Η Κοίμησις της Θεοτόκου

(+ Αρχιμ. Γεωργίου Καψάνη)

 

(Ὁμιλία τοῦ ἀειμνήστου Ἁγιορείτου Ἡγουμένου  π.Γεωργίου Καψάνη)

“Συνεπῶς τήν Δευτέρα Παρουσία, ὅταν ὅλοι θά ἀναστηθοῦμε καί θά βρεθοῦμε μπροστά στό Βῆμα τοῦ Κυρίου θά ἔχουμε τήν Παναγία μας μεσίτρια καί προστασία καί βοήθεια”

---

Οἱ ἑορτές τῆς Παναγίας μας, οἱ Θεομητορικές Ἑορτές καί μέσα σ’ αὐτές ἡ μεγαλύτερη εἶναι ἡ ἑορτή τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, ἕνα Πάσχα μικρό, ἕνα Πάσχα μές τό καλοκαίρι, μᾶς δίνει τήν εὐκαιρία νά ἐκφράσωμε τήν βαθειά μας εὐγνωμοσύνη πρός τήν Μητέρα τοῦ Λυτρωτοῦ μας καί δική μας Μητέρα γιά ὅτι ἔχει κάνει γιά τό ἀνθρώπινο γένος καί γιά τόν κάθε ἕνα ἀπό μᾶς. Διότι, χωρίς τή δική της συνέργεια καί προσφορά εἰς τόν Ἅγιον Τριαδικόν Θεόν δέν θα ἐνσαρκοῦτο ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ. Περίμενε ὁ Θεός νά βρεθεῖ μία τέτοια ἁγία ψυχή, πανάσπιλη, πάναγνη, ἡ ὁποία θά προσέφερε ὅλη τήν ἐλευθερία της εἰς τόν Θεόν, ὥστε καί ὁ Θεός νά προσφερθῆ ὁλόκληρος σ’ Αὐτήν.

Κι αὐτή ἦταν ἡ εὐλογημένη Μαρία, ἡ ταπεινή κόρη τῆς Ναζαρέτ. Τήν εὐγνωμονοῦμε. Μᾶς ἔδωσε ὅ,τι πολυτιμότερο ἔχουμε στή ζωή μας. Τόν Σωτῆρα μας. Τί θά εἴμαστε χωρίς τόν Σωτῆρα Χριστόν. Οἱ ἀπελπισμένοι κατάδικοι τοῦ θανάτου. Οἱ αἰώνιοι αἰχμάλωτοι τοῦ διαβόλου. Χωρίς ἐλπίδα. Ἐάν λοιπόν ἔχωμε Σωτῆρα καί Λυτρωτή καί Θεόν τόν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν Θεόν ἐνανθρωπήσαντα, αὐτό τό ὀφείλουμε εἰς τήν Κυρίαν Θεοτόκον.

Γι’ αὐτό ὁ ἔπαινος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι παντοτινός. Οἱ ὕμνοι τῆς Ἐκκλησίας εἶναι παντοτινοί κι ἀνεξάντλητοι πρός τό πρόσωπον τῆς Κυρίας Θεοτόκου. Κανένα πρόσωπο ἐπί τῆς γῆς δέν ἐτιμήθη μέ τόσους ὕμνους, μέ τόσες δοξολογίες, μέ τόσες διακοσμητικές ἐκφράσεις μέ ὅσες ἡ Παναγία μας…

Ἡ Ἐκκλησία ἤδη ἀπό τήν 3η Οἰκουμενική Σύνοδο τῆς ἔδωσε τόν τίτλο Θεοτόκος, ὁ ὁποῖος ὅρος «Θεοτόκος» κατά τούς ἁγίους Πατέρες, τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο περικλείει ὅλο τό μυστήριο τῆς σωτηρίας καί τῆς εὐσεβείας. Διότι ἠρνοῦντο οἱ αἱρετικοί ὅτι ἡ κυρία Θεοτόκος ἔτεκε Θεόν ἐνανθρωπήσαντα. Ὅμως ἡ Ἐκκλησία διετράνωσε τήν πίστι της ὅτι ἡ κυρία Θεοτόκος ἐγέννησε Θεόν ἐνανθρωπήσαντα, τόν Λόγον τοῦ Θεοῦ. Ὅτι ἔγινε τό ἐργαστήριον τῆς ἀπορρήτου ἑνώσεως τῶν δύο φύσεων, τῆς θείας καί τῆς ἀνθρωπίνης. Διότι, μέσα εἰς τήν ἁγίαν κοιλίαν της ἀπό τήν ὥρα τῆς συλλήψεως τοῦ Μονογενοῦς της Υἱοῦ ἡνώθη ἡ ἀνθρωπίνη μέ τήν Θεία φύσι καί ἐκυοφορήθη ὁ Θεάνθρωπος Χριστός. Γι’ αὐτό λοιπόν καί χαρακτηρίζεται ἐργαστήριον τῆς ἀπορρήτου ἑνώσεως τῶν δύο φύσεων. Καί αὐτά ὅλα δέν πρέπει νά τά ξεχνᾶμε, δέν τά ξεχνάει ποτέ ἡ Ἐκκλησία˙ γι’ αὐτό καί ὁσάκις ἡ Ἐκκλησία δοξάζει τόν Μονογενῆ της Υἱόν, δοξάζει καί τό πρόσωπο τῆς Παναγίας. Δέν ὑπάρχει Ἀκολουθία τῆς Ἐκκλησίας, σύναξι τῆς Ἐκκλησίας, πού νά μήν καλεῖται καί ἡ Κυρία Θεοτόκος νά παρίσταται κι ἐκείνη καί μᾶλλον καί νά προΐσταται τῆς Συνάξεως τοῦ Λαοῦ τοῦ Θεοῦ. Ὅπως προΐστατο τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων κατά τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ. Διότι, ὅταν ἀνελήφθη ὁ Κύριος εἰς τούς οὐρανούς ἡ Κυρία Θεοτόκος  ἐνεψύχωνε, ἐνεθάρρυνε, ἐδίδασκε, καθοδηγοῦσε τούς ἁγίους Ἀποστόλους. Ἦταν τρόπον τινά ἡ Γερόντισσά τους καί ἐξακολουθεῖ νά εἶναι ἡ Γερόντισσα, ἡ πνευματική Μητέρα ὅλων τῶν Χριστιανῶν, ὅσων ὀρθοδόξως πιστεύουν εἰς τόν Τριαδικόν Θεόν. Καί ἰδιαιτέρως νά εἶναι ἡ Γερόντισσα καί ἡ Μητέρα τῶν Μοναχῶν καί δή τῶν Ἁγιορειτῶν…

Ἐκεῖνο πού ἔκανε τήν Παναγία μας καί τήν ἀνέδειξε εἶναι ὄχι ἁπλῶς ὅτι ἐγέννησε παθητικά τόν Θεόν, τόν Θεάνθρωπον Χριστόν, ἀλλά συνήργησε εἰς τήν Γέννησιν τοῦ Χριστοῦ καί εἰς τήν κυοφορίαν τοῦ Χριστοῦ καί συνήργησε διότι, ὅπως λέγει τό σημερινόν Ἀποστολικόν Ἀνάγνωσμα, τῆς πρός Φιλιππησίους Ἐπιστολῆς συμμετεῖχε κι αὐτή εἰς τό φρόνημα τοῦ Χριστοῦ… Αὐτό εἶναι τό φρόνημα τοῦ Χριστοῦ, ἡ ἄκρα ταπείνωσις, ἡ κένωσις, ἡ θυσία, ἡ προσφορά στό ἀνθρώπινο γένος. Κι αὐτό ἦταν καί τό φρόνημα τῆς Παναγίας μας. Δέν μποροῦσε ἐκείνη ἡ ὁποία ἐβάσταξε εἰς τούς κόλπους της τόν Θεόν νά μήν εἶχε τό ἴδιο φρόνημα μέ Ἐκεῖνον, τόν ὁποῖον κυοφοροῦσε. Αὐτό τό φρόνημα πού εἶχε ὁ Σαρκωθείς Κύριος καί ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐνεσαρκώθη καί ἐταπεινώθη καί ἐκένωσεν ἑαυτόν, αὐτό τό φρόνημα εἶχε καί ἡ ταπεινή κόρη τῆς Ναζαρέτ. Κι αὐτή ἐκένωσε τόν ἑαυτό της, προσέφερε τόν ἑαυτό της, τελείαν προσφοράν, δέν κράτησε τίποτα γιά τόν ἑαυτό της. Καί αὐτό τό φρόνημα ζητάει καί ὁ Κύριος Ἰησοῦς καί ἡ Κυρία Θεοτόκος ἀπό μᾶς τούς χριστιανούς, τά παιδιά τῆς Παναγίας μας, τά τέκνα τῆς Παναγίας μας.

… Τό ἀκήρατον σκήνωμά της νοερῶς τό περιπτυσσόμεθα, τό ἀσπαζόμεθα καί τρόπον τινα καί μεῖς μετά τῶν ἁγίων Ἀποστόλων συμμετέχομεν εἰς τήν πάνσεπτον κηδείαν της, ἡ ὁποία ὅμως κηδεία δέν ἦταν παρά τό μεταίχμιο τῆς ἀναβάσεώς της εἰς τούς οὐρανούς. Διότι ἡ Κυρία Θεοτόκος, χάριτι καί φιλανθρωπίᾳ τοῦ Μονογενοῦς της Υἱοῦ, ἐξεδήμησε καί σωματικῶς πρός τόν οὐρανόν καί ἀνῆλθεν εἰς τόν οὐρανόν, διότι δέν μποροῦσε ἐκεῖνο τό Πανάγιο Σῶμα, τό ὁποῖον ἐκυοφόρησε τόν Θεόν νά τό φᾶνε τά σκουλήκια μέσα στή γῆ. Ἔπρεπε δεδοξασμένο νά ἀναστηθῆ καί νά καθήση στά δεξιά τοῦ Κυρίου καί νά πρεσβεύη γιά ὅλη τήν ἀνθρωπότητα. Καί ἄλλοτε τό ἔχουμε πεῖ, τό λέω καί γιά ὅσους δέν τό ἄκουσαν, τούς ἀδελφούς προσκυνητάς, ἡ Παναγία μας εἶναι τό πρῶτο πρόσωπο τῆς Καινῆς Διαθήκης, τό ὁποῖον ἀνέστη, ἐκρίθη, ἐδικαιώθη, ἐδοξάσθη καί κάθεται εἰς τά δεξιά τοῦ Χριστοῦ, πρεσβεύουσα ὑπέρ ὅλου τοῦ κόσμου.

Συνεπῶς τήν Δευτέρα Παρουσία, ὅταν ὅλοι θά ἀναστηθοῦμε καί θά βρεθοῦμε μπροστά στό Βῆμα τοῦ Κυρίου θά ἔχουμε τήν Παναγία μας μεσίτρια καί προστασία καί βοήθεια.

Γιά ὅλα αὐτά λοιπόν τήν εὐγνωμονοῦμε καί τήν παρακαλοῦμε νά μᾶς φωτίση νά μήν εἴμεθα ἀνάξια παιδιά της, ἀλλά νά κάνουμε τόν ἀγῶνα μας τόν καθημερινό καί νά ἔχουμε τό φρόνημά της, αὐτό τό φρόνημα πού εἶχε καί ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, τό φρόνημα τό ταπεινό, τό θυσιαστικό, τό φρόνημα τῆς ἀγάπης καί τῆς θυσίας. Βοήθειά μας ἡ Παναγία καί καλή δύναμι στόν ἀγῶνα πού ἔχει ὁ καθένας ἀπό ἐμᾶς διά πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

 

Ἔτσι ἑορτάζουν οἱ Χριστιανοί

 

Ἔτσι ἑορτάζουν οἱ Χριστιανοί

Ἑορτή δική μας εἶναι ἡ ἑορτή τοῦ Ἁγίου μας καί ὄχι τά γενέθλια.

Ἀπό τό βιβλίο ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΔΕΣΠΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ (τῶν ἐτῶν 1981-1991), σελ. 189, τοῦ Ἀρχιμανδρίτου ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΨΑΝΗ, καθηγουμένου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους. 
Πατέρες καί ἀδελφοί μου, ἔχουμε ὅλοι χαρά. Καί ἔχουμε χαρά, διότι σήμερα εἶναι ἡ πραγματική ἑορτή τῆς μητέρας. Διότι μόνον ἡ Κυρία Θεοτόκος εἶναι ἡ ὄντως μητέρα μας, ἐπειδή μᾶς μεταδίδει τήν ὄντως Ζωή μας, πού εἶναι ὁ Χριστός μας. Καί σήμερα θά ἔπρεπε ὅλες οἱ μητέρες νά ἑορτάζουν τήν ἑορτή τῆς μητέρας Ὀρθοδόξως.
Ἀλλά ὁ κόσμος μέ τό κοσμικό πνεῦμα, μἐ τήν ἐκκοσμἰκευση, ἡ ὁποία προχωρεῖ καί διαβιβρώσκει τήν ψυχή καί τήν καρδιά καί τό φρόνημα τοῦ λαοῦ μας, ἔχει ἀρχίσει νά ἀντικαθιστᾶ καί νἀ ὑποκαθιστᾶ μᾶλλον τεχνηέντως τίς ἑορτές τῆς Ὀρθοδοξίας μέ ἑορτές κοσμικές, ὅπως εἶναι ἡ ἑορτή τῆς μητέρας, ἡ ἑορτή τοῦ παιδιοῦ καί ἄλλες παρόμοιες, ὅπως τά γενέθλια, πού ἑορτάζουν οἱ ἄνθρωποι, ἐνῶ πρέπει νά ἑορτάζουμε τίς μνῆμες τῶν Ἁγίων, τῶν ὁποίων φέρουμε τά ὀνόματα.
Ἑορτή τοῦ πατέρα εἶναι ὅταν ἑορτάζει ὁ Ἅγιος πού ἔχει ὁ πατέρας... τό ὄνομά του. Ἑορτή τῆς μητέρας εἶναι κάθε ἑορτή τῆς Παναγίας καί ὅποτε ἑορτάζει ἡ μητέρα τό ὄνομά της. Ἑορτή δική μας εἶναι ἡ ἑορτή τοῦ Ἁγίου μας καί ὄχι τά γενέθλια. Νά πηγαίνουμε στήν Ἐκκλησία, νά νηστεύουμε, νά κοινωνοῦμε, νά κάνουμε θεία Λειτουργία, νά κάνουμε πρόσφορα καί νά φέρνουμε ὕψωμα στό σπίτι. Ἔτσι ἑορτάζουν οἱ Χριστιανοί. 

 

Η πανσεβάσμια κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου

(Γέροντας Φιλόθεος Ζερβάκος)

“Ας επικαλούμαστε πάντοτε την Παναγία, γέροντες, νέοι, γυναίκες, παιδιά. Όλοι στο στόμα μας ας έχουμε το όνομα της Παναγίας”

---

Όταν ο πατριάρχης Ιακώβ, αναχωρώντας από τη πατρική εστία, εξαιτίας της κατ’ αυτού απειλής του αδελφού του Ησαύ, έφθασε κοντά στη δύση του ηλίου σε έρημο τόπο, πήρε έναν λίθο, τον έβαλε κάτω από το κεφάλι του και κοιμήθηκε.

Είδε τότε σκάλα στηριγμένη στη γη, της οποίας η κεφαλή έφθανε στον ουρανό και οι Άγγελοι του Θεού ανέβαιναν και κατέβαιναν σε αυτήν, ο δε Κύριος στηριζόταν πάνω της… Όταν σηκώθηκε ο Ιακώβ από τον ύπνο, είπε: «Ως φοβερός ο τόπος ούτος! Ουκ έστι τούτο αλλ’ ή οίκος Θεού και αύτη η πύλη του ουρανού» (Γεν. 28:17).

Η σκάλα εκείνη η μυστική ήταν τύπος και εικόνα της νοητής κλίμακας, της Υπεραγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, της οποίας την σεβάσμια Κοίμηση περιχαρώς εορτάζουμε.

Μετά την παράβαση και παρακοή των πρωτοπλάστων, μεταξύ ουρανού και γης δεν υπήρχε καμία επικοινωνία. Πεθαίνοντας οι άνθρωποι μετέβαιναν στον Άδη. Πέρασαν περίπου πέντε χιλιάδες έτη και δεν βρισκόταν μέσον για να επικοινωνήσει η γη με τον ουρανό, ο άνθρωπος με τον Θεό. Υπήρχε τείχος. Υπήρχε φραγμός αδιάρρηκτος. Βρέθηκε, τέλος, το μέσον που χάλασε τον μεσότοιχο, διέρρηξε τον φραγμό, κατέβασε από τους ουρανούς τον Θεό, ανέβασε τον άνθρωπο στον ουρανό, ένωσε τα επίγεια με τα επουράνια και έγινε εύκολη η διάβαση και η ανάβαση των ανθρώπων από τη γη στα ουράνια. Όλα, όλα αυτά γνωρίζετε, αγαπητοί μου, ποιος τα επετέλεσε; Η πανύμνητη Παρθένος που εορτάζουμε σήμερα!

Ω μεγαλεία, μεγαλεία της Παρθένου! Τα μεγαλεία σου, Παρθένε, ποιος θα τα διηγηθεί! Αν εκείνος ο ουρανόπεμπτος αρχάγγελος Γαβριήλ, που υπηρέτησε στο μέγα αυτό μυστήριο, εξεπλάγη από θαυμασμό, πώς εμείς οι ταλαίπωροι, υλικοί και χοϊκοί να μην έλθουμε σε απορία και έκσταση; Αλλά ας παραλείψουμε τα του ύψους του μυστηρίου, και ας στραφούμε στο ζήτημα της σωτηρίας. Στο πώς δηλαδή θα σωθούμε και πώς θα μπορέσουμε να ανεβούμε στον ουρανό μέσω της νοητής κλίμακας, της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Όσοι, αγαπητοί μου αδελφοί, επιθυμείτε να ανεβείτε από τη γη στον ουρανό, να γίνετε πολίτες της άνω Ιερουσαλήμ, συμπολίτες των Αγγέλων και οικείοι του Θεού, υιοί Θεού και θεοί κατά χάριν, ελάτε και ακούστε. Στρέψετε τα αυτιά της ψυχής και του σώματος και προσέξτε τους λόγους μου, του ελαχίστου και ευτελούς. Σας μιλώ με αγάπη και αλήθεια και με συγκίνηση καρδιάς. Σας λέω με πλήρη πεποίθηση ότι δεν θα βρείτε άλλο μέσον ούτε ευκολότερο ούτε ασφαλέστερο να ανεβείτε στους ουρανούς από αυτή τη νοητή κλίμακα, την Παναγία Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία.

Κανείς ας μη διστάσει. Κανείς ας μη δειλιάσει. Κανείς ας μην αμφιβάλλει. Και αν κανείς είναι βεβαρημένος και βαρυφορτωμένος από πολλές και ποικίλες αμαρτίες, ας γίνει πρόθυμος, ας έχει θάρρος, ας μην απελπίζεται.

Αλλά πώς και με ποιον τρόπο είναι δυνατόν να ανεβούμε από τη γη στους ουρανούς; Τόσο ύψος! Αυτό είναι κόπος, κίνδυνος, φόβος. Αυτό κι εγώ το ομολογώ, ότι είναι κόπος και πόνος, αλλά υπάρχει μέσον εύκολο, η Παναγία Παρθένος, η νοητή κλίμακα, μέσω της οποίας θα ανέλθουμε στους ουρανούς.

Όσοι πιστεύετε στον Θεό, πιστεύετε ότι υπάρχει μέλλουσα κρίση και ανταπόδοση και ότι «οι τα αγαθά ποιήσαντες απελεύσονται εις ανάστασιν ζωής, οι δε τα φαύλα πράξαντες εις ανάστασιν κρίσεως» (Ιω. 5:29), και γι’ αυτό ζείτε ενάρετη ζωή, για να αξιωθείτε της ουρανίου βασιλείας, μη λησμονείτε, αλλά πάντοτε, στο στάδιο της παρούσας ζωής, να επικαλείσθε την Θεοτόκο, διότι αυτή με τη μεσιτεία της μπορεί να σας εισαγάγει στους ουρανούς.

Όσοι είστε αμαρτωλοί, απορρίψτε με ειλικρινή και καθαρή μετάνοια και εξομολόγηση τις αμαρτίες και επικαλεσθείτε με όλη σας την ψυχή τη Θεοτόκο, για να μπορέσετε να ανεβείτε στους ουρανούς. Δεν βρίσκεται άλλο μέσον να σας βοηθήσει περισσότερο από την Παναγία. «Πολλά ισχύει δέησις Μητρός προς ευμένειαν Δεσπότου».

Αυτή είναι η πρόξενος της σωτηρίας μας. Αυτή κατέρριψε τον μεσότοιχο της μεταξύ ημών και του Θεού έχθρας. Αυτή συμφιλίωσε εμάς με τον Θεό και μας απάλλαξε από τη αιώνια καταδίκη και μας προξένησε την αφθαρσία. Αυτή είναι η γέφυρα η μετάγουσα προς την αιώνιον ζωήν, η κλίμακα που μας ανεβάζει στους ουρανούς και η ολκάς (το πλοίο) που μας οδηγεί στο ακύμαντο λιμάνι του Παραδείσου. Αυτή είναι των αμαρτωλών η σωτηρία και των Αγγέλων ο γλυκασμός. Ο ιατρός των νοσούντων και η τροφή των πεινώντων. Των πονεμένων ο πλούτος και των τυφλών η βακτηρία. Των αδικουμένων προστάτης και των ξένων η παράκληση.

Και τι να πω; Στους πάντες είναι τα πάντα η Μητέρα του Θεού και μητέρα ημών των χριστιανών. Όλοι όσοι βρισκόμαστε σε θλίψεις, συμφορές και ανάγκες προς αυτήν καταφεύγουμε, και όλοι όσοι με πίστη προστρέχουμε, τα αιτήματα λαμβάνουμε. «Ουδείς προστρέχων επί σοι κατησχυμένος από σου εκπορεύεται, αγνή Παρθένε Θεοτόκε…».

Όσοι όμως είναι άπιστοι, όσοι είναι βλάσφημοι και υβριστές της Θεοτόκου, όχι μόνον τα αιτήματά τους δεν λαμβάνουν, αλλά θα έχουν και αντίδικη την Παναγία, εάν δεν σπεύσουν να μετανοήσουν.

Ας σπεύσουμε, αγαπητοί φιλόχριστοι, με τη μετάνοια και την εξομολόγηση να καθαρίσουμε τον εαυτό μας από κάθε αμαρτία, πριν έλθει η ώρα και η στιγμή του θανάτου. Ας επικαλούμαστε πάντοτε την Παναγία, γέροντες, νέοι, γυναίκες, παιδιά. Όλοι στο στόμα μας ας έχουμε το όνομα της Παναγίας. Το πρωί όταν σηκωνόμαστε, το βράδυ όταν πρόκειται να αναπαυθούμε, το όνομα της Παναγίας, του Ιησού και των Αγίων Του ας μη λείπει από το στόμα μας. Και όταν είμαστε υγιείς και όταν ασθενείς και όταν ψυχορραγούμε, ας εκπνεύσουμε με το όνομα της Παναγίας και του Ιησού στο στόμα, για να δοξασθούμε μαζί τους στους αιώνες. Αμήν.

(Από το περιοδικό «Όσιος Φιλόθεος της Πάρου» 29, Εκδ. Ορθόδοξος Κυψέλη, σελ. 67.)

 

 

Μητρ. Φλωρίνης Αυγουστίνος Καντιώτης, Για να δης τον ήλιο, πρέπει να έχης μάτια

 

Του μακαριστού επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτη

«Καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς» (Ματθ. 17,2)

---

Σήμερα ἑορτὴ καὶ πανήγυρις, ἀγαπητοί μου. Ἑορτάζει ὄχι ἕνας ἅγιος ἀλλὰ ὁ βασι­λεὺς τῶν ἁγίων, ὄχι ἕνας δοῦ­λος ἀλλὰ ὁ Ἀφέντης, ὅπως λένε οἱ ἁπλοῖ, ποὺ δὲν ξέρουν γράμ­ματα μὰ νιώθουν τὴ θρησκεία μὲ τὴν καρδιά τους.

Πῆγα σ᾽ ἕνα χωριὸ κ᾽ ἐκεῖ μοῦ λέει μιὰ ἁ­πλοϊκὴ γυναίκα· –Καλὰ τὰ λέτε σεῖς, ἀλλὰ νὰ δοῦμε καὶ τί λέει ὁ Ἀφέντης. –Ποιός Ἀ­φέν­της, τῆς λέω, ὁ ἄντρας σου; –Ποιός ἄντρας μου; ἕ­­νας εἶνε ὁ Ἀφέντης, ὁ Χριστός, ποὺ κυβερνᾷ τὰ σύμπαντα… Ἦταν πιστὴ γυναίκα.

Σήμερα λοιπὸν ἑορτάζει ὁ δεσπότης Χριστός. Γι᾽ αὐτὸ καὶ αὐτὴ ἡ ἑορτὴ λέγεται δεσποτική, εἶνε ἑορτὴ τοῦ Δεσπότου.

Θὰ μιλήσω ἁπλᾶ, νὰ μὲ καταλάβετε.

Τί ἔδειξε σήμερα ὁ Χριστός, ἀγαπητοί μου; Ἔδειξε τὴν «δόξαν» του. Τί θὰ πῇ «δόξα» του; Νά, ἄνοιξε μιὰ στιγμὴ τὸ παλάτι του καὶ φάνη­κε τὸ μεγαλεῖο του. Ἔχει παλάτι ὁ Χριστός!

Μοῦ ᾽λεγε κάποτε ἕνας βλάχος· –Ὅταν ζοῦ­­σε ὁ βασιλιᾶς Γεώργιος ὁ Β΄, εἶχε περάσει ἀ­π᾽ τὸ χάνι μου καὶ τοῦ ᾽δωσα κ᾽ ἔφαγε πεπόνι. Μετὰ τοῦ ἔγραψα καὶ μὲ δέχτηκε στὴν Ἀ­θήνα, κι ὅταν μπῆκα στὸ παλά­τι, ντρεπόμουν νὰ πατή­σω· τί χαλιά, τί ἔπιπλα! –Ἔμεινες πολὺ ἐκεῖ; –Ὄχι, μι­σὴ ὥ­ρα, ἀλλὰ μοῦ μένει ἀξέχαστο!…

Ὅπως λοιπὸν ἕνας βασιλιᾶς δέχεται γιὰ λίγο τοὺς ταπεινοὺς ὑ­πη­κόους του καὶ τοὺς μέ­νει ἀξέχαστο τὸ μεγαλεῖο του, ἔτσι κι ὁ ἀφέν­της ὁ Χριστὸς ἄ­νοιξε σήμερα τὸ παλάτι του, ἄ­φησε νὰ μποῦν μιὰ στιγμὴ οἱ τρεῖς μαθηταί του· κι αὐτοὶ τόσο θαμπώθηκαν, ποὺ δὲν τοὺς ἔκανε καρδιὰ νὰ φύγουν πιὰ ἀπὸ κοντά του.

Ἔδειξε τὴ «δόξα» του. Ποῦ τὴν ἔδειξε; Πάνω σ᾽ ἕνα βουνό, στὸ Θαβώρ. Ἐκεῖ στὴν κορυ­φὴ ἔγιναν σήμερα καταπληκτικὰ πράγματα.

Ὁ Χριστὸς ἐδῶ στὴ γῆ ἦταν σὰν ἕνας ἁ­πλὸς ἄνθρωπος. Ἂν τὸν ἔβλεπες, δὲν τοῦ ᾽δινες σημασία. Δὲν γεννήθηκε ἀπὸ πλού­σια μητέρα, δὲν ἔζησε σὲ παλάτια, δὲν εἶχε χρήματα, δὲν ντυνόταν στὰ μεταξωτά· φοροῦ­­σε ῥοῦ­χα ἁπλᾶ, χωριάτικα, ποὺ ὕφανε μὲ τὰ χέρια της στὸν ἀργαλειὸ ἡ Παναγία μας. Δὲν εἶχε ἅ­μαξα, οὔτε κἂν γαϊδουράκι. Τὴν ἡμέρα τῶν Βαΐων κάποιος τοῦ δάνεισε ἕ­να γαϊδουράκι, ἀ­νέβηκε στὴ ῥάχη του καὶ ἔτσι μπῆκε στὰ Ἰερο­σόλυμα. Ἦταν φτωχὸς – πάμ­πτωχος, συν­αναστρεφόταν καὶ κουβέντιαζε μὲ τοὺς φτωχοὺς χωριάτες, τοὺς ψαρᾶδες, τὰ μικρὰ παιδιά, τὶς ἁπλοϊκὲς γυναῖκες. Ποιός μποροῦ­σε νὰ κατα­λάβῃ ὅτι αὐτὸς εἶνε ὁ Θεός; Κανείς.

Σήμερα ὅμως ἔδειξε τὴ δόξα του. Πῶς; Ἐν­ῷ συνωμιλοῦσε μὲ τοὺς τρεῖς ἀποστόλους, ξαφνικὰ ἡ μορφή του ἄλλαξε. «Ἔλαμψε», λέει τὸ εὐαγγέλιο, «τὸ πρόσωπό του σὰν τὸν ἥ­λιο καὶ τὰ ῥοῦχα του ἔγιναν ἄσπρα σὰν τὸ φῶς» (Ματθ. 17,2), πιὸ λευκὰ κι ἀπὸ τὸ χιόνι. Καὶ μόνο αὐ­τό; Δεξιὰ κι ἀριστερά του παρουσι­άζονται δυὸ μεγάλοι προφῆτες, ὁ Μωυσῆς καὶ ὁ Ἠλίας, ποὺ εἶχαν πεθάνει ὁ ἕνας 1.500 καὶ ὁ ἄλλος 900 χρόνια πρὸ Χριστοῦ. Καὶ τώρα νάτοι ἐκεῖ ὁλο­ζώντανοι κου­βεντιάζουν μαζί του. Ὁ Πέτρος βλέποντας τὸ θαυμάσιο αὐτὸ θέαμα ἐνθουσι­άστηκε καὶ λέει· Κύριε, τί ὡραῖα εἶνε νὰ μείνουμε γιὰ πάντα ἐδῶ! ἂς φτειάξουμε τρεῖς σκηνές, μία γιὰ σένα, μία γιὰ τὸ Μωυσῆ, καὶ μία γιὰ τὸν Ἠλία (βλ. Ματθ. 17,4). Καὶ ἐνῷ ἔ­λεγε αὐ­τά, τοὺς σκέπα­σε ἕνα φωτεινὸ σύννεφο, καὶ μέσα ἀπὸ ᾽κεῖ ἀ­κούστηκε ἡ φωνὴ τοῦ οὐρανί­ου Πατρὸς νὰ λέῃ· «Οὗτός ἐ­στιν ὁ υἱός μου ὁ ἀ­γα­πητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε» (ἔ.ἀ. 17,5).

* * *

Ἀπ᾽ ὅλα τὰ περιστατικὰ τῆς Με­ταμορφώσεως, ἀγαπητοί μου, θὰ σταθοῦμε σὲ ἕνα. Γιατὶ ἂν θελήσουμε νὰ ποῦμε πολλὰ καὶ θεολο­γικά, θά ᾽νε δύσκολο. Ὅπως ἡ μάνα μασάει τὴν τρο­φὴ γιὰ νὰ μπορέσῃ τὸ παιδὶ νὰ τὴν καταπιῇ, ἔτσι κ᾽ ἐμεῖς θὰ προσπαθήσουμε νὰ τὰ κάνουμε λιανά, γιὰ νὰ κατα­λάβετε κάτι ἀπὸ τὴν ἑορτή.

Λέει τὸ εὐαγγέλιο ὅτι «ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος», τὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ἔλαμψε σὰν τὸν ἥλιο. Ἂν παρατηρήσετε τὴν εἰκόνα τῆς Μεταμορφώσεως –γιατὶ ὅλα στὴν ἐκκλησία ἔχουν σημασία–, θὰ δῆτε ὅτι γύρω ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ εἶνε ζωγραφι­σμένος ἕνας κύκλος φωτεινός, ὁ Χριστὸς εἶ­νε μέσα σ᾽ ἕνα δίσκο ποὺ ἐκπέμπει ἀκτῖνες. Γιατί; Γιατὶ ὁ Χριστὸς εἶνε ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύ­νης. Ἀπ᾽ ὅλα τὰ πράγματα ποὺ ὑπάρχουν στὸν κόσμο ἐκεῖνο ποὺ εἰκονίζει καλύτερα τὴ θεϊκὴ δόξα τοῦ Χριστοῦ εἶνε ὁ ἥλιος.

Τί εἶνε αὐτὸς ὁ ἥλιος; Δὲν τὸ σκεπτόμαστε· ἀνατέλλει, μὰ ποιός λέει «Δόξα σοι, ὁ Θεός»; Ὁ φυσικὸς ὁ ἥλιος φαίνεται σὰν μιὰ μπάλλα ἀπ᾽ αὐτὲς ποὺ παίζουν τὰ παιδιά, ἀλ­λὰ εἶνε ἕ­να τεράστιο πύρινο σῶμα, ἕνα ἀστέρι ὅλο φωτιά. Πῶς καίει; μὲ βενζίνα, μὲ κάρβου­νο, μὲ πυρηνικὴ ἐνέργεια; Μυστήριο. Καίει χιλιάδες τώρα χρόνια, κ᾽ ἔχει θερμοκρασία 6 – 7 χιλιάδες βαθμούς. Ἂν πέσῃ πάνω του ἕνα βου­νό, τὸ λειώνει· ἂν πέσῃ ἄνθρωπος, γίνεται ἀ­τμός – ποῦ νὰ πλησιάσῃ καν­εὶς ἐκεῖ! Πῶς στέκεται ἐκεῖ πέρα; Ποιός τὸν ἔφτειαξε, ποιός τὸν δημι­ούργησε; Ὁ Θεός! δὲν ὑπάρχει ἄλ­λη ἀπάντησι· φτάνει ὁ ἥλιος ν᾽ ἀποδείξῃ τὴν ὕπαρξί του.

Κάποιος φοιτητὴς τῆς ἰατρικῆς πῆγε σ᾽ ἕνα χωριὸ καὶ ἔλεγε στοὺς χωρικούς· Τώρα πιὰ ἡ ἐπιστήμη ἀπέδειξε, ὅτι δὲν ὑπάρχει Θεός… Τὴν ὥρα ἐκείνη περνοῦσε ἀπὸ ᾽κεῖ ἕνας πα­πᾶς ὀλιγογράμματος μὰ πιστός, καὶ τοὺς ρωτάει· –Τί λέει αὐτὸς ἐδῶ; –«Ποιός τὸν εἶδε», λέει «τὸ Θεό;». –Ἔτσι ἔ;… Ἦταν μεσημέρι, Ἰ­ού­λι­­ος μήνας, ὁ ἥλιος ἔλειωνε τὶς πέτρες. Πλησιάζει ὁ παπᾶς τὸ νεαρὸ καὶ τοῦ λέει· –Ἔλα, σὲ παρακαλῶ, ἀνέβα σ᾽ αὐτὸ τὸ πεζούλι καὶ κοίταξε τὸν ἥλιο. –Τί λές, παππούλη, τὸν ἥ­­λιο νὰ κοιτάξω; στραβώθηκα! –Ἄ λοιπόν, τὸν ἥ­λιο δὲν μπορεῖς νὰ τὸν δῇς, καὶ ἔχεις τὴν ἀξί­ωσι νὰ δῇς Ἐκεῖνον ποὺ ἔκανε τὸν ἥλιο;…

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἔχει μιὰ θαυμάσια ὁμιλία στὴ σημερινὴ ἑορτή. Ἐκεῖ λέει τὸ ἑξῆς. Ὅ,τι εἶνε ὁ ἥλιος στὴ φυσικὴ ζωή, αὐ­τὸ εἶνε ὁ Χρι­στὸς στὴν πνευματικὴ ζωή· εἶνε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Ὁ ἥλιος διώχνει τὸ σκο­τάδι ἀπὸ τὴν πλάσι, καὶ ὁ Χριστὸς διαλύει τὴν πλάνη καὶ τὴν ἁ­μαρτία ἀπὸ τὶς καρδιές.

Ἀλλὰ γιὰ νὰ δοῦμε τὸν ἥ­λιο χρειάζονται μάτια· ἕνας τυφλὸς δὲν βλέπει τίποτα. Ἔτσι καὶ γιὰ νὰ δῇ κάποιος τὸ Χριστό, πρέπει νά ᾽χῃ μάτια. Ὄχι τὰ μάτια αὐτά, τὰ φυσικά· τέτοια ἔ­χουν καὶ τὰ ζῷα. Κι αὐτὰ τὰ μάτια βέβαια ἔ­χουν ἀξία, ἀλλὰ μικρή. Ποιός ἔχει μάτια πνευματικά, ὅπως ἔχουν οἱ ἅγιοι! ποιός ἔχει μάτια σὰν τῶν ἁγίων ἀποστόλων, τοῦ ἁγίου Νικολά­ου, τῆς ἁγίας Βαρβάρας, τῆς ἁγίας Ἑλένης…!

Ρωτᾶτε, ποιός ἔχει τὰ μάτια αὐτά; Ὅποιος πιστεύει, ὅποιος ζῇ σύμφωνα μὲ τὸ Εὐαγγέλιο, ὅποιος ἔχει καθαρὴ τὴν καρδιὰ κατὰ τὸ λό­γο τοῦ Χριστοῦ «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρ­δίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Ματθ. 5,8). Νά ποιός μπο­ρεῖ νὰ δῇ τὸ Θεό.

Τώρα ἐμεῖς; Ἀλλοίμονο, θὰ μᾶς κάψῃ ὁ Θεός. Φωνάζω καὶ λένε μερικοὶ ὅτι μιλάω αὐστηρά. Πιστέψτε με, ἀδέρφια μου· ὅ,τι λέω, τὸ λέω πρῶτα γιὰ τὸν ἑαυτό μου. Φύγαμε μακριὰ ἀπ᾽ τὸ Θεό. Ἄλλοτε τὴν Κυριακὴ ἦταν ὅλοι στὴν ἐκκλησία, καὶ τὴν ὥ­ρα τῆς λειτουργίας, ὅταν ὁ παπᾶς κρατοῦσε τὰ ἅγια, –δὲν εἶνε ψέ­μα– ἔ­βλεπαν τὸ Χριστό, ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέλους, βούιζαν τ᾽ αὐτιά τους ἀπὸ οὐράνιες φωνές! Τώρα, ὅπως μπαίνουμε ἔτσι καὶ βγαίνουμε· μαῦροι μπαίνουμε μαῦροι καὶ βγαίνουμε. Γιατί; γιατὶ δὲν ἔχουμε τὰ πνευματικὰ μάτια.

* * *

Καὶ μιὰ ἀκόμη παρατήρησι, ἀγαπητοί μου. Βλέπετε τόν ἥ­λιο; τί ἡλικία ἔχει; Ἄλ­λοι λένε μερι­κὲς χιλιάδες, ἄλλοι λένε μερικὰ ἑκατομμύρια χρόνια. Τὸ βέβαιο εἶνε, ὅτι θά ᾽ρθῃ μιὰ μέρα ποὺ ὁ ἥλιος θὰ σβήσῃ· τὸ βεβαιώνει ἡ Γραφή (βλ. Ματθ. 24,29), τὸ λέει ἀκόμη καὶ ἡ ἐπιστήμη. Ἐνῷ ὅμως ὁ ἥλιος αὐτὸς θὰ σβήσῃ, κάποιος ἄλλος ἥλιος δὲν θὰ σβήσῃ· ὁ πνευματικὸς ἥ­λιος, πού ᾽νε ὁ Χριστός, δὲν θὰ σβήσῃ ποτέ.

Πρὶν πολλὰ χρόνια ἤμουν στὴ Θεσσαλονίκη καὶ βλέπω ξαφνικὰ κάποιον νὰ τρέχῃ φωνάζοντας «Θὰ σβήσω τὸν ἥλιο!…». Δὲν εἶχε τὰ λογικά του. Σκαρφάλωσε σὲ μιὰ κολώνα κι ἀπὸ ᾽κεῖ ἔφτυνε τὸν ἥλιο, μέχρι ποὺ ἦρθε ἡ πυροσβεστικὴ καὶ τὸν κατέβασε. Ταλαίπωρος αὐτός! μὰ πιὸ ταλαίπωροι κάποιοι ἄλλοι ποὺ λένε «Θὰ καταρ­γήσουμε τὴ θρησκεία, θὰ σβή­σουμε τὴν Ἐκκλησία». Ὅσο μπόρεσε ἐκεῖνος νὰ σβήσῃ τὸν ἥλιο μὲ τὸ σάλιο του, τόσο θὰ μπορέσουν κι αὐτοὶ νὰ σβήσουν τὸ Θεό. Μιὰ μέρα καὶ τὰ ἄστρα καὶ ὁ ἥλιος καὶ ὅλα θὰ σβήσουν· ἕνας θὰ μείνῃ, ἀδέρφια μου, ὁ ἥλιος Χριστός, ποὺ ποτέ δὲν θὰ βασιλέψῃ.

Νὰ παρακαλοῦμε τὸ Θεό, ὅταν σβήσῃ αὐτὸς ὁ κόσμος, οἱ ψυχές μας νά ᾽νε κοντὰ στὸ Θεό· κι ὅταν φύγουμε ἀπὸ τὴ μάταιη αὐτὴ ζωὴ κι ἀ­νεβοῦμε στὰ γαλάζια παλάτια τ᾽ οὐρανοῦ, νὰ δοῦμε ἐκεῖ τὸ Χριστὸ πρόσωπο πρὸς πρόσωπο καὶ μαζὶ μὲ τοὺς ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέ­λους αἰωνίως νὰ τὸν ὑμνοῦμε.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Γεωργίου Πρώτης – Φλωρίνης τὴν 6-8-1970

 

Ἡ ἑορτή τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος (+ Αρχιμ. Γεωργίου Καψάνη)

 

Ἡ ἑορτή τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος (+ Αρχιμ. Γεωργίου Καψάνη)

Ἡ ἑορτή τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος

Ἀποσπάσματα ἀπό ὁμιλία τοῦ μακαριστοῦ γέροντος Γεωργίου Καψάνη (1981)

Ἡ ἡμέρα τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος ἔχει ἰδιάζουσα θέσι μέσα στήν ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας, στήν μυστική ἐμπειρία καί τήν θεολογία τῶν ἁγίων Πατέρων μας καἰ τόν ὀρθόδοξο μοναχισμό.

Ἡ σημερινή ἑορτή ἔχει χαρακτῆτα Χριστολογικό, διότι μᾶς δείχνει ποιός εἶναι ὁ ταπεινός Ἰησοῦς, ὁ ἄνθρωπος Ἰησοῦς. Μᾶς δείχνει τήν θεότητά Του, τήν αἰώνια προΰπαρξί Του.

Εἶναι ἐπίσης ἑορτή ἀνθρωπολογική, διότι μᾶς δείχνει σέ ποιά δόξα εἶναι κεκλημένος ὁ ἄνθρωπος, ὁ πιστός, ὁ Χριστιανός· νά συμμετάσχῃ καί αὐτός στήν Χάρι καί τήν Δόξα τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ.

Ἔχει ἀκόμα χαρακτῆρα ἐκκλησιολογικό ἡ σημερινή ἑορτή. Διότι δείχνει τόν Χριστό ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Διότι ὁ Χριστός δέν ὑπάρχει ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας· δέν προσφέρεται ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας. Καί εἶναι σήμερα ἡ Ἐκκλησία τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης παροῦσα, ἑνωμένη γύρω ἀπό Αὐτόν πού εἶναι τό κέντρο τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης, τόν Θεάνθρωπο Χριστό.

Ἔχει ἀκόμα χαρακτῆρα ἐσχατολογικό, διότι μᾶς δείχνει μία ἄποψι, μία ὄψι -ἐν σκιᾷ βεβαίως καί ἐν αἰνίγματι ἀκόμη- αὐτοῦ τοῦ ὁποίου θά εἶναι ἐν ὅλῃ τῇ λαμπρότητί του ἐν τῇ Βασιλείᾳ τῶν Οὐρανῶν.                                                                             

Σήμερα λοιπόν μᾶς ὑπενθυμίζει ἡ σημερινή ἑορτή τήν ἀνάγκη καἰ ἐμεῖς νά συνεχίσουμε μέ πολύ πόθο, μέ πόθο καί ἀγάπη, τόν ἀγῶνα τῆς καθάρσεως τῆς καρδιᾶς μας ἀπό τά πάθη καί τῆς ἐνοικήσεως εἰς αὐτήν τοῦ Χριστοῦ διά τῆς εὐχῆς , τοῦ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με τόν ἁμαρτωλόν».

-------------------------------------- 

Ἀπό τό βιβλίο ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΔΕΣΠΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ (τῶν ἐτῶν 1981-1991), σελ. 112, τοῦ Ἀρχιμανδρίτου ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΨΑΝΗ, καθηγουμένου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους.

Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού ως πρόγευση της Βασιλείας του Θεού

 

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού ως πρόγευση της Βασιλείας του Θεού

  

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΩΣ ΠΡΟΓΕΥΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

     «Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν· καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς» (Ματθ.17,2).

     Η εορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου αποτελεί μία από τις λαμπρότερες Δεσποτικές εορτές της Εκκλησίας μας. Δεν πρόκειται απλώς για την ανάμνηση ενός θαυμαστού γεγονότος από την επίγεια ζωή του Χριστού, αλλά για μια βαθιά αποκάλυψη του μυστηρίου του Θεανθρώπου και συγχρόνως για την προαναγγελία της δόξης που επιφυλάσσει ο Θεός σε όσους ενωθούν μαζί Του.

    Η Μεταμόρφωση είναι η στιγμή κατά την οποία ο Χριστός αποκαλύπτει στους τρεις εκλεκτούς μαθητές Του —τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη— όχι κάτι που αποκτά εκείνη τη στιγμή, αλλά αυτό που είναι πάντοτε: ο Υιός και Λόγος του Θεού, «ἀπαύγασμα τῆς δόξης» του Πατέρα (Εβρ.1,3). Το φως που πλημμυρίζει το Θαβώρ δεν είναι κτιστό ούτε φυσικό· είναι η άκτιστη θεία δόξα, η ίδια δόξα που προϋπάρχει αιωνίως στον Θεό και αποκαλύπτεται, κατά παραχώρηση, στους ανθρώπους.

Το Θαβώρ ως προετοιμασία του Γολγοθά

    Η Μεταμόρφωση προηγείται χρονικά του Πάθους. Η σειρά αυτή δεν είναι τυχαία. Λίγες ημέρες πριν από την ανάβαση στα Ιεροσόλυμα, ο Κύριος επιτρέπει στους μαθητές Του να γευθούν τη θεία Του λαμπρότητα, ώστε να μη σκανδαλισθούν όταν Τον δουν να πάσχει επάνω στον Σταυρό.

    Το κοντάκιο της εορτής ερμηνεύει αυτήν ακριβώς τη σχέση: «Ἵνα ὅταν σε ἴδωσι σταυρούμενον, τὸ μὲν πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον...»

    Οι μαθητές έπρεπε να γνωρίζουν ότι Εκείνος που θα σταυρωθεί είναι ο ίδιος που ακτινοβολεί τη δόξα της θεότητος. Ο Σταυρός δεν αποτελεί ήττα αλλά εκούσια θυσία. Η δόξα του Θαβώρ και η ταπείνωση του Γολγοθά είναι οι δύο όψεις του ίδιου μυστηρίου της θείας αγάπης.

Το άκτιστο Φως της θεότητος

    Στην ορθόδοξη θεολογία, η Μεταμόρφωση κατέχει κεντρική θέση, διότι συνδέεται άμεσα με τη διδασκαλία περί του ακτίστου φωτός.

    Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, υπερασπιζόμενος την εμπειρία των ησυχαστών, διδάσκει ότι το φως του Θαβώρ δεν ήταν ένα συμβολικό ή ψυχολογικό φαινόμενο. Ήταν η άκτιστη ενέργεια του Θεού, η πραγματική φανέρωση της θείας δόξας.

   Ο Θεός, κατά την ουσία Του, παραμένει απρόσιτος και ακατάληπτος. Όμως, κατά τις άκτιστες ενέργειές Του, προσφέρεται πραγματικά στον άνθρωπο. Έτσι, οι μαθητές δεν είδαν την ουσία του Θεού —κάτι αδύνατο για κάθε κτιστό ον— αλλά μετείχαν στη θεία δόξα, όσο μπορούσε να αντέξει η ανθρώπινη φύση τους.

   Ο άγιος Γρηγόριος γράφει χαρακτηριστικά: «Τὸ φῶς ἐκεῖνο οὔτε αἴσθησις μόνη ἐθεάσατο, οὔτε νοῦς μόνος κατενόησεν, ἀλλ' ὅλος ὁ ἄνθρωπος, θεούμενος διὰ τῆς χάριτος».

   Η θέα του φωτός δεν αποτελεί διανοητική γνώση αλλά καρπό καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως.

Η παρουσία του Μωυσή και του Ηλία

    Δίπλα στον Χριστό εμφανίζονται δύο μεγάλες μορφές της Παλαιάς Διαθήκης: ο Μωυσής και ο προφήτης Ηλίας.

   Ο Μωυσής εκπροσωπεί τον Νόμο, ενώ ο Ηλίας τους Προφήτες. Ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη μαρτυρεί ότι ο Χριστός είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας.

     Παράλληλα, οι δύο αυτοί άνδρες συμβολίζουν ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ο Μωυσής είχε πεθάνει, ενώ ο Ηλίας είχε αναληφθεί χωρίς να γνωρίσει θάνατο. Έτσι, στην παρουσία τους συναντώνται οι κεκοιμημένοι και οι ζώντες, δείχνοντας ότι ο Χριστός είναι Κύριος ζώντων και νεκρών.

    Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει ακόμη ότι οι δύο προφήτες υπήρξαν άνθρωποι μεγάλης θεωρίας του Θεού. Είχαν γνωρίσει την παρουσία Του στο Σινά και στο Χωρήβ, αλλά τώρα βλέπουν μπροστά τους τον ίδιο τον Θεό Λόγο σαρκωμένο.

«Καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι»

    Η αυθόρμητη κραυγή του αποστόλου Πέτρου εκφράζει τη βαθύτερη επιθυμία κάθε ανθρώπινης ψυχής.

    Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να ζει μέσα στη δόξα του Θεού. Όταν γεύεται έστω και ελάχιστα την παρουσία της θείας Χάριτος, αντιλαμβάνεται ότι τίποτε στον κόσμο δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτήν.

    Ωστόσο, ο Χριστός δεν επιτρέπει στους μαθητές να παραμείνουν στο Θαβώρ. Πρέπει πρώτα να ακολουθήσει ο Γολγοθάς. Η πνευματική ζωή δεν είναι μια διαρκής εμπειρία παρηγοριάς. Οι φωτεινές στιγμές της χάριτος δίνονται για να ενισχύσουν τον άνθρωπο στον καθημερινό του αγώνα.

Η Μεταμόρφωση ως αποκάλυψη του ανθρώπινου προορισμού

    Η εορτή δεν αποκαλύπτει μόνο ποιος είναι ο Χριστός. Αποκαλύπτει και ποιος καλείται να γίνει ο άνθρωπος. Ο απόστολος Πέτρος γράφει ότι γινόμαστε «θείας κοινωνοὶ φύσεως» (Β΄ Πέτρ.1,4). Δεν γινόμαστε θεοί κατά φύση, αλλά κατά χάριν.

   Ο άγιος Αθανάσιος ο Μέγας διατυπώνει τη γνωστή φράση: «Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν».

   Αυτό ακριβώς φανερώνει το Θαβώρ. Η θέωση δεν αποτελεί φιλοσοφική θεωρία ούτε ηθική τελείωση. Είναι η πραγματική κοινωνία του ανθρώπου με τον άκτιστο Θεό.

   Η δόξα που περιέβαλλε τον Χριστό είναι η ίδια δόξα στην οποία καλούνται να συμμετάσχουν όλοι οι άγιοι.

Πρόγευση της Βασιλείας του Θεού

   Λίγο πριν από τη Μεταμόρφωση ο Κύριος είχε πει: «Εἰσίν τινες... οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Μαρκ.9,1).

   Η Εκκλησία ερμηνεύει ότι η υπόσχεση αυτή εκπληρώνεται στο Θαβώρ. Οι τρεις μαθητές βλέπουν προκαταβολικά αυτό που θα αποκαλυφθεί πλήρως μετά τη Δευτέρα Παρουσία: τη Βασιλεία του Θεού ως κοινωνία φωτός, ζωής και αγάπης.

   Γι' αυτό η Μεταμόρφωση δεν αφορά μόνο το παρελθόν ούτε μόνο το μέλλον. Αφορά το παρόν της Εκκλησίας.

   Σε κάθε Θεία Λειτουργία, σε κάθε μυστήριο, σε κάθε αληθινή προσευχή, η άκτιστη χάρη του Θεού γίνεται εμπειρία του πιστού, ως πρόγευση της αιώνιας Βασιλείας.

Επίλογος

    Σε έναν κόσμο που γοητεύεται από το πρόσκαιρο και το επιφανειακό, η Μεταμόρφωση υπενθυμίζει τον αληθινό προορισμό του ανθρώπου. Δεν πλαστήκαμε για να περιοριστούμε στα όρια της φθοράς ούτε για να εγκλωβιστούμε στη λογική της αυτάρκειας. Δημιουργηθήκαμε για τη μέθεξη της θείας ζωής, για την κοινωνία με τον Ζώντα Θεό.

   Το Θαβώρ μάς καλεί να ανέβουμε και εμείς το όρος της προσωπικής μας μεταμορφώσεως. Η άνοδος αυτή περνά μέσα από τη μετάνοια, την προσευχή, την άσκηση, τη μυστηριακή ζωή και τη συμμετοχή στη Θεία Ευχαριστία. Όσο ο άνθρωπος καθαρίζει την καρδιά του, τόσο περισσότερο γίνεται δεκτικός της θείας Χάριτος, σύμφωνα με τον μακαρισμό του Κυρίου: «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Ματθ.5,8).

    Η Μεταμόρφωση δεν είναι μόνο μια ανάμνηση ενός θαυμαστού γεγονότος ούτε ένα ιστορικό επεισόδιο της επίγειας ζωής του Χριστού. Είναι η φανέρωση του μέλλοντος μέσα στο παρόν, η πρόγευση της Βασιλείας του Θεού, η βεβαίωση ότι ο άνθρωπος μπορεί, διά της χάριτος, να γίνει «φωτοφόρος» και «θεοφόρος». Το φως του Θαβώρ εξακολουθεί να λάμπει μέσα στην Εκκλησία και να οδηγεί κάθε πιστό προς τη δόξα της Αναστάσεως, όπου «ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν» (Α΄ Κορ.15,28).

Οι Άγιοι Παιδομάρτυρες του Γιαστρεμπάρσκο και του Σίσακ (1942)

 

Οι Άγιοι Παιδομάρτυρες του Γιαστρεμπάρσκο και του Σίσακ (1942)

Οι Άγιοι Παιδομάρτυρες του Γιαστρεμπάρσκο και του Σίσακ είναι μια ομάδα χιλιάδων ορθόδοξων παιδιών από τη Σερβία, τα οποία βασανίστηκαν και θανατώθηκαν το 1942 σε ειδικά στρατόπεδα συγκέντρωσης για παιδιά που είχε ιδρύσει το φασιστικό καθεστώς των Ουστάσι στην Κροατία, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Σερβίας τους ανακήρυξε επίσημα Αγίους το 2022, ορίζοντας την ημέρα μνήμης τους στις 13 Ιουλίου

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, στο ελεγχόμενο από τον Άξονα «Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας» (NDH), εφαρμόστηκε μια συστηματική γενοκτονία εναντίον των Ορθόδοξων Σέρβων, των Εβραίων και των Ρομά

Σε αυτές τις επιχειρήσεις “παιδομαζώματος” βρέφη λίγων μηνών έως 14 ετών αποσπώνταν βίαια από τις μητέρες τους ,πολλές εκ των οποίων στέλνονταν στο διαβόητο στρατόπεδο Γιασένοβατς (Οι γονείς και τα μεγαλύτερα αδέλφια τους συχνά σκοτώνονταν ή στέλνονταν σε στρατόπεδα εργασίας τόσο εντός του NDH όσο και αλλού στην κατεχόμενη από τον Άξονα Ευρώπη) και μεταφέρονταν σε εξειδικευμένα παιδικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως αυτά στο Γιαστρεμπάρσκο (Jastrebarsko) και στο Σίσακ (Sisak) αφήνοντάς τα  να πεθάνουν από την πείνα, τις τρομερές επιδημίες, τις κακές καιρικές συνθήκες και τα σωματικά βασανιστήρια.

Αυτά τα παιδιά μαρτύρησαν όχι μόνο λόγω της εθνικής τους ταυτότητας (Σέρβοι Ορθόδοξοι)  αλλά και εξαιτίας  του εκτεταμένου βίαιου “προσηλυτισμού” στον καθολικισμό που είχε επιβάλλει το φιλοναζιστικό  καθεστώς της Κροατίας στους υπο διωγμό Ορθοδόξους  Χριστιανούς.

Το “παιδικό” στρατόπεδο βρισκόταν στην πόλη Γιαστρέμπαρσκο , περίπου 37 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας του NDH, Ζάγκρεμπ , και λειτούργησε από τις 12 Ιουλίου έως τον Οκτώβριο του 1942. Επικεφαλής της διοίκησης του στρατοπέδου ήταν μια μοναχή, η Αδελφή Μπάρτα Πουλχέριγια,  μέλος του καθολικού “τάγματος των θυγατέρων  της Φιλανθρωπίας του Αγίου Βικεντίου του Παύλου”.Η Πουλχέριγια ήταν η κουνιάδα του Μίλε Μπούντακ , ανώτερου ιδεολόγου των Ουστάσι και υψηλόβαθμου αξιωματούχου του NDH. Το προσωπικό του στρατοπέδου αποτελούνταν από μέλη της Νεολαίας και γυναίκες της Ουστάσι. Σύμφωνα με τον Φούμιτς, οι απάνθρωπες πράξεις της Πουλχερία και άλλων μοναχών και ο ρόλος τους στους θανάτους πολλών παιδιών δεν έχουν έχουν  καταδικαστεί, από την Καθολική Εκκλησία . Η Πουλχερία πέθανε στην Αυστρία το 1981

Συνολικά 3.336 Ορθόδοξα Σερβόπουλα πέρασαν τις πύλες αυτών των στρατοπέδων

Η Ιερά Σύνοδος της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας αποφάσισε την ένταξή τους στο Αγιολόγιο, αναγνωρίζοντας τη θυσία τους και τιμά την μνήμη τους κάθε χρόνο στις 13 Ιουλίου, ημέρα που συνδέεται με τις πρώτες μεγάλες μεταγωγές παιδιών στα στρατόπεδα θανάτου το καλοκαίρι του 1942.

Σε απάντηση, η Ρωμαιοκαθολική Αρχιεπισκοπή του Ζάγκρεμπ έστειλε επιστολή στον Σέρβο Πατριάρχη Πορφύριο διαμαρτυρόμενη για αυτήν  την αγιοκατάταξη, δηλώνοντας ότι «σε σχέση με αυτό το θέμα, η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει προφανώς αποδεχτεί ρητορική και κομμουνιστική προπαγάνδα , γεμάτη αναλήθειες και χειρισμούς, με τις οποίες επιχειρείται να κατηγορηθούν αθώοι άνθρωποι για τα φερόμενα βασανιστήρια και δολοφονίες παιδιών, χιλιάδες από τα οποία, χάρη στην αγάπη και τη φροντίδα των Κροατών Καθολικών, σώθηκαν από τον θάνατο και επέζησαν από τις δύσκολες συνθήκες του πολέμου» (Πληροφορίες κυρίως  απο την  wikipedia)

Όπως γράφει ο  Ιερομόναχος Παμφίλ Οσόκιν (Μοναχός της Αγίας Τριάδας-Λάβρας του Αγίου Σεργίου):

Το στρατόπεδο Γιαστρεμπάρσκο ονομαζόταν επίσημα «Καταφύγιο για Παιδιά Πρόσφυγες». Ένας από τους σκοπούς του στρατοπέδου ήταν να συγκεντρώσει παιδιά από άλλα στρατόπεδα και να τα κατηχήσει στο πνεύμα των Ουστάσι , κατά το πρότυπο των Γενίτσαρων. Τα παιδιά χωρίστηκαν σε διάφορες κατηγορίες. Τα μεγαλύτερα αναγκάζονταν να φορούν στολές με το γράμμα «U» (για τους Ουστάσι), να μελετούν ιστορία και να προσεύχονται σύμφωνα με τις καθολικές τελετουργίες.
Το τμήμα του στρατοπέδου που προοριζόταν για τα μικρότερα παιδιά και βρέφη, κυρίως κορίτσια, βρισκόταν στους κάτω θαλάμους του κάστρου που ανήκε στην ευγενή οικογένεια Ερντόντι. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες  φρικαλεότητες και οι πιο βάναυσες δολοφονίες Σέρβων παιδιών συνέβησαν ακριβώς σε αυτό το τμήμα του στρατοπέδου συγκέντρωσης.

Αυτό το τμήμα του στρατοπέδου τέθηκε υπό την επίβλεψη Καθολικών μοναχών από την Εκκλησία του Τάγματος του Αγίου Βικεντίου του Παύλου.
Οι μοναχές, οι οποίες είχαν αναλάβει την επίβλεψη των παιδιών, τα φέρονταν με σκληρότητα, και μερικές μάλιστα ενήργησαν ως βασανιστές των αθώων που υπέφεραν.

Στην εφημερίδα Vjesnik του Ζάγκρεμπ , στα φύλλα 24–26 της 26ης Δεκεμβρίου 1945, διαβάζουμε:
Στο Γιαστρεμπάρσκο, τα παιδιά ήταν καταδικασμένα σε βέβαιο θάνατο. Φτωχοντυμένα και αδύναμα, εμφανίζονταν ως ζωντανές σκιές και σκελετοί. Υποβάλλονταν σε κάθε είδους βασανιστήρια. Αν ένα παιδί έβρισκε μια κόρα ψωμιού ή «έκλεβε» ένα μήλο, τις περισσότερες φορές το ξυλοκοπούσαν μέχρι θανάτου. Όσοι προσπαθούσαν να δραπετεύσουν σκοτώνονταν.

Τα παιδιά κρατούνταν σε αφόρητες συνθήκες. Κοιμόντουσαν στο τσιμεντένιο πάτωμα, στερημένα τροφής, νερού και στοιχειωδών ειδών υγιεινής. Όταν τιμωρούνταν, ξυλοκοπούνταν με μαστίγια που είχαν μουλιάσει σε αλμυρό νερό, προκειμένου να επιβληθεί διπλό μαρτύριο στους πάσχοντες.
Η Σερβική Εκκλησία σε πολλούς ύμνους που αφιερώνει στους αγίουςαυτούς παιδομάρτυρες περιγράφει τα μαρτύριά τους.

Ο καθολικός κλήρος δεν επέτρεπε την ταφή των νεαρών μαρτύρων του στρατοπέδου σε κανονικά νεκροταφεία, επειδή ήταν παιδιά ορθόδοξων Σέρβων. Έτσι, θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους σε χωράφια έξω από τον χώρο του νεκροταφείου.
Ένα από τα ντοκουμέντα που δημοσιεύθηκαν σχετικά με τους θανάτους αθώων παιδιών στο στρατόπεδο Γιαστρεμπάρσκο είναι το σημειωματάριο του ντόπιου νεκροθάφτη Φράνιο Ίλοβαρ.

Με εντολή της διοίκησης του στρατοπέδου, έθαψε τα νεκρά παιδιά και το κατέγραψε σε ημερολόγιο, λαμβάνοντας πληρωμή για την εργασία του. Τα τιμολόγια πιστοποιούνταν με την υπογραφή της Καθολικής μοναχής Γκαουντιέντσια (ειχε τον ρόλο της διαχειρίστριας), η οποία αργότερα καταδικάστηκε ως εγκληματίας πολέμου.
Το σημειωματάριο του Φράνιο Ίλοβαρ παραμένει ως μια οδυνηρή μαρτυρία για τα βάσανα των παιδιών σε αυτό το στρατόπεδο που διοικούνταν από τους Ούστασε. Στην πρώτη κιόλας σελίδα, καταγράφεται ότι στις 22 Ιουλίου 1942, έθαψε 107 παιδιά. Σύμφωνα με τον νεκροθάφτη, τα σώματα των παιδιών συσκευάστηκαν σε κουτιά και κιβώτια. Και για να χωρέσουν όσο το δυνατόν περισσότερα σε ένα κουτί, τα κιβώτια κλείστηκαν βίαια.

Στη συνέχεια ακολουθεί ένας λογαριασμός και μια απόδειξη:

Έλαβε 10.000 κούνα για το σκάψιμο τάφων για εκατό θαμμένα παιδιά.

Στην επόμενη σελίδα, μια άλλη σημείωση αναφέρει:

Τιμολόγιο για την ταφή—243 κορίτσια και 150 αγόρια—36.450 κούνα.

Το δεύτερο στρατόπεδο στο Σίσακ (Σισάτσκι) ονομάστηκε επίσημα Μεταβατικό Σπίτι για Πρόσφυγες.

Ο Δρ. Βέλιμιρ Ντέζελιτς, υπάλληλος του Κροατικού Ερυθρού Σταυρού, κατέθεσε ενώπιον της Επιτροπής για τη Διερεύνηση των Εγκλημάτων των Κατακτητών και των Συνεργατών τους. Δήλωσε ότι το στρατόπεδο του Σίσακ ήταν το πιο φρικτό:
Τα παιδιά, που τα έπαιρναν από τις μητέρες τους, τα έφερναν στο σπίτι και στη συνέχεια τα κλειδώναν σε δωμάτια μολυσμένα με κηλιδωτό τύφο και άλλες μεταδοτικές ασθένειες. Τα άφηναν χωρίς φαγητό και νερό μέχρι να πεθάνουν.
Τα παιδιά κρατούνταν σε μη θερμαινόμενα δωμάτια, λιμοκτονούσαν και υποβάλλονταν σε ιατρικά πειράματα.

Τα αποτελέσματα της νεκροψίας των αθώων παιδιών από το Σισάκ αποκάλυψαν ότι μία από τις αιτίες θανάτου ήταν η δηλητηρίαση με καυστικό νάτριο (υδροξείδιο του νατρίου), το οποίο προστέθηκε στο φαγητό τους.

Μια επιζήσασα κρατούμενη του στρατοπέδου, η Σμίλια Τίμσα, θυμήθηκε ότι κάποια ουσία είχε απλωθεί γύρω από το στόμα των παιδιών και ως αποτέλεσμα πέθαναν από αφόρητη δίψα.

Σύμφωνα με την μαρτυρία του Βελιμίρ Ντέζελιτς, ο επιστάτης του στρατοπέδου, Δρ. Αντούν Νάτζερ, δολοφόνησε μαζικά ορθόδοξα παιδιά με δηλητηριασμένες ενέσεις.

Στα στρατόπεδα, απαγορευόταν να αποκαλούνται τα παιδιά με το όνομά τους. Αντίθετα, κάθε παιδί φορούσε μια ετικέτα με έναν αριθμό στο στήθος του.

Αλλά το όνομα του Χριστού ήταν χαραγμένο στις φωτεινές ψυχές τους.
Μετά ταύτα είδον, και ιδού, ένα μεγάλο πλήθος, το οποίον ουδείς ηδύνατο να αριθμήσει, από παντός έθνους και φυλής και λαού και γλώσσας, ιστάμενοι ενώπιον του θρόνου και ενώπιον του Αρνίου, ενδυμένοι με λευκές στολές και φοίνικες στα χέρια τους… Ούτοι είναι οι εξερχόμενοι εκ της μεγάλης θλίψεως, και έπλυναν τας στολάς αυτών και ελεύκαναν αυτάς εν τω αίματι του Αρνίου (Αποκ. 7:9, 14).

Τα παιδιά-μάρτυρες άρχισαν να τιμούνται αμέσως μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ανεγέρθηκαν μνημεία στους τόπους θανάτου τους και δημοσιεύθηκαν πολλά βιβλία και απομνημονεύματα επιζώντων.

Ωστόσο, ο θεολογικός στοχασμός της Εκκλησίας για το μαρτύριό τους ξεκίνησε πολύ αργότερα, κυρίως τη δεκαετία του 2010, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου βρίσκονταν τα στρατόπεδα.

Το κίνημα για την αγιοποίηση των παιδιών μαρτύρων προκάλεσε έντονη αρνητική αντίδραση από την κροατική επισκοπή και τους εκπροσώπους της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία είχε αγιοποιήσει τον Επίσκοπο Alojzije Stepinac , τον πνευματικό εμπνευστή του NDH (Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας), ο οποίος είχε ευλογήσει τους Ουστάσι να διαπράξουν γενοκτονία κατά του σερβικού πληθυσμού.

Παρά τις προσπάθειες να σβηστούν τα ίχνη αυτής της τραγωδίας, η Εκκλησία ανέλαβε την αποστολή της αποκατάστασης της ιστορικής δικαιοσύνης.

Υπό την καθοδήγηση του Επισκόπου Γεράσιμ (Πόποβιτς), η Επισκοπή Γκόρνι Κάρλοβατς πραγματοποίησε σχολαστική εργασία, συλλέγοντας εκτενές ιστορικό υλικό για τα φρικτά και πρωτοφανή βασανιστήρια αθώων παιδιών στο στρατόπεδο Γιαστρεμπάρσκο.

Στις 23 Μαΐου 2022, η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ενέκρινε το ακόλουθο ψήφισμα:

Με βάση την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και σύμφωνα με το Άρθρο 69, παράγραφος 8 του Συντάγματος της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, να καταταχθούν οι παιδομάρτυρες του Γιαστρεμπάρσκο και του Σίσακ στη χορεία των αγίων.
Τα άγια παιδιά δεν κήρυξαν κηρύγματα ούτε μπορούσαν να ομολογήσουν ανοιχτά την πίστη τους, ωστόσο το μαρτύριό τους έγινε μια σιωπηλή διακήρυξη του Χριστού.
Η πνευματική τους δράση βρήκε επίσης λειτουργική έκφραση: Η ημέρα της μνήμης της Εκκλησίας τους ορίστηκε η 30ή Ιουνίου  με το παλαιό ημερολόγιο ή η 13 Ιουλίου με το νέο ημερολόγιο και συντάχθηκε λειτουργική ακολουθία προς τιμήν των «Αγίων Παιδομαρτύρων του Γιαστρεμπάρσκο και του Σίσακ». Το 2023, η μνήμη τους συμπεριλήφθηκε στο ημερολόγιο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Τα άγια παιδιά δεν έκαναν κηρύγματα, ούτε μπορούσαν να ομολογήσουν ανοιχτά την πίστη, αλλά τα βάσανά τους ήταν μια σιωπηλή μαρτυρία για τον Χριστό.

Σαν αρνιά που οδηγούνται στη σφαγή, ακολουθούσαν το μονοπάτι του Σωτήρα, υπομένοντας βασανιστήρια χωρίς κακία ή αντίσταση.

Τα δάκρυά τους, ανακατεμένα με τη δροσιά των αγρών του Γιαστρεμπάρσκο και του Σίσακ, έγιναν ζωντανό νερό που έθρεψε την ξερή γη του σερβικού λαού.

(απόσπασμα απο σχετική ανάρτηση της σελίδας “Άγιοι Μάρτυρες τής Ορθοδοξίας “στο facebook)

entaksis.gr