ΤΟ ΦΟΒΕΡΟ ΚΑΙ ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΕΚΤΡΩΣΕΩΝ ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, (1986-2026).

 

ΤΟ ΦΟΒΕΡΟ ΚΑΙ ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΕΚΤΡΩΣΕΩΝ ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, (1986-2026).

ΤΟ ΦΟΒΕΡΟ ΚΑΙ ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΕΚΤΡΩΣΕΩΝ ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ,  (1986-2026).

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου, Θεολόγου – συγγραφέως - Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

Εν Κυθήροις τη 27η Ιανουαρίου 2026

    Συμπληρώνονται φέτος 40 χρόνια από τότε που η ελληνική Πολιτεία ψήφισε τον εθνοκτόνο και αιμοσταγή νόμο 1609/1986 για τις εκτρώσεις με τον παραπλανητικό τίτλο: «Τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης και προστασίας της υγείας της γυναίκας…», με τον οποίο ουσιαστικά απενοχοποιήθηκε το στιγερό και ειδεχθές αυτό έγκλημα. Εδώ και 40 χρόνια διαπράττεται, δυστυχώς με τις ευλογίες της ελληνικής Πολιτείας, μια φρικώδης, σιωπηρή γενοκτονία, μπροστά στην οποία η γενοκτονία του ποντιακού Ελληνισμού πραγματικά ωχριά. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ειδικών κατά τη  διάρκεια αυτών των 40 ετών μία ολόκληρη Ελλάδα και πλέον έχει σφαγιασθεί στις γυναικολογικές κλινικές της Πατρίδος μας. Το δε τραγικότερο είναι ότι ο αίτιος αυτής της εθνικής τραγωδίας δεν είναι ο εξ’ ανατολών προαιώνιος εχθρός μας, αλλά εμείς οι ίδιοι οι Έλληνες και αυτοί που μας κυβέρνησαν μέχρι σήμερα από την μεταπολίτευση και μετά. Στους εσχάτους και αποκαλυπτικούς χρόνους που ζούμε, όπου κυριαρχεί η ιδεολογία της «Νέας Εποχής», η σύγχρονη μάστιγα των εκτρώσεων καταδεικνύει με τον πιο κραυγαλέο τρόπο, ότι η  αποστασία της ανθρωπότητος έχει φθάσει πλέον στο αποκορύφωμά της. Η σκληρότητα και απανθρωπιά του ανθρώπου δεν έχει ιστορικό προηγούμενο.

    Και άλλες φορές στο παρελθόν έχουμε ασχοληθεί με το έγκλημα των εκτρώσεων. Με την παρούσα ανακοίνωσή μας θεωρήσαμε αναγκαίο να επανέλθουμε στο θέμα αυτό με την ευκαιρία αυτής της θλιβερής επετείου, διότι δυστυχώς στο διάστημα αυτών των τεσσάρων δεκαετιών κανένα σημάδι μετανοίας, κανένα σημάδι αλλαγής πορείας πλεύσως σε εθνικό επίπεδο δεν διαπιστώσαμε. Απεναντίας μάλιστα. Όλες σχεδόν οι κομματικές παρατάξεις τάσσονται αναφανδόν υπέρ των εκτρώσεων έτοιμες να εξαπολύσουν «πυρ ομαδόν» εναντίον κάθε «φανατικού» και «σκοταδιστή», όπως τον χαρακτηρίζουν, ο οποίος θα τολμήσει να εκφράσει αντίθετη άποψη. Στις γραμμές που ακολουθούν θα υπενθυμίσουμε και πάλι ορισμένες αλήθειες με βάση τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας, μήπως και συνέλθουμε. Μήπως, δηλαδή, ξυπνήσουμε από την πνευματική αφασία στην οποία βρισκόμαστε, πριν πέσει η οργή του Θεού, οπότε θα είναι πλέον αργά.  

    Κατ’ αρχήν θεωρούμε αναγκαίο να τονίσουμε ότι η ζωή είναι το υπέρτατο δώρο του Θεού προς την δημιουργία και την κορωνίδα του, τον άνθρωπο. Είναι το κτιστό αποτέλεσμα των ακτίστων δημιουργικών, ζωοποιών και προνοητικών ενεργειών του Θεού, δια των οποίων «ζώμεν και κινούμεθα και εσμέν» (Πραξ.17,28) κατά τον μέγα Παύλον. Δεν υπάρχει τίποτε πιο πολύτιμο από τη ζωή, γι’ αυτό και ο Δημιουργός ενέβαλε στα ζώα και τον άνθρωπο το ισχυρό ένστικτο της αυτοσυντηρήσεως και της προστασίας της ζωής.

    Ένα πρώτο βασικό επιχείρημα που προβάλλουν οι υποστηρικτές των εκτρώσεων είναι ότι το έμβρυο μέχρι την 14η εβδομάδα της κυήσεως δεν είναι ακόμη σχηματισμένος άνθρωπος και επομένως μέχρι τότε η έκτρωση μπορεί να γίνεται χωρίς να αποτελεί φόνο. Ωστόσο σύμφωνα με την διδασκαλία της Εκκλησίας μας, η έναρξη της ανθρώπινης ζωής γίνεται τη στιγμή της συλλήψεως, όταν δηλαδή το ωάριο της γυναικός ενωθεί με το σπερματοζωάριο του ανδρός στην γυναικεία μήτρα. Ταυτόχρονα το γονιμοποιημένο ωάριο «εμψυχούται», αποκτά δηλαδή την αθάνατη ψυχή του. Από τη στιγμή αυτή αποτελεί μιά εν εξελίξει ανθρώπινη ύπαρξη, μια ανεκτίμητη και ανεπανάληπτη προσωπικότητα, πλασμένη κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Θεού, προωρισμένη για την αιωνιότητα.

    Την αλήθεια αυτή επιβεβαιώνει ο θεόπνευστος λόγος της Αγίας Γραφής. Ο προφήτης Ησαΐας αναφέρει: «Κύριος εκ κοιλίας μητρός μου εκάλεσε το όνομά μου», (Ησ. 49,1). Επίσης και ο προφήτης Ιερεμίας χρίεται προφήτης ήδη από την εμβρυϊκή του ηλικία: «Προ του με πλάσαι σε εν κοιλία επίσταμαί σε και προ του σε εξελθείν εκ μητρός ηγίακά σε, προφήτην εις έθνη τέθεικά σε» (Ιερ.1,5). Κατά παρόμοιο τρόπο και ο απόστολος Παύλος: «Ότε δε ευδόκησεν ο Θεός ο αφορίσας με εκ κοιλίας μητρός μου», (Γαλ. 1,15). Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός γράφει: «Άμα δε το σώμα και η ψυχή πέπλασται· ου το μεν πρώτον, το δε ύστερον».[1] Και συμπληρώνει ο άγιος Αναστάσιος ο Σιναΐτης: «Ούτε γαρ σώμα προ της ψυχής υφίστατο, ούτε ψυχή προ του σώματος»[2].

    Μια άλλη θεωρία που επενόησαν οι υποστηρικτές της έκτρωσης είναι ότι η έκτρωση είναι δικαίωμα της γυναίκας, διότι κάθε γυναίκα έχει δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει στο σώμα της. Κατ’ αρχήν τα σώματά μας είναι μέλη Χριστού και ναοί του αγίου Πνεύματος και επομένως δεν ανήκουν σε μας, αλλά στον Χριστό.  Σύμφωνα με τον θεόπνευστο λόγο του αποστόλου Παύλου: «ουκ εστέ εαυτών,  ηγοράσθητε γαρ τιμής», (Α΄ Κορ.6,19-20). Δεν ανήκουμε στον εαυτό μας, αλλά σ’ αυτόν που μας εξαγόρασε και επομένως δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε τα σώματά μας, όπως θέλουμε.

    Πέραν τούτου το έμβρυο είναι ένας ανθρώπινος οργανισμός διάφορος της μητέρας και επομένως δεν είναι μέλος του σώματός της. Σύμφωνα με τους επιστήμονες το γονημοποιημένο ωάριο αρχίζει να διαιρείται και να πολλαπλασιάζεται συνεχώς με ταχύτατους ρυθμούς βάσει «προγράμματος», που είναι κωδικοποιημένο στο DNA του εν εξελίξει εμβρύου, το οποίο δεν ταυτίζεται με το DNA της μητέρας. Το γεγονός αυτό, δηλαδή η μη ταύτιση των δύο DNA, μας δείχνει ότι το εν εξελίξει έμβρυο δεν ταυτίζεται με τον οργανισμό της μητέρας. Οι συνεχείς και αλλεπάλληλοι πολλαπλασιασμοί των κυττάρων με παράλληλη διαφοροποίησή τους οδηγούν τελικά στη διάπλαση των ιστών και των οργάνων του εμβρύου, μέχρις ότου αυτά τελειοποιηθούν κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι σε θέση να επιτελέσουν την αποστολή τους μετά την έξοδο του εμβρύου από το ενδομήτριο περιβάλλον. Γι’ αυτό άλλωστε η μητέρα δεν μπορεί να κρατήσει το κυοφορούμενο έμβρυο επ’ άπειρον, όπως κρατάει όλα τα υπόλοιπα μέλη του σώματός της. Όταν έρθει η ώρα της γέννας, πρέπει υποχρεωτικά να αποχωριστεί από αυτό. Αν υποθέσουμε, ότι θελήσει να το κρατήσει στα σπλάγχνα της, θα επέλθει ο θάνατος και της μητέρας και του παιδιού.

    Ισχυρίζονται ακόμη οτι οι εκτρώσεις γίνονται είτε το θέλουμε, είτε δεν το θέλουμε και μάλιστα σε μεγάλη έκταση. Η κοινωνία έχει αναγνωρίσει σιωπηρά αυτή την κατάσταση. Δεν της δημιουργεί ηθικό πρόβλημα και επομένως ο νομοθέτης οφείλει να συμμορφωθεί με τη λαϊκή βούληση. Να νομιμοποιήσει, ακόμη και να πριμοδοτήσει, τις εκτρώσεις. Μπορούμε όμως να δεχθούμε, ότι μια παρανομία πρέπει να νομιμοποιηθεί επειδή έχει πάρει μεγάλη έκταση; Τι φταίει το κυοφορούμενο έμβρυο, που έχει κάθε δικαίωμα να ζήσει, επειδή η κοινωνία έχει εξαχρειωθεί και έχει φθάσει σε ένα τόσο μεγάλο ηθικό κατάντημα; Που είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα, για τα οποία τόσο πολύ καυχάται ο σύγχρονος άνθρωπος; Με ποιο δικαίωμα στερούμε το αγαθό της ζωής από μια ανυπεράσπιστη ανθρώπινη ύπαρξη; Το αγαθό της ζωής είναι δώρο του Θεού και μόνον ο Θεός μπορεί να το αφαιρέσει. Κανείς άλλος. Γιατί άραγε σιωπούν απέναντι στο βδελυρότατο αυτό έγκλημα οι παγκόσμιοι οργανισμοί υπερασπίσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Με την ίδια λογική θα πρέπει να νομιμοποιήσουμε και τη διακίνηση των ναρκωτικών, αφού και αυτά έχουν πάρει μεγάλη έκταση. Να τα αφήσουμε να διακινούνται ελεύθερα, για να μπορούν άνετα οι τοξικομανείς να τα προμηθεύονται!

    Τέλος ένα ακόμη επιχείρημα που προβάλλουν είναι ότι η νομιμοποίηση των εκτρώσεων θα προστατεύσει την υγεία και τη ζωή της γυναίκας. Εδώ είναι που έχουμε πλήρη διαστροφή της αλήθειας! Διότι η τραγική πραγματικότητα αποδεικνύει το αντίθετο, ότι δηλαδή η έκτρωση θέτει σε κίνδυνο τη ζωή της γυναίκας.  Όπως μας βεβαιώνουν ειδικοί επιστήμονες γυναικολόγοι: «Οι γυναίκες που υποβάλλονται σε έκτρωση αντιμετωπίζουν τον ενδεχόμενο κίνδυνο των παρά κάτω επιπτώσεων: α) διάτρηση της μήτρας, β) ρήξη τραχήλου, γ) αιμορραγία, δ) Θρόμβωση και εμβολή, ε) επιπλοκές αναισθησίας, στ) εμφάνιση προδρομικού πλακούντα, ζ) ενδομητρίτιδα - σαλπιγγίτιδα, η) πυελική φλεγμονή, θ) δευτερογενή αμηνόρροια η στείρωση, ι) ενδομήτριες συμφύσεις…» κ.α., (Δρ. Βασιλειος Μπέλλιος, Μαιευτήρας- Χειρουργός Γυναικολόγος).

    Όμως πέρα από τις σωματικές επιπτώσεις, εξ’ ίσου σημαντικές είναι και οι ψυχολογικές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τους ψυχολόγους ως «Μετα-εκτρωτικό Σύνδρομο». Όπως αναφέρεται στη διεθνή βιβλιογραφία, κάποιες γυναίκες εκδηλώνουν άρνηση, (αμυντικός μηχανισμός που στηρίζεται στο συναίσθημα του θυμού), ενώ κάποιες άλλες αποχαιρετούν σπαρακτικά το αγέννητο παιδί τους, εκδηλώνοντας τη θλίψη τους. Η ώρα της έκτρωσης θα τραυματίσει τον εσωτερικό τους κόσμο και τα σημάδια του ψυχικού τραύματος θα είναι εμφανή σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή τους, στο σώμα, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές τους. Πολλές γυναίκες βιώνουν μετά την έκτρωση ένα «συναισθηματικό μούδιασμα», που είναι βασικό χαρακτηριστικό πένθους, το οποίο μετά από οκτώ εβδομάδες από την έκτρωση ακολουθείται από διαταραχές ύπνου, διατροφής, σεξουαλικής δυσλειτουργίας κ.α.[3]  

    Τις διαπιστώσεις των γιατρών και ψυχολόγων έρχονται να επιβεβαιώσουν και όσοι εκ των κληρικών ασκούν την ποιμαντική διακονία του πνευματικού. Μας βεβαιώνουν λοιπόν όλοι αυτοί για ένα πλήθος περιπτώσεων γυναικών, οι οποίες, εξ’ αιτίας μιας εκτρώσεως, βασανίζονται από τύψεις και ενοχές, που δημιουργούν ένα  αφόρητο ψυχικό μαρτύριο, καθώς αισθάνονται να τις ελέγχει η συνείδηση. Και προκειμένου να απαλλαγούν από το βάρος της ενοχής, αναγκάζονται τελικά να προσέλθουν στο μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως, για να ομολογήσουν με συντριβή την αμαρτία τους και με πολλή προθυμία στη συνέχεια δέχονται τον «κανόνα», τον οποίο θα υποδείξει ο πνευματικός, δηλαδή την θεραπευτική αγωγή, που είναι αναγκαία για τη θεραπεία του ψυχικού τραύματος.

    Κλείνοντας θα θέλαμε να κρούσωμε και πάλι τον κώδωνα του κινδύνου για το φοβερό αυτό έγκλημα, που αφήνει πίσω του ψυχικά και σωματικά ναυάγια, προκαλεί σοβαρά οικογενειακά και κοινωνικά προβλήματα, ενώ παράλληλα δημιουργεί συνθήκες δημογραφικής κατάρρευσης της χώρας μας. Κάνουμε δραματική έκκληση στους νέους γονείς και ειδικά στις γυναίκες να συνειδητοποιήσουν πως η έκτρωση δεν είναι απλά μια «απαλλαγή» από μια «ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη», ή ένας, έστω «νόμιμος» και ατιμώρητος φόνος, αλλά βαρύτατο αμάρτημα με συνέπειες, που ξεκινούν από την παρούσα ζωή και επεκτείνονται στην αιωνιότητα. Καλούμαστε όλοι μας να διατρανώσουμε την διαμαρτυρία μας για το σιωπηλό αυτό έγκλημα, που κατατρώει τις σάρκες της κοινωνίας μας. Να απαιτήσουμε, ανάμεσα στα άλλα νομοθετήματα, που περιφρουρούν τα δικαιώματα των μειονοτήτων, ή των ζώων, να προστεθεί και η προστασία των δικαιωμάτων και των αγέννητων παιδιών, των αθώων αυτών εικόνων του Θεού.

---

[1] «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως», εκδ. Πουρναρά, Θεσ/νίκη 1976, σ. 150.

[2] PG 89, 724

[3] βλ. φυλλάδιο με τίτλο: «Εγώ το αγέννητο παιδί», του Συλλόγου Προστασίας Αγέννητου Παιδιού: «Αγκαλιά».

 

Υπόδειγμα αρχιερέως

 

Του μακαριστού επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτη

«Τοιοῦτος ἡμῖν ἔπρεπεν ἀρχιερεύς…» (Ἑβρ. 7,26)

---

27 Ἰανουαρίου
Ἀνακ. λειψ. Ἰω. Χρυσοστόμου (Ἑβρ. 7,26–8,2)

Θὰ­ ποῦμε, ἀγαπητοί μου, λίγα λόγια ὄχι ἐ­πάνω στὸ εὐαγγέλιο ἀλλὰ ἐπάνω στὸν ἀ­πόστολο τῆς ἑορτῆς τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξετε.

Ὁ ἀπόστολος σήμερα ὁμιλεῖ γιὰ ἕναν ἀρχι­ερέα. Σ᾽ ἐμᾶς εἶνε ἀδύνατον νὰ τὸν περιγράψουμε, ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅμως ζω­γραφίζει μπροστά μας τὸ μεγαλεῖο του. Ὁ ἀρ­χιερεὺς αὐ­τός, λέει, δὲν ἔχει καμμιά ὁμοιότη­τα μὲ τοὺς ἀρχι­ερεῖς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν εἶνε σὰν τοὺς κακοὺς ποιμένες τοῦ Ἰσρα­ήλ.

Ὁ ἀρ­χιερεὺς αὐτὸς δὲν εἶχε πλούτη, δὲν κατοικοῦ­σε σὲ παλάτια. Ὅταν κάποιος τὸν ρώτησε «Ποῦ μένεις;» (Ἰω. 1,38), ἀ­πήντησε, ὅ­τι τὰ που­λιὰ κ᾽ οἱ ἀλεποῦδες ἔχουν φω­λιές, μὰ αὐτὸς δὲν ἔχει «ποῦ τὴν κεφα­λὴν κλί­νῃ» (Ματθ. 8,20, Λουκ. 9,58). Ὑλικὸ πλοῦ­το δὲν εἶχε, εἶχε ὅμως πνευματικὸ πλοῦτο, εἶχε τὶς ἀρετές, ποὺ ἀξίζουν περισσότερο ἀπ᾽ ὅλα· καὶ οἱ ἀρχαῖοι προγονοί μας ἔλεγαν, ὅτι «πᾶς ὁ ἐπὶ γῆς καὶ ὑπὸ γῆν χρυ­­σὸς ἀρετῆς οὐκ ἀν­τάξι­ος» (Πλά­τωνος, Νόμ. 5,728Α· παρὰ Μιχ. Ἰατροῦ, Πόθεν καὶ διατί σ. 70)· ὅλο τὸ χρυσά­φι τῆς γῆς δὲν ἀξίζει τόσο ὅσο ἡ ἀρετή.

Ποιές ἦταν οἱ ἀρετὲς τοῦ ἀρχιερέως αὐτοῦ;

⃝     Ὁ ἀρχιερεὺς αὐτὸς εἶνε πρῶτον «ὅσιος» (Ἑβρ. 7,26). Τί θὰ πῇ ὅ­σιος; Ὅσιος λέγεται ἐκεῖνος ποὺ δὲν εἶνε μόνο ἐξωτερικὰ καθαρὸς ἀπὸ ἁ­μαρτήματα, δὲν φαίνεται μόνο στὰ μάτια τῆς κοινωνίας ἅγιος, ἀλλὰ εἶνε καὶ ἐσωτερικὰ καθαρός· ἡ σκέψι του εἶνε σὰν τὸ κρύσταλλο, δὲν πηγαίνει στὰ ἁμαρτωλά, φτερουγίζει στὸ Θεό.

⃝    Ὁ ἀρχιερεὺς αὐτὸς εἶ­νε ἀκόμα «ἄκακος» (ἔ.ἀ.). Τί θὰ πῇ ἄκακος; δὲν ἔχει κακία, δι­­άθεσι νὰ βλάψῃ, δὲν κρατάει μῖσος. Ἄλλοι τοῦ φέρθηκαν ἄδικα, μύρια κακὰ τοῦ ἔ­καναν· ἐκεῖνος ὅ­μως δὲν ζήτησε ἐκδίκησι. Καὶ δὲν ἦ­ταν καθόλου ἀ­δύνατος. Ἐνῷ ἔχει δύναμι ὅσο κανείς ἄλ­λος καὶ μποροῦσε νὰ κάψῃ τοὺς ἐ­χθρούς του, δὲν τοὺς ἔκαψε, τοὐναντίον προσευχόταν γι᾽ αὐτούς.

⃝    Εἶνε λοιπὸν ὁ ἀρχιερεὺς αὐτὸς ὅσιος, εἶνε ἄκακος· εἶνε ἀκόμα, ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος, «ἀμίαντος» (ἔ.ἀ.). Ὁ ἀμίαν­τος εἶνε μιὰ οὐσία, ἕνα ὀρυκτό, ποὺ ἅ­μα τὸ βάλῃς στὴ φωτιὰ λάμπει ἀλλὰ δὲν καίγεται. Τὸ «ἀμίαντος» λοιπὸν θὰ πῇ ὅτι ὁ ἀρχιερεὺς αὐτὸς δὲν μιάνθηκε, ἔμεινε ἀν­έγγιχτος ἀπὸ τὴ φωτιὰ τῆς ἁμαρτίας.

⃝    Ἀκόμη, ὁ ἀρχιερεὺς αὐτὸς εἶνε «κεχωρισμέ­νος ἀπὸ τῶν ἁμαρτω­λῶν» (ἔ.ἀ.). Δὲν ἔζησε σὲ μιὰ ἔρημο· ἔζησε στὴν κοινωνία, ἀνάμεσα στοὺς ἀτελεῖς ἀνθρώπους. Συναναστράφηκε τοὺς ἁμαρτωλούς, πῆγε στὰ σπίτια τους, ἔφαγε μαζί τους, καὶ ὅ­μως δὲν μολύνθηκε ἀπὸ τὴ συναναστροφή τους· τοὐναντίον κατώρθωσε νὰ μεταβάλῃ πολλοὺς ἀπὸ αὐτούς. Ἔ­μεινε καθαρὸς ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες τοῦ κόσμου.

⃝    Τέλος ἡ ἀρετή του ξεπέρασε τὰ ἀν­θρώ­πινα μέτρα. Ὁ ἀπόστολος λέει, ὅτι τὸν εἶ­δε νὰ ὑψώ­νεται πάνω ἀπὸ τὴ γῆ, πάνω ἀπὸ τὰ ἄστρα, νὰ γίνεται «ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν» (ἔ.ἀ.), βρίσκεται δηλαδὴ στὸ θρόνο τῆς Θεότητος. Ἔγι­νε, λέει, «ὑψηλότερος τῶν οὐ­­ρανῶν». Προσέξατε; δὲν λέει «τοῦ οὐρανοῦ», ἀλλὰ λέει «τῶν οὐρανῶν». Γιατὶ δὲν ὑ­πάρχει μόνο ὁ οὐ­ρανὸς ποὺ βλέπουμε· ὑπάρχει καὶ ἄλλος οὐρανός. Ἕνας οὐρανὸς εἶνε ἡ ἀτμόσφαιρα, δεύτερος οὐρα­νὸς εἶνε τὰ ἄστρα, καὶ ὁ τρίτος οὐρανὸς εἶνε ὑπεράνω ὅλων τῶν ὑ­λικῶν οὐρανῶν, εἶ­νε ὁ πνευματι­κὸς οὐρανός. Ὁ ἀρ­χιερεὺς λοι­πὸν αὐτὸς ἔ­­στησε τὸ θρό­νο του πάνω ἀπὸ τὰ ἄ­στρα, ἐκεῖ κάθεται αἰωνί­ως, ἀπὸ ᾽κεῖ δέεται ὑπὲρ τοῦ κόσμου, καὶ ἐκεῖ οἱ ἁμαρτωλοὶ πλησι­άζουν, προσ­κυνοῦν, παρακα­λοῦν καὶ λαμβάνουν συγγνώμη καὶ ἄφεσι τῶν ἁμαρτιῶν.

Ποιός εἶνε ὁ ἀρχιερεὺς αὐ­τός; Τὸ καταλαβαίνουμε ὅλοι· δὲν εἶνε κάποιος ἀ­τελὴς ἀρχιερεύς – ἕνας συ­νηθισμένος ἄνθρωπος, εἶνε ὁ Κύ­ριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Τέτοιον ἀρχιερέα εἴχαμε ἀνάγκη γιὰ νὰ σωθοῦ­με, «τοιοῦ­τος ἡμῖν ἔπρεπεν ἀρχιερεύς» (ἔ.ἀ.).

* * *

Ἀλλὰ ἡ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ, ἀγαπητοί μου, εἶ­νε ὑπόδειγμα γιὰ ὅλους. Εἶνε ὅσιος ὁ Χριστός; κ᾽ ἐμεῖς νὰ εἴμαστε ὅσιοι· εἶνε ἄκακος ὁ Χριστός; κ᾽ ἐμεῖς νὰ εἴ­μα­στε ἄκακοι· εἶνε ὁ Χριστὸς ἀμίαντος; κ᾽ ἐ­μεῖς νὰ εἴμαστε ἀμίαν­τοι. Καὶ οἱ λαϊκοί, κατ᾽ ἐ­ξο­χὴν ὅμως οἱ κληρικοί. Κ᾽ ἐρωτῶ· εἴμαστε ὅπως μᾶς θέλει ὁ Χριστός; Ὄ­χι δυστυ­χῶς. Ἐ­κεῖ­νος μᾶς θέλει ψηλά, κ᾽ ἐμεῖς ἔχουμε πέσει χαμη­λά. Σπάνιο πρᾶ­γμα νὰ βρῇς ἄνθρωπο «ὅ­σιο», «ἄκακο», «ἀμίαν­το», «κεχω­ρισμένο ἀπὸ τῶν ἁ­μαρτωλῶν». Ἂς κοσκινίσουμε τὴ ζωή μας μὲ τὰ λό­για αὐτὰ ὅλοι.

⃝    Τὸ πρῶτο κόσκινο. Εἶνε δύσκολο νὰ βρῇς ἄν­θρωπο Ἕλληνα καὶ νὰ ἔχῃ τὰ χέρια καθαρὰ ἀ­πὸ κλοπὴ ἢ ψεύτικο ὅρκο στὸ Εὐαγγέλιο κ.τ.λ.. Παρ᾽ ὅλα αὐτὰ ὑπάρχουν στὴ φτωχὴ πατρίδα μας καὶ ὑπάλληλοι καὶ ἐργάτες καὶ οἰκογενειάρχες, ποὺ προτιμοῦν νὰ τρῶνε τὸ ψωμί τους μὲ τιμιότητα. Δὲν ἔχουν λερωμένα τὰ χέρια τους, κ᾽ ἔτσι περνοῦν τὸ πρῶτο κόσκινο.

⃝    «Ἐγώ, παπούλη, δὲν ἔκλεψα», λένε στὴν ἐξ­ομολόγησι. Ἔχεις λοιπὸν καθαρὰ τὰ χέρια, ἀλλ᾽ ἂς προχωρήσωμε στὸ δεύτερο κόσκινο· ἔχεις ἆραγε καὶ τὸ κορμὶ καθαρό; Τὸ κορμὶ εἶνε μιὰ λαμ­πάδα, ποὺ πρέπει νὰ καίῃ μπρὸς στὸ Θεὸ σὰν καθαρὸ κερί. Δὲν εἶ­νε δι­κό σου, δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ κά­νῃς τὰ κέφια σου, νὰ πέφτῃς σὲ πορνεία καὶ μοιχεία. Ἂν κοσκινι­στοῦμε ἐδῶ, πό­σοι ἄντρες καὶ πό­­­σες γυ­ναῖκες βρίσκονται καθαροί; Δόξα τῷ Θεῷ ὅμως ὑπάρχουν κάποιοι ποὺ μένουν ἁγνοί· περνοῦν καὶ τὸ δεύτερο κόσκι­­νο. Πᾶμε τώρα βαθύτερα, στὸ τρίτο κόσκινο.

⃝    «Ἐγώ, παπούλη, δὲν πόρνευσα οὔτε μοίχευ­σα», λένε. Ἀληθινὰ σπάνιο πρᾶγμα νὰ βρῇς νέο ἢ νέα «ὡς κρίνον ἐν μέσῳ ἀκανθῶν» (Ἆσμ. 2,2)· σπανιώτερο ὅμως εἶνε – ποιό; νὰ βρῇς καρδιὰ ἄκακη, ἄνθρωπο μὲ ἀκακία· νὰ σοῦ κάνουν κα­κὸ κ᾽ ἐ­σὺ νὰ κάνῃς καλό. Μπορεῖτε νὰ βρῆτε ἄν­θρωπο ποὺ νὰ μὴν ἔχῃ μέσα του ἐκδίκησι;

⃝    Καὶ τὸ τελευταῖο κόσκινο ποιό εἶνε; Πές μου τί σκέπτεσαι, νὰ σοῦ πῶ ποιός εἶσαι. Εἶνε ἡ σκέψι μας καθαρή; Ποῦ τρέχει τὸ μυαλό σου; στὸ Θεό, στὸ Χριστό, στὴν Παναγιά, στοὺς ἀγ­γέλους; τί σκέπτεσαι τὴ νύχτα, ποῦ πετάει ὁ λο­γισμός σου, ποῦ εἶνε τὰ ὄνειρά σου; Ἀπὸ αὐτὸ τὸ κόσκινο δὲν περνᾶμε εὔκολα. Ἡ σκέψι μας εἶνε στὴν κακία, τὴ βρωμιὰ καὶ ἀ­κα­θαρσία. Μόνο ὅσιοι καὶ ἀσκηταὶ στὶς σπηλιὲς καὶ στὰ ὅρη κρατοῦν καθαρὴ τὴ σκέψι. Δὲν ὠφελεῖ νὰ ἔ­χῃς χέρια καὶ κορμὶ καθαρά· πρέπει καὶ ἡ σκέψι νά ᾽νε κρύσταλλο. Ἂν σοῦ σερβίρουν τὸ κα­λύτε­ρο φαγητὸ ἀλλὰ κάποιος ἔχῃ ῥίξει μέσα μιὰ σταγόνα πετρέλαιο, τὸ τρῶς; Ἤ, θὰ πιῇς νερὸ ἂν ἀκούσῃς ὅτι κάποιος ἔρριξε φαρμάκι στὴν Οὖλεν; Ὄχι. Ἔτσι καὶ στὸ μυαλό μας πέφτουν σταλαγματιὲς ἀκαθαρσίας ἀπὸ τὰ ἔν­τυπα, τὸ ῥά­διο, τὸν κινηματογράφο. Θέλουμε καθαρὸ τὸ νερό, καθαρὸ τὸ φαγητό, καθαρὸ τὸ ῥοῦχο μας, καθαρὰ ὅλα· πῶς λοιπὸν ἀνεχόμαστε τὸ μυαλὸ – ἡ σκέψι μας νὰ εἶνε ἀκάθαρτη ἀπὸ λογισμούς; Πῶς θὰ πλησιάσουμε τὸ Θεό; Ἐλᾶτε νὰ ζυγιστοῦμε, καὶ τότε θὰ ποῦ­με μαζὶ μὲ τὸ Δαυΐδ· «Σῶσόν με, Κύριε, ὅτι ἐκ­λέλοιπεν ὅσιος, ὅτι ὠλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων» (Ψαλμ. 11,2).

* * *

Ἀλλὰ μὴ νομίσετε, ἀδελφοί μου, ὅτι χάθηκε κάθε ἴχνος ἁγιότητος. Ὑπάρχουν καὶ ἐξαιρέσεις. Γι᾽ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία μας προβάλλει μπροστά μας ἁγίους ἀνθρώπους, ὅπως σήμερα τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸ Χρυσόστομο.

Ἦταν ἐλεήμων, πρᾶος, ταπεινός, ἀλλὰ καὶ μαχητὴς φλογερός. Δὲν προσωποληπτοῦσε. Ἀνέβηκε στὰ παλάτια, καὶ ἤλεγξε βασιλεῖς καὶ αὐτοκράτορες. Καὶ ἐξωρίσθηκε. Τὸν ἔστει­λαν πέρα ἀπὸ τὴν Ἄγκυρα, στὴν Ἀρμενία. Ἐκεῖ ἔ­μεινε ἐξόριστος, ἐκεῖ ἀπέθανε, ἐκεῖ ἐτάφη.

Ἀλλὰ καὶ ἡ βασίλισσα Εὐδο­ξία, ποὺ τὸν ἐξ­ώρισε, πέθανε καὶ σάπισε. Καὶ μόνο σάπισε; Ὁ τάφος της ἔτρεμε, δὲν εἶχε ἀναύπασι. Καὶ πότε σταμάτησε νὰ τρέμῃ; Τὸ λέει ἡ ἱστορία· ὕστερα ἀπὸ τριάντα χρόνια τὸ παιδί της πῆγε μαζὶ μὲ τοὺς ἐπισκόπους στὴν Ἀρμενία, ἔ­σκαψαν, βρῆκαν τὸ ἅγιο λείψανο τοῦ Χρυσοστόμου καὶ τό ᾽φεραν στὴν Πόλι. Κι ὅταν πλησίασαν στὸν τάφο τῆς βασίλισσας, τότε σταμάτησε νὰ σείεται τὸ μνῆμα. Καὶ ὁ λαὸς πῆρε τὰ ἱερά του λείψανα μὲ θυμιάματα καὶ δάκρυα, τὰ ἀνέβασαν ἐπάνω στὸ θρόνο του καὶ εἶπαν· «Ἀπόλα­βε τὸν θρόνον σου, ἅγιε». Καὶ ἀκούστηκε ἡ φω­νή του «Εἰρήνη πᾶσι» δίδοντας συγχώρησι.

Αὐτὸ ἑορτάζουμε σήμερα, τὴν ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων του. Καὶ μετὰ τρεῖς μέρες, στὶς 30 Ἰανουαρίου, πάλι τὸν τιμοῦμε μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους δύο μεγάλους ἱεράρχας.

* * *

Τέτοιους ἄν­δρες γέννη­σε ἡ Ἐκκλησία μας. Καὶ μιὰ Ἐκ­κλη­σία ποὺ γέννησε πατέρες καὶ μάρ­τυ­ρες, δὲν θὰ καταλυθῇ ποτέ. Θὰ προχωρῇ, θὰ νικᾷ ὁ Χριστός, θὰ θριαμβεύῃ ἡ πίστι μας.

Μα­κάριοι ὅσοι κρατοῦμε τὰ ἅγια κόσκινα. Ἂς κοσκινίσουμε τὴν καρ­διά μας, τὸ σπίτι μας, τὴν πα­τρίδα μας. Μιὰ μέ­ρα θά ᾽ρθῃ ὁ Χριστὸς καὶ θὰ κο­σκινίσῃ τὸν κόσμο μὲ κόσκινο τὸ Εὐ­αγγέλιο. Ὁ πι­στεύων στὸν Χριστὸν καὶ ἐδῶ θὰ ζήσῃ μὲ ἀ­γάπη καὶ εἰρήνη, καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρα­νῶν θ᾽ ἀ­ξιωθῇ, τῆς ὁποίας εἴθε ὅλοι ν᾽ ἀξιωθοῦμε.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Ἀναργύρων Ἀττικῆς τὴν Κυριακὴ 27-1-1963. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 13-12-2014.

 

Πνευματική εγρήγορση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

 

Πνευματική εγρήγορση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

                                                              Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ

Αγαπητοί αδελφοί, ο προσηλυτισμός των ποικιλώνυμων αιρέσεων έχει αλλάξει πλέον πρόσωπο και μεθόδους στις μέρες μας. Οι εποχές όπου η προσέγγιση γινόταν κυρίως με στάντ σε κεντρικές πλατείες ή με απρόσκλητες επισκέψεις στις πόρτες των σπιτιών μας φαίνεται να παρέρχονται. Σήμερα, η δράση αυτή έχει μεταφερθεί με τρόπο καταιγιστικό στον ψηφιακό κόσμο, εκεί που η πρόσβαση στην καρδιά και το μυαλό μας είναι διαρκής και άμεση.

Το TikTok, το Facebook και τα λοιπά μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατακλυστεί από σύντομα βίντεο που μιλούν για τον Χριστό. Όμως, πίσω από αυτή τη φαινομενική ευλάβεια, απαιτείται ύψιστη προσοχή και διάκριση. Πολλές φορές, πίσω από όμορφα λόγια, γαλήνια πρόσωπα και συγκινητικές εικόνες, κρύβονται καλοστημένες παγίδες. Αυτές στοχεύουν στον σταδιακό αποπροσανατολισμό των πιστών και στην τελική απομάκρυνσή τους από τη σώζουσα αλήθεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας.

Πολλές αιρετικές ομάδες χρησιμοποιούν μια κλασσική μέθοδο. Προβάλλουν γενικές χριστιανικές αλήθειες για να φαίνονται οικείες. Μιλούν για αγάπη και συγχώρεση, ή ακόμη και για επιστημονικά θέματα (θεωρία εξελίξεως) αποφεύγοντας σκόπιμα τις δογματικές διαφορές που θα μας υποψίαζαν. Αν κάποιος ευχαριστηθεί με μια τέτοια ομιλία, είναι πολύ πιθανό να οδηγηθεί στον κεντρικό λογαριασμό της αίρεσης. Εκεί, η σταδιακή μύηση σε αιρετικές διδασκαλίες γίνεται χωρίς ο πιστός να το καταλάβει.

ΠΩΣ ΝΑ ΕΡΕΥΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΗΓΗ

Η προστασία μας δεν είναι δείγμα καχυποψίας, αλλά πνευματικής υπευθυνότητας. Κάθε βίντεο αφήνει ένα ίχνος· προσέξτε το όνομα του χρήστη ή κάποιο λογότυπο κάποιας ομάδας/οργανισμού που εμφανίζεται στην άκρη της οθόνης. Μπορείτε να κάνετε τα εξής απλά βήματα:

• Αναζήτηση στο διαδίκτυο: Πριν ενθουσιαστείτε, ψάξτε το όνομα του δημιουργού στο Google. Συχνά θα βρείτε ότι ανήκει σε αιρετικές οργανώσεις.
• Έλεγχος προφίλ: Πατήστε πάνω στη φωτογραφία του δημιουργού και ελέγξτε το αρχείο βίντεο που έχει. Εκεί μπορεί να βρείτε κάτι που θα σας υποψιάσει. Ψάξτε για συνδέσεις ή αναφορές για αιρετικές ομάδες.  Αν δείτε παραπομπές σε σελίδες όπως η “Εκκλησία του Παντοδύναμου Θεού” (Κίνα) ή άλλες κορεατικές ομάδες, απομακρυνθείτε αμέσως.
• Προσοχή στη μεταγλώττιση: Πολλά από αυτά τα βίντεο είναι ακριβές παραγωγές με ξένη προφορά, φτιαγμένα επίτηδες για να εντυπωσιάζουν.

Να είστε επιφυλακτικοί όταν ακούτε για “στιγμιαίες” και θεαματικές μεταστροφές, όπως το ακαριαίο κόψιμο κακών συνηθειών. Στην Ορθοδοξία, η μετάνοια είναι ένας ισόβιος και ταπεινός αγώνας μέσα στα Μυστήρια. Επίσης, προσέξτε τους νεοπαγανιστές που χρησιμοποιούν αλλοιωμένα πατερικά κείμενα για να κατηγορήσουν την Εκκλησία. Για κάθε τι που “ερεθίζει” την ακοή σας, ανατρέχετε πάντα στη Χριστιανική Απολογητική και στα αρμόδια Γραφεία επί των Αιρέσεων της Μητροπόλεώς σας.

Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΗΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Ακόμη και αν η πρόθεση είναι καλή, η αναδημοσίευση τέτοιου υλικού —ειδικά και από ιερείς— δίνει κύρος στην πλάνη. Κάθε “κοινοποίηση” μπορεί να γίνει η αφορμή να χάσει ένας αδελφός μας τον δρόμο του. Ας είμαστε προσεκτικοί, ώστε το διαδίκτυο να μην γίνει παγίδα, αλλά χώρος αληθινής πνευματικής ωφέλειας.

Είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε πως δεν είμαστε μόνοι σε αυτόν τον ψηφιακό αγώνα. Αν κάποιο βίντεο ή μια δημοσίευση σας προκαλεί ταραχή, αμφιβολία ή ερωτηματικά που δεν μπορείτε να απαντήσετε, μην διστάσετε να ζητήσετε έγκυρη καθοδήγηση. Μπορείτε να απευθύνεστε στην Πανελλήνια Ένωση Γονέων (Π.Ε.Γ.) για την προστασία του Ελληνορθόδοξου Πολιτισμού, της Οικογένειας και του Ατόμου, καθώς και στα εξειδικευμένα Αντιαιρετικά Γραφεία της οικείας Μητροπόλεώς σας. Οι υπεύθυνοι εκεί διαθέτουν τη γνώση και την εμπειρία να σας ενημερώσουν υπεύθυνα για την πραγματική ταυτότητα και τις επιδιώξεις κάθε θρησκευτικής ομάδας, προστατεύοντας εσάς και τους οικείους σας από την πνευματική πλάνη.

Ι.Ν. Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας. https://www.entaksis.gr

Ἡ γνήσια μετάνοια

 

                                      Ἡ γνήσια μετάνοια

Ἀπό τό βιβλίο τοῦ π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ ΦΩΣ ΕΚ ΦΩΤΟΣ, τῶν ἐκδόσεων «Ὀρθόδοξος Κυψέλη», σελ. 269.
Κηρυγματικές σκέψεις στό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς ΙΕ Λουκᾶ ἀπό τόν πατέρα Γεώργιο Μεταλληνό (ἀποσπάσματα).

Μετάνοια εἶναι ἡ ἐπιστροφή τοῦ ἀνθρώπου στόν Θεό. Ἐπιστροφή ὅμως σημαίνει συνάμα ἐγκατάλειψη. Ἐγκαταλείπει ὁ ἄνθωπος τήν ἁμαρτία καί ἐπιστρέφει στήν ἁγιότητα· τήν πλάνη καί ἀποδέχεται τήν ἀλήθεια· τόν κόσμο καί ξαναγυρίζει στήν κοινωνία του Θεοῦ, στήν Ἐκκλησία Του.
Ἡ ἀποστασία τῆς ἁμαρτίας ἔχει τριπλή κατεύθυνση. Στρέφεται κατά τοῦ Θεοῦ, διότι ἀρνεῖται τήν κυριότητά Του. Στρέφεται κατά τοῦ ἴδιου τοῦ ἑαυτοῦ μας, γιατί ζητεῖ ὅσα ὁδηγοῦν στήν φθορά, τήν καταστροφή μας. Στρέφεται καί κατά τοῦ συνανθρώπου μας, γιατί τόν βλέπει ὅχι ὡς ἀδελφό, ἀλλά σάν ἀντικείμενο ἐκμεταλλεύσεως. Ἡ μετάνοια τοῦ Ζακχαίου εἶναι γνήσια, διότι ἔχει εὐδιάκριτα τά σημεῖα... τῆς τριπλῆς αὐτῆς ἐπανορθώσεως καί ἐπιστροφῆς.
Ὁ Ζακχαῖος πρῶτα νικᾶ τόν κακό του ἑαυτό. Σκαρφαλώνει στό δέντρο, γιά νά δεῖ τόν Χριστό, γιατί ἦταν μικρόσωμος. Θυσιάζει τήν «ἀξιοπρέπειά» του. Τήν ἔπαρση τοῦ ἀξιώματός του, τήν αὐταρέσκεια καί τήν ἰσχυρή αὐτοπεποίθηση τοῦ πλούτου ἀντικαθιστᾶ ἡ ταπείνωση, ἡ παιδική ἁπλότητα, ἡ πίστη καί ἡ ἐπιθυμία νά δεῖ τόν Χριστό.

Ἀκολουθεῖ τό δεύτερο σκαλοπάτι. Ἡ ἀποκατάσταση τῶν συνανθρώπων του, πού ἔπεσαν θύματα τῆς ἁρπακτικῆς διαθέσεως τοῦ ἐπαγγέλματός του. Μοιράζει τήν μισή περιουσία του καί ὅσα ἄδικα τά ἀπέκτησε, τά ἐπιστρέφει εἰς τετραπλοῦν.

Ἐλεύθερος πιά, ἐσωτερικά καί ἐξωτερικά, ἔχει τώρα τήν δύναμη νά πλησιάσει τόν Χριστό καί νά φθάσει στό τρίτο σκαλοπάτι, τῆς θεογνωσίας. Ὁ Κύριος ζητεῖ νά φιλοξενηθεῖ στό σπίτι του. Γιά νά ἀνταμείψει τήν γνησιότητα τῆς μετανοίας του.

Μήν ἀπατόμεθα! Χωρίς τακτοποίηση τῶν σχέσεών μας πρός τόν ἑαυτό μας καί τόν πλησίον μας εἶναι ἀδύνατο νά πλησιάσουμε τόν Θεό. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι στό σημεῖο αὐτό κατηγορηματικός: «Ἤ μήπως δέν ξέρετε, ὅτι ἄδικοι δέν θά κληρονομήσουν βασιλεία Θεοῦ; Μή τρέφετε αὐταπάτες. Οὔτε πόρνοι, οὔτε εἰδωλολάτρες, οὔτε μοιχοί, οὔτε κίναιδοι, οὔτε ἀρσενοκοῖτες, οὔτε πλεονέκτες, οὔτε κλέπτες, οὔτε μέθυσοι, οὔτε ὑβριστές, οὔτε ἐκβιαστές δέν θά κληρονομήσουν βασιλεία Θεοῦ» (Α΄ Κορ. στ΄ 9)


Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς
Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός.

 

ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ: ΤΟ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΑΛΗΘΙΝΟΥ ΠΟΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

(Εισήγηση στην Ι.Μ. Αγίου Θεοδοσίου Αγ. Στεφάνου Αττικής 28-1-2024)

      Αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω κατ’ αρχήν την «Εστία Πατερικών Μελετών» για την τιμή που μου έκανε να είμαι εισηγητής στην αποψινή εκδήλωση. Αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά, αλλά και δέος, να μιλήσω για τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο, για έναν μεγάλο άγιο, έναν εν ζωή θεούμενο άνθρωπο, μια κορυφαία εκκλησιαστική μορφή, μια ασυνήθιστα χαρισματική προσωπικότητα, η οποία σπάνια αναφύεται στην ανθρώπινη ιστορία. Για μια από τις ευγενέστερες προσωπικότητες όλων των εποχών. Αισθάνομαι ακόμα τιμή και χαρά, διότι μου δίνεται η ευκαιρία να μιλήσω και για τον προστάτη μου άγιο!

   Σας είναι γνωστό το θέμα της ομιλίας μου, ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ως διαχρονικό πρότυπο αληθινού ποιμένα, γνησίου Επισκόπου και απαράμιλλου οικουμενικού διδασκάλου. Στον περιορισμένο χρόνο, θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω την προσωπικότητα αυτού του μεγάλου εκκλησιαστικού άνδρα.

      Η Θεία Πρόνοια τον ανέδειξε σε μια πολύ κρίσιμη εποχή για την Εκκλησία μας, και σε μια εποχή καμπής για την παγκόσμια ιστορία. Ένας πεπαλαιωμένος και σεσαθρωμένος κόσμος έδυε οριστικά, φορτωμένος με τα πτωτικά βάρη της προχριστιανικής αρχαιότητας, με τις φρικαλεότητες της εχθρότητας των ανθρώπων, με την σκοτοδίνη των ειδωλολατρικών πίστεων και των φοβερών πρακτικών των δεισιδαιμονιών και ένας νέος, εύρωστος, ελπιδοφόρος, ανθρώπινος κόσμος ανέτειλε. Ο φωτοφόρος κόσμος της χριστιανικής κοινωνίας, έρχεται να καλύψει το αβυσσαλέο κενό, που άφηνε πίσω του ο θνήσκων εθνισμός να ανοικοδομήσει τα πνευματικά και κοινωνικά συντρίμμια, που άφηνε πίσω του η οριστική δύση εκείνου. Θεμελιωτές αυτού του νέου κόσμου υπήρξαν οι θεοφόροι και θεοφώτιστοι Πατέρες της Εκκλησίας και ειδικά οι Έλληνες Πατέρες, οι οποίοι είχαν το θείο χάρισμα και την ικανότητα να χαράξουν τη νέα πορεία του κόσμου, να δημιουργήσουν τον νέο πολιτισμό, τον ελληνοχριστιανικό, την βάση του κατοπινού παγκόσμιου πολιτισμού, ο οποίος επιβιώνει ως τα σήμερα. Αυτοί οι θεούμενοι άνδρες κατόρθωσαν να αντλήσουν ό, τι καλό είχε δημιουργήσει ο αρχαίος προχριστιανικός κόσμος και να το εξαγιάσουν στα νάματα της θείας διδασκαλίας του Χριστού.        

      Πρωτοπόροι σε αυτή την μοναδική, στην ανθρώπινη ιστορία, παλιγγενεσία οι Καππαδόκες Πατέρες οι οποίοι έβαλαν τη δική τους σφραγίδα πρωτίστως στην ανάπτυξη της Θεολογίας κατά τον 4ο μ. Χ. αιώνα στην Εκκλησία. Είναι στην ουσία οι θεμελιωτές του ορθόδοξου δόγματος και της αποκρυστάλλωσης της αυθεντικής διδασκαλίας της Εκκλησίας μας, της μόνης σώζουσας αλήθειας. Ένας από αυτούς υπήρξε ο άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ο αποκαλούμενος και Θεολόγος.

     Γεννήθηκε το 329 μ. Χ. στην Αριανζό της Καππαδοκίας, κοντά στην κωμόπολη Ναζιανζό, γι’ αυτό και πήρε την ονομασία Ναζιανζηνός. Οι γονείς του, Γρηγόριος και Νόννα ήταν ευγενείς γαιοκτήμονες. Ο πατέρας του ήταν πρώην ειδωλολάτρης ο οποίος είχε μεταστραφεί στον Χριστιανισμό και κατόπιν  είχε χειροτονηθεί επίσκοπος Ναζιανζού. Ο νεαρός Γρηγόριος μεγάλωσε σε χριστιανικό περιβάλλον και από νωρίς φάνηκαν τα σπάνια χαρίσματά του.

      Η οικονομική ευχέρεια των γονέων του επέτρεψε να λάβει μεγάλη μόρφωση. Άλλωστε και ο ίδιος αγαπούσε με πάθος  τα γράμματα και την γνώση. Σπούδασε στα καλλίτερα σχολεία της Καισάρειας και αργότερα, το 351, πήγε στην Αλεξάνδρεια και μετά στην Αθήνα να συμπληρώσει τις σπουδές του στη ρητορική και τη φιλοσοφία στις εκεί ονομαστές σχολές, έχοντας ως καθηγητές του τους ονομαστούς καθηγητές Ιμέριο και Προαιρέσιο και ως συμμαθητές του τον Μ. Βασίλειο και τον Ιουλιανό, τον μετέπειτα αυτοκράτορα. Η επίδοση των σπουδών του στην Αθήνα ήταν τέτοια, όπως και οι σπάνιες ικανότητές του, ώστε αναγορεύτηκε καθηγητής και δίδαξε εκεί ρητορική και φιλοσοφία για ένα χρόνο, κάτι ασυνήθιστο για έναν επαρχιώτη ασήμαντο φοιτητή, να σπάσει το εκπαιδευτικό κατεστημένο των Αθηνών.

      Κατόπιν επέστρεψε στην Ναζιανζό, όπου βαπτίστηκε χριστιανός από τον επίσκοπο πατέρα του κι άρχισε να γράφει το πρώτο θεολογικό του έργο για το Άγιο Βάπτισμα. Το 360 μεταβαίνει, ύστερα από πρόσκληση του παλιού του φίλου Βασιλείου, στον Πόντο, να ασκητέψει μαζί του κοντά στον Ίρι ποταμό. Ήταν μια μοναδική πνευματική εμπειρία γι’ αυτόν, καθότι οι δύο επιστήθιοι φίλοι εκεί είχαν εισδύσει στα βαθύτερα μυστήρια της σχέσης με το Θεό, φτάνοντας ακόμη και σε εμπειρίες θεοπτίας. 

      Το 361, ύστερα από παράκληση του πατέρα του, γυρίζει στην πατρίδα του, πιο ώριμος πνευματικά, όπου τον χειροτόνησε πρεσβύτερο, χωρίς τη θέλησή του, διότι ο Γρηγόριος ήθελε να ακολουθήσει τον απλό μοναχικό βίο. Κατόπιν έφυγε για την Αννεσόη, όπου ασκήτεψε για λίγο καιρό με τον Βασίλειο, ο οποίος τον ανάγκασε να γυρίσει και πάλι στην Ναζιανζό, διότι είχε πληροφορηθεί ότι η εκεί Εκκλησία ήταν διηρημένη, εξαιτίας των αρειανών και τον πατέρα του κατηγορούμενο για αίρεση. Μέσα σε λίγο χρόνο κατόρθωσε να ενώσει και πάλι την Εκκλησία.

       Τον ίδιο χρόνο είχε ανεβεί στο αυτοκρατορικό θρόνο ο Ιουλιανός (361-363), ο μοιραίος και τραγικός εκείνος αυτοκράτορας, ο οποίος αποφάσισε να νεκραναστήσει την οριστικά νεκρή αρχαία ειδωλολατρική θρησκεία. Παράλληλα, με την αλλοπρόσαλλη πολιτική του προξένησε μεγάλη αναστάτωση στην Εκκλησία και κήρυξε απηνή διωγμό εναντίον της, στοχεύοντας κυρίως στους αγωνιστές επισκόπους. Ο Γρηγόριος άνοιξε αλληλογραφία με τον παλιό του φίλο αυτοκράτορα, αποδεικνύοντάς του πως οι πρακτικές του αυτές δεν είχαν καμιά σχέση με τον ελληνικό πολιτισμό, το οποίο δήθεν υπεράσπιζε ο θρησκομανής και θρησκόληπτος Ιουλιανός. Ο αιφνίδιος θάνατός του Αποστάτη αυτοκράτορα το 363 έκλεισε το θλιβερό αυτό κεφάλαιο της ιστορίας.

       Αλλά, ο σάλος στην Εκκλησία δεν εξέλειπε, διότι μια νέα περιπέτεια αντιμετώπιζε η Εκκλησία, το αρειανισμό, τον οποίο υποστήριζε ο αυτοκράτορας Ουάλης (364-378), φανατικός αρειανός και σφοδρός πολέμιος της Ορθοδοξίας. Ο Γρηγόριος δίνει μεγάλους αγώνες να διαφυλαχτεί η Ορθοδοξία στη Μ. Ασία, εν μέσω μυρίων δυσκολιών και διώξεων από τους κρατικούς παράγοντες.

     Το 370 ο Μ. Βασίλειος εκλέγεται επίσκοπος Καισαρείας και το 372 χειροτονεί τον Γρηγόριο επίσκοπο Σασίμων, μιας ασήμαντης περιοχής, και πάλι χωρίς τη θέλησή του. Το 374 μεταβαίνει στη Ναζιανζό, για να αναλάβει την επισκοπή, μετά το θάνατο του πατέρα του.  Το 375 αποσύρθηκε σε Μονή της Σελεύκειας ως το θάνατο του Βασιλείου το 379.

        Ο άγιος Γρηγόριος αποτελεί κορυφαίο παράδειγμα γνησίου Επισκόπου της Εκκλησίας του Χριστού. Είχε βαθιά ριζωμένη στην ψυχή του την πεποίθηση ότι η διακονία της ιεροσύνης είναι χάρισμα, δώρο του Θεού και όχι προσωπική κατάκτηση, ούτε μέσον κοινωνικής ανελίξεως και άσκηση οποιασδήποτε εξουσίας. Την θεωρούσε ως φορτίο δυσβάστακτο και γι’ αυτό ουδέποτε επιδίωξε ο ίδιος να αναλάβει υψηλά εκκλησιαστικά αξιώματα. Παρά ταύτα όμως έβαζε το συμφέρον της Εκκλησίας και την διακονία του λαού του Θεού, πάνω από τις δικές του επιλογές. Τις προσωπικές του αδυναμίες τις ανέθετε στη δύναμη του Θεού.

     Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της χειροτονίας του ως πρεσβύτερος, από τον πατέρα του επίσκοπο Γρηγόριο το 361. Ο άγιος πρόβαλλε σθεναρή αντίσταση στην απόφαση του πατέρα του, διότι διακαής πόθος του ήταν να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο. Προτιμούσε την μακάρια ησυχία της ερήμου, από τις πολύβουες πόλεις. Προτιμούσε μια σπηλιά, ή μια φτωχή καλύβα σε κάποιο ερημικό μέρος, από τις πολυτελείς επισκοπικές επαύλεις και τις αηδείς φλυαρίες των κολάκων, που παρασιτούν σε αυτές. Σύγχρονος καθηγητής έγραψε   χαρακτηριστικά για το γεγονός της χειροτονίας του τα εξής: «Σέ ἡλικία 36 ἐτῶν πείθεται νά γίνει Πρεσβύτερος. Συγκινητική ἡ στιγμή, ὅταν ὁ γέροντας Ἐπίσκοπος Γρηγόριος θέτει τό χέρι του ἐπάνω στό κεφάλι τοῦ γονατιστοῦ υἱοῦ του Γρηγορίου καί προφέρει τήν εὐχή τῆς χειροτονίας, στήν Ναζιανζό. Ὁ λαός μέ μιά φωνή ξεσπάει : Ἄξιος!....Ὅλοι χαίρονται. Ἕνας τρέμει: ὁ Ἅγιος Γρηγόριος. Ὅπως τρέμει ὁ ἀκροβάτης ἐπάνω στό σχοινί, ἔτσι ἔτρεμαν οἱ Ἅγιοι, βαδίζοντας ἐπάνω στήν ἀκροβασία, πού λέγεται Ἱεροσύνη. Μετά τήν χειροτονία καί ἐνῶ ὅλοι περιμένουν νά τόν δοῦν σέ δράση, ἐκεῖνος φεύγει γιά τόν Πόντο. Τόν κυνηγάει τό δέος γιά τό ὕψος τῆς Ἱεροσύνης. Τόν ἀναγκάζουν νά γυρίσει πίσω. Καί τότε ἐκφωνεῖ τόν λόγο του: “Ἀπολογητικὸς τῆς εἰς τὸν Πόντον φυγῆς”».

      Το 370, όπως προείπαμε, ο Μ. Βασίλειος εκλέγεται επίσκοπος Καισαρείας και το 372 χειροτονεί τον Γρηγόριο επίσκοπο Σασίμων και πάλι χωρίς τη θέλησή του, διαβλέποντας ο φωστήρας της Καισαρείας ότι μια τέτοια προσωπικότητα ήταν απαραίτητη για την κυμαινόμενη Εκκλησία. Και δικαιώθηκε. Ο λόγος του Γρηγορίου ήταν συναρπαστικός. Τα κείμενά του ανυπέρβλητα. Ως επίσκοπος Σασίμων και αργότερα Ναζιανζού αναδεικνύεται μοναδικός πηδαλιούχος του εκκλησιαστικού σκάφους. Η φήμη του απλώνεται σε όλη την Ανατολή.  

      Παρά ταύτα δεν κρύβει και την ανθρώπινη πλευρά του χαρακτήρα του. Αυτός ο γίγαντας του πνεύματος έκρυβε στα στήθη του μια ασυνήθιστα ευαίσθητη ψυχή. Ο θάνατος του αδελφού του Καισάρειου, της αδελφής του Γοργονίας, του πατρός και της μητρός του, πληγώνουν την εγγενή ψυχή του. Σε καμιά περίπτωση όμως δεν έκαμψαν τον θείο ζήλο του για την διακονία της Εκκλησίας. Το αντίθετο συνέβη, αισθάνθηκε πλέον ελεύθερος από οικογενειακά βάρη, να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στην Εκκλησία.

     Ο Γρηγόριος έλαχε να ζήσει σε μια πολύ ταραγμένη εποχή, όπου ο διάβολος είχε σπείρει φοβερές αιρέσεις, όπως τον αρειανισμό και τους πνευματομάχους, οι οποίες απειλούσαν την αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας και αυτή ακόμα την ίδια την ύπαρξή της. Όπως προαναφέραμε, οι αρειανοί, με την κρατική στήριξη, είχαν καταλάβει την πλειονότητα των επισκοπικών θρόνων. Ειδικά στην Κωνσταντινούπολη, στα 378, τόσο ο αρχιεπισκοπικός θρόνος, όπως και όλοι οι ναοί είχαν καταληφτεί από αυτούς. Η κατάσταση κρίθηκε κρίσιμη και ο Γρηγόριος κλήθηκε να σηκώσει το βάρος αυτής της τραγικής συγκυρίας στην Βασιλεύουσα. Να θέσει τα σπάνια χαρίσματά του στον αγώνα για την διάσωση της σώζουσας ορθοδόξου πίστεως, έχοντας ο ίδιος απόλυτη πεποίθηση ότι η σωτηρία είναι συνώνυμη με την αλήθεια, η οποία ενυπάρχει μόνο μέσα στην Εκκλησία, ενώ η αίρεση και κάθε πλάνη είναι συνώνυμη με την απώλεια της σωτηρίας και την καταστροφή.

     Το 379, η Σύνοδος της Αντιοχείας και προσωπικά ο τοπικός Αρχιεπίσκοπος, Μελέτιος, ζήτησαν από τον Γρηγόριο, του οποίου η φήμη είχε φτάσει και ως εκεί, να πάει στην Κωνσταντινούπολη, έχοντας την βεβαιότητα ότι μόνον εκείνος θα μπορούσε να αντιστρέψει την κατάσταση.

     Παρά τους δισταγμούς του, ο Γρηγόριος δέχθηκε την κλήση της Εκκλησίας να σηκώσει τέτοιο δυσβάστακτο φορτίο ευθύνης στους ασθενικούς του σωματικούς ώμους. Να αντιπαρατεθεί με την κραταιά αυτοκρατορική εξουσία, η οποία στήριζε την δαιμονική και εκθεμελιωτική της Εκκλησίας πλάνη. Βασίστηκε στην ακράδαντη πίστη του στο Θεό και στο απορρέον από αυτή ισχυρό ψυχικό του σθένος.  Άφησε την ήσυχη και ήρεμη επαρχία του και έφτασε στην πολύβουη Κωνσταντινούπολη. Οι λίγοι ορθόδοξοι τον δέχτηκαν με τιμές, όχι όμως και οι πολλοί αρειανοί, οι οποίοι

εκδήλωσαν άγριες διαθέσεις. Φανατισμένος όχλος αιρετικών άρχισε έναν ανελέητο λιθοβολισμό εναντίον του. Ανεβασμένοι στις σκεπές των σπιτιών του πετούσαν πέτρες,  τον χλεύαζαν και τον λοιδορούσαν, βλέποντας έναν ισχνό ασκητή, με ωχρό πρόσωπο και ντυμένο με φτωχά και τριμμένα ενδύματα, να έρχεται να αντιπαρατεθεί μαζί τους, στηριγμένοι στην παντοδύναμη κρατική εξουσία. Οι ορθόδοξοι κατόρθωσαν να τον διασώσουν, να τον φυγαδέψουν και να τον κρύψουν  σε κάποιο απόμερο σπίτι κάποιας συγγενούς του Γρηγορίου, ονόματι Θεοδοσίας. Ο άγιος το μετέβαλε σε ναό, αφιερωμένον προς τιμήν της Αγίας Αναστασίας, όχι τυχαία, ήθελε να σηματοδοτήσει στον αγωνιζόμενο ορθόδοξο λαό την ανάσταση της ορθοδόξου πίστεως. Εκεί εγκαταστάθηκε και άρχισε τα φλογερά ομολογητικά του κηρύγματα, εκεί είχε εκφωνήσει τις 5 θαυμάσιες ομιλίες του στην Αγία Τριάδα, κατατροπώνοντας τους αιρετικούς και μεταστρέφοντας πλήθος από αυτούς στην Ορθοδοξία.

      Αλλά, τον Αύγουστο του 378 ο δυσσεβής αιρετικός αυτοκράτορας Ουάλης ηττήθηκε και σκοτώθηκε στη μάχη της Αδριανούπολης. Το 380 ανεβαίνει στον αυτοκρατορικό θρόνο ο ορθόδοξος Θεοδόσιος ο Μέγας (380-395), ο οποίος τίθεται υπερασπιστής της Ορθοδοξίας. Ήταν αποφασισμένος να εξαλείψει τον αρειανισμό, διώχνοντας τον αρειανό αρχιεπίσκοπο Δημόφιλο, και ανεβάζοντας τη θέση του τον Γρηγόριο. Ακολούθως συγκάλεσε την άνοιξη του 381, τη Β΄ Οικουμενική Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία συμμετείχαν 150 Επίσκοποι της Ανατολής, με πρόεδρο τον Μελέτιο Αντιοχείας και μετά το θάνατό του, τον Γρηγόριο. Ο μεγάλος αυτός θεούμενος θεολόγος, με την σοφία, τη σωφροσύνη και την βαθειά θεολογική του κατάρτιση, διεύθυνε τις εργασίες της Συνόδου, η οποία απέδειξε τις αιρέσεις και οριστικοποίησε το χριστολογικό δόγμα, συμπληρώνοντας το Σύμβολο της Νικαίας. 

      Όμως ο Γρηγόριος δεν μπόρεσε να χαρεί την συμβολή του στον θρίαμβο της Εκκλησίας. Αιγύπτιοι και οι Μακεδόνες επίσκοποι τον κατηγόρησαν ότι ανέβηκε στο θρόνο της Βασιλεύουσας αντικανονικά, με νοθεία.  Εκείνος χωρίς να υπερασπίσει τον εαυτό του κατέθεσε αμέσως την παραίτησή του στον αυτοκράτορα, λέγοντας: «Αφήστε να είμαι σαν τον Προφήτη Ιωνά! Ήμουν υπεύθυνος για την καταιγίδα, αλλά θα θυσιαστώ για να σώσω το πλοίο. Δεν ήθελα να αναλάβω τον Θρόνο και με χαρά θα τον αφήσω»! Η ανακοίνωση της παραίτησής του σόκαρε τους Επισκόπους της Συνόδου, ζητώντας απεγνωσμένα από τον αυτοκράτορα να μη δεχθεί την παραίτηση του. Όμως μπροστά στην αμετάκλητη απόφασή του ο Θεοδόσιος, συγκινημένος από την αποχαιρετιστήρια ομιλία του Γρηγορίου, τον χειροκρότησε και δέχθηκε την παραίτησή του.

     Έτσι λοιπόν, στο μεσουράνημα της «ισχύος» του, το 381 μ.Χ., με ανακούφιση και χαρά παραιτήθηκε από τον περίλαμπρο αρχιεπισκοπικό θρόνο της Βασιλεύουσας και επέστρεψε στην αγαπημένη του Καππαδοκία, αναλαμβάνοντας ξανά τον άσημο επισκοπικό θρόνο της Ναζιανζού και αποφασισμένος να ζήσει πια τον ησυχαστικό βίο, που ήταν το όνειρό του. Πέρασε τα επόμενα χρόνια παλεύοντας με τους αιρετικούς του αρειανισμού και με την αρρώστια του. Άρχισε να γράφει την αυτοβιογραφία του σε θαυμάσια ποιητική σύνθεση.  Στα τέλη του 383, η υγεία του Γρηγορίου χειροτέρευσε, παραιτήθηκε από τον επισκοπικό του θρόνο, παραδίδοντας στον  Ευλάλιο. Αποσύρθηκε στο οικογενειακό του κτήμα, όπου έζησε ειρηνικά με προσευχή, άσκηση, και νηστεία. Εκεί συνέγραψε τα περίφημα θεολογικά του συγγράμματα και συνέθεσε τα, άφθαστου ποιητικής αξίας, ποιήματά του. Κοιμήθηκε ειρηνικά στις 25 Ιανουαρίου 391.

      H ηρωική απόφαση του Γρηγορίου, θυσιάζοντας τον παντοδύναμο και υπέρλαμπρο αρχιεπισκοπικό θρόνο της Βασιλεύουσας, για το συμφέρον της Εκκλησίας, προτιμώντας την αφανή ιδιωτεία, αποτελεί σπάνιο, αν όχι μοναδικό γεγονός στην εκκλησιαστική ιστορία, δεικνύοντάς τον ως πρότυπο αληθινού  επισκόπου, ποιμένα στην Εκκλησία. Έγραψε σύγχρονος καθηγητής: «Δεν τον εκδίωξε η πολιτική εξουσία. Δεν τον ανάγκασε η αδυναμία του γήρατος. Δεν τον υποχρέωσε κάποια σοβαρή ασθένεια. Ήταν συνειδητή επιλογή προς διδαχή. Ράπισμα κατά της ακόρεστης μανίας προς τις «πρωτοκαθεδρίες», που στηλιτεύει έντονα και ο ίδιος ο Χριστός. Λάμπει στο στερέωμα της Ορθοδοξίας το φωτεινό αυτό παράδειγμα του Αγίου Γρηγορίου, που απευθύνεται κυρίως σε αυτούς που μετέρχονται πλάγια, αντικανονικά, ανορθόδοξα μέσα για να αναρριχηθούν στα ανώτερα και ανώτατα εκκλησιαστικά αξιώματα ή και να διατηρηθούν σε αυτά με κάθε τρόπο, με κάθε τίμημα, με κάθε μέσο»!

     Αλλά και ως διδάσκαλος ο Γρηγόριος υπήρξε απαράμιλλο πρότυπο. Ο Θεός τον προίκισε με ασυνήθιστα χαρίσματα ευφυΐας, ρητορικής δεινότητας, συγγραφικής ικανότητας, ποιητικής εκφράσεως. Είναι αποδεδειγμένο ότι υπήρξε ένας από τους κορυφαίους χειριστές του λόγου της ανθρώπινης ιστορίας. Χειρίζονταν με καταπληκτική ακρίβεια όλα τα είδη του λόγου. Γνώριζε και χειριζόταν με αριστοτεχνικό τρόπο την ομηρική γλώσσα, όσο ελάχιστοι άνδρες της ιστορίας, αναδείχτηκε ακόμα ανώτερος και από πολλούς εθνικούς ποιητές και συγγραφείς. Χειριζόταν άριστα την αρχαία κλασσική, την ελληνιστική κοινή και την γλώσσα της εποχής του. Κατείχε το χάρισμα να μεταδίδει με ακρίβεια τις σκέψεις του στους αποδέκτες του λόγου του. Στους λόγιους και ποιητές έγραφε και μιλούσε ως κάτοχος υψηλών νοημάτων και ποιητής. Στους φιλοσόφους ως φιλόσοφος. Στους θεολόγους και στο εκκλησίασμα ως βαθυστόχαστος θεολόγος. Στους αντιπάλους του ως μειλίχιος συνομιλητής. Στους ολιγογράμματους και αγράμματους με απλότητα, αλλά και πειστικότητα.

     Όλα αυτά τα χαρίσματά του τα αφιέρωσε στην Εκκλησία, τα έκανε πολύτιμα εργαλεία για την άσκηση της πολύπλευρης ποιμαντικής και εκκλησιαστικής του διακονίας. Υπήρξε μεγάλος θεολόγος και δίκαια η Εκκλησία του προσέδωσε τον σπάνιο τίτλο του θεολόγου. Με αυτό το χάρισμα του λόγου ο θείος Γρηγόριος, με τους περίφημους θεολογικούς του λόγους στην Βασιλεύουσα, κατόρθωσε να κατατροπώσει τους αιρετικούς αρειανούς, οι οποίοι ειρήσθω κατείχαν αξιόλογη φιλοσοφική ικανότητα, έπεισε τους πιστούς να απομακρυνθούν από την φοβερή αίρεση και να ειρηνεύσει η Εκκλησία.

      Σεβαστοί πατέρες, αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί

     Το έργο του αγίου Γρηγορίου είναι τεράστιο και δεν μπορεί να περιοριστεί στα χρονικά περιθώρια μιας εισήγησης. Ο άγιος Γρηγόριος ανήκει στους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας μας και ταυτόχρονα στις μεγάλες προσωπικότητες της ιστορίας. Θαυμασμό προξενεί στους ιστορικούς η ευγένεια και το ψυχικό του μεγαλείο. Η μόρφωσή του, η πνευματική του καλλιέργεια, η ρητορική του δεινότητα σε συνδυασμό με την βαθιά πίστη του στο Θεό τον ανέδειξαν ως έναν από τους κορυφαίους θεολόγους και συγγραφείς της Εκκλησία μας. Είναι ο θεολόγος του Θεού Λόγου, ο οποίος διατύπωσε με τον πλέον σαφή τρόπο την περί Θεού σώζουσα πίστη της Εκκλησίας μας, με την βαθυστόχαστη τριαδολογία και την περί της θεότητας του Θεού Λόγου δογματική του θεολογία. Χάρις σ’ αυτόν κατατροπώθηκε η φρικτή και επικίνδυνη αίρεση του Αρείου, η οποία απειλούσε τη σώζουσα αλήθεια της Εκκλησίας. Αλλά και ως ποιητής ο άγιος Γρηγόριος υπήρξε απαράμιλλος. Ακόμα και ο πεζός λόγος του είναι ποίημα και γι’ αυτό κατοπινοί υμνογράφοι, όπως ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός, χρησιμοποίησαν αυτούσιους λόγους του στους ύμνους τους, όπως στους θεσπέσιους κανόνες των Χριστουγέννων και του Πάσχα! 

     Μαζί με τους άλλους Καππαδόκες Πατέρες, κατόρθωσε να συνενώσει το γνήσιο ελληνικό πνεύμα με την χριστιανική πίστη σε ένα καταπληκτικό σύνολο. Η σωζόμενη αλληλογραφία του με τον ανεδαφικό αποστάτη Ιουλιανό φανερώνει την  ποιοτική διαφορά των δύο ανδρών. Ο μεν Γρηγόριος εκφράζει το γνήσιο και πραγματικό ελληνικό πνεύμα της προόδου, του σεβασμού της ετερότητας και της αέναης αναζήτησης της αλήθειας, ο δε θρησκομανής αυτοκράτορας εκφράζει τον παλιό χρεωκοπημένο ειδωλολατρικό κόσμο του φανατισμού, των εμμονών, της δεισιδαιμονίας και της μισαλλοδοξίας, η οποία εκφράστηκε με σκληρούς διωγμούς εναντίων της Εκκλησίας! Χαρακτηριστική είναι η φράση του προς τον Ιουλιανό «το ελληνίζειν εστί πολυσήμαντον», ελληνισμός και μονισμός είναι δυο έννοιες απόλυτα ασυμβίβαστες, αποδεικνύοντας στον άλλοτε συμμαθητή και φίλο του, ότι η αλλοπρόσαλλη πολιτική του απέχει παρασάγγας από τον Ελληνισμό, τον οποίο νόμιζε ότι υπηρετούσε και η οποία τον όρισε ως διαχρονικό σύμβολο αιθεροβάμονα, ανεδαφικού και αποτυχημένου ηγεμόνα! Ο γνήσιος Ελληνισμός δεν είναι ένα στατικό μέγεθος, ένας δογματικός μονισμός, αλλά η διαρκής αναζήτηση του αληθούς και όχι η ταύτισή του με τον χρεωκοπημένο παγανισμό και η επιβολή του δια της βίας. Η ιστορία αποφάνθηκε: τον μεν ονειροπαρμένο παγανιστή αυτοκράτορα τον καταδίκασε εσαεί ως αποστάτη και αποτυχημένο, τον δε Γρηγόριο τον ανέδειξε ως ύψιστη πνευματική προσωπικότητα, τον οποίο σεμνύνονται οι αιώνες!

      Ανακηρύχτηκε άγιος, πατέρας και οικουμενικός διδάσκαλος της Εκκλησίας μας. Η μνήμη του τιμάται στις 25 Ιανουαρίου, ημέρα της κοιμήσεώς του και στις 30 Ιανουαρίου μαζί με τους άλλους δύο Ιεράρχες, το Μ. Βασίλειο και τον Ι. Χρυσόστομο, ομού ως προστάτες της Παιδείας, των γραμμάτων και του πολιτισμού.

    Εν κατακλείδι, ο άγιος Γρηγόριος αποτελεί, πρέπει να αποτελεί, πρότυπο και για μας τους σύγχρονους ποιμένες και διδασκάλους. Ακολουθώντας τα ίχνη εκείνου, μπορούμε να είμαστε ασφαλείς, ότι επιτελούμε με ακρίβεια και αποτελεσματικότητα την εκκλησιαστική μας διακονία, σε καιρούς όπου αυτή περνά πολύπλευρη και πολύμορφη κρίση.

    Είθε, αυτός ο απαράμιλλος  «ποιμενικός αυλός της θεολογίας», το γλυκόλαλο στόμα του Αγίου Πνεύματος, ο σοφός, ο έχων «νουν Χριστού», ο διαπρύσιος κήρυκας της μόνης σώζουσας εν Χριστώ αλήθειας, ο αληθινός ποιμένας και ο αξεπέραστος διδάσκαλος της Εκκλησίας, να είναι ο άοκνος αρωγός μας, στην προσωπική και συλλογική πορεία μας. Να είναι ο εμπνευστής μας και οδηγός μας στην δύστηνη εποχή που έλαχε να ζούμε, των κακόηχων πλανών, του πρωτοφανούς πνευματικού αποπροσανατολισμού και της κατάρρευσης των προαιώνιων και πανανθρώπινων ηθικών αξιών. 

    Εύχομαι καλή, ευλογημένη και δημιουργική νέα χρονιά σε όλους μας και κάθε επιτυχία στο σημαντικότατο πνευματικό, κοινωνικό και εθνικό έργο της «Εστίας Πατερικών Μελετών».

Σας ευχαριστώ που με ακούσατε

 

ΑΓΙΟΣ ΚΛΗΜΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ Ο ΕΝ ΟΡΕΙ ΣΑΓΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΑΣ

   ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

      Η Ελλάδα υπήρξε μια από τις κοιτίδες του μοναχισμού. Τα όρη και τα βουνά της πατρίδος μας είναι κατάσπαρτα από παλαιές και νέες σκήτες και Ιερές Μονές, τις οποίες έκτισαν άγιοι ασκητές. Ένα αγιασμένο τέτοιο βουνό είναι και το Όρος Σαγματά της Βοιωτίας. Εκεί ασκήτεψε και αγίασε ο άγιος Κλήμης ο Αθηναίος, μια αγιασμένη και χαρισματική μορφή των μέσων χρόνων.

     Έζησε τον 11^ο αιώνα. Γεννήθηκε στην Αθήνα, η οποία στα χρόνια εκείνα βρισκόταν σε τέλεια παρακμή, όπως την περιέγραψε λίγα χρόνια αργότερα ο μητροπολίτης της Άγιος Μιχαήλ Χωνιάτης, ή Ακομινάτος (1138-1222). Καταγόταν από ευγενή και πλούσια οικογένεια, η οποία του παράσχε τα εφόδια να μορφωθεί και να ζήσει μια άνετη ζωή. Όμως αυτός θέλγονταν από μικρός για τον μοναχικό βίο.

     Όντας ακόμη έφηβος, γνωστοποίησε στους δικούς του την απόφασή του να φύγει από το σπίτι του και να ενδυθεί το μοναχικό σχήμα. Έτσι, αφού αποχαιρέτησε τους συγγενείς του, άφησε την όμορφη Αθήνα και κατέφυγε στην Ιερά Μονή Ασωμάτων, η οποία μας είναι γνωστή και ως Ιερά Μονή Συμβούλου, στον Κιθαιρώνα,  όπου εκάρη μοναχός. Εκεί ζούσε και ασκούνταν ένας ξακουστός, για την αγιότητά του και τη σοφία του, ο Όσιος Μελέτιος. Σε αυτού την επιστασία και καθοδήγηση τέθηκε.

     Άρχισε αμέσως τον πνευματικό του αγώνα. Υπέδειξε πιστή υπακοή στο Γέροντα και στους άλλους αδελφούς της Μονής και εκτελούσε με προθυμία τα πιο δύσκολα διακονήματα. Προσευχόταν αδιάλειπτα, αγρυπνούσε, έψελνε και νήστευε. Έτσι δεν άργησαν να φανούν τα σημεία αγιότητας σε αυτόν. Είχε αξιωθεί ενωρίς να γίνει σκεύος της Θείας Χάριτος. Γι’ αυτό απολάμβανε το σεβασμό και την αγάπη όλων.

     Μια από τις πλέον αγαπημένες του συνήθειες ήταν να απομονώνεται σε ερημικά μέρη και να προσεύχεται εκεί με τις ώρες. Στην ησυχία της εξοχής έχανε την αίσθηση του χρόνου και του χώρου προσευχόμενος. Αφήνονταν στην αίσθηση της παρουσίας του Θεού, θεωρώντας την προσευχή ως συζήτηση με Εκείνον και απαραίτητη όσο και η αναπνοή του. Αλλά οι συχνές και πολύωρες αυτές έξοδοί του από τη Μονή ανησύχησαν τους αδελφούς. Κάποιος από αυτούς, ονόματι Ιάκωβος, από περιέργεια, σε μια έξοδο του Κλήμη, τον παρακολούθησε διακριτικά. Τον είδε, την ώρα που προσευχόταν, να αιωρείται έναν πήχη πάνω από τη γη και με υψωμένα τα χέρια και το βλέμμα στον ουρανό.

       Ο περίεργος μοναχός σάστισε και γύρισε στη Μονή όπου διηγήθηκε το θαυμαστό γεγονός στους άλλους μοναχούς. Οι αδελφοί της Μονής κατάλαβαν ότι είχαν ανάμεσά τους έναν αληθινό και αγιασμένο άνθρωπο και γι’ αυτό άρχισαν να τον θαυμάζουν και να τον τιμούν ως άγιο.

      Αυτό όμως δε άρεσε στον ταπεινό Όσιο. Φοβήθηκε πως ήταν δυνατόν να πέσει στο πάθος της υπερηφάνειας και της κενοδοξίας. Γι’ αυτό και αποφάσισε να φύγει από τη Μονή. Ζήτησε από το Γέροντά του Μελέτιο να του δώσει την ευλογία και την άδεια να φύγει. Ο Γέροντας Μελέτιος, ως έμπειρος πνευματικός, κατάλαβε ότι η επιθυμία του να απομακρυνθεί από τη Μονή ήταν προϊόν πνευματικής ωριμότητας και δείγμα αρετής. Γι’ αυτό του έδωσε την ευλογία του και την άδειά του να φύγει.

      Ο Κλήμης βρήκε καταφύγιο σε ένα μικρό κοινόβιο στο Όρος Σαγματά της Βοιωτίας. Μάλιστα διάλεξε ως κατοικία του, όχι κάποιο κελί της Μονής, αλλά ένα σπήλαιο σε μια απόκρημνη πλαγιά του βουνού, κοντά στη Μονή, το οποίο σώζεται ως τα σήμερα. Στο νέο του κατοικητήριο βρήκε την ησυχία, που επιζητούσε και θεωρούσε απαραίτητη για την άσκησή του και πνευματική του τελείωση. Εκεί προσευχόταν αδιάλειπτα και μελετούσε τις Άγιες Γραφές και άλλα ψυχωφελή εκκλησιαστικά συγγράμματα. Ασκούνταν σε αυστηρή νηστεία και υπέβαλλε τον εαυτό του σε θαυμαστές εκούσιες στερήσεις. Μάλιστα, όπως γράφει ο βιογράφος του,

Ανέβαινε συχνά σε στύλο υψηλό και στενό, μιμούμενος τους αγίους στυλίτες μοναχούς, υπομένοντας τους ψυχρούς και ισχυρούς ανέμους, τις ραγδαίες βροχές, τους παγερούς χιόνες, τους ανυπόφορους καλοκαιρινούς καύσωνες, «υποφέρων πάση κακουχία και θλίψη και στεναχωρία, τω Θεώ προσομιλών»! 

      Ζούσε ως επίγειος άγγελος και η φήμη της αγιότητάς του διαδόθηκε σε όλη την περιοχή. Επίσης αξιώθηκε της θαυματουργίας. Πλήθη αναξιοπαθούντων και ασθενών έτρεχαν στη Μονή Σαγματά να ζητήσουν από τον Όσιο τη θεραπεία των ασθενειών τους και να πάρουν την ευλογία του.

     Η φήμη του ξεπέρασε τα όρια του ελλαδικού χώρου και έφτασε ως τη Βασιλεύουσα. Ο αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ Κομνηνός (1081-1118), θέλοντας να τιμήσει τον άγιο Κλήμη, έστειλε αυτοκρατορικό Χρυσόβουλο στη Μονή Σαγματά και μαζί ένα τεμάχιο του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού του Κυρίου. Με το Χρυσόβουλο δώρισε στη Μονή μεγάλη έκταση έφορων κτημάτων «παρά την Ουγγρίαν λίμνην», στα σημερινά Σκορπονέρια.

      Ο Όσιος έζησε αρκετά χρόνια στη Μονή Σαγματά, ασκούμενος στο απόκρημνο σπήλαιό του. Κοιμήθηκε ειρηνικά στις 26 Ιανουαρίου του έτους 1111. Η αγία του ψυχή πέταξε στον ουρανό για να συναντήσει το Νυμφίο της Χριστό, Τον Οποίο πόθησε και αγάπησε σε όλη την επί γης ζωή της. Οι αδελφοί της Μονής με θλίψη, που στερήθηκαν την παρουσία ενός θεουμένου ανθρώπου, έθαψαν με τιμές το τίμιο σώμα του, στην άκρη του βουνού, έξω από το αγαπημένο του σπήλαιο. Ο τάφος του είχε γίνει για αιώνες τόπος προσέλευσης ευσεβών πιστών, οι οποίοι συνέρρεαν για να πάρουν την ευλογία του αγίου ιαι να ζητήσουν τη βοήθειά του. Ο τάφος του σώζεται ως τα σήμερα, ο οποίος προστατεύεται από νεόδμητο παρεκκλήσι. Στη Μονή Σαγματά σώζεται επίσης η χαριτόβρυτη Κάρα του, η οποία ευωδιάζει, αγιάζει και θαυματουργεί.

      Η μνήμη του εορτάζεται στις 26 Ιανουαρίου, την ημέρα της οσιακής του κοιμήσεως.

     Ο μοναχισμός είναι για την Εκκλησία μας ο ευλογημένος τρόπος ζωής, ο οποίος διασώζει την ενότητα της ανθρωπίνης φύσεως, την οποία διέσπασε η πτώση, η αμαρτία και η φθορά. Οι μυριάδες όσιοι στη δισχιλιόχρονη πορεία της Εκκλησίας δείχνουν στην ανθρωπότητα τον τρόπο της συναδελφώσεως των ανθρώπων και το δρόμο της σωτηρίας, ο οποίος είναι ταυτισμένος με τον αγώνα κατά των παθών μας. Ο άγιος Κλήμης ο Αθηναίος μας διδάσκει με το βίο του πως και εμείς μπορούμε να τύχουμε της σωτηρίας με την πίστη μας στο Θεό και τον αγώνα μας κατά του κακού εαυτού μας, ο οποίος, αν δεν τιθασευτεί, μπορεί να μας καταστρέψει.   

Ἅγιος Νεομάρτυς Νικόλαος ἀπὸ τὴ Μαγνησία τῆς Μ. Ἀσίας (24 Ἀπριλίου †)

 

Ἅγιος Νεομάρτυς Νικόλαος ἀπὸ τὴ Μαγνησία τῆς Μ. Ἀσίας (24 Ἀπριλίου †)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοὺ 

Καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ὀθωμανικῆς δουλείας εὐσεβεῖς ὀρθόδοξοι πιστοὶ χρειάστηκε νὰ ὁμολογήσουν τὴν πίστη τους στὸ Χριστό, μαρτύρησαν, ἔχυσαν τὸ αἷμα τους γιὰ τὴν ἀγάπη Του καὶ ἀντάλλαξαν τὴν ἐπίγεια, πρόσκαιρη καὶ φθαρτὴ ζωὴ μὲ τὴν αἰώνια. Ἕνας ἀπὸ τοὺς καλλινίκους Νεομάρτυρες εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Νεομαρτυς Νικόλαος ἀπὸ τὴ Μαγνησία τῆς Μ. Ἀσίας. 

Γεννήθηκε στὴν φημισμένη καὶ ὄμορφη πολη Μαγνησιά της Μ. Ἀσίας στα 1777 απο εὐσεβὴς γονεῖς, οἱ ὁποῖοι τὸν μεγάλωσαν μὲ παιδεία καὶ νουθεσία Κυρίου. Τοῦ στάλαξαν στὴν τρυφερή του ψυχὴ τὴν πίστη στὸ Χριστό, τὸν σαρκωμένο Θεὸ καὶ Λυτρωτή μας καὶ ἀφοσίωση στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, τὴν μόνη ἀληθινὴ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. 

Ο πατέρας τοῦ ὀνομαζόταν Χατζη Κανέλλος και ειχε προσληφθεῖ στὴ δούλεψη ἑνὸς σπουδαίου ἀγὰ καὶ τσιφλικὰ τῆς περιοχῆς, ὀνόματι Καρα Ὀσουμάνογλου, στὸ χωριο Γιαγιὰ Κιόι, ὡς γενικὸς ἐπιστάτης στὰ κτήματά του καὶ τὰ κοπάδια του. Ὁ Νικόλαος ζοῦσε...μαζί του καὶ τὸν βοηθοῦσε στὴν ὑπηρεσία του. Ἡ θέση τοῦ κοντὰ στὸν φημισμένο ἀγὰ τοῦ ἔδωσε κοινωνικὴ καταξίωση καὶ ἡ ἀφοσίωσή του σ’ αὐτὸν ἐκτίμηση ἀπὸ τοὺς τούρκους τῆς περιοχῆς. Ὅλοι τὸν σέβονταν καὶ τὸν ὑπολήπτονταν. 

Όταν ὁ Νικόλαος ἔγινε εἴκοσι δύο ἐτῶν, γνωρίστηκε μὲ μία σεμνὴ πίστη καὶ ἐνάρετη κόρη, μὲ τὴν ὁποία ἀρραβωνιάστηκαν μὲ τὴν ἄδεια τοῦ πατέρα του. Ὅρισαν καὶ τὸ γάμο, ὁ ὁποῖος θὰ γινόταν τὴν Κυριακή του Θωμὰ τοῦ ἔτους 1796. 

Για νὰ βγάλει τὶς ἄδεις γάμου, ζήτησε τὴν ἄδεια ἀπὸ τὸν ἀγὰ καὶ τὸν πατέρα του καὶ κατέβηκε στὴν πόλη τῆς μαγνησίας. Ἀλλά, λόγω τῆς δούλεψής του στὸν τοῦρκο ἀγὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ φορᾶ τουρκικὰ παπούτσια καὶ κόκκινο φέσι, διότι αὐτὸ τὸν διευκόλυνε στὴ ζωή του. Τὰ φοροῦσε βεβαίως μὲ εἰδικὴ ἄδεια ἀπὸ τὸν ἀγά, διότι ἀπαγορευόταν αὐστηρὰ νὰ τὰ φοροῦν οἱ Ρωμιοί, οἱ ὁποῖοι ἦταν νὰ ὑποχρεωμένοι νὰ φοροῦν ἄσπρο κάλυμμα στὸ κεφάλι γιὰ νὰ διακρίνονται ἀπὸ τοὺς τούρκους. 

Όταν ἔφτασε στὴν πόλη τὸν εἶδαν οἱ ὑπηρέτες τοῦ ἀνωτάτου ἀξιωματούχου, Μουσελίμη. Τὸν ἀναγνώρισαν βέβαια, διότι ἦταν γνωστός τους, ὡς ἐργάτης τοῦ φημισμένου ἀγά, ἀλλὰ καμώθηκαν πῶς δὲν τὸν ἤξεραν, τὸν συνέλαβαν καὶ τὸν ὁδήγησαν στὸν ἀφέντη τους, μὲ τὴν αἰτιολογία ὅτι παραβίασε τὸ νόμο περὶ ἐνδυμασίας. 

Ο μουσελίμης καμώθηκε καὶ αὐτὸς ὅτι δὲν τὸν γνωρίζει, ἐνῶ τὸν ἤξερε καὶ τὸν ρώτησε: «γιατί φορᾶς τούρκικη ἐνδυμασία, ὄντας Ρωμιός; Δὲν γνωρίζεις τὴν ἀπαγόρευση; Δὲν καταλαβαίνει πῶς αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἀναγνωρίζεις ὅτι ἡ πίστη μας στὸ Ἰσλὰμ εἶναι ἀληθινὴ καὶ ἦρθες ἔτσι ντυμένος γιὰ νὰ γίνεις μουσουλμάνος καὶ τοῦρκος». Ὁ Νικόλαος κατάλαβε πῶς ὁ πανοῦργος τοῦρκος ἀξιωματοῦχος ἤθελε νὰ τὸν παγιδέψει καὶ νὰ τὸν ἀναγκάσει νὰ ἐξισλαμισθεῖ. Ἄλλωστε ἦταν γνωστὲς τοιούτου εἴδους ἐκβιασμοὶ πρὸς τοὺς Ρωμιούς, ἐξαναγκάζοντάς τους νὰ ἐξισλαμίζονται. Στὴν ἀντίθετη περίπτωση τοὺς περίμεναν βασανισμοὶ καὶ θάνατος. Σταθεῖς μὲ θάρρος μπροστά του τοῦ ἀπάντησε: «Ἄρχοντά μου, ἄδικα μὲ συλλάβατε καὶ μὲ ἀνακρίνετε. Τὰ ροῦχα αὐτὰ τὰ φορῶ μὲ ἄδεια δική σας, ἀφοῦ ὁ πατέρας μου καὶ ἐγὼ εἴμαστε στὴ δούλεψη τοῦ ἀγά». 

Η ἀπάντηση καὶ ἡ στάση τοῦ Νικολάου καὶ ἡ θαρραλέα στάση τοῦ ἐξόργισαν τὸν μουσελίμη, ὁ ὁποῖος ἔδωσε διαταγὴ στοὺς ὑπηρέτες του νὰ τὸν ξυλοκοπήσουν, ἀλλὰ ἤπια, διότι ἔλπιζε ὅτι θὰ φοβόταν τὰ βασανιστήρια καὶ θὰ δεχόταν νὰ ἐξισλαμισθεῖ. Θέλησε ἔτσι νὰ παραστήσει τὸν πονόψυχο, ὅτι δῆθεν τὸν ἀγαπᾶ καὶ θέλει τὸ καλό του καὶ τὸ συμφέρον του, τὸ ὁποῖο ἦταν ὁ ἐξισλαμισμός. Θέλησε μὲ αὐτὸν τὸν πανοῦργο τρόπο νὰ τὸν προσελκύσει στὴν ἰσλαμικὴ θρησκεία. 

Αλλά ὁ Νικόλαος κατάλαβε τὴν πανουργία του καὶ δὲν ἐνέδωσε στὰ γλυκόλογα καὶ τὰ ταξίματα τῶν ὑπηρετῶν. Κατάλαβε πῶς ὅλα αὐτὰ εἶναι ἡ ἀρχὴ περιπετειῶν του. Ὅμως μία ἀνεξήγητη χαρὰ καὶ μία ἀγαλλίαση γέμισε τὴν ψυχή του. Δέχτηκε ἀδιαμαρτύρητά τους ραβδισμοὺς καὶ ἔκλεισε τὰ ἀφτιά του στὰ κηρύγματα, τὶς κολακεῖες καὶ τὶς ὑποσχέσεις. Ὁμολογοῦσε ὅτι μένει σταθερὸς καὶ ἀμετακίνητος στὴν ὀρθόδοξη πίστη. 

Μετά ἀπὸ αὐτό, κάλεσε ξανὰ ὁ μουσελίμης τὸ Νικόλαο καὶ μὲ ἤρεμο καὶ γλυκὸ τρόπο τὸν παρακινοῦσε νὰ ἀλλαξοπιστήσει, νὰ ἀσπασθεῖ τὸ Ἰσλάμ, ἂν ἤθελε νὰ ἀποφύγει τὰ βασανιστήρια καὶ νὰ ἀπολαύσει τιμὲς καὶ ἀξιώματα. Ἀλλὰ ἐκεῖνος ἔμεινε ἑδραῖος στὴν πίστη του, ἀπαντώντας του: «Κατάλαβε τό, ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ἀρνηθῶ τὴν πίστη μου, οὔτε μὲ ραβδισμοὺς καὶ ἄλλα βασανιστήρια, οὔτε καὶ μὲ αὐτὸν τὸν θάνατο». 

Ο μουσελίμης ἀγρίεψε, ἔγινε σωστὸ θηρίο ἀπὸ τὸ θυμό του. Πρόσταξε νὰ τὸν ξυλοκοπήσουν δυνατότερα, νομίζοντας ὅτι ἀπὸ τοὺς πόνους θὰ δειλιάσει καὶ θὰ ἀλλάξει γνώμη. Ταυτόχρονα ἔβαλε ἐπιστράτευσε καὶ ἄλλους μουσουλμάνους νὰ τοῦ μιλοῦν γιὰ τὰ προνόμια, τὴν ἄνετη ζωή, τὰ πλούτη, τὶς ἡδονὲς καὶ τὰ ἀξιώματα, ποῦ τὸν περίμεναν ἂν γινόταν μουσουλμάνος. Ὁ Νικόλαος καὶ πάλι ἔμεινε ἀδιάφορος. Καθόλου δὲν τὸν δελέαζαν τὰ ταξίματα καὶ οἱ κολακεῖες τῶν μουσουλμάνων. Καθόλου δὲν πτοήθηκε ἀπὸ τὸ ἐπώδυνο ξυλοκόπημα. Δὲν λυπήθηκε τὰ νιάτα του, τοὺς γονεῖς του, τὴν μνηστή του. Ὅλα τὰ καταφρόνησε γιὰ τὴν πίστη του στὸ Χριστὸ καὶ ἄρχισε νὰ φωνάζει μὲ ὅλη τὴ δύναμή του: «Βλέπω μπροστά μου τὸ θάνατό μου, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν μὲ κάνει νὰ ἀρνηθῶ τὴν πίστη μου, μὲ κανένα τρόπο»! 

Ο μουσελίμης διέταξε νὰ τὸν δείρουν καὶ πάλι μὲ μεγαλύτερη ἀγριότητα. Κὰ μεταχειρίστηκε σκληρότερους τρόπους νὰ τὸν κάνει νὰ ἀλλαξοπιστήσει. Ἀλλὰ ὁ Νικόλαος δὲν δειλίασε στὰ σκληρὰ βασανιστήρια καὶ ἄκουγε ἀδιάφορα τὶς ἀπειλὲς καὶ τὰ ταξίματα. Φώναζε διαρκῶς: «Τὸ νὰ ἀρνηθῶ τὸ Χριστό μου εἶναι πράγμα ἀδύνατο»! 

Μετά ἀπὸ αὐτὸ κατάλαβε ὁ τοῦρκος ἀξιωματοῦχος ὅτι ἦταν μάταιο νὰ ἀσχολεῖται μαζί του. Διέταξε νὰ τὸν χτυπήσουν ἀλύπητα σὲ ὅλο του σῶμα. Τὸν κτύπησαν στὴν κοιλιὰ καὶ τὸν πέταξαν ἀναίσθητο, μισοπεθαμένο στὴ φυλακή. Ἐκεῖ, ὅταν συνῆλθε, ἄρχισε νὰ δοξολογεῖ καὶ νὰ εὐχαριστεῖ τὸ Χριστό, ὁ Ὁποῖος τὸν ἀξίως νὰ πάθει γιὰ τὴν ἀγάπη Του καὶ τὸ ὄνομά Του. Τρεῖς ἡμέρες ἔμεινε στὴ σκοτεινὴ καὶ ὑγρὴ φυλακή, δοξολογώντας τὸ Θεὸ καὶ προσευχόμενος. Τὴν τρίτη ἡμέρα παρέδωσε τὴν ἁγία του ψυχὴ στὸ Χριστὸ καὶ ἔλαβε τὸν ἁμαράντινο στέφανο τοῦ μαρτυρίου. Ἤταν 24 Ἀπριλίου τοῦ 1796. Τὴν ἡμέρα αὐτὴ ὁρίστηκε νὰ ἑορτάζεται ἡ μνήμη του.