Δ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΟΣ

(Ἀρχ. Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος

Ι. Μ. Γρηγορίου Ἁγίου Ὅρους)

 

 

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, τόν ὁποῖο σήμερα ἡ Ἐκκλησία μας ἰδιαιτέρως τιμᾶ, εἶναι ἕνα πολύτιμο δῶρο τοῦ Θεοῦ στήν Ἐκκλησία μας, διότι μᾶς ἄφησε πολύτιμη παρακαταθήκη, τήν Κλίμακα, μέ τήν ὁποία μᾶς διδάσκει δύο σπουδαῖα πράγματα.

Πρῶτον, ἡ πρόοδος στήν πνευματική ζωή πρέπει νά γίνεται μετ’ ἐπιστήμης, ὄχι χωρίς πρόγραμμα, ὄχι πρόχειρα, ὄχι χωρίς συνέπεια, ἀλλά μέ προσοχή καί μέ προσπάθεια ν’ ἀγωνιστεῖ κανείς νά ἀποτινάξει ἀπό ἐπάνω του τά πάθη καί νά οἰκειωθεῖ τίς ἀρετές.

Καί τό δεύτερον, σ’ αὐτόν τόν ἀγῶνα δέν μπορεῖ κανείς νά φθάσει ἀπό τήν μιά στιγμή στήν ἄλλη στήν τελειότητα, ἀλλά πρέπει μέ βαθμίδες νά ἀνεβαίνει τίς ἀρετές, νά τίς ἐπιδιώκει, νά τίς ἐπιθυμεῖ, νά προσεύχεται γι’ αὐτές ὡς ὅτου φθάσει στήν ὑψίστη ἀρετή, πού εἶναι ἡ ἀγάπη.

Καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης μᾶς ἀναφέρει 30 σκαλοπάτια στήν κλίμακα τῶν ἀρετῶν, τά ὁποῖα πρέπει ὁ ἀγωνιζόμενος μοναχός καί χριστιανός νά τά ἀνεβεῖ.

Εἶναι ἕνα μήνυμα σημαντικό ὄχι μόνο γιά τούς μοναχούς, ἀλλά καί γιά τούς ἐν τῷ κόσμῳ ἀγωνιζομένους χριστιανούς, ὅτι δέν πρέπει νά ξεχνᾶμε, παρασυρόμενοι ἀπό τίς βιοτικές μέριμνες, ὅτι κύριος σκοπός τῆς ζωῆς μας, εἶναι ἡ τελείωσή μας. Εἶναι ἡ ἕνωσή μας μέ τόν Θεό. Εἶναι ἡ κάθαρσή μας ἀπό τά πάθη. Εἶναι ὁ ἀγῶνας ὁ πνευματικός. Κι αὐτός πρέπει νά γίνεται, ὅπως εἶπα, μέ συνέπεια, μέ ἀγῶνα καθημερινό, μέ πόθο Θεοῦ.

Κι αὐτό εἶναι γιά τούς μοναχούς τό κύριο ἔργο καί δέν πρέπει νά τό ξεχνᾶμε, ἰδίως ὅσοι ἐξήλθαμε στήν ἔρημο. Αὐτόν τόν ἀγῶνα ἐξήλθαμε νά κάνουμε. Καί οἱ χριστιανοί στόν κόσμο, κι αὐτοί μέ τίς συνθῆκες πού εὑρίσκονται, πού δέν ἔχουν βέβαια τήν ἄνεση πού ἔχουν οἱ μοναχοί, οὔτε τόν χρόνο πού ἔχουν οἱ μοναχοί, ἀλλά μποροῦν ὅμως κι αὐτοί νά ἀφιερώνουν κάποιον χρόνο στή ζωή τους γιά νά ἀσχολοῦνται μέ τήν πνευματική τους πρόοδο καί καλλιέργεια καί κάθαρση ἀπό τά πάθη καί τόν φωτισμό τοῦ Θεοῦ.

Καί ὑπάρχουν σήμερα στόν κόσμο χριστιανοί πού κάνουν αὐτόν τόν ἀγῶνα μέ τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ καί οἱ ὁποῖοι δέν παρασύρονται ἀπό τά πρόσκαιρα καί φθαρτά γιά νά ξεχνοῦν τά αἰώνια καί τά μένοντα, ἀλλά μποροῦν καί ἀγωνίζονται μέσα στόν κόσμο γιά τή σωτηρία τους καί τήν ἕνωσή τους μέ τόν Θεό. Κι αὐτοί θά ἔχουν πολύ μεγάλο μισθό.

Διότι εἶναι πολύ δύσκολο πρᾶγμα, σέ μιά ἐποχή, πού συναγωνίζονται ὅλα νά διασποῦν τόν ἄνθρωπο, νά τόν βγάζουν σέ μία ἐξωστρέφεια, νά μήν ἀγαπᾶ τήν ἐσωστρέφεια τοῦ ἔσω ἀνθρώπου, ἀλλά νά φθείρεται συνεχῶς ἀπό τήν προσκόλληση στά ἐπίγεια, στά δευτερεύοντα, στά γήινα, στά μάταια· κι ὅμως ὑπάρχουν χριστιανοί σήμερα, πού ἀπό ἀγάπη γιά τόν Θεό καί ἀγωνίζονται, καί νικοῦν αὐτή τήν ἐξωστρέφεια κι αὐτή τήν προσκόλληση στά γήινα καί στά φθαρτά, γιά τή σωτηρία τους, γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, γιά τήν ἕνωσή τους μέ τόν Θεό.

Κι ἐμεῖς οἱ μοναχοί ἔχουμε αὐτόν τόν μόνιμο στόχο. Πρέπει νά μή ξεχνᾶμε τό «δι’ ὁ ἐξήλθομεν», καί τόν ἀγῶνα αὐτόν πρέπει νά τόν κάνουμε κάθε ἡμέρα. Νά μή περνᾶ ἡ ἡμέρα πού νά μή κάνουμε αὐτόν τόν ἀγῶνα. Τόν ἀγῶνα τῆς καθάρσεως ἀπό τά πάθη, καί τόν ἀγῶνα τῆς ἀποκτήσεως τῶν ἀρετῶν καί τοῦ φωτισμοῦ. Γιατί ἄν περάσει καί μία ἡμέρα τῆς ζωῆς μας, πού δέν κάναμε αὐτόν τόν ἀγῶνα, αὐτή ἡ ἡμέρα πῆγε χαμένη. Γι’ αὐτό βλέπουμε στό Γεροντικό καί στούς Βίους τῶν Ἁγίων ὅτι οἱ Ἅγιοι εἶχαν ἀνύστακτο τό ἐνδιαφέρον τῆς ψυχῆς τους νά κάνουν αὐτόν τόν ἀγῶνα, μέχρι τήν τελευταία τους στιγμή.

Καί ἐνθυμεῖσθε τόν ἀββᾶ Σισώη πού ἦλθε ἡ ὥρα του νά φύγει ἀπ’ αὐτόν τόν κόσμο καί παρακάλεσε τόν Θεό νά τόν ἀφήσει ἀκόμη μισή ὥρα νά μετανοήσει. Ὅλη τήν ζωή του μετανοοῦσε, ἀλλά δέν τοῦ ἔφθανε. Ζητοῦσε ἀκόμη μισή ὥρα νά μετανοήσει. Καί μετά ἦλθε ὁ χορός τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων, ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός νά πάρουν τήν εὐλογημένη καί ἀγωνιζομένη ψυχή του.

 

Ἄς παρακαλέσουμε τόν Θεό, διότι ἡ ραθυμία μᾶς χαυνώνει πολλές φορές καί ξεχνᾶμε τό «δι’ ὁ ἐξήλθομεν», τήν ἐγρήγορση καί τήν πνευματική ἀναζήτηση τῆς ἀνόδου μας στήν κλίμακα τῶν ἀρετῶν, ἀφοῦ λέγει καί ὁ λόγος τοῦ Κυρίου: «Γρηγορεῖτε καί προσεύχεσθε, ἵνα μή εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν».

Αὐτό εἶναι τό ἦθος τοῦ μοναχοῦ καί τοῦ ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ. Πρέπει νά εἶναι ἡ ἐγρήγορση, διότι ἀνά πᾶσα στιγμή κινδυνεύουμε νά πέσουμε στή ματαιότητα τῶν φθαρτῶν πραγμάτων τοῦ κόσμου καί νά ξεχάσουμε τόν αἰώνιο προορισμό μας καί τήν ἀποστολή μας, πού εἶναι ἡ κατάπαυσή μας στούς κόλπους τοῦ Ἁγίου Θεοῦ.

Εὔχομαι, μέ τήν εὐχή τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος, μεγάλου διδασκάλου τῆς Ἐκκλησίας μας, πού τό βιβλίο του «Κλῖμαξ», εἶναι τό Ἀναγνωστικό καί τό καλύτερο σύγγραμμα καί γιά τόν τελειότερο χριστιανό καί μοναχό. Δέν χρειάζεται ἄλλο βιβλίο γιά τήν πρώτη τάξη, οὔτε ἄλλο βιβλίο γιά τήν τελευταία τάξη τοῦ πνευματικοῦ πανεπιστημίου, διότι ἡ Κλίμακα τά ἔχει ὅλα.

Εἶναι καί τό Ἀλφαβητάριο, ἀλλά εἶναι καί τό βιβλίο τῶν τελείων, διότι περιέχει μέσα σοφία πνευματική, τήν ὁποία ἔλαβε ὁ Ἅγιος ἐκ τῆς προσωπικῆς του πείρας καί τοῦ ἀγῶνα του στήν πνευματική ζωή, ἀλλά καί ἐκ τῆς πείρας του, ὡς γέροντος καί ἡγουμένου ἀδελφῶν μοναχῶν, τήν ὁποία ἀποτύπωσε στό βιβλίο του αὐτό.

Γι’ αὐτό εἶπα, ὅτι ἡ Κλῖμαξ, τήν ὁποία διαβάζουμε μάλιστα τή Μεγάλη Τεσσαρακοστή στά μοναστήρια, ἡ Κλῖμαξ εἶναι ἕνα μεγάλο πολύτιμο δῶρο τοῦ Θεοῦ στήν Ἐκκλησία μας καί, ἄν δέν τό εἴχαμε, θά ἤμασταν φτωχότεροι. Γι’ αὐτό ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ μερίμνησε νά ὑπάρχουν τέτοια σπουδαῖα θεόπνευστα βοηθήματα, ὥστε ἀπ’ αὐτά νά παιδαγωγούμαστε καί νά ὁδηγούμαστε στή σωτηρία.

Μέ τήν εὐχή λοιπόν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος νά ἐνισχυθοῦμε κι ἐμεῖς γιά νά συνεχίσουμε τόν ἀγῶνα μέχρι νά ἑορτάσουμε τό Ἅγιον Πάσχα, ἀλλά καί μετά τό Ἅγιον Πάσχα, γρηγοροῦντες καί προσευχόμενοι πάντοτε.

Ἀμήν.

 

ΣΤ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ

ΕΟΡΤΑΖΕΤΑΙ ΣΤΙΣ 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Η ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδος έγινε στην Κωνσταντινούπολη το έτος 680 μ.Χ. επί της βασιλείας του Kωνσταντίνου Δ' και καταδίκασε τον Μονοθελητισμό. Ο αριθμός των Πατέρων που έλαβαν μέρος στην Σύνοδο ανέρχεται στους 150.

Το Συναξάρι αναφέρει χαρακτηριστικά ότι η ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδος «Ἠθροίσθη δὲ ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ Παλατίου, τῷ λεγομένῳ, Ὠάτῳ, ἀναθέματι καθυποβαλοῦσα Σέργιον, καὶ Πύρρον, καὶ Πέτρον, καὶ Παῦλον, Ἐπισκόπους γενομένους Κωνσταντινουπόλεως· Μακρόβιόν τε τὸν Ἀντιοχείας, καὶ Κῦρον τὸν Αλεξανδρείας, καὶ Ὁνώριον τὸν Ῥώμης, Στέφανόν τε καὶ Πολυχρόνιον, καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς».

Η ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδος, υπήρξε η κατάληξη πεντηκονταετών θεολογικών και εκκλησιαστικών ερίδων (7ος αιώνας μ.Χ.) περί το θέμα αν ο Θεάνθρωπος Χριστός, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, σε μία Υπόσταση (ένα πρόσωπο), έχει δύο ενέργειες και θελήσεις ή μία. Η Σύνοδος των Αγίων Πατέρων καταδίκασε τη χριστολογία των μονοθελητών, όσων δηλαδή υποστήριζαν, ότι ο Χριστός έχει μόνον μία θέληση και ενέργεια, διότι αυτή η χριστολογία δεν ήταν παρά «μεταμφιεσμένη» επανεμφάνιση της ήδη απερριμμένης και καταδικασμένης αιρέσεως του μονοφυσιτισμού (στην Αγία Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο, 451 μ.Χ.). Η ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδος ουσιαστικώς δικαίωσε τη χριστολογία και τους αγώνες των Αγίων Σωφρονίου Πατριάρχου Ιεροσολύμων (βλέπε 11 Μαρτίου) και Μαξίμου του Ομολογητού (βλέπε 21 Ιανουαρίου) κατά της αιρέσεως του μονοθελητισμού και δογμάτισε, ότι επειδή ο Χριστός έχει τέλειες τις δύο φύσεις, θεία και ανθρώπινη, έχει και δύο φυσικές θελήσεις και δύο ενέργειες (θεία και ανθρώπινη), όπως προκύπτει και από τις ίδιες τις Ευαγγελικές διηγήσεις.

Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής (580 - 662 μ.Χ.), πρώτα Ηγούμενος της Μονής Χρυσουπόλεως κοντά στην Κωνσταντινούπολη, αγωνίσθηκε για πολλά χρόνια χωρίς «ανώτερη» εκκλησιαστική υποστήριξη, ενώ τα Πατριαρχεία της Ανατολής και η Ρώμη είχαν αποδεχθεί την αίρεση κάτω από επίδραση του μονοθελήτου Αυτοκράτορος Κώνσταντος Β΄ (641 - 668 μ.Χ.). Ο Άγιος Μάξιμος περιήλθε γη και θάλασσα από την Κωνσταντινούπολη μέχρι τη Ρώμη, όπου και βοήθησε στη Σύνοδο του Λατερανού (649 μ.Χ.) κατά του μονοθελητισμού, υπό τον ορθόδοξο Πάπα Μαρτίνο(βλέπε 13 Απριλίου) . Ο Άγιος Μάξιμος συνελήφθη και πέθανε στην εξορία στη Λαζική. Όταν σε ανάκριση ο αιρετικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Πέτρος του είπε να ενωθεί με την καθολική (παγκόσμια) εκκλησία που είχε δεχθεί την αίρεση, ο Άγιος Μάξιμος απάντησε: «Ο Θεός των όλων (Χριστός), μακαρίζοντας τον Πέτρο για όσα είπε, ομολογώντας Αυτόν καλώς, είπε ότι Καθολική Εκκλησία είναι η ορθή και σωτήριος ομολογία της πίστεως σ' Αυτόν» (και όχι η ενότητα μέσα στην αίρεση, μέσα στην ψευδή πίστη).

Οι αντίπαλοι της Ορθοδοξίας, αιρετικοί Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Σέργιος (610 - 638 μ.Χ.), Πύρρος (638 - 641, 654 μ.Χ.), Παύλος Β΄ (641 - 653 μ.Χ.) και Πέτρος (654 - 666 μ.Χ.), οι αιρετικοί Πατριάρχες Αντιοχείας Μακάριος (650 - 685 μ.Χ.) και Αλεξανδρείας Κύρος (630 - 642 μ.Χ.), ο αιρετικός Πάπας Ρώμης Ονώριος (625 - 638 μ.Χ.) και οι Στέφανος, Πολυχρόνιος και Κωνσταντίνος αναθεματίσθηκαν από την ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδο.

Σήμερα ο μονοθελητισμός και ο μονοενεργητισμός αποτελούν συστατικά της χριστολογίας των «μετριοπαθών» (σεβηριανών) μονοφυσιτών, δηλ. των μονοφυσιτών Κοπτών (της Αιγύπτου), των Αρμενίων, των Αιθιόπων, των Συροϊακωβιτών και των Ινδών του Μαλαμπάρ. Δυστυχώς, ο σύγχρονος θεολογικός διάλογος από το 1990 μ.Χ. και εξής, αποφαίνεται, αντιθέτως προς τις Άγιες Οικουμενικές Συνόδους, ότι δήθεν οι προαναφερθέντες μονοφυσίτες είναι Ορθόδοξοι και ότι οι Άγιοι Πατέρες δήθεν τους παρεξήγησαν.

Η διακήρυξη του δόγματος περί δύο φυσικών θελήσεων και ενεργειών στο Χριστό από την ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδο, ελέγχει επίσης και τους αιρετικούς Λατίνους (την παπική-ρωμαιοκαθολική «εκκλησία»), οι οποίοι μερικούς αιώνες αργότερα δια του στόματος των σχολαστικών τους μεσαιωνικών θεολόγων και κυρίως τον 14ον αιώνα μ.Χ. δια των αντι-παλαμικών και αντι-ησυχαστών φιλοσόφων στην Ανατολή, αρνήθηκαν τη διάκριση φύσεως και φυσικής ενεργείας στο Θεό, αντίθετα με τους Αγίους Πατέρες της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου και σύνολη την εκκλησιαστική διδασκαλία.

Η καταδίκη του Πάπα Ονωρίου από την ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδο, τρανώς αποδεικνύει ότι είναι εκκλησιολογικά ψευδής και απαράδεκτος ο θεολογικός μύθος των παπικών περί «αλαθήτου» του Πάπα.

Το νομοθετικό έργο (την έκδοση ιερών Κανόνων) της ΣΤ', καθώς και της προηγηθείσης Ε΄ Οικουμενικής Συνόδου (553 μ.Χ.) συμπλήρωσε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (Κωνσταντινούπολη, 691 μ.Χ.).

 

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Του λίθου σφραγισθέντος.
Τὴν Σύνοδον τὴν Ἕκτην ἱερῶς συγκροτήσαντες, θεόσοφοι Πατέρες ἑκατὸν ἑβδομήκοντα, αἱρέσεων ἐλύσατε ἀχλύν, λαμπρότητι δογμάτων εὐσεβῶν· διὰ τοῦτο τὴν ἁγίαν μνήμην ὑμῶν, τιμῶμεν ἀνακράζοντες· δόξα τῷ ἐνισχύσαντι ὑμᾶς, δόξα τῷ στεφανώσαντι, δόξα τῷ βεβαιοῦντι δι’ ὑμῶν, πίστιν τὴν Ὀρθόδοξον.

 

 

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΣ ΡΩΜΗΣ

13 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Ὁ Ἅγιος Μαρτίνος, Ἐπίσκοπος Ρώμης, γεννήθηκε στήν κεντρική Ἰταλία, στό Τόδι της Ὀμβρικῆς. Ἔγινε Πάπας Ρώμης τήν ἐποχή πού τήν Ἐκκλησία ταλαιπωροῦσε ἡ αἵρεση τῶν Μονοθελητών. Δυστυχῶς, τότε καί ἡ Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινούπολης εἶχε πέσει στά δίχτυα αὐτῆς τῆς αἵρεσης, διότι ὁ Πατριάρχης Παῦλος ὁ Β' ἦταν ὑπέρμαχος τοῦ Μονοθελητισμοῦ, μαζί μέ τόν αὐτοκράτορα Κώνστα τόν Β' . Ὁ Πάπας Μαρτίνος, ὑπέρμαχος τῆς Ὀρθοδοξίας, προσπάθησε μέ ἐπιστολή του, ἀλλά καί μέ εἰδικούς ἀπεσταλμένους κληρικούς, νά ἐπαναφέρει τόν Πατριάρχη Παῦλο στό ὀρθόδοξο δόγμα. Μάταια, ὅμως. Ὁ Πατριάρχης, ἐπηρεαζόμενος ἀπό τόν αὐτοκράτορα, ἐπέμενε στό Μονοθελητισμό καί ἐξόρισε τούς ἀπεσταλμένους του Μαρτίνου σέ διάφορα νησιά. Μάλιστα, ὁ Κώνστας ὁ Β' ἔστειλε καί συνέλαβαν μέ δόλο καί τόν ἴδιο τό Μαρτίνο. Καί ἀφοῦ τόν ὁδήγησαν αἰχμάλωτο στήν Κωνσταντινούπολη, κατόπιν τόν ἐξόρισαν στή Χερσῶνα. Ἐκεῖ, πέθανε στίς 16 Σεπτεμβρίου τοῦ 655 μ.Χ., ἀφοῦ κυβέρνησε τήν ἐκκλησία τοῦ ἕξι χρόνια. Τό σπουδαιότερο, ὅμως, εἶναι ὅτι ὁ θάνατος τόν βρῆκε ἀγωνιζόμενο στίς ἐπάλξεις τῆς Ὀρθοδοξίας, ὀρθοτομούντα τόν λόγον τῆς ἀληθείας. Δηλαδή, νά διδάσκει ὀρθά, χωρίς πλάνη, τό λόγο τῆς ἀλήθειας.

Μαζί μέ τόν Ἅγιο Μαρτίνο ἐξορίστηκαν στή Χερσῶνα καί δυό ἀκόμα Ἐπίσκοποι, ὅπου μετά ἀπό πολλές ταλαιπωρίες πέθαναν.

 

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος γ'. Θείας πίστεως.

Θείοις δόγμασι, τῆς εὐσέβειας, ὑπεστήριξας, τὴν Ἐκκλησίαν, ὦ Μαρτίνε ἱεράρχα Θεόσοφε, τὸν γὰρ Χρίστὸν διπλοῦν ὄντα ταὶς φύσεσιν, ὁμολογήσας τὴν πλάνην κατήσχυνας. Πάτερ Ὅσιε Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.

Α΄ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

 

ΔΙΑΚΡΙΣΙΣ ΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΘΕΟ

 

ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ ΚΑΙ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

 

Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ

 

ΠΕΡΙ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ

 

ΘΕΙΑ ΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

 

ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

 

ΟΙ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ ΚΑΙ Η ΠΑΝΑΓΙΑ

 

ΠΕΡΙ ΧΙΛΙΕΤΟΥΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ

 

 

Ὀρθοδοξία καί Ζέν, Φῶς καί σκοτάδι

 

ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Θέσπιδος 11  ΜΑΡΟΥΣΙ
ΤΗΛ. 210 8025211 estiapm@gmail.com

Σέ συνέχεια προηγούμενου κειμένου μας γιά τήν ἵδρυση του πρώτου Ζεν μοναστηριού στην Ελλάδα καί μία σύντομη πρώτη ἀνάλυση, ἀκολουθεῖ μιά πιό βαθειά συγκριτική προσέγγιση τῶν δύο αὐτῶν ἀντιθέτων καί ἀσυμβίβαστων ἐννοιῶν.

Πολύ ἑλκυστική ἡ σιωπή τοῦ ζέν βουδισμοῦ γιά τόν Εὐρωπαῖο πού κρύβει μέσα του μία μυστική ἀναζήτηση τοῦ θείου, δέν λέμε τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά καί πιό εἰδικά ὁ βουδισμός δυστυχῶς ἀσκεῖ γοητεία καί σέ χριστιανούς πού δέν «πατοῦν» καλά στά «πόδια» τῆς πίστης τους. Μιλάει καί αὐτός γιά φωτισμό, γιά βίωμα, γιά σοφία, γιά σιωπή, γιά ἀπάθεια, γιά λύτρωση. Ἄς δοῦμε ἐνδεικτικά τίς φαινομενικές ὁμοιότητες βουδιστικῆς καί ὀρθοδόξου ἀσκήσεως, ἀφοῦ ἐπισκεφτοῦμε ἀρχικῶς τήν ἴδια τή λέξη «ζέν».

Ἡ ἰαπωνική λέξη Ζέν προέρχεται ἀπό τήν ἰαπωνική προφορά τῆς κινεζικῆς λέξης Τσάν, ἡ ὁποία μέ τή σειρά της προέρχεται ἀπό τή σανσκριτική λέξη dhyana, πού σημαίνει "διαλογισμός" .

Διαλογισμός, θά πεῖ κάποιος ἀπερίσκεπτα, ὑπάρχει καί στόν Χριστιανισμό, ὑπό τή μορφή τῆς προσευχῆς. Αὐτό, ὅμως, δέν ἰσχύει, διότι ὁ ἄνθρωπος μέ τήν προσευχή ἐγκαταλείπει τήν αὐτονομία του καί ὑποτάσσεται στό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί ὄχι τοῦ ἑαυτοῦ του. Ἔτσι ἡ προσευχή δέν ἀποτελεῖ διαδικασία αὐτοεμβύθισης τοῦ αὐτονομημένου ἀνθρώπου, ἀπό τήν ὁποία ἀναμένεται ἀφύπνιση κάποιων κρυφῶν δυνάμεών του. Ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, ἡ προσευχή δέν μπορεῖ νά «διδαχθεῖ» ἀπό ἀνθρώπους ὡς «γνώση». Δέν εἶναι κάποια «τεχνική» πού μπορεῖ κανείς νά τή μάθει καί νά τήν ἀσκεῖ. Γιά τόν διαλογιζόμενο, ὅμως, δέν ἔχει σημασία ἡ θρησκεία στήν ὁποία ἀνήκει ἤ ὁ Θεός στό ὄνομα τοῦ ὁποίου διαλογίζεται. Ξεκάθαρα δηλαδή δέν ὑπάρχει κάποιος θεός ἔξω καί ἐκτός ἀπό μένα. Ὁ χριστιανός προσεύχεται, δέν διαλογίζεται, ὅπως κάνει ὁ ὀπαδός τῆς ὁμάδας, πού ἐπικαλεῖται μία θεότητα, δηλαδή ἕνα δαιμόνιο,  οὔτε προσεύχεται στόν ἑαυτό του ἤ τόν γκουρού του ἤ μπροστά σέ μία ἀπρόσωπη δύναμη ἤ ὑπερσυνειδητότητα. Ὁ χριστιανός προσεύχεται «ἐνώπιος ἐνωπίῳ» μπροστά σ᾽ ἕναν προσωπικό Θεό, σέ ἕναν ἐλεήμονα Σωτήρα, στόν σταυρωθέντα καί ἀναστημένο Ἰησοῦ Χριστό, πού κένωσε τόν ἑαυτό Του καί πῆρε δούλου μορφή, γιά νά προσλάβει τόν ἄνθρωπο καί νά τόν κάνει συγκληρονόμο Του, θεόν κατά χάριν. Ἡ παραμικρή αὐτοπεποίθηση τοῦ ἀνθρώπου στίς δικές του δυνάμεις ἐμποδίζει τήν ἐπέμβαση τοῦ Θεοῦ. Ἡ σχέση μέ τόν ἀληθινό Θεό εἶναι πράγματι σχέση πρόσωπο μέ πρόσωπο, ἀντικριστή σχέση. Στόν διαλογισμό ἐπίσης λείπει ἡ ταπείνωση τοῦ Τελώνη. Ὁ ὀπαδός τῆς ὁμάδας πού διαλογίζεται εἴτε μέ τή βοήθεια τοῦ μάντρα, ( ἐπαναλαμβανόμενοι ἦχοι διά τῶν ὁποίων προκαλοῦνται δονήσεις ὥστε νά φτάνουν δῆθεν στήν ἐπίγνωση τοῦ ἑαυτοῦ τους καί τοῦ ἄλλου ἤ στήν ἀλλαγή τῶν ἀρνητικῶν συνηθειῶν καί προτύπων σέ θετικά) εἴτε διαφορετικά, χρησιμοποιώντας τή νόηση καί ὄχι τήν καρδιά, ἀδρανοποιεῖ τίς αἰσθήσεις καί ἐπιτυγχάνει βαθμιαίως τήν ἀφαίρεση, τήν ἀδράνεια. Ἀργότερα μέ τόν καιρό, ἡ νοητική ἀδράνεια γίνεται κατάσταση, δεύτερη φύση του. Τό ἄτομο ὅταν διαλογίζεται μένει παγωμένο καί ἀδιάφορο σάν ἄγαλμα τοῦ Βούδα, ἡ καρδιά δέν συμμετέχει. Ἡ πορεία του, ἄν δέν ἀνακάμψει, εἶναι πορεία καθόδου πρός τόν Ἅδη, χωρίς ἐλπίδα γιά Ἀνάσταση. Καμμία ἑπομένως σχέση  μέ  προσευχή.

Ἀντίθετα, στον ὀρθόδοξο χριστιανό, πού προσεύχεται νοερά, νοῦς καί καρδιά, συμψάλλουν τήν εὐχή καί συνευφραίνονται. Ὁ χριστιανός, μέ φρόνημα πένθιμο καί παρακλητικό, συνομιλεῖ μέ τόν «ἀγαπημένο». Προσφέρει στόν Χριστό δάκρυα συγγνώμης καί δέχεται ἀπό Αὐτόν παραμυθία, τή χάρη τῆς λύτρωσης καί τήν ὑπόσχεση γιά ἀνάσταση.

Μέ τόν διαλογισμό ἰσχυρίζονται οἱ ὀπαδοί τοῦ Ζέν πώς μποροῦν νά ἀποκτήσουν τή Φώτιση. Ποιά φώτιση καί μέ ποιόν τρόπο; Κατά τό πρῶτο στάδιο πρέπει νά ἀπεξαρτηθοῦν ἀπό τίς γήινες ἀπολαύσεις. Σέ ἑπόμενο στάδιο νά γίνουν κύριοι τοῦ νοῦ τους. Νά παραμείνουν ἁγνοί καί ἤρεμοι κάτω ἀπό ὁποιεσδήποτε συνθῆκες. Νά ἀποβάλουν ἀπό τή σκέψη τους, τίς ψευδαισθήσεις, τά πάθη καί τίς κακές ἐπιθυμίες, γιά νά κατανοήσουν τήν ἀληθινή φύση τους. Νά ἀντιληφθοῦν ὅτι ὁ ἐξωτερικός κόσμος δέν εἶναι ἀντικειμενικά πραγματικός, ἀλλά ἀπατηλός, φαινομενικός. Ὅταν  συνειδητοποιήσουν τό Πραγματικό Ἐγώ μποροῦν νά ἀφυπνίσουν τό θεῖο φῶς, πού ὑπάρχει ἤδη μέσα τους.

Στήν ὀρθόδοξη ἀσκητική ὅμως ἀπατηλός κόσμος εἶναι ὁ κόσμος τῆς ἁμαρτίας. Ἀπ’ αὐτόν ἀγωνίζεται νά ἀπαλλαγεῖ ὁ ἄνθρωπος. Ἐπιπλέον κανένα φῶς δέν κρύβεται μέσα του. Τό φῶς τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἐκτός τῆς καρδιᾶς του καί τό εἰσάγει μέσα του διά τῶν μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας μέ πρῶτο καί καλύτερο τό βάπτισμα.

Ὁ ἐξαγνισμός τοῦ νοῦ στόν βουδισμό ἐπιτυγχάνεται μέ τό νά ἀφήσει ὁ ἄνθρωπος τόν νοῦ του ἥσυχο, δηλαδή νά ἐφαρμόσει τήν πρακτική τῆς «ὄχι-σκέψης». Τό σταμάτημα τῆς σκέψης ἠρεμεῖ τόν νοῦ. Κεντρικό σημεῖο τῆς βουδιστικῆς πίστης εἶναι τό μή - Ἐγώ (anātman), ἡ ἀπόλυτη μή-ὕπαρξη τοῦ ἀτομικοῦ προσώπου. Τό μή ἐγώ πού ἀκούγεται τόσο φιλοσοφημένη «ψαγμένη» ἔκφραση, δέν σημαίνει ταπείνωση, τό νά πολεμᾶ κανείς τό ἐγωϊστικό του φρόνημα, ἀλλά στήν κυριολεξία ἐννοεῖ τήν ἀνυπαρξία. Στόν Βουδισμό ἡ θλίψη, ὁ πόνος καί ἡ δυστυχία τῆς ζωῆς ὀφείλονται στόν ἐγωισμό. Ἄν σταματήσεις νά νοιάζεσαι καί νά σκέφτεσαι γιά τόν ἑαυτό σου καί τόν ἄλλο, μέχρι νά μήν ἐπιθυμεῖς τίποτε, φτάνεις στή λύτρωση.

Ὅπως διαπιστώνουμε, γιά τούς βουδιστές τό κεντρικό ζήτημα δέν εἶναι ἡ θεότητα ἤ μή τοῦ Βούδα – οἱ ἀνατολικές θρησκεῖες δέν δέχονται τήν ὕπαρξη προσωπικοῦ Θεοῦ, ἀλλά λατρεύουν πλῆθος θεοτήτων (θεοποιημένοι ἄνθρωποι ἤ θεοποιημένα ὄντα) - ἀλλά ἡ Αλήθεια τῆς Ὀδύνης (dukkha) καί ἡ διδασκαλία γιά τόν τερματισμό της. Αἰτία τῆς ὀδύνης εἶναι ἡ ἐπιθυμία. Ἡ ἱκανοποίηση τοῦ ἐγώ. Δέν μπορεῖς νά αἰσθανθεῖς χαρά καί γαλήνη ἐν μέσῳ ὀδύνης. Ἄρα γιά νά μήν ἔχεις ὀδύνη πρέπει νά πάψεις νά ἐπιθυμεῖς.

Μά τά ἴδια δέν ἰσχύουν καί στήν ὀρθόδοξη ἀσκητική; Ὅτι δηλαδή ἡ δυστυχία, ὁ πόνος εἶναι συνέπεια τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος σύμφωνα μέ τό ὁποῖο ὁ ἐγωϊσμὀς τῶν πρωτοπλάστων τούς ὁδήγησε νά ὑπακούσουν τόν ὄφι ἀντί τοῦ Θεοῦ.   Καί ἀπό τότε ξεκίνησε ἡ ὀδύνη τοῦ θανάτου. Εἶναι περιττό νά ποῦμε ὅτι ὁ βουδιστής δέν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του κανένα προπατορικό ἁμάρτημα, κανέναν ὄφι. Ζεῖ τήν δυστυχία, τήν ὁποία ματαίως ἀγωνίζεται νά τήν τερματίσει ἀπό μόνος του, ἔχοντας πεποίθηση στόν ἑαυτό του. Ἐνῶ ὁ χριστιανός εἶναι ἀπαραίτητο νά περάσει ἀπό τόν σταυρό γιά νά φτάσει στήν ἀνάσταση. Τή μεταπτωτική ὀδύνη ὁ χριστιανός θέλει νά τήν τερματίσει, καλύτερα νά τήν μεταβάλλει, ἀλλά μόνο μέ τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος διά τῆς ὁποίας μπορεῖ νά τό πετύχει μετατρέποντάς τήν σέ θεῖο ἔρωτα.  Γιά νά μπορέσει νά σηκώσει τόν σταυρό του πρέπει πρῶτα τίς ἐπιθυμίες του νά τίς μετατρέψει σέ χριστοεπιθυμίες. Ἡ σκέψη εἶναι δῶρο Θεοῦ στόν ἄνθρωπο. Ὁ Ἀδάμ στόν Παράδεισο δέν ἀρνήθηκε ποτέ τή σκέψη του. Ἐξάλλου ἀκόμη καί τή βουδιστική φιλοσοφία πρῶτα τή σκέφτεσαι καί μετά ματαίως προσπαθεῖς νά τήν ἐφαρμόσεις, ἄν τό ἐπιθυμήσεις νά τό κάνεις. Ἀντιλαμβάνεται κανείς τόν ἀντιφατικό τρόπο στάσης ζωῆς, ἐφ’ ὅσον θέλοντας καί μή, καί σκεφτόμαστε καί ἐπιθυμοῦμε. Ἀκόμη καί νά ἐπιθυμεῖς νά μήν ἐπιθυμεῖς ἀποτελεῖ μία ἐπιθυμία.  

Ὡς πρός τήν ἀπαλλαγή ἀπό τήν ὕλη, τίς ἐξαρτήσεις, τίς σκέψεις, θά ἀναρωτηθεῖ κάποιος, «τό ἴδιο δέν κάνει καί ἕνας ἐρημίτης πού στοχεύει στήν ἀποταγή; Δέν ἀγωνίζεται νά ἀποβάλει τά πάθη του καί τίς αἰσχρές ἐπιθυμίες; Δέν θέλει νά κρατᾶ καθαρό τόν νοῦ;  Σάν πρώτη ἀπάντηση πού μπορεῖ νά δώσει κανείς εἶναι, πώς ἄν κάνουμε τό ἴδιο, τότε γιατί νά ἀκολουθήσουμε ἕναν ἴδιο δρόμο;

Φυσικά καί δέν ἐννοοῦμε τά ἴδια. Γιά τόν Χριστιανό ἀποταγή τοῦ κόσμου σημαίνει νά μεταμορφώσει τό κοσμικό του φρόνημα σέ θεῖο, τόν κοσμικό τρόπο σκέψεως τῆς ζωῆς σέ ἁγιασμένο καί νά ἀποκτήσει νοῦν Χριστοῦ, δηλαδή πνευματικό τρόπο μέ τόν ὁποῖο νά βλέπει τά πράγματα γύρω του. Ἀρχή τῆς πρός τόν Χριστό ἀγάπης εἶναι ἡ περιφρόνηση τῶν ὁρατῶν διδάσκει ὁ ἅγ. Νικήτας ὁ Στηθᾶτος. Τά πάθη μας θέλουμε νά τά μεταμορφώσουμε σέ ἀρετές με  τή χάρη τοῦ Θεοῦ, ὄχι μόνοι μας, καί μέ τά θεραπευτικά μέσα τῆς Ἐκκλησίας, νηστεία, ἀγρυπνία, προσευχή. Καί καθαρός νοῦς δέν σημαίνει ἄδειος νοῦς, ὅπως στόν Βουδισμό, ἀλλά γεμᾶτος ἀπό τήν ἄκτιστη χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού πληρώνει, ἁγιάζει καί φωτίζει ὅλον τόν ἄνθρωπο, ἁπλά, μυστικά καί ἀβίαστα.

Μία ἄλλη φαινομενική ὁμοιότητα εἶναι ὅτι στόν ζέν Βουδισμό τονίζεται ἡ βίωση τῆς σοφίας. Βεβαίως καί στήν ὀρθόδοξη ἀσκητική γίνεται λόγος γιά τήν βίωση τῆς Σοφίας τοῦ Θεοῦ, μέ τή διαφορά πώς πρόκειται γιά ἐνυπόστατη σοφία, πού εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ. Ἐνῶ ἡ σοφία τοῦ βουδισμοῦ εἶναι μιά ἀόριστη σοφία πού σίγουρα δέν πηγάζει ἀπό κανέναν θεό. Γιά τούς βουδιστές δέν ὑφίσταται ἐξάλλου ἕνας θεός ἤ περισσότεροι θεοί. Ἑπομένως θά πηγάζει ἤ ἀπ΄τόν ἄνθρωπο ἤ ἀπ’ τό σύμπαν. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως εἶναι πεπερασμένος καί πολύ λίγος γιά νά κυνηγάει τή σοφία του, πού καί αὐτήν, πάλι κάποιος τοῦ τήν ἔχει δώσει. Τό σύμπαν ἀπό τήν ἄλλη εἶναι πολύ ἀπρόσωπο γιά νά διαθέτει αὐτόνομα σοφία. Ὁπότε τί μᾶς μένει; Μία σοφία δαιμονικῆς προελεύσεως.

Ὁ  ζέν βουδισμός ἀναζητᾶ τήν ἐπίτευξη τῆς Νιρβάνα σ’ αὐτόν ἐδῶ τόν κόσμο. Στήν κατάσταση τῆς Νιρβάνα , (πνευματική κατάσταση στήν ὁποία ὁ ἄνθρωπος νιώθει ἀπόλυτη ἠρεμία καί γαλήνη), ὁ πιστός ἑνώνεται μέ τήν Παγκόσμια Ζωή ἤ τόν Βούδα, ἀφοῦ ἔχει φθάσει στό στάδιο τῆς φώτισης.

Βούδας ἤ Μπούντχα σημαίνει «Ἀφυπνισμένος» ἤ «Φωτισμένος».

Βούδας ( φωτισμένος) μπορεῖ νά γίνει ὅποιος ἀφυπνίζεται στήν ἀληθινή φύση τῆς ὕπαρξης καί ἀπελευθερώνεται ἀπό τόν κύκλο τῆς γέννησης, τοῦ θανάτου καί τῆς ἀναγέννησης καί πετυχαίνει τήν παντογνωσία. Ἑπομένως αὐτός πού ἔχει τό ὄνομα Βούδας ποτέ δέν παρουσίασε τόν ἑαυτό του σάν κάτι διαφορετικό ἀπό ἄνθρωπο. Ἀντιθέτως ὁ Χριστός ἦταν τέλειος Θεός καί τέλειος ἄνθρωπος.

Ὅ ἄνθρωπος λοιπόν σύμφωνα μέ τή βουδιστική πίστη μπορεῖ νά φτάσει στή φώτιση (Κινεζικά βου (wu),) μέ τόν διαλογισμό.

Θα’ λεγε κάποιος ὅτι καί στήν ὀρθόδοξη πίστη ἔχουμε φώτιση καί ἀντίστοιχη ἀπάθεια. Μόνο πού στήν πρώτη περίπτωση χάνεις τή συνείδησή σου, ἐκμηδενίζεσαι, ἐνῶ στή δεύτερη τήν διατηρεῖς. Ὡς ἐπίσης στήν πρώτη περίπτωση ἡ νιρβάνα ἔρχεται ὡς ἀποτέλεσμα τῶν δικῶν σου ἀσκήσεων, ἐνῶ τήν ἀπάθεια στή χαρίζει ὁ Χριστός.

Ὅσο γιά τό στάδιο τῆς φώτισης  γεννῶνται κάποια ἐρωτήματα. Τί εἴδους φώτιση εἶναι αὐτή; Ὑπάρχει φωτισμός ἄνευ Ἁγίου Πνεύματος; Τό Ἄγιο Πνευμα ἐξαναγκάζεται νά μᾶς φωτίσει, ὅταν ἐμεῖς ἀκολουθοῦμε κάποιες περιορισμένες ἀνθρώπινες τεχνικές; Ὑποτάσσεται ἐκεῖνο σέ μᾶς ἤ ἐμεῖς σέ Ἐκεῖνο;

Γιά τίς ἀνατολικές θρησκεῖες ἡ σωτηρία ἤ καλύτερα ὁ ὕψιστος βαθμός λύτρωσης εἶναι ἡ διάλυση τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου μέσα στήν παγκόσμια ἐνέργεια ἤ ζωτική δύναμη (τσί ἤ κι) . Τὀ ἄτομο γίνεται ἕνα μέ τή φύση ἤ τό σύμπαν. Στόν ζέν Βουδισμό ἡ ἀλλαγή εἶναι βασικό στοιχεῖο τῆς ζωῆς. Ἡ διαρκής ἀλλαγή προκαλεῖ εὐχαρίστηση, ἐνῶ ἡ στασιμότητα  προκαλεῖ ἀνία καί θλίψη. Καί πάλι πέφτει σέ ἀντίφαση μέ τήν προηγούμενη θεωρία περί καταργήσεως τῆς ἐπιθυμίας. Πῶς ἀλλάζει ὁ ἄνθρωπος, ἄν δέν ἐπιθυμεῖ νά ἀλλάξει;

Στήν ὀρθόδοξη ἀσκητική ὑπάρχει ἡ ἔννοια τῆς ἀλλαγῆς ὡς πορεία ἀπό τό φθαρτό στό ἄφθαρτο, ἀπό τό θνητό στό ἀθάνατο, ἀκόμη καί στόν Παράδεισο ὑπάρχουν ἐπίπεδα. μέ τήν διαφορά ὅμως ὅτι αὐτή ἡ ἀλλαγή πραγματοποιεῖται ἀπό τόν Υἱό καί Λόγο τοῦ Θεοῦ πού εἶναι ἡ ὄντως Ἀνάσταση. Ἐντελῶς διαφορετική ἀντίληψη ὡς πρός τό ποιός ἐπιφέρει τήν διαρκῆ ἀλλαγή. Δέν διαλύεται ὁ ἄνθρωπος μέσα στίς ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὁ βουδιστής στήν παγκόσμια ἐνέργεια. Διότι ὁ βουδιστής ἀρνεῖται ὅτι ὁ Χριστός εἶναι ὁ μόνος Θεός Σωτήρας καί Λυτρωτής μας.

Ὁ ζέν Βουδισμός ἐπίσης δίνει ἔμφαση στήν ἄμεση πνευματική πρακτική μέ τήν ἀλληλεπίδραση μέ ἕναν δάσκαλο. Τό ἴδιο θά ἔλεγε κανείς γίνεται καί στόν ὀρθόδοξο χῶρο μέ τούς πιστούς. Ἔχουν ἕναν πνευματικό-ἐξομολόγο πού τούς βοηθᾶ νά κατανοήσουν τόν ἑαυτό τους, ἀλλά καί τούς ἄλλους. Μέ τή διαφορά πώς ἡ κατανόηση σκοπεύει στό νά μπεῖ μέσα μας ὁ Χριστός, κι΄ ὄχι νά μείνει κενή ἡ καρδιά μας. Ἐμεῖς δέν ἐφαρμόζουμε τεχνικές. Ἐλεύθερα ὄντα εἴμαστε. Ὁ ἐγωϊσμός μας χτυπιέται κυρίως κατά τήν ἐξομολόγηση σέ πνευματικό.

Ἡ παγκόσμια ζωή πού θέλουν νά δοῦν οἱ ὀπαδοί τοῦ ζαζεν εἶναι ἀόριστη ἄχρωμη ἄγευστη. Μέ τό Ζαζέν οἱ ἄνθρωποι σπᾶνε τά δεσμά τοῦ ἐγωισμοῦ τους καί μποροῦν νά συνδεθοῦν μέ τήν Παγκόσμια Ζωή. Μέ τήν ἐπίμονη αὐτοσυγκέντρωση καί αὐτοπειθαρχία μποροῦν οἱ ἄνθρωποι νά ἀποβάλουν ἀπό μέσα τους ὅλες τίς σκέψεις καί τίς προσκολλήσεις καί τό καθημερινό στρές. Ἐν ἀντιθέσει μέ τούς ἁγίους  πού φθάνουν στή θέα τοῦ ἀκτίστου φωτός ὄχι ὡς ἐπιβράβευση τῶν δικῶν τους ἀγώνων ἀλλά ὡς δῶρο πού τούς χαρίζει ὁ Θεός. Θέα τοῦ ἀκτίστου φωτός, εἶναι κάτι ἔξω ἀπό μᾶς. Ὅταν μιλᾶμε γιά πανταχοῦ παρουσία τοῦ Θεοῦ, μιλᾶμε γιά τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού ἀπ’ έξω μπῆκε μέσα μας, ὅταν ἀκολουθήσαμε τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ. Δέν ὑπῆρχε ἤδη καί ἀφυπνίστηκε μέ τεχνικές. Δέν εἶναι τυχαῖο ὅτι οἱ ἰαπωνικές πολεμικές τέχνες ἔχουν ἐπηρεαστεῖ ἀπό τίς ζέν ἀντιλήψεις.

Οἱ ζέν μοναχοί καί οἱ σαμουράι μοιράζονταν κοινές ἀξίες ὅπως σκληρή πειθαρχία, ἔντιμη πενία, ἀξιοπρέπεια, θάρρος, γενναιότητα, αὐτοθυσία, νηστεία, αὐτοέλεγχο. Μοιάζουν ἐπιφανειακά ὅλα αὐτά θά λέγαμε καί μέ τήν ὀρθόδοξη χριστιανική ἀντίληψη. Πειθαρχία στίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, ἀκτημοσύνη, παρρησία, γενναῖο μαρτυρικό φρόνημα, αὐτοθυσία χάριν τοῦ συνανθρώπου πού εἶναι κατ’ εἰκόνα καί καθ’ὁμοίωσιν τοῦ Θεοῦ, νηστεία τροφῶν καί παθῶν, ἐγκράτεια. καί ἕνας χριστοκεντρικός κώδικας καθοδηγήσεως πρός τήν Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν.  Ὅμως δέν πρόκειται γιά ἴδια νοήματα. καί αὐτό διότι ἐνῶ οἱ πολεμικές τέχνες βασίζονται στή φιλοσοφία τοῦ ζεν, δέν συνάδουν μέ τό πνεῦμα τοῦ Εὐαγγελίου, τό ὁποῖο μᾶς καλεῖ νά δοῦμε τόν ἄλλον, ὄχι πολεμικά, ὡς ἐχθρό, ἀλλά μέ ἀγάπη, ὡς εἰκόνα Θεοῦ, πού φθάνει μέχρι καί τό νά συγχωρεῖς καί νά ἀγαπᾶς ἀκόμη καί τόν ἐχθρό σου. Πού σαφῶς ἀπό τή στιγμή πού καί αὐτός γίνεται ἀντικείμενο τῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης σου, παύει νά εἶναι καί ἐχθρός. Γι΄ αὐτό καί στήν πραγματικότητα ὁ ἀληθινός Χριστιανός δεν ἔχει ἐχθρούς.

orthros.eu

 

 

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΚΗΦΙΣΙΑΣ ,ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ,ΩΡΩΠΟΥ,ΜΑΡΑΘΩΝΟΣ

ΙΕΡΟΣ  ΝΑΟΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΝΕΑΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ-ΩΡΩΠΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ

ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ 2024

 

Δ’ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

ΔΕΥΤΕΡΑ - ΤΡΙΤΗ , ΠΕΜΠΤΗ   :  6.00 π.μ 

ΜΕΣΟΝΥΚΤΙΚΟ -ΟΡΘΡΟΣ – ΩΡΕΣ – ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ

ΤΕΤΑΡΤΗ -ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ: 6.00 π.μ

ΜΕΣΟΝΥΚΤΙΚΟ - ΟΡΘΡΟΣ - ΩΡΕΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ

ΜΕ ΠΡΟΗΓΙΑΣΜΕΝΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ  

 

ΑΠΟΓΕΥΜΑ : 

ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΩΣ ΠΕΜΠΤΗ : 6.00 μ.μ ΜΕΓΑ ΑΠΟΔΕΙΠΝΟ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ: 7.00μ.μ

ΜΙΚΡΟ ΑΠΟΔΕΙΠΝΟ , Δ’  ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

 

13/4/2024 : ΣΑΒΒΑΤΟ :

7.15π.μ : Ορθρος , Θεία Λειτουργία . 6.00μ.μ.  Εσπερινος .

14/4/2024 : ΚΥΡΙΑΚΗ Δ’  ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ :  

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΟΣ

7.15 π.μ:  Ορθρος , Θεία Λειτουργία   , 6.00 μ.μ : Κατανυκτικός Εσπερινός

Εκ του Ιερού Ναού : π. Διονύσιος Ν. Μπουρνιάς

ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΕΙΑ  Τ.Κ 19015 -  ΤΗΛ . ΝΑΟΥ: 22950 34407 

 

Γ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ

(Ἅγιος Λουκᾶς, Ἀρχιεπίσκοπος Κριμαίας)

 

Χθές στόν ὄρθρο βγάλαμε γιά προσκύνηση τόν τίμιο Σταυρό τοῦ Χριστοῦ. Μέ πολύ εὐλάβεια ψάλαμε ὅλοι τό τροπάριο: «Τὸν Σταυρόν σοῦ προσκυνοῦμε Δέσποτα καὶ τὴν ἁγίαν σοῦ Ἀνάστασιν δοξάζομεν» καί προσκυνήσαμε τόν τίμιο Σταυρό τοῦ Κυρίου μας. Εἶναι πολύ σπουδαῖο πρᾶμα ἡ προσκύνηση τοῦ τιμίου Σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ διότι μαρτυρεῖ γιά τήν πίστη μας καί τήν θερμή ἀγάπη πού ἔχουμε γιά τόν Υἱό τοῦ Θεοῦ ὁ ὁποῖος μᾶς ἔσωσε ἀπό τήν ἐξουσία τοῦ διαβόλου.

Ὑπάρχει ὅμως καί ἕνας ἄλλος σκοπός γιά τόν ὁποῖο στή μέση τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς τοποθετοῦμε γιά προσκύνηση τόν τίμιο Σταυρό τοῦ Χριστοῦ. Ὁ σκοπός αὐτός γίνεται κατανοητός ὅταν διαβάζουμε τό λόγο τοῦ Κυρίου πού λέει: «ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τάς ψυχάς ὑμῶν» (Λκ. 21, 19). Ἄν τόση μεγάλη σπουδαιότητα ἔχει σύμφωνα μέ τό λόγο αὐτό τοῦ Χριστοῦ ἡ ὑπομονή ὥστε αὐτή σώζει τόν ἄνθρωπο, τότε ἕνας ἀπό τούς πιό σημαντικούς στόχους στή ζωή μας εἶναι νά μάθουμε τήν ὑπομονή. Καί δέν ὑπάρχει δάσκαλος καλύτερος πού θά μποροῦσε νά μᾶς μάθει τήν ὑπομονή ἀπό τόν Σταυρό τοῦ Χριστοῦ μας.

Ἄν θά ἔχουμε τόν Σταυρό τοῦ Κυρίου χαραγμένο στήν καρδιά μας. Ἄν θά συγκινούμαστε διαβάζοντας κάθε μέρα τά λόγια τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως: «Σταυρωθέντα τε ὑπέρ ἡμῶν ἐπί Ποντίου Πιλάτου...». Ἄν σέ κάθε δυσκολία καί θλίψη πού μᾶς στέλνονται ἀπό τό Θεό θά βλέπουμε νοερά τό Σταυρό τοῦ Χριστοῦ, τότε θά μάθουμε πῶς μποροῦμε νά ἀποκτήσουμε τήν ὑπομονή.

Ἄν ἔχεις φοβερό πόνο πού σέ βασανίζει καί δέν μπορεῖς νά ὑπομένεις ἄλλο, δές τό Σταυρό, δές τόν Υἱό τοῦ Θεοῦ μέ τό κεφάλι σκυμμένο νά φορά τό ἀκάνθινο στεφάνι. Σκέψου πόσες φορές χτυποῦσαν τό κεφάλι αὐτό, σκέψου τόν πόνο πού προκαλοῦσαν στό Σωτῆρα μας τά ἀγκάθια καί θά μάθεις νά ὑπομένεις τόν πόνο σου.

Ἀδυνάτησαν τά χέρια σου, δέν μποροῦν πιά νά κάνουν δουλειά καί γι’ αὐτό ἔχασες τό κουράγιο; Δές τά ἄχραντα χέρια τοῦ Χριστοῦ μέ τά ὁποῖα ἔκανε ἀμέτρητα θαύματα, μέ ἕνα μόνο ἄγγιγμα τῶν ὁποίων ἐπανέφερε στή ζωή τούς νεκρούς καί ἄνοιγε τά μάτια τῶν ἐκ γενετῆς τυφλῶν καί γι’ αὐτό καρφωμένα τώρα στό Σταυρό. Φαντάσου πόσο πονοῦσαν τά ἄχραντα αὐτά χέρια τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, πληγωμένα μέ καρφιά, ὑπό τό βάρος τοῦ σώματος. Θυμήσου ταυτόχρονα καί τίς δικές σου ἀσχημίες πού ἔκανες μ’ αὐτά τά ἀδύνατα πιά χέρια σου. Σκέψου ὅλα αὐτά καί θά σοῦ εἶναι πιό εὔκολο νά ὑπομένεις τόν πόνο.

Βρίσκεσαι στή φυλακή καί τά πόδια σου εἶναι δεμένα μέ ἁλυσίδες ὄχι γιά κακουργίες ἀλλά γιά τό ὄνομα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ; Δές τά ἄχραντα πόδια Τοῦ μέ τά ὁποῖα περπατοῦσε πάνω στά νερά τῆς λίμνης Γεννησαρέτ καί πήγαινε στή Βηθανία νά ἀναστήσει τόν τετραήμερο Λάζαρο. Αὐτά τώρα οἱ ὑπηρέτες τοῦ διαβόλου τά κάρφωσαν στό Σταυρό. Ὅταν τό σκεφτεῖς θά σοῦ εἶναι πιό εὔκολο νά ὑπομένεις τά δεσμά σου.

Ἔχασες τήν ὅρασή σου; Ἦταν θέλημα Θεοῦ. Θυμήσου πώς μετά τήν τελευταία λέξη «τετέλεσται», πού ὁ Κύριος μᾶς Ἰησοῦς Χριστός εἶπε πάνω στό Σταυρό, τό χέρι τοῦ θανάτου ἔκλεισε τά λαμπρότερα τοῦ ἥλιου μάτια Του καί μέ εὐχαριστία θά σηκώνεις τό βάρος τῆς τύφλωσης. Θυμήσου καί τό ὅτι ἐκτός ἀπό τά φοβερά βάσανα πού ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ ὑπέφερε πάνω στό Σταυρό εἶχε πάνω του καί τό βάρος τῶν ἁμαρτιῶν ὅλου τοῦ κόσμου. Θυμήσου ἐπίσης πώς ἕνας ἀπό τούς στρατιῶτες κέντησε μέ τήν λόγχη τήν πλευρά Του καί ἀμέσως βγῆκε αἷμα καί νερό μέ τά ὁποῖα πλύθηκαν οἱ ἁμαρτίες σου καί τά ὁποῖα σέ προστατεύουν ἀπό τίς ἐπιθέσεις τοῦ πολεμίου.

Βλέπεις, λοιπόν, πῶς μέ τό Σταυρό τοῦ Χριστοῦ αὐξάνει ἡ ὑπομονή σου; Βλέπεις πῶς διδάσκεσαι ἀπό τό Σταυρό τήν μεγάλη αὐτή ἀρετή τῆς ὑπομονῆς χωρίς τήν ὁποία δέν θά μπορέσεις νά εἰσέλθεις ἀπό τήν στενή πύλη καί νά ἀκολουθήσεις τήν μακριά καί τεθλιμμένη ὁδό τῶν θλίψεων πού ὁδηγεῖ στή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν;

Νά δοξάσουμε καί νά εὐχαριστήσουμε τόν Μεγάλο Θεό καί Σωτῆρα μας τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Ὁποῖος μέ τό φοβερό Σταυρό του μᾶς δίνει τή δύναμη νά ὑπομένουμε τίς ἀμέτρητες θλίψεις σ’ αὐτή τήν πρόσκαιρη ζωή μας καί νά σώζουμε μέ τήν ὑπομονή τίς ψυχές μας. Ἄς ψάλλουμε καί ἄλλη μιά φορά: «Τὸν Σταυρόν σοῦ προσκυνοῦμεν Δέσποτα καὶ τὴν ἁγίαν σοῦ Ἀνάστασιν δοξάζομεν». Ἀμήν.

 

(Ἁγίου Λουκᾶ Ἀρχιεπισκόπου Κριμαίας, Λόγοι καί Ὁμιλίες Τόμος Α΄, ἐκδόσεις Ὀρθόδοξος Κυψέλη, Θεσσαλονίκη, 2014)

 

Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης:

«Πῶς καλλιεργεῖται ἡ ταπείνωση»

 

Ἀπό τό Βιβλίο Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου

ΛΟΓΟΙ Ε' «Πάθη καί ἀρετές»

 

ἐκδόσεις ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ὁ ΘΕΟΛΟΓΟΣ» ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Ἡ ἐργασία γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῆς ταπεινώσεως

– Μὲ ποιόν τρόπο, Γέροντα, καλλιεργεῖται ἡ ταπείνωση;

– Ἡ ταπείνωση καλλιεργεῖται μὲ τὸ φιλότιμο, καλλιεργεῖται καὶ μὲ τὴν κοπριὰ τῶν πτώσεων. Ἀνάλογα. Ἕνας φιλότιμος ἄνθρωπος ὅ,τι καλὸ ἔχει τὸ ἀποδίδει στὸν Θεό. Βλέπει τὶς πολλὲς εὐεργεσίες τοῦ Θεοῦ, καταλαβαίνει ὅτι δὲν ἔχει ἀνταποκριθῆ, ταπεινώνεται καὶ δοξολογεῖ διαρκῶς τὸν Θεό. Καὶ ὅσο ταπεινώνεται καὶ δοξολογεῖ τὸν Θεό, τόσο τὸν λούζει ἡ θεία Χάρις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἑκούσια ταπείνωση. Ἐνῶ ἡ ταπείνωση ποὺ φέρνουν οἱ διαρκεῖς πτώσεις εἶναι...ἡ ἀκούσια ταπείνωση.

Φυσικὰ ἡ ἑκούσια ταπείνωση ἔχει πολὺ μεγαλύτερη ἀξία ἀπὸ τὴν ἀκούσια. Μοιάζει μὲ χωράφι ποὺ ἔχει καλὸ χῶμα καὶ καρπίζουν τὰ δένδρα, δίχως λίπασμα ἢ κοπριά, καὶ οἱ καρποί τους εἶναι νόστιμοι. Ἡ ἀκούσια ταπείνωση μοιάζει μὲ χωράφι ποὺ ἔχει ἀδύνατο ἔδαφος καί, γιὰ νὰ δώση καρπούς, πρέπει νὰ ρίξης καὶ λίπασμα καὶ κοπριά, καὶ πάλι οἱ καρποί του δὲν θὰ εἶναι τόσο νόστιμοι.

– Γέροντα, μοῦ στοιχίζει, ὅταν ἐξαιτίας μιᾶς ἄσχημης συμπεριφορᾶς μου πέφτω στὰ μάτια τῶν ἄλλων καὶ ταπεινώνωμαι ἀκούσια.

– Μὲ τὴν ἀκούσια ταπείνωση ἐξοφλᾶς καὶ λίγο ἀπὸ τὸ χρέος τῶν ἁμαρτιῶν σου. Πρέπει ὅμως νὰ ἀρχίσης νὰ ταπεινώνεσαι ἑκούσια.

– Γέροντα, ἔχω φθάσει σὲ πολὺ δύσκολη κατάσταση. Ἔχω σαρκικοὺς λογισμοὺς καὶ πέφτω στὴν λύπη. Φοβᾶμαι μήπως δὲν βγῶ ποτὲ ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάσταση.

– Ἔχε θάρρος, καλό μου παιδί, καὶ ὁ Χριστὸς θὰ νικήση τελικά. Νὰ ψάλλης: «Ἐκ νεότητός μου ὁ ἐχθρὸς μὲ πειράζει, ταῖς ἡδοναῖς φλέγει με· ἐγὼ δὲ πεποιθὼς ἐν σοί, Κύριε, τροποῦμαι τοῦτον»[1]. Στὴν οὐσία δὲν φταίει πολὺ ἡ καημένη ἡ σάρκα, ἀλλὰ ἡ ὑπερηφάνεια. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἔχεις πολλὲς ἱκανότητες, τὶς ὁποῖες φυσικὰ ὁ Θεὸς σοῦ τὶς ἔδωσε, ἀλλά, ἐπειδὴ ἀμελεῖς λιγάκι καὶ δὲν προσέχεις, ὁ ἐχθρὸς βρίσκει εὐκαιρία, τὶς ἐκμεταλλεύεται καὶ σὲ ρίχνει στὴν ὑπερηφάνεια. Κι ἐνῶ θὰ ἔπρεπε νὰ λούζης τὸ πρόσωπό σου μὲ δάκρυα ἀγαλλιάσεως καὶ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν Θεό, τὸ λούζεις μὲ πικρὰ δάκρυα πόνου καὶ στενοχώριας. Ἔτσι βγαίνει τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: Ἐὰν δὲν ταπεινωθοῦμε ἑκουσίως, θὰ ταπεινωθοῦμε ἀκουσίως, διότι μᾶς ἀγαπᾶ ὁ Καλὸς Θεός. Θάρρος λοιπόν, παιδί μου, καὶ θὰ νικήση ὁ Χριστός. «Ἐὰν γὰρ πάλιν ἰσχύσητε, καὶ πάλιν ἡττηθήσεσθε, ὅτι μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός»[2]. Μπόρα εἶναι καὶ θὰ περάση καὶ πολλὰ καλὰ θὰ φέρη. Θὰ γνωρίσης πιὸ καλὰ τὸν ἑαυτό σου, θὰ ταπεινωθῆς ὑποχρεωτικά, καὶ κατὰ τοὺς πνευματικοὺς νόμους ὑποχρεωτικὰ θὰ ἔρθη σ᾿ ἐσένα καὶ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, ποὺ προηγουμένως ἐμποδιζόταν ἀπὸ τὴν ὑπερηφάνεια.

Δὲν γνωρίσαμε τὸν ἑαυτό μας. Ἂν τὸν γνωρίσουμε, ἡ ψυχή μας θὰ χαίρεται καὶ θὰ ζητᾶ ταπεινὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ἡ γνώση τοῦ ἑαυτοῦ μας γεννᾶ τὴν ταπείνωση. Γιατί, ὅσο περισσότερο γνωρίζει ὁ ἄνθρωπος τὸν ἑαυτό του, τόσο περισσότερο ἀνοίγουν τὰ μάτια τῆς ψυχῆς του καὶ βλέπει καθαρώτερα τὴν μεγάλη του ἀδυναμία. Γνωρίζει τὴν ἀθλιότητά του καὶ τὴν ἀχαριστία του, καθὼς καὶ τὴν μεγάλη ἀρχοντιὰ καὶ τὴν εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ, ὁπότε συντρίβεται ἐσωτερικά, ταπεινώνεται πολὺ καὶ ἀγαπάει τὸν Θεὸ πολύ.

 

[1] Πρῶτος Ἀναβαθμὸς τοῦ πλ. Δ´ ἤχου.

[2] Ὡρολόγιον τὸ Μέγα, ἔκδ. «Ἀποστολικῆ Διακονίας», Ἀθήνα 142001, σ. 164. Βλ. καὶ Ἠσ. 8, 9-10.