Η απάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχου Γρηγορίου του ΣΤ΄ στην πρόσκληση του Πάπα της Ρώμης, για να συμμετάσχει ορθόδοξη αντιπροσωπεία στην Α΄ Σύνοδο του Βατικανού (1869-1870)

Επεξεργασία - Απόδοση στην Νεοελληνική: Σάββας Ηλιάδης, Δάσκαλος

   Η Α΄ σύνοδος του Βατικανού (Δεκέμβριος 1869 - Οκτώβριος 1870) συνήλθε μέσα στην Βασιλική του Αγίου Πέτρου, αφού συγκλήθηκε από τον Πάπα Πίο τον Θ΄, ο οποίος και διηύθυνε ως πρόεδρος. Δεν ήταν ούτε καν γενική σύνοδος της Δυτικής «Εκκλησίας» αλλά μόνο παπική – ρωμανική μερική σύνοδος. Πολύ λιγότερο δε της αρμόζει ο χαρακτήρας της Οικουμενικής συνόδου, αφού ολόκληρη η Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία της Ανατολής, η Αγγλικανική και οι επίσκοποι της αρχαίας καθολικής Μητροπόλεως της Ουτρέχτης δεν αντιπροσωπεύτηκαν στην σύνοδο, αλλά και δεν συμμετείχαν και κάποιον άλλον τρόπο…

    Ένα χρόνο νωρίτερα, στις 8 Σεπτεμβρίου 1868, ο πάπας κάλεσε στην σύνοδο «όλους τους επισκόπους των Εκκλησιών του ανατολικού τύπου, οι οποίοι δεν ήταν σε κοινωνία με την Αποστολική έδρα». Ο πάπας απηύθυνε την πρόσκληση προς την Ορθόδοξη Ανατολή ως «κληρονόμος του κορυφαίου των Αποστόλων… έχοντας σκοπό να επεκτείνει περισσότερο την εξουσία του επάνω σε όλους τους Χριστιανούς, που κατοικούν σε οποιοδήποτε σημείο της γης» και με απώτερο σκοπό να τους ενώσει όλους με την ρωμαϊκή έδρα «η οποία είναι το κέντρο όλης της αλήθειας και της ενότητας».

    Τετραμελής παπική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γρηγόριο τον ΣΤ΄, για να του επιδώσει την πρόσκληση του Βατικανού. Ο Πατριάρχης αρνήθηκε να αποδεχθεί το παπικό έγγραφο, τονίζοντας ότι αναρμοδίως και αντικανονικώς ο Πίος Θ΄ συγκάλεσε την σύνοδο, εφόσον εμμένει στις αρχές της παπικής εγκυκλίου του 1848 περί πρωτείου και αλαθήτου, χαρακτηρίζοντας τα πρεσβεία του ότι «δεν μπορεί να προέρχονται απλώς από συνοδική απόφαση και ανθρώπινη, αλλά από θείο δίκαιο». Ο Γρηγόριος ΣΤ΄, αντάξιος διάδοχος του Γρηγορίου Ε΄, απάντησε στους αντιπροσώπους του πάπα με τρόπο πατερικό, ασκώντας έντονη κριτική στις έκνομες και αντικανονικές ενέργειες του Βατικανού:

    «Για μας τους Ορθοδόξους, είπε, Οικουμενική Σύνοδος και Οικουμενική Εκκλησία και αληθινή καθολικότητα είναι και λέγεται εκείνο το άγιο και ακήρατο σώμα στο οποίο, ανεξάρτητα από τον υλικό πληθυσμό του, συγκεφαλαιώνεται αγνή η διδασκαλία των Αποστόλων και η πίστη κάθε τοπικής Εκκλησίας, που στηρίχτηκε και δοκιμάστηκε από την θεμελίωση της Εκκλησίας μέχρι τους οκτώ πρώτους αιώνες, κατά τους οποίους οι Πατέρες της Ανατολής και της Δύσεως και οι αγιότατες και πνευματοκίνητες Σύνοδοι και εκείνοι οι σεβάσμιοι Πατέρες, των οποίων τα συγγράμματα είναι γνωστά σε όλους και πρέπει να γίνουν ο αλάνθαστος και ασφαλής οδηγός κάθε χριστιανού και επισκόπου της Δύσεως, αυτού που ειλικρινά ποθεί και ζητά την ευαγγελική αλήθεια. Εκείνοι είναι το υπέρτατο κριτήριο της Χριστιανικής αληθείας. Εκείνοι είναι η ασφαλής οδός, επάνω στην οποία μπορούμε να συναντηθούμε με το άγιο φίλημα της δογματικής ενώσεως. Κάθε ένας δε που πορεύεται γύρω και έξω από την τροχιά εκείνη, θα θεωρείται από εμάς ότι βρίσκεται εκτός της αληθείας και αναρμόδιος, στο να συγκεντρώσει γύρω από αυτόν τα μέλη της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας. Αν δε τυχόν μερικοί από τους δυτικούς επισκόπους, που έχουν αμφιβολία για κάποια από τα δόγματά τους και θέλουν να συγκεντρωθούν, ας συγκεντρωθούν, για να τα αναθεωρούν κάθε μέρα, αν βέβαια το θέλουν. Εμείς δεν έχουμε καμία αμφιβολία περί των πατροπαράδοτων και αναλλοίωτων δογμάτων της ευσεβείας».

    Για μια επιπλέον φορά η Ορθόδοξη Ανατολή, διά στόματος του εμπνευσμένου Πατριάρχη Γρηγορίου ΣΤ΄ κάλεσε την Ρώμη να αφυπνιστεί και να πάψει να ακολουθεί τον ολισθηρό δρόμο, στον οποίο την οδηγεί ο Πίος Θ΄, με την σύγκληση της Α΄ Βατικανής συνόδου. Ο Γρηγόριος προβάλλει ενώπιον των παπικών αντιπροσώπων ως υπέρτατο κριτήριο της χριστιανικής αληθείας τις πνευματοκίνητες Συνόδους και τους θεοφόρους Πατέρες, δηλαδή αυτήν την ίδια την Ιερά Παράδοση της Εκκλησίας. Αντιθέτως, ο πάπας Πίος Θ΄ συγκαλεί την Α΄ σύνοδο του Βατικανού, για να εκμηδενίσει τις Οικουμενικές Συνόδους, να θέσει σε δεύτερη μοίρα τις φωνές των Πατέρων και να υψώσει ως υπέρτατο κριτήριο της αληθείας το προσωπικό του αλάθητο. Ο Γρηγόριος ΣΤ΄ και ο Πίος Θ΄ στέκονταν ο ένας απέναντι από τον άλλο ως εκπρόσωποι δύο κόσμων κατά βάση αντιθέτων. Η Ανατολή, διά του Γρηγορίου, κρατά το ανέσπερο φως της Ιεράς Παραδόσεως, ενώ η Δύση, διά του Πίου Θ΄, αφού αλλοίωσε εκ θεμελίων την Ιερά Παράδοση, φωτίζεται πλέον από τον καπνίζοντα λύχνο του παπικού αλαθήτου.

    Ο έλεγχος όμως του Πίου Θ΄ από τον Γρηγόριο ΣΤ΄ έχει και συνέχεια, η οποία αφορά το ίδιο το γεγονός της συγκλήσεως της Α΄ Βατικανής συνόδου ως οικουμενικής: «Ω, σεβάσμιοι αββάδες, είπε ο Πατριάρχης, όταν μιλάμε για Οικουμενική Σύνοδο, δεν πρέπει να διαφεύγει από την μνήμη σας ότι οι Οικουμενικές Σύνοδοι συγκροτούνταν με διαφορετικό τρόπο, από αυτόν που διακήρυξε η Α. Μακαριότητα. Αν ο Μακαριότατος πάπας της Ρώμης παραδεχόταν την αποστολική ισοτιμία και ισαδελφία, έπρεπε, σαν σε ίσους στην αξία και πρώτος στην τάξη λόγω της έδρας και σύμφωνα με το κανονικό δίκαιο, να απευθύνει ιδιαίτερο γράμμα στον καθένα από τους Πατριάρχες και τις Συνόδους της Ανατολής και όχι να επιβάλει με εγκύκλιο και με δημόσια πρόσκληση, λες και είναι ο δεσπότης και αρχηγός των πάντων, αλλά να ρωτήσει τους αδελφούς ως αδελφός, ισότιμος και ισόβαθμος, αν συμφωνούν και εγκρίνουν από κοινού πού και πώς και ποιας Συνόδου θα είναι η συγκρότηση. Αφού λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα ή πρέπει να κάνετε εσείς ιστορική αναδρομή και στις Οικουμενικές Συνόδους, ώστε να κατορθωθεί και να μείνει στην ιστορία η ποθούμενη από όλους αληθινή και Χριστοσύλλεκτη ένωση ή πάλι εμείς να αρκεστούμε στις δικές μας αδιάλειπτες προσευχές και δεήσεις υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου, της ευσταθείας των αγίων του Θεού Εκκλησιών και της των πάντων ενώσεως. Όμως στην παρούσα περίπτωση, σας διαβεβαιώνουμε μετά λύπης ότι θεωρούμε περιττή και άκαρπη και την πρόσκληση και αυτό το επιστολικό φυλλάδιο, που φέρατε μαζί».

    Αν ο πάπας Πίος Θ΄ εμβάθυνε και κατανοούσε την κλασσική απάντηση του Γρηγορίου ΣΤ΄, ουδέποτε θα συγκαλούσε εικονική οικουμενική σύνοδο, για να υποκλέψει με αυτήν το δόγμα του πρωτείου και του αλαθήτου! Αλλά και ο οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας, αν είχε προ οφθαλμών του το πνευματέμφορο κείμενο του Γρηγορίου, ουδέποτε θα έστελνε παρατηρητές στην αντικανονική από ορθοδόξου πλευράς Β΄ σύνοδο του Βατικανού, η οποία διακήρυξε μαζί και το παπικό πρωτείο και το αλάθητο! Ο πάπας Πίος Θ΄, αφού αγνόησε τον έλεγχο του Γρηγορίου ΣΤ΄ και άλλες ειλικρινείς φωνές επισκόπων της Δύσεως, μετέβαλε την Α΄ σύνοδο του Βατικανού, όπως θα δούμε παρακάτω, σε παρωδία Οικουμενικής Συνόδου, σε σύνοδο παρασκηνίων και σε υπηρετικό όργανο του παπικού πρωτείου και του αλαθήτου.

Αρχιμανδρίτου Σπυρίδωνος Μπιλάλη, «ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΠΑΠΙΣΜΟΣ», ΤΟΜΟΣ Α΄(Σελ. 268 – 271)

Επεξεργασία - Απόδοση στην Νεοελληνική: Σάββας Ηλιάδης, Δάσκαλος

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, η λειτουργική ευχή υπέρ της των πάντων ενώσεως αφορά ΜΟΝΟ τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. (βίντεο)

 

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, η λειτουργική ευχή υπέρ της των πάντων ενώσεως αφορά ΜΟΝΟ τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. (βίντεο)

σ.σ. Ας επαναλάβουμε τα αυτονόητα επειδή το ποίμνιο έχει αφεθεί έρμαιο και ακατήχητο από τους Μητροπολίτες του και επειδή αυτές τις ημέρες ακούστηκαν στα κανάλια οι αμόρφωτοι και οι κακοπροαίρετοι μισθωτοί να μιλάνε για την ένωση των πάντων, δηλαδή την ένωση με κάθε καρυδιάς καρύδι.

Ομιλεί ο π. Αθανάσιος Μυτιληναίος

Μία πρώτη απορία λέγει: «Σας παρακαλώ θα ήθελα να μου πείτε για την απορία αυτή. Ο οικουμενισμός είναι μία απειλή όπως ξέρουμε για την Ορθοδοξία. Είναι μία αίρεσις. Στην Λειτουργία όμως υπάρχει μία ευχή υπέρ της ενώσεως πάντων των χριστιανών. Τί εννοεί με αυτό; Δηλαδή όλων των χριστιανών – θρησκειών;»

Θέλει να πει, των χριστιανών μαζί με όλες τις άλλες θρησκείες. Μάλιστα. Παιδιά, δεν πρόκειται περί αυτού.

Όταν πράγματι στην Μεγάλη Συναπτή …συναπτή λέγεται στα αιτήματα τα οποία είναι το ένα μετά το άλλο, δηλαδή κολλητά, συναπτά, γι’ αυτό λέγεται η Μεγάλη Συναπτή… μετά το «Ευλογημένη η Βασιλεία» λέμε υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου, ευσταθίας των Αγίων του Θεού Εκκλησιών και της των πάντων ενώσεως, του Κυρίου δεηθόμεν. Όταν λέμε λοιπόν και της των πάντων ενώσεως, τί εννοούμε;

Καταρχάς, μέσα στον χώρο της Ορθοδοξίας όλα αυτά λέγονται και γίνονται. Είναι εκείνο που ο Απόστολος Παύλος λέγει, σας παρακαλώ πολύ το αυτό φρονείν. Όλοι να έχετε το αυτό φρόνημα. Και επειδή δεν είναι εύκολο πράγμα να έχουν όλοι το αυτό φρόνημα, διότι πρέπει να υπάρχει εδώ η ενότητα του φρονήματος. Η ενότητα της Πίστεως. Όλοι να πιστεύουμε το ίδιο. Διότι κυκλοφορούν και αιρέσεις. Κυκλοφορούν ποικίλα πράγματα που διασπούν την ενότητα. Αυτό λοιπόν εμείς θέλουμε κι ευχόμαστε. Να υπάρχουν οι χριστιανικές ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ Εκκλησίες. Οι χριστιανικές ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ Εκκλησίες, το υπογραμίζω, να έχουν ενότητα. Δηλαδή, μόνο εμείς ηνωμένοι.

Δεν σημαίνει μ’ αυτό ότι θα πρέπει να ενωθούμε και με τους αιρετικούς ή με τους πιστούς άλλων θρησκειών. Αν είναι δυνατόν ποτέ. Αν είναι δυνατόν! Είναι ενδοοικογενειακόν το θέμα. Είναι ενδοχριστιανικόν και δη εις τον χώρον της Ορθοδοξίας.

Δεν μπορείς να ενωθείς με τους ρωμαιοκαθολικούς και με τους προτεστάντες. Είναι δυνατόν ποτέ αυτό; Εάν δεν αφήσουν τις κακοδοξίες των, πώς θα γίνει αυτή η ένωσις; Ενώνονται πράγματα τα οποία είναι εκ της φύσεώς των τέτοια που δεν μπορούν να ενωθούν;

Άρα λοιπόν, όταν λέμε και της των πάντων ενώσεως, εννοούμε την ομόνοια, την ομοφροσύνη, την αυτήν Πίστη μέσα εις τον χώρο, πάντοτε, της Ορθοδόξου Πίστεως και καθόλου αυτό το αίτημα δεν έχει την αναφορά του ή τον υπαινιγμό του εις τον οικουμενισμό.

Αν κάποιοι θα ήθελαν να το χρησιμοποιούν δια τον οικουμενισμόν, το λιγότερο που θα μπορούσαν να αποδειχθούν είναι τούτο, ότι είναι αγράμματοι. Το λιγότερο. Αν δεν έχουν κακοήθεια. Αυτά για αυτήν την απορία.

Μητροπολίτης Αντινόης Παντελεήμων, Περί Αληθείας ουδείς λόγος.

 

Μητροπολίτης Αντινόης Παντελεήμων, Περί Αληθείας ουδείς λόγος.

Στις 29 και 30 Δεκεμβρίου, ε.έ., πραγματοποιήθηκε ο εορτασμός των 1,700 χρόνων από την σύγκληση της Α’ Οικουμενικής Συνόδου με προεξάρχοντα την Α.Θ.Π. τον Οικουμενικόν Πατριάρχην κ.κ. Βαρθολομαίο Α’  και την Α.Θ.Μ. τον Πάπα και Πατριάρχην Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρο Β’.

Στις εορταστικές εκδηλώσεις παρέστησαν ο προσκεκλημένος Πάπας της Ρώμης Λέων ΙΔ’, ως και 20 εκπρόσωποι διαφόρων αιρέσεων !!!

Ανταλλάχτηκαν αδερφικοί ασπασμοί, χειραψίες, φιλήματα και πολλά χαμόγελα. 

Στην τελετή της Δοξολογίας μνημονεύτηκε πρώτα ο Πάπας (!) και κατόπιν ο Οικουμενικός. Ψάλθηκε ο «πολυχρονισμός» στον Πάπα της Ρώμης Λέοντα (!) και κατόπιν ακολούθησε του Οικουμενικού Πατριάρχου. Εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε, ότι ο Πάπας δεν είναι Ορθόδοξος, ούτε απέρριψε τις αιρετικές διδασκαλίες του Ρωμαιοκαθολικισμού. Επομένως, κακώς μνημονεύτηκε.

Μίλησαν για την «ενότητα» των Εκκλησιών, αλλά κανένας λόγος για την Αλήθεια της Χριστιανικής Πίστεως, που διαφύλαξε μόνον η Ορθόδοξος Εκκλησία. 

Όλοι οι μη Ορθοδόξοι προσκλήθηκαν, αλλά όχι για να μετανοήσουν και να επιστρέψουν στην Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, αλλά απλά και μόνο για μια παράσταση άνευ ουσιαστικής αλλαγής και μετανοίας. 

Πολλοί φιλενωτικοί κομπάζουν για το γεγονός ότι ο Πάπας και οι λοιποί μη Ορθοδόξοι απήγγειλαν το Σύμβολο της Πίστεως στην Ελληνική χωρίς την προσθήκη του «filioque» (δηλαδή  την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος «και εκ του Υιού»). Αλλά, αυτό δεν είναι κάτι το καινούργιο, διότι ανέκαθεν οι Λατίνοι, όταν έλεγαν το Σύμβολο της Πίστεως στην Ελληνική, το έλεγαν χωρίς την προσθήκη του «και εκ του Υιού» («filioque»). 

Σε όσα είπαν οι δύο Προκαθήμενοι, δεν αναφέρθηκαν τίποτα για τις μεγάλες διαφορές που χωρίζουν πραγματικά την Δύση από την Ανατολή. Μίλησαν για ενότητα, κοινόν εορτασμό του Πάσχα, για αγάπη και ειρήνην. Αλλά, τίποτα για την Αλήθεια. Περί Αληθείας, ουδείς λόγος. 

Λυπηρό είναι το γεγονός, και αυτό πρέπει να το προσέξουμε με πολύ σοβαρότητα, ότι ο Πάπας Λέων ΙΔ’, προτού ξεκινήσει για την Κωνσταντινουπόλιν, κατέθεσε, ως αρχηγός του Κράτους του Βατικανού, στεφάνι στο μνημείο του σφαγέα του Μικρασιατικού Ελληνισμού, Κεμάλ Ατατούρκ !!! Αυτό δεν σας λέει κάτι !!!

Οι Ιεροί Κανόνες των Οικουμενικών και Τοπικών Συνόδων είναι ξεκάθαροι, όχι συμπροσευχές. Ας τους μελετήσουν οι δικοί μας. 

Εάν αγαπάμε και επιθυμούμε την πραγματική ένωση Ανατολής και Δύσεως, ας διορθωθούν οι δογματικές, λειτουργικές και λοιπές διαφορές. Ας επιστρέψει η  Δύση στους πρώτους εννέα αιώνες, τότε όπου η Πίστις ήταν μία και η αυτή, βασισμένη στην Αγία Γραφή και τους Αγίους Πατέρες. Μόνον και μόνον τότε θα υπάρξει σωστή ένωση. Θέλουμε την ένωση, αλλά με τις σωστές προϋποθέσεις. 

Επομένως, ο κάθε πιστός ας βγάλει τα συμπεράσματα του. 

Ας στραφούμε με θερμή προσευχή στον Κύριο μας Ιησού Χριστό, ώστε να φωτίζει όλους τους Πατέρες της Ορθοδόξου Εκκλησίας για να ορθοτομούν τον λόγον της Αληθείας. 

+Ο Μητροπολίτης Αντινόης Παντελεήμων

Εφησυχάζων Μητροπολίτης Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής

Εορτή Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, 30 Νοεμβρίου, 2025.

 

“Δεν έχει σχέση η Ορθοδοξία μας, με άλλες θρησκείες”

 

 

ΑΓΙΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ

“Δεν υπάρχουνε άλλες αλήθειες, νέες, επειδή ο κόσμος προόδεψε και η επιστήμη και οι άνθρωποι πήγανε στα άστρα…”

---

Και διάβολος υπάρχει και όλα όπως τα γράφει η Γραφή υπάρχουνε. Και διάβολος και κόλαση και όλα.

Ο άνθρωπος έχει φτιάξει πολλούς θεούς, και οι θεοί είναι πάρα πολλοί. Ακόμη και αυτοί οι άσωτοι, οι άθεοι πιστεύουνε στον Θεό, όχι στον αληθινό, αλλά εις την σάρκα, εις τα πάθη, στην ύλη…, όλοι κάτι λατρεύουνε …

Σ’ αυτό που λατρεύει κανείς σ’ αυτό δουλεύει. Δηλαδή είσαι πόρνος, είσαι άνθρωπος της σαρκός, δουλεύεις για την σάρκα, για την ύλη… Η αλήθεια είναι στην Ορθοδοξία… Υπάρχουν πολλά φώτα, που βλέπει κανείς και εντυπωσιάζεται, μα ένα είναι το φως το αληθινόν… αξίζει να λατρέψει κανείς τον μόνον αληθινόν Θεόν, τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν… Οι αλήθειες του Θεού, όπως τις έχει πει, από την αρχή, αυτές είναι. Δεν υπάρχουνε άλλες αλήθειες, νέες, επειδή ο κόσμος προόδεψε και η επιστήμη και οι άνθρωποι πήγανε στα άστρα …

Μόνο η Θρησκεία του Χριστού ενώνει και όλοι πρέπει να προσευχόμαστε να έρθουνε σ’ αυτή. Έτσι θα γίνει ένωσις, όχι με το να πιστεύεις ότι όλοι είμαστε το ίδιο και ότι όλες οι θρησκείες είναι το ίδιο. Δεν είναι το ίδιο… προσεύχομαι ο Θεός να σας δώσει φώτιση να καταλάβετε ότι δεν έχει σχέση η Θρησκεία, η Ορθοδοξία μας, με άλλες θρησκείες.

* ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ ΓΕΡΟΝΤΑ ΠΟΡΦΥΡΙΟ του πνευματικού του τέκνου Κων/νου Γιαννιτσιώτη, εκδόσεως Ιερού Ησυχαστηρίου Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΙΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ, Αθήναι 1995.

 

 

ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ: Ο ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΣ ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου –Καθηγητού

       Οι άγιοι Απόστολοι κατέχουν την πρωτοκαθεδρία στο αγιολόγιο της Εκκλησίας μας, διότι αυτοί υπήρξαν οι άμεσοι διάδοχοι του Κυρίου και οι συνεχιστές του επί γης σωτηριώδους έργου Του. Αυτοί συνέπηξαν την Εκκλησία και την επεξέτειναν ως τα πέρατα του κόσμου και γι’ αυτό ομολογούμε στο «Σύμβολο της Πίστεως» πίστη σε «Αποστολική Εκκλησία». Ένας από αυτούς υπήρξε ο άγιος απόστολος Ανδρέας ο Πρωτόκλητος.

        O Απόστολος Ανδρέας ήταν, σύμφωνα με τις ευαγγελικές διηγήσεις, αδελφός του Σίμωνος Πέτρου, και αμφότεροι γιοι του Ιωνά, ή Ιωάννη και της Ιωάννας. Γεννήθηκε στη πόλη Βηθσαϊδά της Γαλιλαίας, η οποία, όπως είναι γνωστό, κατοικούνταν κυρίως από εθνικούς ελληνιστές και οι Ιουδαίοι της περιοχής είχαν γίνει κοινωνοί της ελληνικής παιδείας και κουλτούρας. Το ελληνικό όνομα του Ανδρέα (που σημαίνει ανδρείος, γενναίος), όπως και άλλων μαθητών (Φιλίππου), μαρτυρεί αυτή την αλήθεια.   

         Πιθανότατα ήταν μεγαλύτερος στην ηλικία από τον Πέτρο. Συγκατοικούσε με αυτόν στην Καπερναούμ και συνεργαζόταν ως αλιέας στην λίμνη της Γενησαρέτ ή Τιβεριάδας (Ματθ.4,18.Μαρκ.1,29). Τον διέκρινε βαθιά πίστη στο Θεό και γι’ αυτό πρωτύτερα είχε χρηματίσει μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστού. Εκεί κοντά στον Τίμιο Πρόδρομο απέκτησε σπάνια ευσέβεια και το σπουδαιότερο έμαθε για τον ερχόμενο Μεσσία. Φαίνεται ότι ήταν παρών όταν ο Ιωάννης έδειξε με το δάκτυλό του τον Κύριο και είπε: «ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου» (Ιωάν.1,30). Αυτή η φανέρωση του Μεσσία έκαμε προφανώς τον ευσεβή ψαρά να ακολουθήσει πρώτος τον Κύριο, χωρίς κανέναν δισταγμό και γι’ αυτό ονομάστηκε «Πρωτόκλητος» (Ιωάν.1,35-41). Άφησαν, μαζί με τον αδελφό του Πέτρο, τα ακριβά πλεούμενά τους, τα δίχτυα και τα σύνεργα της αλιείας τους και προσκολλήθηκαν στο Χριστό ως αφοσιωμένοι μαθητές Του.

       Το όνομα του Ανδρέα αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη πάντοτε μαζί με αυτό του Φιλίππου, ο οποίος καταγόταν, όπως και εκείνος, από την Βηθσαϊδά. Μαζί με αυτόν είχε εκφράσει τη δυσπιστία του για τον χορτασμό των πεντακισχιλίων ανθρώπων με τους πέντε κρίθινους άρτους και τους δύο ιχθείς (Ιωάν.6,6-9). Αναφέρεται επίσης και στην περίπτωση της παρακλήσεως των Ελλήνων να ιδούν τον Κύριο (Ιωάν.12,20-22). Για τελευταία φορά αναφέρεται το όνομα του Ανδρέα στην Καινή Διαθήκη, όταν ανέβηκε μαζί με τους άλλους Αποστόλους στο υπερώο της Ιερουσαλήμ «προσκαρτερούντες ομοθυμαδόν τη προσευχή και τη δεήσει συν γυναιξί και Μαρία τη μητρί του Ιησού και συν τοις αδελφοίς αυτού» (Πραξ.1,13-14), όπου και έλαβε μαζί με τους άλλους τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος (Πράξ.2,4).

      Μετά την Πεντηκοστή έλαχε σ’ αυτόν να αποσταλεί για ευαγγελισμό στην Έφεσο, όπου μαζί με τον Απόστολο Ιωάννη κήρυξαν μαζί και εδραίωσαν την Εκκλησία της μεγάλης αυτής πόλεως. Μετά έκαμε ιεραποστολική περιοδεία στον Εύξεινο Πόντο, όπου με κέντρο τη Σινώπη κήρυξε τον Χριστιανισμό στην περιοχή, μεταστρέφοντας πλήθος Ιουδαίων και ειδωλολατρών στη νέα πίστη. Κατόπιν πήγε με τον απόστολο Ματθία στην Σαμψούντα, στην Ιβηρία και στην Παρθία, όπου ίδρυσαν Εκκλησίες. Το 34 μ. Χ. τον βρίσκουμε Ιερουσαλήμ να εορτάζει το Πάσχα με τους άλλους αποστόλους. Μετά ανάλαβε νέα ιεραποστολική περιοδεία στην Αντιόχεια, Έφεσο, Λαοδικεία, Φρυγία, Νίκαια. Μετά περιόδευσε στον Πόντο.   Στη συνέχεια, σύμφωνα με τον ιστορικό Ευσέβιο, μετέβηκε και κήρυξε στη Σκυθία και κατά τον άγιο Γρηγόριο το Ναζιανζηνό πέρασε στο Βυζάντιο, όπου ίδρυσε και εκεί Εκκλησία, γι’ αυτό θεωρείται ως ο ιδρυτής της Αποστολικής Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Από εκεί ήρθε στην Ελλάδα και κήρυξε κατ’ αρχάς στην

Ηράκλεια της Θράκης. Ύστερα στη Μακεδονία, κατέβηκε στην Πελοπόννησο, με κατάληξη στην Πάτρα, την οποία έκαμε κέντρο του ιεραποστολικού έργου του. Από εκεί εξορμούσε σε όλη τη δυτική Ελλάδα, όπου μετέστρεφε πλήθος Ιουδαίων και ειδωλολατρών, επιβεβαιώνοντας την αλήθεια του κηρύγματός του με πολλά θαύματα.

      Στην Πάτρα ήταν ρωμαίος διοικητής ο ανθύπατος Λεσβίος, ο οποίος ήταν ανεκτικός στη δράση του Ανδρέα. Όχι όμως ο διάδοχός του Αιγεάτης, ο οποίος ήταν φανατικός ειδωλολάτρης. Το έναυσμα του διωγμού του έδωσε η μεταστροφή της συζύγου του Αιγεάτη, Μαξιμίλλα, η οποία πίστεψε στο Χριστό ύστερα από θαυματουργική θεραπεία της από ανίατη αρρώστια. Οι σκοταδιστές ειδωλολάτρες ιερείς διέβαλαν τον άγιο Ανδρέα στον Αιγεάτη, ως επικίνδυνο, διότι ερήμωναν τα «ιερά» τους. Εκείνος έγειρε τότε μεγάλο διωγμό στην Αχαΐα, όπου συνέλαβε πρώτον τον άγιο Ανδρέα, τον οποίο καταδίκασε σε σταυρικό θάνατο, σε σταυρό σχήματος Χ., με το κεφάλι προς τα κάτω, επί εποχής Νέρωνα (54-68 μ. Χ.). Γι’ αυτό και ο τύπος αυτός του σταυρού καλείται «Σταυρός του Αγίου Ανδρέου». Το τίμιο λείψανό του το έθαψε με τιμές ο πρώτος επίσκοπος Πατρών  Στρατοκλής με τιμές. Τον 4^ο αιώνα μεταφέρθηκε από τον Μ. Κωνσταντίνο στην Κωνσταντινούπολη και τοποθετήθηκε στο ναό των Αγίων Αποστόλων, μαζί με τα τίμια λείψανα  των άλλων Αποστόλων,  από όπου το άρπαξαν οι αντίχριστοι σταυροφόροι το 1204 και το μετέφεραν στη Δύση. Το 1964 επέστρεψαν οι παπικοί την Τιμία Κάρα του στην Αποστολική Εκκλησία των Πατρών, η οποία βρίσκεται στον μεγαλοπρεπή ναό που έχτισαν οι Χριστιανοί της αχαϊκής πρωτεύουσας. Στο ναό  αυτό φυλάσσεται και τεμάχιο από το σταυρό, μαρτύρησε ο άγιος Ανδρέας. Επίσης έξω από τον ναό σώζεται αρχαιότατο πηγάδι, όπου υπήρχε και λειτουργούσε σκοταδιστικό μαντείο της «θεάς» Δήμητρας και όπου διαδραματίζονταν σκηνές απίστευτης δεισιδαιμονίας και οικονομικής εκμετάλλευσης των άτυχων οπαδών της αρχαίας ειδωλολατρικής θρησκείας. Εκεί, σύμφωνα με την παράδοση κήρυττε ο άγιος Ανδρέας, καταδεικνύοντας τις απάτες των αδίστακτων ειδωλολατρών ιερέων και τον πρωτογονισμό της αρχαίας θρησκείας. Εκεί συνελήφθη και σταυρώθηκε.    

      Η μνήμη του εορτάζεται στις 30 Νοεμβρίου σε όλο τον Ορθόδοξο κόσμο, κυρίως στην πόλη των Πατρών και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, ως ιδρυτής, όπως προαναφέραμε, και της Εκκλησίας του Βυζαντίου.  

 

Οι λόγοι της επίσκεψης του Πάπα εις Τουρκία και Λίβανο

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

            Από της 27^ης Νοεμβρίου έως και την 2^α Δεκεμβρίου ο Πάπας Λέων ο 14^ος επισκέπτεται την Τουρκία και τον Λίβανο. Ο ίδιος με «Αποστολική Εγκύκλιο» του, η οποία επιγράφεται «Εντός της ενότητας της πίστης» και με δηλώσεις του στους διαπιστευμένους στο Βατικανό δημοσιογράφους εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους πραγματοποιεί την εν λόγω επίσκεψη, την πρώτη του εκτός Ιταλίας. Όπως είπε, μεταβαίνει στη Νίκαια της Βιθυνίας (βορειοδυτική Μικρά Ασία) για να δώσει ένα «μήνυμα ενότητας» και στον Λίβανο για ένα «μήνυμα ειρήνης».

            Η επίσκεψη στη Νίκαια του Πάπα Λέοντος γίνεται μετά την από τον  Οικ. Πατριάρχη Βαρθολομαίο προς αυτόν ανανέωση της προσκλήσεως, την οποία είχε απευθύνει στον προκάτοχό του Φραγκίσκο. Τον προσκαλούσε  να μεταβούν σε αυτήν και από κοινού να εορτάσουν τα 1700 χρόνια από την σύγκληση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου.  Κατ’  αυτήν οι συνελθόντες 318 Πατέρες, μεταξύ άλλων, καταδίκασαν τις απόψεις του αιρετικού Αρείου και  διακήρυξαν τα δόγματα της Πίστεως των Χριστιανών δια των πρώτων επτά (εκ των δώδεκα) άρθρων του Συμβόλου της Νικαίας.

            Στη δήλωσή του (21/4/2025) για την εκδημία του Πάπα Φραγκίσκου  ο κ. Βαρθολομαίος υπενθύμισε την προς αυτόν πρόσκλησή του. Του έγραψε τότε: «Αγιώτατε, ύστερα από λίγα χρόνια συμπληρώνονται 1700 χρόνια από τη σύγκληση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια της Βιθυνίας. Θα είναι μία πολύ ωραία πράξις να πάμε και να εορτάσουμε αυτή την ιστορική επέτειο και να μιλήσουμε για την περαιτέρω πορεία των αδελφών Εκκλησιών μας προς το κοινό ποτήριο». Σημειώνεται ότι ο Πάπας, όντας απόλυτος ηγεμών και  έχοντας το αλάθητο, μπορεί να ομιλεί εκ μέρους σύμπασας της υπ’ αυτόν Εκκλησίας. Όμως κατά την Ορθόδοξη εκκλησιολογία ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως μπορεί να εκφράζει μόνο τη προσωπική του άποψη, έστω και ευχή…

            Ο Πάπας Λέων δέχθηκε την πρόταση και την ενέταξε σε μια επίσημη επίσκεψη στην Τουρκία και μιαν «αποστολική επίσκεψη» στον δοκιμαζόμενο Λίβανο. Ο Πάπας δεν απέκρυψε τους λόγους  της «επίσκεψης ενότητας» στη Νίκαια και στο Φανάρι. Γράφει στην προαναφερθείσα εγκύκλιό του: «Οφείλουμε να αφήσουμε πίσω τις θεολογικές αντιθέσεις, που έχουν χάσει την αιτία της ύπαρξής τους, για να αποκτήσουμε μια κοινή σκέψη, και ακόμη περισσότερο, μια κοινή προσευχή εν Αγίω Πνεύματι προκειμένου να συγκεντρωθούμε όλοι  σε μία μόνο πίστη και σε μία μόνο αγάπη». Για να επιτευχθεί αυτό ο Πάπας καλεί όλους «να ενισχύσουν την οικουμενική κίνηση, όπως την εννοεί ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ στην εγκύκλιο του «Ut unum sint» (Ίνα πάντες εν ώσιν).

            Η αναφορά αυτή του Πάπα Λέοντος στην εγκύκλιο του προκατόχου του ξεκαθαρίζει πλήρως τί παγίως σημαίνει για τον ίδιο και γενικά για το Βατικανό  η «ένωση στην πίστη και στην αγάπη». Το 88^ο άρθρο της Εγκυκλίου «Ut Unum Sint» επιγράφεται «Το λειτούργημα ενότητας του Επισκόπου Ρώμης». Σε αυτό, μεταξύ άλλων, αναφέρεται: «Μεταξύ των Εκκλησιών και εκκλησιαστικών Κοινοτήτων, η Καθολική Εκκλησία έχει την πεποίθηση ότι διατήρησε τη διακονία του διαδόχου του Αποστόλου Πέτρου, του Επισκόπου Ρώμης, που ο Θεός ίδρυσε ως “παντοτινή και ορατή αρχή και θεμέλιο ενότητας” (Σημ. Δογματική Διάταξη της Παπικής Εκκλησίας, αποφασισθείσα κατά την Β΄ Οικουμενική Σύνοδο του Βατικανού) και που το Πνεύμα στηρίζει, ώστε όλοι οι Χριστιανοί να καταστούν μέτοχοι αυτού του ουσιώδους αγαθού».

            Στο ίδιο, 88^ο άρθρο, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ υπενθυμίζει ότι στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, στη Γενεύη και στις 12 Ιουνίου 1984, είχε εκφράσει την πεποίθηση ότι «σε πιστότητα προς την αποστολική παράδοση και την πίστη των Πατέρων στο λειτούργημα του Επισκόπου Ρώμης, αυτός αποτελεί την εγγύηση της ενότητας όλων των χριστιανών». Οι διατάξεις – δόγματα της Β΄ Βατικανής Συνόδου και οι πάγιες πεποιθήσεις περί του Πρωτείου, από πολλούς  αιώνες πριν, των παπικών καθορίζουν σαφώς τους λόγους για τους οποίους ο Πάπας Λέων επισκέπτεται τη Νίκαια και το Φανάρι και ομιλεί για «ενότητα».

            Σημειώνεται ότι η επίσκεψη του Πάπα στο Φανάρι είναι σύντομη, τυπική και στην προαναφερθείσα λογική. Κάνει εντύπωση ότι στην εγκύκλιό του ο Πάπας αναφέρει τον κ. Βαρθολομαίο ως «Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως» και όχι «Οικουμενικό». Από την πλευρά του ο Οικ. Πατριάρχης δεν επέτυχε να δώσει πανηγυρική διάσταση στη συνάντηση της Νικαίας, αφού από τους προκαθημένους των πρεσβυγενών Πατριαρχείων, που προσκάλεσε, μόνο ο Αλεξανδρείας αποδέχθηκε να παραστεί.  Απουσιάζουν οι Αντιοχείας και Ιεροσολύμων. Ειδικά για τον Ιεροσολύμων ο κ. Βαρθολομαίος εξέφρασε ανοικτά τη δυσφορία του.  

Κατά το πρόγραμμά του στην Τουρκία ο Πάπας μένει από το μεσημέρι της 27^ης έως μετά το μεσημέρι της 30ής Νοεμβρίου. Το απόγευμα της πρώτης ημέρας το περνά στην Άγκυρα, όπου μεταβαίνει στο Μαυσωλείο του Κεμάλ, επισκέπτεται τον πρόεδρο Ερντογάν και συναντάται με το Διπλωματικό Σώμα. Στη συνέχεια αναχωρεί για Κωνσταντινούπολη.

Το πρωί της 28^ης Νοεμβρίου συναντάται με καθολικούς – κληρικούς και λαϊκούς – που διαμένουν στην Τουρκία και επισκέπτεται το παπικό γηροκομείο της Πόλης. Μετά το μεσημέρι της ίδιας ημέρας με ελικόπτερο μεταβαίνει στη Νίκαια, όπου συμμετέχει στην «οικουμενική συνάντηση προσευχής» και, μία ώρα μετά, επιστρέφει στην Κωνσταντινούπολη... Στις 29/11 το πρωί επισκέπτεται το Μπλέ Τζαμί – την Αγία Σοφία δεν μπορεί να την επισκεφθεί λόγω έργων συντήρησης και της εισόδου εντός αυτής βαρέων οχημάτων. Στη συνέχεια έχει συνάντηση με τους κληρικούς διαφόρων δογμάτων και το απόγευμα συμμετέχει στην    Δοξολογία, που γίνεται προς τιμήν του στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου, στο Φανάρι, και ύστερα υπογράφει κοινό μήνυμα με τον κ. Βαρθολομαίο. Μετά τη σύντομη συνάντησή τους, μεταβαίνει στην Βολκσβάγκεν Αρένα της Βασιλεύουσας, όπου τελεί τη λειτουργία για τους Ρωμαιοκαθολικούς. Στις 30 Νοεμβρίου, του Αγίου Ανδρέου, θρονικής εορτής του Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως, ο Πάπας το πρωί μεταβαίνει στον Πατριαρχικό Ναό των Αρμενίων, όπου συμπροσεύχεται με τους Αρμενίους της Τουρκίας. Στη συνέχεια μεταβαίνει στον Ορθόδοξο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου και παρακολουθεί τη Θεία Λειτουργία, συμπροσευχόμενος. Στη συνέχεια μαζί με τον κ. Βαρθολομαίο εξέρχεται στον εξώστη και ευλογεί τους παρισταμένους και μετά αναχωρεί για Βηρυττό.

Η διαδικτυακή παπική τηλεόραση «Reinformation.tv» τονίζει με ωμότητα  ότι ο Πάπας Λέοντας ΧΙV στην εγκύκλιό του «In unitate fidei» μιλάει περισσότερο για τον οικουμενισμό, όπως τον επιδιώκει το Βατικανό, παρά για την Πίστη. Αυτό αποδεικνύεται και από το πρόγραμμα της επίσκεψής του στην Τουρκία και στο Λίβανο. Το εν λόγω ΜΜΕ τονίζει ότι παγία αρχή του Βατικανού είναι πως «δεν υπάρχει σωτηρία εκτός της μάντρας της Καθολικής Εκκλησίας» και αυτήν προωθεί και ο σημερινός Πάπας δια του οικουμενισμού, της εγκαταλείψεως των δογμάτων και της υποταγής σε αυτόν. Επισημαίνει επίσης πως το Βατικανό έχει παρελθόν να αποδέχεται ή να ανέχεται διαφορετικά δόγματα ή συνήθειες Χριστιανών, φτάνει να τον αναγνωρίσουν ως «εκπρόσωπο του Χριστού επί της Γης ως ανώτατη εξουσία που κυβερνά την Οικουμενική Εκκλησία και ως Αρχή της ενότητας της Εκκλησίας». Επίσης φτάνει να αναγνωρίσουν ότι είναι ο ανώτατος νομοθέτης, ο οποίος μετατρέπει τις ουράνιες εντολές σε συγκεκριμένους νόμους.. (Βλ. σχ. Φιλίπ Σέραρντ «Η Εκκλησία ο παπισμός και το σχίσμα», Εκδ. Πεμπτουσία, σελ. 62-63).

            Το 1900 η Ορθόδοξος Εκκλησία δέχθηκε μιαν ακόμη «επίθεση αγάπης και ενότητας» της Εκκλησίας με βάση το Πρωτείο του Πάπα. Τότε το Οικ. Πατριαρχείο αντέδρασε έντονα. Με σειρά άρθρων του στο πατριαρχικό περιοδικό «Εκκλησιαστική Αλήθεια», εγκάλεσε τον τότε Πάπα Λέοντα ΙΓ΄, του οποίου το όνομα έλαβε ο σημερινός Πάπας γιατί τον εκτιμά, « για εωσφορική υπερηφάνεια και επί ενόχω διαστροφή της αρχαίας ομολογίας της Ορθοδόξου Πίστεως» (τευχ. 29, 21/7/1900, σελ.325-328). Σήμερα άλλα ήθη επικρατούν.- 

Γεώργιος Αποστολάκης: Ψηφιακή ακεραιότητα, δικαίωμα στην «εκτός δικτύου ζωή» και το συνταγματικό πείραμα της Ελβετίας

 

Γεώργιος Αποστολάκης: Ψηφιακή ακεραιότητα, δικαίωμα στην «εκτός δικτύου ζωή» και το συνταγματικό πείραμα της Ελβετίας

Α.- Τι είναι η “ψηφιακή ακεραιότητα”

Ο όρος digital integrity (γερμ. digitale Unversehrtheit, γαλλ. intégrité numérique) αναφέρεται στην αντίληψη ότι κάθε άτομο έχει θεμελιώδες δικαίωμα, όχι μόνο στην ιδιωτικότητα και στην προστασία των δεδομένων του, αλλά και στην προστασία της “ψηφιακής του υπόστασης”, δηλαδή της συνολικής του ταυτότητας και ύπαρξης στον ψηφιακό κόσμο. Η έννοια αυτή περιλαμβάνει στοιχεία όπως:

• πρωτίστως, δικαίωμα σε “offline ζωή”, δηλαδή το δικαίωμα να μην εξαρτάται κανείς αποκλειστικά από ψηφιακές υπηρεσίες, να μην υποχρεούται να είναι διαρκώς συνδεδεμένος,
• προστασία από κατάχρηση, αδιάκριτη ή ανεξέλεγκτη επεξεργασία δεδομένων που αφορούν την «ψηφιακή ζωή» του ατόμου,
• ακεραιότητα και ασφάλεια δεδομένων στον ψηφιακό χώρο,
• δικαίωμα στη “λήθη” (right to be forgotten), δηλαδή να μπορεί να διαγράφει ή να ελέγχει τα ίχνη του στον ψηφιακό χώρο,
• έλεγχο ότι οι αποφάσεις που τον αφορούν, ειδικά όταν βασίζονται σε αλγορίθμους, αυτοματισμούς, ή τεχνητή νοημοσύνη, δεν λαμβάνονται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση και χωρίς διαφάνεια.

Με άλλα λόγια, η ψηφιακή ακεραιότητα αντιπροσωπεύει έναν διευρυμένο πυρήνα ατομικών δικαιωμάτων, που αναγνωρίζει πως «η ζωή μας» πλέον δεν είναι μόνο υλική ή φυσική, είναι και ψηφιακή.

Ειδικότερα, η διάσταση του δικαιώματος σε “offline ζωή” (offline life) αποκτά ριζική σημασία: στην εποχή της πληροφορίας, της τεχνητής νοημοσύνης, της κοινωνικής δικτύωσης, της ψηφιακής ταυτοποίησης, η δυνατότητα να υπάρχω χωρίς να μετριέμαι, να μη χρειάζεται να είμαι συνεχώς διασυνδεδεμένος και «ελέγξιμος» είναι βασική προϋπόθεση της ελευθερίας και της αυτονομίας.

Β.- Η Ελβετία ως τόπος γεννήσεως του δικαιώματος  (καντόνια, πρωτοβουλίες, όρια)

Στην Ελβετία  συντελείται σήμερα ένα ενδιαφέρον συνταγματικό πείραμα: η έννοια της ψηφιακής ακεραιότητας προωθείται πλέον όχι μόνο σε καντονικά συντάγματα, αλλά και σε  ομοσπονδιακό επίπεδο.

1. Καντόνι Γενεύης (Genève). Το 2020 η γαλλόφωνη παράταξη των Φιλελευθέρων (PLR) κατέθεσε λαϊκή πρωτοβουλία για την προσθήκη του δικαιώματος στην ψηφιακή ακεραιότητα.  Η πρωτοβουλία μετασχηματίστηκε σε νομοθετική πρόταση για αναθεώρηση του βασικού νόμου του καντονιού και, τελικά, στις 18 Ιουνίου 2023 το λαϊκό δημοψήφισμα ενέκρινε με ποσοστό άνω του 94% την προσθήκη του άρθρου 21A στη Συνταγματική Χάρτα του Καντονιού: “Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην ψηφιακή ακεραιότητα”. Το άρθρο κατοχυρώνει ρητά το δικαίωμα στην “offline ζωή”, στην προστασία από κατάχρηση δεδομένων, στη λήθη, και ρυθμίζει την επεξεργασία δεδομένων που εμπίπτει στην κρατική ευθύνη (π.χ. δημόσιες υπηρεσίες). 
2. Καντόνι Neuchâtel (Neuenburg). Με πρωτοβουλία που εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο του καντονιού και στη συνέχεια υποβλήθηκε σε δημοψήφισμα, στις 24 Νοεμβρίου 2024 οι πολίτες ψήφισαν υπέρ της προσθήκης δικαιώματος ψηφιακής ακεραιότητας στο καντονικό σύνταγμα. Η ένταξη έγινε με ευρεία πλειοψηφία (περίπου 91,5%). 
3. Καντόνι Ζυρίχης (Zürich). Τον Μάρτιο του 2024 το «Κόμμα των Πειρατών» (Piratenpartei Zürich) κατέθεσε λαϊκή πρωτοβουλία (με 9.841 υπογραφές, δηλ. πολύ περισσότερες από τις απαιτούμενες) για την ένταξη του δικαιώματος στην ψηφιακή ακεραιότητα στο σύνταγμα του καντονιού. Η ψηφοφορία έχει οριστεί για τις 30 Νοεμβρίου 2025.  Αν εγκριθεί, θα πρόκειται για σημαντική επέκταση του δικαιώματος, ειδικά στο σημαντικότερο, από πληθυσμιακή και οικονομική άποψη, καντόνι της Ελβετίας.

Αυτή η πολιτική και νομική διεργασία καταδεικνύει δύο πράγματα:

• πρώτον, ότι η “ψηφιακή ακεραιότητα” δεν είναι έννοια μόνο θεωρητική ή ένα απλό αίτημα ακτιβιστών, αλλά έχει ήδη μετατραπεί σε συνταγματικό δικαίωμα στις παραπάνω οργανωτικές υποδιαιρέσεις (καντόνια) του ελβετικού κρατικού συστήματος,
• δεύτερον, ότι η κατεύθυνση δεν είναι παρόμοια σε όλα τα καντόνια, αλλά σιγά-σιγά προτείνεται (ή υιοθετείται) όπου υπάρχει πολιτική βούληση, κοινωνική ευαισθητοποίηση ή ενεργά δίκτυα πολιτών και οργανώσεων που πιέζουν για αυτό.

Ωστόσο, σε ομοσπονδιακό επίπεδο, μέχρι στιγμής, η προσπάθεια δεν έχει περάσει: παρά τη σχετική “parliamentary initiative” που κατατέθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2022 για να συμπεριληφθεί το δικαίωμα στην ψηφιακή ακεραιότητα στο Ομοσπονδιακό Σύνταγμα, το Εθνικό Συμβούλιο (Nationalrat) το απέρριψε τον Δεκέμβριο 2023, θεωρώντας ότι, επί του παρόντος, η προσθήκη θα είχε “κυρίως συμβολικό χαρακτήρα”. 

Αυτό σημαίνει πως στην Ελβετία σήμερα συντελούνται ουσιαστικές διεργασίες: το δικαίωμα στην ψηφιακή ακεραιότητα χτίζεται “από κάτω προς τα πάνω” (bottom-up), καντόνι προς καντόνι, ωστόσο όχι (ακόμα) ως ομοσπονδιακή καθολική εγγύηση.

Γ.- Πολιτική και νομική σημασία του δικαιώματος για “ζωή εκτός δικτύου”

Γιατί όμως είναι σημαντική η διάσταση του δικαιώματος αυτού στην ειδικότερη εκδήλωσή του της “offline ζωής”; Γιατί εξασφαλίζει:

1. Υπεράσπιση της αυτονομίας και της ελευθερίας επιλογής. Σε έναν κόσμο όπου οι ψηφιακές ταυτότητες, οι υπηρεσίες online, η ηλεκτρονική επικοινωνία, οι αλγοριθμικές αποφάσεις, οι βάσεις δεδομένων και τα προφίλ πολιτών γίνονται καθολικά, η υποχρέωση να είσαι πάντα διασυνδεδεμένος ισοδυναμεί με άτυπη επιβολή συμμόρφωσης. Το δικαίωμα για offline ζωή διακηρύσσει ότι ο πολίτης δεν πρέπει να μετατραπεί σε «ψηφιακό αντικείμενο» για να υπάρχει ως πλήρες υποκείμενο δικαιωμάτων.
2. Προστασία από κοινωνικό αποκλεισμό και κοινωνικό έλεγχο. Η ψηφιακή ζωή συχνά συνοδεύεται από συλλογή δεδομένων, κοινωνική βαθμολόγηση, προφίλ, αλγοριθμικές “αξιολογήσεις”. Έτσι, όποιος δεν συμμετέχει, μπορεί να βρεθεί αποκλεισμένος από κρίσιμες υπηρεσίες, πρόσβαση σε αγαθά, ακόμη και συμμετοχή στην κοινωνία. Το δικαίωμα στην ψηφιακή ακεραιότητα διασφαλίζει ότι η άρνηση συμμετοχής στην ψηφιακή ταυτότητα δεν σημαίνει αυτομάτως κοινωνική περιθωριοποίηση.
3. Θεμελίωση νέας ισορροπίας μεταξύ κράτους, τεχνολογίας και πολίτη. Αναγνωρίζοντας  σε συνταγματικό επίπεδο το δικαίωμα στην ψηφιακή ακεραιότητα, το κράτος αναλαμβάνει νομική υποχρέωση, όχι απλά να προστατεύει τα δεδομένα, αλλά και να εξασφαλίζει την επιλογή του πολίτη να μην είναι συνεχώς ψηφιακός. Αυτό αναδιαμορφώνει τη σχέση εμπιστοσύνης, εξουσίας και αυτονομίας στο ψηφιακό κράτος.

Γι’  αυτό είναι κρίσιμο και εξαιρετικά ενδιαφέρον το αποτέλεσμα της 30.11.2025 στη Ζυρίχη. Αν το καντόνι της Ζυρίχης ψηφίσει «υπέρ» στις 30 Νοεμβρίου 2025, η επέκταση του δικαιώματος θα παύσει να αντιμετωπίζεται ως τοπική ιδιαιτερότητα (Γενεύη, Neuchâtel). Αναβαθμίζεται σε μία τάση που αποκτά ευρύτερο έδαφος. Θα στείλει ισχυρό πολιτικό μήνυμα: ότι ο ελβετικός ομοσπονδιακός πλουραλισμός μπορεί να οδηγήσει σε νέα γενιά δικαιωμάτων. Και ίσως να ρίξει ξανά φως στην παλαιότερη (από το 2018) πρόταση για ομοσπονδιακή συνταγματική κατοχύρωση. 

Δ.- Η ελληνική πραγματικότητα: υποχρεωτική ψηφιακή ταυτότητα, προσωπικός αριθμός και η απώλεια επιλογής

Συγκρίνοντας τώρα την ελληνική νομοθετική και πολιτική πρακτική  δεν μπορούμε παρά να παραδεχτούμε πως, αντίθετα με την κατεύθυνση της ψηφιακής ακεραιότητας, στην Ελλάδα κυριαρχεί ο ψηφιακός καταναγκασμός:

• Με το Προεδρικό Διάταγμα 40/2025 που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 11 του ν.4727/2020,  έγινε θεσμικά υποχρεωτική η χορήγηση Προσωπικού Αριθμού (Π.Α.) σε κάθε φυσικό πρόσωπο που έχει ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ, χωρίς να παρέχεται (νομικά) δικαίωμα άρνησης. 
• Επίσης, η νέα “ψηφιακή ταυτότητα” (ηλεκτρονική ταυτότητα) της ΚΥΑ 8200/0-297647/10.4.2018, όπως τροποποιήθηκε με την ΚΥΑ 8200/0-109568/16.2.2023, εισάγει μια ενιαία, διασυνδεδεμένη ταυτότητα που λειτουργεί ως κλειδί για πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, συναλλαγές, κρατική διοίκηση κ.λπ. 
• Περαιτέρω, ούτε ο GDPR, ούτε ο ευρωπαϊκός κανονισμός eIDAS (εντός των ορίων του) παρέχουν δικαίωμα άρνησης στην ελληνική περίπτωση της ανωτέρω ψηφιακής ταυτότητας, δηλαδή η υποχρεωτικότητα δεν αντιστρέφεται από ευρωπαϊκούς κανόνες. 

Αυτό σημαίνει ότι στην Ελλάδα:

• ο πολίτης δεν έχει επιλογή: είτε αποδέχεται τον προσωπικό αριθμό και την ψηφιακή ταυτότητα, είτε, πρακτικά, αποκλείεται από σημαντικές δημόσιες λειτουργίες και δικαιώματα (π.χ. πρόσβαση στην υγεία, φορολογία, κοινωνική ασφάλιση, δικαιοσύνη, διοίκηση).
• η “ψηφιακή του υπόσταση” καθίσταται προϋπόθεση για την κανονική συμμετοχή στην κοινωνία. Με το δεδομένο αυτό, η αντίσταση ή η άρνηση λήψης και χρήσης των παραπάνω ψηφιακών εργαλείων δεν είναι μόνο προσωπική επιλογή, αλλά μετά βεβαιότητας οδηγεί σε αποκλεισμό, «αόρατη ζωή», κοινωνικό στιγματισμό.

Από νομική και πολιτική άποψη, αυτή η υποχρεωτικότητα μπορεί να χαρακτηριστεί ως ψηφιακός καταναγκασμός. Ένας τέτοιος όμως καταναγκασμός σαφώς συγκρούεται με τις αρχές της αυτονομίας, της ελευθερίας επιλογής, της ελευθερίας από εξαναγκασμούς (negative liberty), που θεωρούνται θεμέλιο των φιλελεύθερων δημοκρατιών.

Η υποχρεωτική ταυτοποίηση δια ψηφιακού μέσου μετατρέπει την ταυτότητα από ένα  απλό μέσο επαλήθευσης της ταυτότητας σε όρο επιβίωσης μέσα στο κράτος. Ο πολίτης παύει να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και γίνεται «αντικείμενο διαχείρισης», με δεδομένα, αρχεία, κωδικούς, πίσω από μηχανισμούς και βάσεις δεδομένων που ελέγχονται από το κράτος.

Ακόμη κι αν οι προθέσεις είναι αυτές που συχνά δηλώνονται: «διοικητική απλούστευση», «ασφάλεια», «επιτάχυνση διαδικασιών»,  το αποτέλεσμα είναι συχνά αυταρχικό. Ο πολίτης δεν έχει εναλλακτική, δεν μπορεί να επιλέξει να ζήσει εκτός του ψηφιακού φακέλου του.

Ε.- Σύγκριση: Ελβετία και Ελλάδα. Το πολιτικό και νομικό δίλημμα

Η σύγκριση ανάμεσα στην ελβετική εμπειρία και στην ελληνική πραγματικότητα αποκαλύπτει ένα βαθύ πολιτικό και φιλοσοφικό δίλημμα για τον 21ο αιώνα:

• Στην Ελβετία, το κίνημα για ψηφιακή ακεραιότητα αντιλαμβάνεται την ψηφιακή ταυτότητα ως ενδεχόμενο πεδίο εξουσίας, ελέγχου, και κοινωνικής πίεσης. Γι’ αυτό και επιλέγει να την αντιμετωπίσει μέσω συνταγματικής κατοχύρωσης δικαιωμάτων, με έμφαση στη προστασία του ατόμου και στην ελευθερία επιλογής. Η “offline ζωή” θεωρείται θεμελιώδες δικαίωμα, όχι  μία ιδιοτροπία ή πολυτέλεια. Ο πολίτης δεν αναγκάζεται να ζει μέσα στο “ψηφιακό panopticon”, αλλά έχει το δικαίωμα να αποσυνδεθεί.
• Στην Ελλάδα, η κατεύθυνση είναι αντίστροφη: η ψηφιακή ταυτότητα και ο προσωπικός αριθμός επιβάλλονται ως κανόνας, χωρίς (νόμιμη) δυνατότητα άρνησης, με αποτέλεσμα η ένταξη στο ψηφιακό σύστημα να λειτουργεί ως προϋπόθεση για την πλήρη συμμετοχή στην κοινωνία. Η “offline ζωή” δεν αναγνωρίζεται ως δικαίωμα, αλλά ως επιλογή που οδηγεί σε αποκλεισμό.

Από νομική άποψη, η ελληνική υποχρεωτικότητα εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ελευθερία, την προστασία των προσωπικών δεδομένων,  την αντίθεση στην επιβολή ταυτότητας, καθώς και για το δικαίωμα στην ανωνυμία ή στην απόρρητη ζωή, στοιχεία που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των διεθνώς αναγνωρισμένων θεμελιωδώς δικαιωμάτων.

Από πολιτική άποψη, το ελληνικό σύστημα δείχνει τάση μετατροπής μιας ευκαιρίας για  “τεχνολογική απλούστευση” σε δομική εξάρτηση: ο πολίτης χάνει την επιλογή, και η διαφορά μεταξύ “ψηφιακού” και “μη-ψηφιακού” γίνεται διαχωριστική γραμμή προσβασιμότητας, συμμετοχής, δικαιωμάτων. Μπορούμε έτσι να μιλάμε για ψηφιακό φασισμό, για τεχνοφασισμό!

Στ.- Γιατί έχει σημασία η ψηφοφορία της 30ης Νοεμβρίου 2025 στον Ζυρίχη

Η προγραμματισμένη ψηφοφορία στο καντόνι Ζυρίχης  στις 30.11.2025 είναι κρίσιμη για διάφορους λόγους:

• Αν εγκριθεί, η ένταξη του δικαιώματος στην ψηφιακή ακεραιότητα θα αφορά ένα από τα πιο δυναμικά και πυκνοκατοικημένα περιφερειακά κέντρα της Ελβετίας. Αυτό θα δώσει μεγάλη πολιτική βαρύτητα στην ιδέα.
• Θα δείξει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες πρωτοβουλίες (όπως στη Γενεύη ή Neuchâtel), αλλά για γενικευμένη τάση, ότι όλο και περισσότεροι πολίτες και καντόνια αναγνωρίζουν την ανάγκη για “ψηφιακό δικαίωμα” που υποστηρίζει, και δεν καταργεί, την ανθρώπινη ελευθερία.
• Θα αποτελέσει ισχυρό μήνυμα προς ομοσπονδιακό επίπεδο: ότι υπάρχει περιθώριο, βάρος και δημοκρατική αποδοχή για την υιοθέτηση του δικαιώματος σε επίπεδο ελβετικής συνομοσπονδίας. Με άλλα λόγια, μπορεί να επηρεάσει μελλοντικές προσπάθειες  ή και να ξανανοίξει τη συζήτηση στο ομοσπονδιακό Σύνταγμα.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η 30η Νοεμβρίου 2025 δεν είναι απλώς μια τοπική ψηφοφορία· είναι ένα πολιτικό και νομικό πείραμα με διεθνή σημασία, που μπορεί να καθορίσει τη μορφή της “ψηφιακής πολυφωνίας” στον 21ο αιώνα.

Ζ.- Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι: προς ψηφιακή κυριαρχία ή προς ψηφιακή υποταγή;

Με βάση τα παραπάνω, προκύπτουν δύο νομικο-πολιτικές θέσεις για την ελληνική πραγματικότητα:

1. Η υποχρεωτικότητα είναι επιστημονικά και πολιτικά προβληματική.

Από νομική άποψη, η υποχρεωτική χορήγηση ψηφιακής ταυτότητας και προσωπικού αριθμού χωρίς δικαίωμα άρνησης περιορίζει την αυτονομία του ατόμου, υπονομεύει την ελευθερία της επιλογής και μπορεί να συγκρούεται με θεμελιώδεις αρχές προστασίας δεδομένων, ανωνυμίας και ιδιωτικότητας.

Από πολιτική άποψη, η υποχρεωτικότητα μετατρέπει τον πολίτη σε “ψηφιακό υποκείμενο” υπό διαρκή καταγραφή, παρακολούθηση και ρύθμιση, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό κοινωνικό, στιγματισμό ή αδυναμία άσκησης των δικαιωμάτων του χωρίς συμμόρφωση.

1. Η ανάγκη για επαναπροσέγγιση: κατοχύρωση δικαιωμάτων, όχι καταναγκασμών.

Η εμπειρία της Ελβετίας δείχνει ότι υπάρχει δρόμος να θεμελιωθεί το δικαίωμα στην ψηφιακή ακεραιότητα, ως συνταγματικό δικαίωμα, με έμφαση στην επιλογή, την προστασία, την αυτονομία.

Για την Ελλάδα, μια τέτοια προσέγγιση θα σήμαινε να επιτραπεί στους πολίτες να έχουν εναλλακτική: είτε να υιοθετήσουν την ψηφιακή ταυτότητα, είτε να κρατήσουν την «αναλογική» υπόστασή τους χωρίς να χάνουν δικαιώματα. Να υπάρξει διάκριση ανάμεσα στην ψηφιακή διακυβέρνηση ως επιλογή και στην ψηφιακή ταυτοποίηση ως υποχρέωση.

Αυτό φυσικά απαιτεί νομική μεταρρύθμιση, νομική αναγνώριση δικαιωμάτων, και πολιτική βούληση.

Συμπέρασμα

Η αναγνώριση της ψηφιακής ακεραιότητας ως δικαιώματος, και ειδικά του δικαιώματος σε “offline ζωή”, δεν είναι μια γραφική, τεχνοφοβική αντίδραση στον ψηφιακό μετασχηματισμό, αλλά μια σοβαρή αναγκαιότητα για τη δημοκρατία, την ελευθερία, και την αξιοπρέπεια του ατόμου.

Η Ελβετία, με τις πρωτοβουλίες σε καντόνια όπως Γενεύη, Neuchâtel και πιθανώς Ζυρίχη, δείχνει ότι μπορεί να υπάρξει θεσμική ισορροπία ανάμεσα στην καινοτομία και τα δικαιώματα, ανάμεσα στο “ψηφιακό” και στο “ανθρώπινο”.

Η Ελλάδα, αντίθετα, κινδυνεύει να μετατρέψει την ταυτότητα και την εξυπηρέτηση από δημόσιες υπηρεσίες σε σύστημα αναγνώρισης και συμμόρφωσης: μια μορφή ψηφιακής υποταγής.

Αν ο στόχος είναι όντως η τεχνολογική πρόοδος και η “εκσυγχρονισμένη διοίκηση”, όπως η Κυβέρνηση διατείνεται, τότε δεν  μας χρειάζεται η υποχρεωτικότητα· χρειάζεται νομική κατοχύρωση των δικαιωμάτων που προστατεύουν τον πολίτη, όχι με όρους διοικητικής ευκολίας, αλλά με όρους δημοκρατικών εγγυήσεων.

Σε διαφορετική περίπτωση, η υποχρεωτική χρήση τη ψηφιακής ταυτότητας και του προσωπικού αριθμού θα οδηγήσει όχι σε “ψηφιακή δημοκρατία”, αλλά σε “ψηφιακή βιοεξουσία”. Και αυτή στο όχι πολύ μακρινό μέλλον σε τεχνοφασισμό!

* Αντιπρόεδρος ΑΠ ε.τ.

 

Ἀπὸ ποῦ «ἀντλεῖ» τὰ «προνόμιά» του ὁ Πατρ. Βαρθολομαῖος;

  

  ΥΠΑΡΧΕΙ σοβαρὸς ἀντίλογος, σχετικὰ μὲ τὴν αἱρετικὴ – θεωρία τοῦ «πρώτου ἄνευ ἴσων», ποὺ προωθεῖ ὁ αὐτοπροβαλλόμενος καὶ αὐτονομιζόμενος «πάπας τῆς Ἀνατολῆς» Πατρ. Βαρθολομαῖος καὶ τὰ περὶ αὐτὸν «τσιράκια» του. Ἀπὸ ποῦ ἀντλεῖ ὁ Κωνσταντινουπόλεως τὰ «προνόμιά» του: Μᾶς ἀπαντᾶ τὸ εὔστοχο δημοσίευμα: «Τὸ μόνο πρᾶγμα στὸ ὁποῖο μποροῦν νὰ ἀναφερθοῦν οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς θεωρίας τοῦ “πρώτου χωρὶς ἴσο” στοὺς ἰσχυρισμούς τους εἶναι οἱ ἀποφάσεις τῶν Τούρκων σουλτάνων τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Ἔκαναν τὸν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ἐπικεφαλῆς ὁλόκληρης τῆς ἑλληνικῆς πολιτοφυλακῆς, δηλαδὴ τοῦ χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἀπέραντης Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἡ ὁποία περιελάμβανε σὲ διαφορετικὲς ἱστορικὲς περιόδους σχεδὸν ὅλα τὰ ἀρχαῖα πατριαρχεῖα. Πράγματι, ὑπῆ­ρ­χαν­ ἐποχὲς (καὶ ἦταν ἀρκετὰ μεγάλες) ποὺ οἱ Πατριάρχες Ἀλεξανδρείας, Ἱεροσολύμων καὶ Ἀντιόχειας ἦταν ἀνεξάρτητοι μόνο κατ’ ὄνομα, ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα ζοῦσαν στὴν Κωνσταντινούπολη εἰς βάρος τοῦ Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἐξαρτῶνταν πλήρως ἀπὸ αὐτόν. Ἀλλὰ εἶναι ἀπίθανο αὐτὲς οἱ ἱστορικὲς συνθῆκες, οἱ ὁποῖες ἦταν σχετικὲς πολλοὺς αἰῶνες πρίν, νὰ μποροῦν νὰ ἀποτελέσουν τὴ βάση γιὰ τὶς σημερινὲς ἀξιώσεις γιὰ πρωτεῖα» (Πηγή: trelogiannis. blogspot.com)! Πρὶν διαλαλήσει αὐτὰ τὰ ἀντορθόδοξα φληναφήματά του ὁ Βαρθολομαῖος, καλὰ θὰ ἔκανε νὰ διαβάσει τὶς παρακαταθῆκες τοῦ Χριστοῦ, περὶ ἐξουσίας καὶ ἐξουσιαστῶν (Μάρκ.10,42), γιὰ νὰ περιορίσει τὴν ἄκρατη ἐξουσιομανία του, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ τὸ ἐκκλησιαστικὸ πολίτευμα σὲ τρομακτικὲς ἐκτροπές!

  Τί ἑνώνει τὸν Θεὸν μὲ τὸν Ἀλλάχ, τὸν Βράχμα καὶ τὸ «Λαμπερόν κενόν»;

  ΑΥΤΟ μόνο ὁ Πατρ. Βαρθολομαῖος μπορεῖ νὰ μᾶς τὸ ἐξηγήσει: Μᾶς «ἑνώνει» εἶπε, «ἡ δημιουργία “Κοινῆς Ἱερῆς Κοσμοθεωρίας” — μίας δομῆς ποὺ προορίζεται νὰ χρησιμεύσει ὡς “θεωρητικὴ βάση γιὰ τὴν Κοινὴ Ἱερὴ Εὐημερία”»! Αὐτὴ τὴν περίεργη θεωρία διατύπωσε σὲ μία ἀκόμα ἀνίερη διαθρησκειακὴ συνάντηση, ἡ ὁποία ἔγινε ὑπὸ τὴν «αἰγίδα» του στὴν Κωνσταντινούπολη στὶς 29 Ἰουλίου, ξεστομίζοντας καὶ τὴν ἑξῆς πρωτάκουστη βλασφημία: «Αὐτὴ ἡ δομὴ βασίζεται σὲ τέσσερις θεμελιώδεις πυλῶ­νες, ποὺ ἀποτελοῦν μία ὁλοκληρωμένη ἀντίληψη τῆς πραγματικότητας. Στὸ κέντρο βρίσκεται τὸ ἴδιο τὸ Ἱερό, ἡ ἀνώτατη, ἀπόλυτη πραγματικότητα, ποὺ ἐκφράζεται μὲ διάφορους τρόπους: ὡς Θεός, Ἀλλάχ, Βράχμαν ἢ ὡς Λαμπερὴ Κενότητα»! Σύμφωνα μὲ τὰ λόγια του, οἱ ἄνθρωποι θεωροῦνται «ὡς ὄντα ποὺ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν ὁρισμὸ τους συνδέονται μὲ ἄλλους, ἀκριβῶς ἐπειδὴ βασίζονται στὸ Ἱερό». Συν­εχίζοντας τὴν βλασφημία του ἐπισήμανε: «Καλούμαστε, ὁ καθένας ἀπὸ τὴν ἄποψη τῆς πίστης του, νὰ δημιουργήσουμε μία παγκόσμια ἕνωση συνείδησης, μία προφητικὴ μαρτυρία, ποὺ θὰ διατηρήσει ἀνοικτὸ τὸν ὁρίζοντα τοῦ ὑπερβατικοῦ σὲ ἕνα κόσμο ποὺ ἀπειλεῖται μὲ ἀσφυξία ἐντὸς τῶν ὑλικῶν ὁρίων. Ἡ ἑνότητά μας βασίζεται ὄχι στὶς κοινές μας πεποιθήσεις, ἀλλὰ στὴν κοινή μας ἀγάπη γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ στὴν κοινή μας ἀναφορὰ στὸ μυστήριο τοῦ ἑνὸς Θεοῦ. […] δὲν πρόκειται γιὰ ἀντικατάσταση τῶν μοναδικῶν κοσμοθεωριῶν ποὺ χαρακτηρίζουν κάθε θρησκευτικὴ παράδοση. Στόχος του, ἀντίθετα, εἶναι νὰ ἀναδείξει ἕνα τομέα συν­αίνεσης, νὰ ὁρίσει σημεῖα, ὅπου συγκλίνουν διαφορετικὲς ἐμπειρίες τοῦ Ἱεροῦ, δημιουργώντας ἕνα κοινὸ μέτωπο ἐνάντια στὴν κυριαρχία τοῦ ὑλιστικοῦ ἀνταγωγισμοῦ» (Πηγή: spzh.eu)! Ἀπίστευτες συγκρητιστικὲς καὶ κακόδοξες ἀερολογίες, ἀπὸ τὴν «κορυφὴ τῆς Ὀρθοδοξίας», οἱ ὁποῖες πόρρω ἀπέχουν ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη πίστη!

 

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΩΝ Ο ΜΕΤΑΝΟΗΤΕ: Ο ΦΛΟΓΕΡΟΣ ΚΗΡΥΚΑΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

        Ο ορθόδοξος μοναχισμός είναι συχνά συνδεδεμένος και με την ιεραποστολή της Εκκλησίας μας. Φλογεροί μοναχοί διέδωσαν τη σώζουσα χριστιανική διδασκαλία σε φυλές και λαούς, που δεν είχαν ακούσει το σωτήριο λόγο του Ευαγγελίου. Ένας τέτοιος φλογερός μοναχός ιεραπόστολος υπήρξε και ο άγιος Νίκων ο επονομαζόμενος «Μετανοείτε», από την προτροπή του για μετάνοια. 

       Γεννήθηκε περί το 920 στην αρχαία Παφλαγονία του Πόντου, κοντά στην Τραπεζούντα, από επιφανείς, πλούσιους και ευσεβείς γονείς, τον οποίο ανάθρεψαν με παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Το βαπτιστικό του όνομα ήταν Νικήτας. Ενέβαλαν δε στην τρυφερή παιδική του ψυχή την πίστη στο Χριστό και την αφοσίωση στην Εκκλησία. Ως παιδί έδειχνε πρωτοφανή ωριμότητα και σοβαρότητα, αποφεύγοντας τις διασκεδάσεις, τις τέρψεις και ζούσε με εγκράτεια και σωφροσύνη. Είχε πάρει ενωρίς δε την απόφαση να αφιερωθεί στο Θεό και την υπηρεσία της Εκκλησίας.

        Οι πλούσιοι γονείς του τον προόριζαν να ζήσει μια άνετη ζωή. Όμως εκείνος αδιαφορούσε για τις υλικές απολαύσεις και επιθυμούσε την πνευματική τρυφή και ποθούσε την αιωνιότητα. Προσπαθούσε δε να βρει την κατάλληλη ευκαιρία να κοινοποιήσει στους γονείς του τα μελλοντικά του σχέδια.

        Η ευκαιρία του δόθηκε κάποια μέρα στα πατρικά του κτήματα, όταν αντίκρισε τους φτωχούς καλλιεργητές, των οποίων η αθλιότητα γέμισε την ψυχή του με συμπάθεια προς αυτούς και όλους τους φτωχούς του κόσμου. Αφού έκλαψε πικρά για την ανθρώπινη κακοδαιμονία και ματαιότητα, πήρε τη μεγάλη απόφαση να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και να ασπασθεί τον μονήρη βίο. Εγκατέλειψε τα πλούτη, την οικογένειά του και την πατρίδα του και έφυγε μακριά, φτάνοντας στη Μονή της Χρυσής Πέτρας, όπου εκάρη μοναχός, λαμβάνοντας το μοναχικό όνομα Νίκων.

        Ο νεαρός μοναχός έδειξε ασυνήθιστη πνευματική πρόοδο, προσευχόμενος, αγρυπνώντας, μελετώντας και εργαζόμενος. Έμεινε εκεί δώδεκα χρόνια, αποκτώντας αρετές και πνευματική πρόοδο. Όμως ο πατέρας του, ο οποίος τον αναζητούσε, τον εντόπισε και έστειλε ανθρώπους να τον επιστρέψουν στο πατρικό του σπίτι. Τότε αυτός, όταν πληροφορήθηκε το γεγονός, έφυγε για άγνωστη κατεύθυνση, κρύφτηκε σε τόπους έρημους και άγνωστους για τρία χρόνια.

        Κατόπιν αποφάσισε να αναλάβει ιεραποστολική δράση. Να γίνει κήρυκας του σωτηρίου μηνύματος του Ευαγγελίου και της μετάνοιας. Διάβαινε πόλεις και χωριά κηρύττοντας, ως νέος Πρόδρομος, τη μετάνοια και γι’ αυτό έλαβε την προσωνυμία «ο Μετανοείτε»! Περιόδευσε πολλές περιοχές του Πόντου, της Μ. Ασίας και της Ανατολής σώζοντας πολλούς με το κήρυγμά του.  

       Το 961, με την προτροπή και την αρωγή του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά, ο οποίος είχε πληροφορηθεί για τη δράση του, αποφάσισε να πλεύσει στην Κρήτη, η οποία υπέφερε τα πάνδεινα από την κατοχή των Αράβων μουσουλμάνων. Να σώσει τους πληθυσμούς από τον βίαιο εξισλαμισμό. Ο Νίκων εγκαταστάθηκε στην πόλη Γόρτυνα και από εκεί οργάνωνε την ιεραποστολή του δράση σε όλο το νησί. Κήρυττε την πίστη στον αληθινό Θεό, προέτρεπε για μετάνοια, έκτιζε ναούς και στήριζε τους υπόδουλους Χριστιανούς. Σε σύντομο χρονικό διάστημα κατόρθωσε να επαναφέρει στην χριστιανική πίστη, όσους είχαν εξισλαμισθεί. Είχε αποκτήσει την εκτίμηση των Κρητικών και έμεινε στην ιστορία η συμβολή του στην διάσωση της σώζουσας ορθόδοξης πίστης τους και της ελληνικότητάς τους.

       Αφού στερέωσε την πίστη και κήρυξε τη μετάνοια στην Κρήτη, μένοντας επτά χρόνια, αποφάσισε να μεταβεί στην Πελοπόννησο, όπου τα πράγματα ήταν και εκεί δύσκολα και οι κάτοικοι βρισκόταν σε πνευματική κατάπτωση. Έτσι το 968  αποβιβάστηκε στην ανατολική Πελοπόννησο και έφτασε στην Επίδαυρο, όπου άρχισε το πύρινο κήρυγμά του για μετάνοια. Μετά πήγε στην Αίγινα, στην Σαλαμίνα, στην Αττική, στην Εύβοια, στη Θήβα, στην Κόρινθο, στο Άργος και στο Ναύπλιο. Το κήρυγμά του γινόταν ενθουσιωδώς δεκτό και άναβε φωτιές ενθουσιασμού. Μάλιστα συχνά έκανε θαύματα, ως απόδειξη, ότι ήταν θεόσταλτος.

       Στη συνέχεια προχώρησε στη νότια Πελοπόννησο, στη Σπάρτη, στη Μεσσηνία και στη Μάνη. Εκεί τα πράγματα ήταν δύσκολα, διότι είχαν καταφύγει, την εποχή εκείνη, διάφορες σλαβικές φυλές, όπως οι Μίληγγες και οι Εζερίτες, οι οποίες αποζούσαν από τη ληστεία και λάτρευαν τα είδωλα. Είχαν αναμιχτεί επίσης με κάποιους ντόπιους παγανιστές – θλιβερά απομεινάρια του ειδωλολατρικού παρελθόντος, οι οποία αντιστέκονταν και έμειναν πεισματικά στην ειδωλολατρία. Τόσο οι ειδωλολάτρες Σλάβοι, όσο και οι ντόπιοι παγανιστές, δημιουργούσαν μια αφόρητη κατάσταση για τους Χριστιανούς της ευρύτερης περιοχής. Ο όσιος Νίκων εργάστηκε δραστήρια και με το φλογερό του κήρυγμα, για την αληθινή και σώζουσα πίστη στον αληθινό Θεό και την αγία χριστιανική ζωή, κατόρθωσε να πείσει τους αγροίκους και ορεσίβιους παγανιστές να απορρίψουν την πλάνη και να αλλάξουν ζωή.

       Ο άγιος μοναχός ιεραπόστολος αγάπησε το λαό και τον τόπο αυτό και αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στη Σπάρτη, η οποία την εποχή εκείνη ονομαζόταν Λακεδαίμονα. Έχτισε μεγάλο ναό, ανάμεσα στα έτη 970 – 992, τον οποίο αφιέρωσε στον Σωτήρα Χριστό και τον εγκαινίασε ο επίσκοπος Λακεδαίμονος Θεόπεμπος. Αργότερα ο ναός αυτός μετατράπηκε σε μοναστήρι, όπου εγκαταστάθηκε ο άγιος Νίκων και εκεί δίδασκε και κήρυττε τη μετάνοια ως το τέλος της ζωής του, επιτελώντας πολλά θαύματα. Κοιμήθηκε ειρηνικά στις 26 Νοεμβρίου 998. Την ημέρα αυτή τιμάται και η μνήμη του, με επίκεντρο τη Σπάρτη, της οποία είναι ο πολιούχος και προστάτης άγιος.

       Είναι απαραίτητο να αναφέρουμε την σύγχρονη ανιστόρητη συκοφαντική πολεμική, που δέχεται ο άγιος Νίκων από νεοπαγανιστές, οι οποίοι τον εμφανίζουν ως δήθεν «σφαγέα των Ελλήνων». Το μίσος τους για εκείνον απορρέει από το γεγονός ότι με το κήρυγμά του έσβησε και τα τελευταία ψήγματα του παγανισμού στον ελληνικό χώρο. Όμως η συντριπτική πλειοψηφία του πιστού λαού μας, αγνοεί αυτές τις ανιστόρητες συκοφαντίες και τιμά τον φωτιστή άγιο Νίκωνα τον Μετανοείτε.