν ταχυνῶς* ὑγιείαν καὶ ῥώμην, Πανέν­δοξε.

Διάσωσον* ἀπὸ κινδύνων ἱκέτας σου,  ̉Αρχιθύτα,* ὅ­τι πάντες δεητικῶς* εἰς σὲ καταφεύγομεν,* ὡς ἔ­χοντι τῷ Θεῷ παῤῥησία. 

῎Αχραντε,* ἡ διὰ λόγου τὸν Λόγον ἀνερμηνεύ­τως* ἐπ̉ ἐσχάτων  τῶν  ἡμερῶν  τεκοῦσα  δυσώπησον,*  ὡς ἔ­χουσα μητρικὴν παῤῥησίαν.

 Δέησις  καὶ τὸ Κοντάκιον. Ἦχος β´. Προστασί­α.

Σὲ προστάτην τῶν Χριστιανῶν ὀνομάζομεν* καὶ ἀ­κοίμητον φρουρὸν ἁπάντων καλοῦμέν σε˙* μὴ παρίδῃς* ἁμαρτωλῶν ἱκέτιδας φωνάς,* ἀλλὰ πρό­φθασον, θαυματουργέ,* εἰς τὴν βοήθειαν ἡμῶν τῶν θερμῶς δεο­μένων σου.* ῾Ρῦσαι ἡμᾶς ἐκ πλά­νης* καὶ σῶσον ἐκ τοῦ καρκίνου* τοὺς καταφεύγο­ντας πρὸς σέ,*  ̉Αρχιθύτα  ̉Αντώνιε.

Καὶ εὐθὺς τὸ Προκείμενον.  Ἦχος δ´.

Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τοῦ Ὁσίου αὐ­τοῦ. (δίς)

Στίχος:  ῾Υπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον καὶ προσέ­σχε μοι.

Τίμιος  ἐναντίον  Κυρίου ὁ θάνατος τοῦ Ὁσίου αὐ­τοῦ.

 

῾Ο ῾Ιερεύς: Καὶ ὑπὲρ τοῦ καταξιωθῆναι  ἡμᾶς …

῾Ο Χορός: Κύριε ἐλέησον (τρίς)

῾Ο ῾Ιερεύς: Σοφία, ὀρθοὶ ἀκούσωμεν τοῦ ἁγίου …

῾Ο Χορός: Καὶ τῷ Πνεύματί σου.

῾Ο ῾Ιερεύς: ̉ Εκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην ἁγίου Εὐαγγελίου…

῾Ο Χορός: Δόξα σοι, Κύριε, Δόξα σοι.

Εἶπεν ὁ Κύριος˙ ἐγὼ εἰμι ἡ θύρα˙ δι᾽ ἐμοῦ ἐὰν τις εἰ­σέλθῃ σωθήσεται καὶ εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσε­ται καὶ νομὴν εὑρήσει. Ὁ κλέπτης οὐκ ἔρχε­ται εἰ μὴ ἵνα κλέψῃ καὶ θύσῃ καὶ ἀπολέσῃ˙ ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζω­ὴν ἔχωσιν καὶ περισσὸν ἔχωσιν. Ἐγὼ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός˙ ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑ­πὲρ τῶν προβάτων˙ ὁ μισθωτὸς καὶ οὐκ ὢν ποιμήν, οὗ οὐκ ἔστιν τὰ πρόβατα ἴδια, θεω­ρεῖ τὸν λύκον ἐρχό­μενον καὶ ἀφίησιν τὰ πρόβατα καὶ φεύγει καὶ ὁ λύ­κος ἀρπάζει αὐτὰ καὶ σκορπίζει τὰ πρόβατα.῾Ο δὲ μισθω­τὸς φεύγει, ὅτι μισθωτός ἐ­στιν καὶ οὐ μέ­λει αὐ­τῷ περὶ τῶν προβάτων. ̉Εγὼ εἰ­μι ὁ ποιμὴν ὁ κα­λός, καὶ γινώ­σκω τὰ ἐμὰ καὶ γινώ­σκομαι ὑπὸ τῶν ἐμῶν˙ καθὼς γι­νώσκει με ὁ Πατὴρ, κἀγὼ γινώσκω τὸν Πα­τέρα˙ καὶ τὴν ψυχὴν μου τί­θημι ὑ­πὲρ τῶν προβάτων. Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύ­της˙ κἀκεῖ­να δεῖ με ἀ­γαγεῖν καὶ τῆς φωνῆς μου ἀ­κούσουσιν  καὶ γενή­σονται  μία ποίμνη, εἷς  ποιμήν.

῾Ο Χορός: Δόξα σοι, Κύριε, Δόξα σοι.

Δόξα Πατρὶ …

Ταῖς τοῦ  ̉Αρχιθύτου πρεσβείαις Ἐλεῆμον,* ἐξάλει­ψον τὰ πλήθη* τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.

Καὶ νῦν …

Ταῖς τῆς Θεοτόκου πρεσβείαις Ἐλεῆμον,* ἐξάλειψον τὰ πλήθη*  τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.

Στίχος: Ἐλέησόν με ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα …

Προσόμοιον. Ἦχος πλ. β´. Ὅλην ἀποθέμενοι...

Μὴ ἐγκαταλείπῃς με* εἰς τῶν δαιμόνων τὰς χεί­ρας*  ̉Αντώνιε ἔνδοξε,* ἀλλὰ δέξαι δέη­σιν τοῦ ἱκέτους σου* νόσοι κατέβαλον ὅλον μου τὸ σῶμα* καὶ τὸ ἄγχος μὲ κατέστησεν* ἀξιοθρήνη­τον* ὡς καὶ τῶν ἀν­θρώπων περίγελων˙* πάντοθεν πολεμούμε­νος* καὶ παρηγορίαν οὐκ ἔχω πλὴν σου,* ῞Αγιε, ἁ­πάντων* ἀ­κοίμητος προστάτης  καὶ φρουρός,* μὴ  πα­ραβλέπῃς τὴν δέησιν,* πάντων τῶν ὑ­μνοῦντων σε.

῾Ο ῾Ιερεύς: Σῶσον, ὁ Θεός, τὸν λαὸν σου …

῾Ο Χορός: Κύριε, ἐλέησον (δωδεκάκις)

῾Ο ῾Ιερεύς: ̉ Ελέει καὶ οἰκτιρμοῖς …

῾Ο Χορός: ̉Αμήν.

Καὶ ἀποπληροῦμεν τὰς λοιπὰς ᾨδὰς τοῦ Κανόνος.

ᾨδὴ ζʹ. Οἱ ἐκ τῆς ̉ Ιουδαίας…

̉̉Ορθοδόξων κατέστης* ἀρωγὸς καὶ προ­στάτης, Θεο­ειδέστατε,* διό σε ἀνυμνοῦσιν καί σε δοξολογοῦσι* καὶ προσπίπτοντας ᾂδουσι˙*  ̉Αρχι­θύτα Χριστοῦ,* βοήθει σοῦ ἱκέτας.

Λειτουργοὺς τοῦ ῾Υψίστου,*  ̉Αρχιθύτα  ̉̉̉Αντώνιε θε­οδόξαστε,* παράσχου ὑγιείαν* ταπείνωσιν καὶ ῥώ­σιν,* ἵνα πάντες κραυγάζωμεν·* ῾Ο τῶν Πατέ­ρων ἡ­μῶν* Θεός, εὐλογητὸς εἶ. 

̉Ατεκνίαν συζύγων* θεραπεύεις ταχέως, Θεομακά­ριστε,* διὸ καὶ οἱ ποθοῦντες* υἱοὺς  καὶ  θυγα­τέρας* ἱ­κετικῶς σοῦ δέονται˙* τέκνα  παράσχου ἡ­μῖν,*  ̉Α­ντώνιε φωσφόρε.

Θεοτοκίον.

Θεοτόκε Παρθένε,* πρός σε πίστει προσέρχομαι ὁ ἀνάξιος* καὶ χείρας μού σοι αἴρω* καὶ πόθῳ ἀνα­κράζω* ἀποδήμους  διάσωσον* ἐκ τῶν χειρῶν πειρα­στοῦ* καὶ τῶν αἰρετιζόντων.

ᾨδὴ ηʹ. Τὸν Βασιλέα…

Σὲ τῶν ῾Ελλήνων* καὶ  ̉Ορθοδόξων χορείαι* ἀνυ­μνοῦσιν,  ̉Αντώνιε,  ἀπαύστως,* καὶ  πόθῳ  αἰ­τοῦσιν* ἰδεῖν Χριστοῦ τὴν δόξαν.

Τὴν νεολαίαν* ἐξ ἐθισμῶν ὀλεθρίων,* σὺ διάσω­σον τάχος,  ̉Αρχιθύτα,* καὶ φύλαττε πάντας* ἐκ πλά­νης δι­αβόλου.

Δόξα Πατρὶ …

̉Αδυναμίας* τῶν μαθητῶν ταῖς λιταῖς σου* θερα­πεύει ὁ Κτίστης ταχέως* καὶ εἰς τοὺς γονέ­ας* χα­ρὰν παρέχει, Μάκαρ.

Θεοτοκίον.

Τὸν Κύριόν μου* καὶ Λυτρωτὴν τῆς ψυχῆς μου* κα­θικέτευε δέομαι, Μῆτερ,* ἵνα ἀπολαύσω* τοῦ Πα­ραδείσου κάλλη. 

ᾨδὴ θʹ. Κυρίως Θεοτόκον...

̉Αντώνιε θεόφρων,* Νέε Θεολόγε* τοὺς  ̉Ορθοδό­ξους καλῶς διαφύλαττε* καὶ ἐκ χειρῶν ἀρχεκά­κου* πά­ντας ἐξάρπασον.

Σὲ Τρίκκης  ̉Αρχιθύτα,*  ̉Αντώνιε μάκαρ,* τῶν  ̉Ορ­θοδόξων τὰ πλήθη δοξάζουσι* καὶ ἐξαιτοῦσι ἁ­παύστως* τὴν σὴν βοήθειαν.

῾Ημᾶς τοὺς  ̉Ορθοδόξους* στήριξον τῇ πίστει* καὶ τοῦ Κυρίου τὴν δόξαν ἀξίωσον* ἰδεῖν οἱ ἀχρεί­οι,* μάκαρ  ̉Αντώνιε.

Θεοτοκίον.

Θερμῶς σὲ ἱκετεύω, Μῆτερ τοῦ Δεσπότου,* ἐκ τῶν παθῶν, ἱκέτην, ἀπάλλαξον* καὶ ἐκ χει­ρῶν τῶν δαιμόνων* σὺ με διάσωσον.

Καὶ εὐ­θὺς τά Με­γα­λυ­νά­ρια.

῎Αξιόν ἐ­στιν ὡς ἀ­λη­θῶς,* μα­κα­ρί­ζειν σε τὴν Θε­ο­τό­κον,* τὴν ἀ­ει­μα­κά­ρι­στον καὶ παναμώ­μη­τον καὶ Μη­τέ­ρα τοῦ Θε­οῦ ἡ­μῶν.* Τὴν τι­μι­ω­τέ­ραν τῶν Χε­ρου­βείμ,* καὶ ἐνδοξο­τέ­ραν* ἀ­συγ­κρί­τως τῶν Σε­ρα­φείμ,* τὴν   ἀ­δι­α­φθό­ρως* Θε­ὸν  Λό­γον  τε­κοῦ­σαν,* τὴν  ὄν­τως, Θε­ο­τό­κον,* σὲ με­γα­λύ­νο­μεν.

Νέον Θεολόγον ἡ τοῦ Χριστοῦ*  ̉Εκκλησία πάλαι* σὲ ὀνόμασεν, ἀθλητά,* διὸ οἱ ἐν Τρίκκῃ,*  ̉Α­ντώνιε οἰ­κοῦντες* γεραίρουσι τὸν Κτίστην* τὸν Σὲ δοξά­σαντα.

Φύλαττε τὴν Τρίκκην, Θαυματουργέ,* καὶ τὴν Θετ­ταλίαν* ἐκ κινδύνων παντοειδῶν* καὶ τούς σε ὑ­μνοῦντας* ἀνώδυνα  τὰ  τέλη,*  ̉Αντώ-νιε  παμ­μά­καρ* παράσχου δέομαι.

Χαῖροις,  ̉Αρχιθύτα θαυματουργέ,* κλέος τῶν Τρικ­καί­ων* καὶ Λαρίσης ὁ θησαυρός.* Χαῖροις, τῶν δογμάτων* ὁ πρόμαχος καὶ φύλαξ* καὶ τῶν αἰ­ρετι­ζόντων* δεινὸς πολέμιος.

Πᾶσαι τῶν ἀγγέλων αἱ στρατιαί,* Πρόδρομε Κυρί­ου,* ̉Αποστόλων ἡ δωδεκάς,* οἱ ἅγιοι Πάντες* με­τὰ τῆς Θεοτόκου,* ποιήσατε πρεσβείαν* εἰς τὸ σω­θῆναι ἡμᾶς.

Εἶτα ὁ Χορὸς τὸ Τρισάγιον, Πάτερ ἡμῶν... ὁ Ἱ­ε­ρεύς: ῞Ο­τι Σοῦ ἐ­στιν  …, ὁ Χορός: ̉Α­μήν.  

Εἶ­τα τὸ  Απολυτίκιον. ῏Ηχος γ’. Θείας ...

Σὲ ἀνέδειξε Τριὰς ῾Αγία* ὡς ἀκοίμητον φρουρὸν καὶ ῥύστην* τῆς Λαρίσης καὶ τῆς Τρίκκης,  ̉Αντώνιε.* Σὺ τὸν λαὸν τοῦ Κυρίου ἠγάπησας* καὶ θεαρέστως αὐτὸν ὑπηρέτησας˙* σοῦ γονυκλινῶς πάντες δεόμεθα, ῞Αγιε,* Χριστὸν τὸν Θεόν ἱκέτευε* δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Δέησις καὶ  ̉Απόλυσις. Τῶν πιστῶν ἀσπαζομένων τὰς εἰκόνας ψάλλομεν:

῏Ηχος β’. ῞Οτε ἐκ τοῦ ξύλου…

Πάντας τοὺς προστρέχοντας πιστῶς* πρὸ τῆς ἱε­ρᾶς σου εἰκόνας,* ̉Αντώνιε ἔνδοξε,* δίδου σὺ μετάνοι­αν,* ὑπομονὴν καὶ χαράν,* φωτισμὸν καὶ ταπείνω­σιν,* εἰρήνην καὶ πίστιν,* ἄγγελον ἀ­κοίμη­τον καὶ ὁ­δηγὸν ἀσφαλῆ.* Πάτερ τῶν Τρικκαίων τὸ κλέ­ος,* πτωχῶν ἀνεδείχθης προστάτης* καὶ τῶν ̉Ορθο­δόξων καταφύγιον.

Ἦχος πλ. δ΄.

Δέσποινα πρόσδεξαι* τὰς δεήσεις τῶν δούλων σου* καὶ λύτρωσε ἡμᾶς* ἀπὸ πάσης ἀνάγκης καὶ θλί­ψεως.

Ἦχος β΄.

Τὴν πᾶσαν ἐλπίδα μου* εἰς σὲ ἀνατίθημι,* Μῆτερ τοῦ Θεοῦ,* φύλαξόν με ὑπὸ τὴν σκέπην σου.

Ὁ Ἱ­ε­ρεύς: Δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, Κύ­ριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

̉Α­μήν.

---

[1] Εἰς τὰ δύο πρῶτα τροπάρια ἑκάστης ᾠδῆς λέγομεν: ῞Αγι­ε τοῦ Θεοῦ, πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν, Εἰς δὲ τὰ δύο τελευταῖα: Δό­ξα Πα­τρὶ…, Καὶ νῦν…